สู้เส้นทางสายสุขภาพสายประเทศไทย

THAILAND

HEALTH TOURISM

สเู‹ สŒนทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 1

THAILAND

HEALTH TOURISM

สเู่ สน้ ท�งสุขภ�พส�ยประเทศไทย
The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

ทป่ี รกึ ษา นายแพทยธ์ เรศ กรษั นยั รววิ งค์ อธบิ ดกี รมสนบั สนนุ บรกิ ารสุขภาพ
ทันตแพทยอ์ าคม ประดิษฐสุวรรณ รองอธบิ ดีกรมสนบั สนนุ บรกิ ารสุขภาพ
ทันตแพทยห์ ญิงนลินา ตันตินริ ามยั ผอู้ ำานวยการกองสถานพยาบาล
และการประกอบโรคศลิ ปะ
คณะผู้จดั การความรู้
งามเนตร เอ่ยี มนาคะ
แจม่ จติ ต์ นิศามณีพงษ์
ปทติ ตา พนั ธล์ ะออ
ชรุ ภี รณ์ เสยี งลา้ำ
วนั วิสา ภสู นาม

2 สู‹เสŒนทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

ค�ำ น�ำ

การทอ่ งเทยี่ วเชงิ สขุ ภาพ เปน็ ความนยิ มทางการทอ่ งเทยี่ วทเ่ี ตบิ โตไปพรอ้ มๆ กนั
การแสวงหาความมีสุขภาพและสุขภาวะท่ีดีของผู้คน เป็นความปรารถนาสากล
ท่ีผู้คนโดยท่ัวไปสรรหาหรือใช้เวลาช่วงหน่ึงของชีวิตในการเดินทางเพื่อค้นหา
ประสบการณ์แปลกใหม่ ความทรงจำ�ที่น่าประทับใจ และการได้รับการดูแลสุขภาพ
แบบองค์รวม ซ่ึงการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพของประเทศไทยได้รับส่งเสริมพัฒนามาถึงทางเลือก

ที่ผคู้ นสามารถออกแบบการเดินทางไดอ้ ยา่ งค้มุ คา่ ใชเ้ วลาเพอื่ การพักผอ่ นและดแู ลสุขภาพได้อย่าง
หลากหลายตามทีต่ อ้ งการ
ความสามารถทางการแข่งขันด้านทางการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพของประเทศไทยดังกล่าว
เกิดจากการปรับตัวและพัฒนาของภาคเอกชนผู้ประกอบกิจการ โดยมีนโยบายประเทศไทย 4.0
เป็นแรงขับเคลื่อนสำ�คัญท่ีกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข นำ�สู่การปฏิบัติ
โดยการทำ�งานเชิงบูรณาการร่วมกับหน่วยงาน องค์กรท่ีเก่ียวข้องกับการขับเคลื่อนอุตสาหกรรม
การแพทย์ครบวงจรและการทอ่ งเทย่ี วคณุ ภาพดี

ส่เู ส้นทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 3

หนงั สอื “สเู่ สน้ ทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health
Tourism EP.1” น้ี เป็นหนังสือชุดความรู้ที่ได้รับการจัดทำาขึ้นเพ่ือให้ข้อมูลพร้อมกับนำาเสนอ

แนวคดิ และประสบการณข์ องผทู้ รงคณุ วฒุ ทิ ค่ี ราำ่ หวอดในวงการการดแู ลปรนนบิ ตั สิ ขุ ภาพทมี่ าพรอ้ ม
กับเสน่ห์ของการท่องเท่ียวไทย เป็นมุมมองต่อโอกาสและการเคล่ือนตัวไปข้างหน้าอย่างมีทิศทาง
ที่เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย และเป็นกำาลังใจให้แก่ผู้ท่ีสนใจในการประกอบธุรกิจบริการ
ทเ่ี ก่ียวขอ้ ง กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ จงึ หวงั เปน็ อยา่ งยิง่ ว่า เรื่องราวทีร่ ้อยเรียงและได้รบั การ
บอกเล่าผ่านการจัดการความรู้ในหนังสือเล่มน้ี จะช่วยเสริมสร้างพลังความรู้ ความคิดสร้างสรรค์
ของผู้ประกอบการไทยให้สามารถต่อยอดการพัฒนาคุณค่าธุรกิจบริการสุขภาพที่เป็นจุดแข็งของ
ประเทศใหเ้ พมิ่ มลู คา่ และพฒั นาตอ่ ไปไดอ้ ยา่ งยง่ั ยนื รวมทงั้ ประชาชนทว่ั ไปกไ็ ดร้ จู้ กั กบั การทอ่ งเทยี่ ว
เชิงสุขภาพของประเทศไทย เพราะความเข้าใจและทัศนคติที่ดีดังกล่าว จะเป็นแรงสนับสนุน
ที่สำาคัญต่อการพัฒนาให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางบริการสุขภาพในระดับนานาชาติได้อย่างม่ันคง
ม่ังค่ังและย่ังยืน

กรมสนบั สนนุ บรกิ ารสขุ ภาพ ยนิ ดเี ปน็ อยา่ งยง่ิ หากจะมขี อ้ เสนอแนะเพอื่ การพฒั นาปรบั ปรงุ

หนงั สอื “สเู่ สน้ ทางสขุ ภาพสายประเทศไทยTheJourneyToThailandHealthTourism
EP.1” นี้ เลม่ นใี้ หม้ คี วามสมบรู ณย์ งิ่ ขนึ้ ในหนงั สอื ชดุ เรอ่ื งราวตอ่ ไป เพราะคาำ แนะนาำ และมมุ มองตา่ งๆ

จะช่วยเติมเต็มความรู้และข้อมูลสำาคัญที่ภาครัฐจะสามารถนำาไปประยุกต์ใช้ในกระบวนการทำางาน
ร่วมกับภาคเอกชนเพ่ือพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพของประเทศไทยให้เติบโตได้อย่างม่ันคง
และเทา่ ทันพฒั นาการของโลกอยเู่ สมอน่นั เอง

กองสถานพยาบสางิ ลหแาลคะมกา2ร5ป6ร4ะกอบโรคศิลปะ

4 ส‹เู สŒนทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

ค�ำ นยิ ม
เศรษฐกิจสุขภาพ เป็นโอกาสของประเทศไทยในการพลิกฟื้น
ผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมท่ีสะสมมาจากการแพร่ระบาด
ของโรคโควดิ -19 ระลอกตา่ งๆ ดังน้ัน กรมสนบั สนนุ บรกิ ารสุขภาพจึงให้
ความสำาคัญต่อการส่งเสริมและสนับสนุนให้ภาคเอกชนของประเทศไทย
ไดใ้ ชค้ วามเขม้ แขง็ ดา้ นสาธารณสขุ และการทอ่ งเทยี่ ว สรา้ งโอกาสทางธรุ กจิ
ด้วยการต่อยอดความนิยมด้านการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพ สรรสร้างสินค้า
และบริการที่ตอบสนองต่อความต้องการท่ีหลากหลายของคนไทย
และชาวตา่ งชาตทิ เ่ี ดนิ ทางทอ่ งเทย่ี วเพอ่ื แสวงหาความพงึ พอใจดา้ นสขุ ภาพ
ซ่ึงจากพัฒนาการท่ีผ่านมา แสดงให้เห็นได้ว่าประเทศไทยของเรา
สามารถปรับและขยับตัวได้เร็ว รวมทั้งมีความร่วมมือเชิงบูรณาการ
เพ่ือการพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพของประเทศไทยอย่างก้าวหน้า
ทั้งในมิติด้านกฎหมาย มาตรการสุขอนามัย ความปลอดภัยทางสังคม
การเพม่ิ ขดี ความสามารถของการใหบ้ รกิ ารจากความกา้ วหนา้ ของเทคโนโลยี
และนวัตกรรมทางการแพทย์ รวมทัง้ การพฒั นามลู ค่าเพ่มิ ของภูมปิ ัญญา
ไทยโดยไม่ทงิ้ ใครไวข้ า้ งหลงั

สเู‹ สŒนทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 5

หนังสอื “ส่เู ส้นทางสายสขุ ภาพประเทศไทย: The Journey To Thailand Health
Tourism EP.1” ได้จัดทำาข้ึนอย่างสวยงามและมีคุณค่า มีเน้ือหาน่าสนใจ ผมขอขอบคุณ
และชนื่ ชมผเู้ ขยี นทกุ ทา่ นทไี่ ดร้ ว่ มกนั ถา่ ยทอดความรู้ ประสบการณแ์ ละมมุ มองอนั เปน็ ประโยชน์
ต่อการพัฒนาการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพของประเทศไทย ผมเช่ือว่า หนังสือเล่มน้ีจะเป็นปฐมบท
ของการจัดการความรู้ด้านการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพที่ผู้ประกอบการและประชาชนทั่วไป
จะสามารถนำาไปประยุกต์ใช้กับการประกอบธุรกิจและเลือกรับบริการได้ตามความสนใจ และ
ผมหวงั เปน็ อยา่ งยง่ิ วา่ หนงั สอื เลม่ นจี้ ะทาำ ใหท้ า่ นทงั้ หลายเหน็ ความตงั้ ใจของกรมสนบั สนนุ บรกิ าร
สุขภาพ และยินดีที่จะมาร่วมแรง ร่วมใจ ให้ความร่วมมือกับภาครัฐ เพ่ือเสริมสร้างภาพลักษณ์
การเป็นผู้นำาด้านการท่องเท่ียวคุณภาพดีและการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพที่มีมาตรฐานระดับโลก
89ของประเทศไทยท่พี ฒั นาไดอ้ ยา่ งยั่งยืนตอ่ ไป

นายแพทยธ์ เรศ กรัษนัยรวิวงค์
อธิบดีกรมสนบั สนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข

สงิ หาคม 2564

6 ส‹ูเสนŒ ทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

ค�ำ น�ำ เร่อื งเล่�จ�กรัฐ พลังผลักดนั ส�รบญั
ค�ำ นยิ ม Wellness Hub ประเทศไทย
Story Telling of Thailand’s
Journey to Wellness Hub
ทพ.อาคม ประดิษฐสวุ รรณ

ทพญ.นลินา ตันตินิรามยั

9เสาวภา จงกิตตพิ งษ์

การท่องเทย่ี วในเสน้ ทาง THAILAND HEALTH TOURISM
สายสุขภาพ ส่ปู ระเทศไทย World View Toward
The Journey of Well-being
Health Tourism in Thailand:
in Thailand Charming and Challenging
วสุ สรุ ัตอิ นั ตรา มมุ มองของโลกต่อการทอ่ งเทยี่ ว
เชงิ สขุ ภาพของประเทศไทย
47 เสน่ห์และความท้าทายชวนให้ค้นหา

พนั ธ์ุทพิ ยส์ ุดา โปษยานนท์

23

สเู‹ สŒนทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 7

The Journey ส�รบัญ
to Well-being
ทศิ ท�ง Wellness Hub
in Thailand ของประเทศไทย

Anette Schlemmer Thailand Move
on Wellness Hub
53
ธนติ วิรัชพันธ์ุ
หว่ งโซ่แหง่ คณุ ค�่
บรกิ �รเวลเนสของประเทศไทย 77

Value Chain of Thailand
Health Tourism

นายแพทยจ์ ิโรจ สนิ ธวานนท์

63

ขอขอบคุณ เวลเนสประเทศไทย:

พันธ์ุทพิ ยส์ ดุ า โปษยานนท์ PerfoกWrm�้ วhinตagอ่t’ไsWปnอeeยlx�่lntงeไfรosดsrี Hub
วสุ สรุ ัตอิ ันตรา
อภริ ดี หิรญั รามเดช
Anette Schlemmer
นายแพทยจ์ ิโรจ สินธวานนท์ 85

ธนติ วิรชั พันธุ์
อภริ ดี หริ ัญรามเดช

95

8 ส‹ูเสนŒ ทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

เร่ืองเล่าจากรัฐ
พลังผลักดัน Wellness Hub ประเทศไทย

Story Telling of Thailand’s
Journey to Wellness Hub

ทพ.อาคม ประดษิ ฐสวุ รรณ
ทพญ.นลนิ า ตนั ตนิ ริ ามัย

เสาวภา จงกิตตพิ งษ์

สูเ่ สน้ ทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 9

10 ส‹เู สŒนทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

ทพ.อาคม ประดษิ ฐสุวรรณ ทพญ.นลนิ า ตันตนิ ริ ามัย นางเสาวภา จงกติ ติพงษ์
รองอธิบดกี รมสนบั สนุนบริการสขุ ภาพ ผ้อู ำานวยการกองสถานพยาบาล รกั ษาการในตำาแหนง่ นกั วิชาการสาธารณสุขเชยี่ วชาญ
และการประกอบโรคศิลปะ (ดา้ นคุ้มครองผู้บริโภคดา้ นบริการสุขภาพ)

เส้นท�งยุทธศ�สตร์ โอก�สท�งนโยบ�ย
Medical Hub หรอื การเปน็ ศูนยก์ ลางสขุ ภาพนานาชาติ เปน็ หนึ่งในเปา้ หมายของรฐั บาลตาม
แผนยุทธศาสตร์ชาติด้านขีดความสามารถในการแข่งขัน โดยยกระดับมาตรฐานการดูแลสุขภาพในเชิง
ของการทอ่ งเทีย่ วตอ่ ยอดสู่การสรา้ งงาน สร้างอาชพี และพัฒนาวิชาชีพ โดยวางยุทธศาสตร์การพฒั นา
ประเทศไทยใหเ้ ปน็ ศนู ยก์ ลางสขุ ภาพนานาชาติ หรอื Medical Hub ซงึ่ กระทรวงสาธารณสขุ ไดร้ บั มอบ
หมายใหเ้ ปน็ หนว่ ยงานหลกั ในการบรหิ ารขบั เคลอื่ นยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นาประเทศไทยใหเ้ ปน็ ศนู ยก์ ลาง
สุขภาพนานาชาติ โดยมี 4 ผลผลิตหลัก

สเ‹ู สŒนทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 11

12 ส่เู ส้นทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

ความเปน็ มาและ
ความเป็นไป (ได)้ ของ
เวลเนสประเทศไทย

ความเปน็ มา จากภาครัฐ ภาคเอกชน และงบประมาณ
จากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในสัดส่วนท่ี
การขับเคลื่อนนโยบายเชิงเศรษฐกิจ เหมาะสมคำ�นึงถึงมาตรการรองรับการพัฒนา
ทม่ี คี วามสมั พนั ธก์ บั การพฒั นาทางสวสั ดกิ ารสงั คม บุคลากรทางการแพทย์ที่เหมาะสมเพ่ือให้
ของประเทศไทยอยา่ งนโยบาย Medical Hub น้ี คนไทยเข้าถึงบริการสาธารณสุขได้อย่าง
เป็นวาทกรรมท่ีได้รับการพูดถึงในวงกว้าง เพียงพอ การพิจารณากำ�หนดตัวช้ีวัดเพิ่ม
การเคล่ือนไหวทางสังคมจึงมีบทบาทสำ�คัญ เติมให้ครอบคลุมเป้าประสงค์ของยุทธศาสตร์
ในการยอมรับความชอบธรรมเชิงนโยบาย โดย ที่กำ�หนดไว้เพื่อให้การขับเคล่ือนยุทธศาสตร์ฯ
มติสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ “นโยบายการเป็น เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และการพิจารณา
ศูนย์กลางสุขภาพนานาชาติ” ท่ีได้รับความเห็น ให้ความสำ�คัญกับการบริหารและขับเคลื่อน
ชอบจากคณะรัฐมนตรีแล้ว และมอบหมายให้ นโยบายการเป็นศูนย์กลางบริการสุขภาพ
กระทรวงสาธารณสขุ ปรบั ระยะเวลาของยทุ ธศาสตร์ นานาชาติท่ีไม่เกิดผลกระทบต่อระบบสุขภาพ
ให้สอดคล้องกับระยะเวลาของยุทธศาสตร์ชาติ ของคนไทย ให้ความสำ�คัญกับการดำ�เนินการ
และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ตามเป้าหมายการพัฒนาบริการทางวิชาการ
ฉบับท่ี 12 (พ.ศ.2560-2564) รวมท้ังต้องมี
การบูรณาการร่วมกันจากสัดส่วนของงบประมาณ
รายจ่ายประจำ�ปีงบประมาณจากความร่วมมือ

สูเ่ ส้นทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 13

และงานวิจยั ทางการแพทย์ (Academic Hub) กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.)
และรว่ มกบั กระทรวงศกึ ษาธกิ าร (มหาวทิ ยาลยั กระทรวงสาธารณสขุ มบี ทบาทส�ำ คญั ในฐานะ
มหิดล) และหน่วยงานท่ีเก่ียวข้องเร่งรัดการ หน่วยงานหลักในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์
ดำ�เนินโครงการสถาบันทางด้านพันธุกรรม การพัฒนาประเทศไทยให้เป็นศูนย์กลางด้าน
เฉพาะบุคคลและเวชพันธุ์รักษ์ระดับนานาชาติ บริการสุขภาพ (Hub) ท่ีมีการเชื่อมโยงกับ
ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันท่ี 30 ธันวาคม ธรุ กจิ ทเี่ กย่ี วขอ้ งแบบครบวงจร ดว้ ยการยกระดบั
2557 รวมทั้งการดำ�เนินการในส่วนท่ีเก่ียวข้อง คณุ ภาพมาตรฐานสากลของระบบบรกิ ารสขุ ภาพ
โดยยึดหลักความเป็นธรรมต่อทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐและเอกชน ส่งเสริมการใช้และ
และสร้างหลักประกันการเข้าถึงการรักษา สร้างมูลค่าเพ่ิมของศาสตร์การแพทย์ปัจจุบัน
พยาบาลทมี่ คี ณุ ภาพของประชาชนไทย ก�ำ หนด การแพทย์แผนไทย และการแพทย์ทางเลือก
แนวทางความร่วมมือระหว่างภาครัฐและ ภายในประเทศไทย รวมทั้งยาสมุนไพรและ
ภาคเอกชนในการใช้ทรัพยากรร่วมกัน รวมท้ัง ผลติ ภณั ฑส์ ขุ ภาพ สนบั สนนุ การเผยแพรภ่ มู ปิ ญั ญา
สนับสนุนให้เกิดกลไกการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เอกลักษณ์ความเป็นไทยให้ชาวโลกได้รับรู้
ประสบการณ์ ระหว่างภาครัฐและภาคเอกชน ดว้ ยการสรา้ งประเทศไทยใหเ้ ปน็ ศนู ยก์ ลางบรกิ าร
ด้านการบริหารงานบุคคลและการดำ�เนินงาน รักษาพยาบาลและการส่งเสริมสุขภาพ รวมท้ัง
ในโรงพยาบาล เพ่ือให้มีการนำ�ไปปรับระบบ ศูนย์กลางการท่องเท่ียวเพ่ือสุขภาพของภูมิภาค
บริการให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชนไทย ทมี่ คี วามเปน็ เลศิ และสอดรบั กบั ทกุ ความตอ้ งการ
(สมชั ชาสขุ ภาพแห่งชาต.ิ 2553) ของผรู้ บั บรกิ าร โดยเสรมิ ความรว่ มมอื ภาคเอกชน
ในการวางแผนระยะสัน้ กลาง และยาว พัฒนา
มาตรฐานโรงพยาบาลให้ได้รับการยอมรับ
ในระดบั สากลและสรา้ งความมน่ั ใจแกน่ กั ทอ่ งเทย่ี ว
อาทิ ความเข้มแข็งในการเฝ้าระวังโรคติดต่อ

14 สู่เส้นทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

การสร้างหลักประกันสุขภาพแก่นักท่องเท่ียว โควดิ 19: วิกฤติท่ีมา
กรณเี จบ็ ปว่ ยฉกุ เฉนิ และการอ�ำ นวยความสะดวก พร้อมกบั โอกาส
ดา้ นอนื่ ๆ เชน่ การขยายวซี า่ แกผ่ เู้ ดนิ ทางมารกั ษา
พยาบาล โดยทผ่ี า่ นมาด�ำ เนนิ การในกลมุ่ ประเทศ ภายใต้สภาวะคุกคามจากการแพร่
อา่ วอาหรบั ตะวนั ออกกลาง (Gulf Cooperation ระบาดของโรคโควดิ 19 ทเี่ กดิ ขึ้นและกระจาย
Councils; GCC) 6 ประเทศ ไดแ้ ก่ คเู วต บาเรนห์ ไปทั่วโลกมาตั้งแต่ปลายปี พ.ศ. 2562 แม้จะ
โอมาน การต์ าร์ ซาอดุ อิ าระเบยี และอาหรบั เอมิ สง่ ผลกระทบตอ่ ความชะงกั งนั ของการขบั เคลอ่ื น
เรสต์ ขยายจาก 30 วนั เปน็ 90 วนั อนญุ าตผปู้ ว่ ย นโยบายรัฐที่เกี่ยวข้องกับด้านการสร้างรายได้
และญาตริ วม 4 คน รวมทงั้ การขยายเวลาพ�ำ นกั จากการท่องเที่ยว แต่ส่วนราชการไทย โดย
ในราชอาณาจักรไทยรวม 90 วัน สำ�หรบั ผู้ป่วย กรมสนบั สนนุ บรกิ ารสขุ ภาพ กระทรวงสาธารณสขุ
และผู้ติดตาม กรณีเดินทางเข้ามารับการรักษา ก็มิได้หยุดย้ังการพัฒนาท่ีจะนำ�ไปสู่การเพิ่มขีด
พยาบาลในกลมุ่ ประเทศ CLMV ซง่ึ ประกอบดว้ ย ความสามารถทางการแข่งขันด้านบริกาสุขภาพ
กมั พชู า ลาว เมยี นมา เวยี ดนาม และสาธารณรฐั ซง่ึ เปน็ จดุ แขง็ ของประเทศไทย ทง้ั จากการทอ่ งเทย่ี ว
ประชาชนจีน ตลอดจนการขยายระยะเวลา
พำ�นักในราชอาณาจักรไทยสำ�หรับกลุ่มพำ�นัก
ระยะยาว (Long Stay)

สู่เส้นทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 15

เชิงสุขภาพซ่ึงเป็นการท่องเที่ยวรายได้ดีท่ีมี ` sl a fNJ V
คณุ ภาพสงู และการพฒั นาอตุ สาหกรรมการแพทย์
ครบวงจรตามนโยบายประเทศไทย 4.0โดยกลไก s`~çÅÅêçáååÉ~î áêì ë
คณะกรรมการอ�ำ นวยการเพอ่ื พฒั นประเทศไทย
ให้เป็นศูนย์กลางสุขภาพนานาชาติ ได้ให้ความ นอกจากนี้ การขับเคล่ือน “ภูเก็ต
เหน็ ชอบต่อการขับเคล่ือน (นโยบาย Medical แซนด์บ็อกซ์” ส่งเสริมโครงการยกระดับ
Hub) ของประเทศไทย ในช่วงของการปรับตัว การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพจังหวัดภูเก็ตสู่เมือง
เชิงนโยบายเพื่อฟ้ืนฟูผลกระทบทางเศรษฐกิจ ท่องเท่ียวเชิงสุขภาพระดับโลกเพื่อพัฒนา
และสังคมจากการแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 เมอื งภเู กต็ ใหเ้ ปน็ ศนู ยก์ ลางการบรกิ ารทางการ
(รายการ Radio Online วันท่ี 3 พฤศจิกายน แพทย์มูลราคาสูง เช่ือมโยงการท่องเที่ยว
2563) โดยการเห็นชอบให้ “ประเทศไทยเป็น นานาชาติ (International medical Hub
เมืองหลวงของโลกด้านการดูแลสุขภาพ” world class Destination) และเป็นต้น
โดยให้หน่วยงานท่ีเก่ียวข้องประชาสัมพันธ์ แบบของการเปิดประเทศรับการมาเยือนของ
ตราสัญลักษณ์ Medical Hub ภายใต้แนวคิด นักท่องเท่ียวต่างชาติที่ได้รับวัคซีนโควิด 19
“Healthcare Capital of the World” ครบแล้ว ก็เป็นการแสดงให้เห็นถึงความ
และกำ�หนดข้อความสำ�คัญสำ�หรับส่ือสารว่า พยายามของรัฐบาลและท้องถ่ินในการปรับ
“Beyond Healthcare, Trust Thailand” ความพร้อมของระบบโครงสร้างพ้ืนฐาน
เพ่ือสร้างความเช่ือมั่นในการกลับเข้ามาใช้ เทคโนโลยีวิทยาการทางการแพทย์และระบบ
บริการรักษาพยาบาลในประเทศไทย รวมท้ัง
การจัดทำ�แพคเกจพิเศษ Shopping Online
โดยเน้นสนิ คา้ กลุ่มสมนุ ไพรและ OTOP

16 สเู่ ส้นทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

บริการการแพทย์ รองรับการจัดการบริการ (Sustainable Development Goals; SDGs) นน้ั
ทางการแพทย์ระดับนานาชาติ สร้างโอกาส ในกลุ่มสุขภาพและการแพทย์ของ ประเทศไทย
ทางการลงทุนและส่งเสริมการจ้างงานให้กับ นอกจากจะมีความก้าวหน้าของการพัฒนาวิธี
ประชาชนในพ้ืนท่ี ในวิถีปกติใหม่ของการท่อง การรกั ษาโรคธาลสั ซเี มยี ใหห้ ายขาดดว้ ยวธิ กี ารใช้
เที่ยวเชิงสุขภาพของประเทศไทย (Thailand ยีนบำาบัด (Gene Therapy) และมีศักยภาพ
New Normal Health Tourism) บูรณาการ ในการพัฒนาวิธีการรักษาสำาหรับโรคอื่นๆ แล้ว
อย่างสรรค์สรา้ ง พัฒนาไดอ้ ย่างย่ังยืน ด้วยความพร้อมของการบริการท่ีดีมีมาตรฐาน
บุคลากรทางการแพทย์มีคุณภาพดังกล่าว
ภายใต้ยุทธศาสตร์การขับเคล่ือนการ ประเทศไทยยังได้รับการยอมรับว่าเป็นประเทศ
พัฒนาประเทศไทยด้วยโมเดลเศรษฐกิจ BCG ทม่ี ขี ดี ความสามารถทางการแขง่ ขนั ดา้ นบรกิ ารสงู
พ.ศ. 2564-2569 ซ่ึงเป็นกลไกขับเคล่ือน ประเทศหนง่ึ ของโลก
ประเทศไทยใหห้ ลดุ พน้ “กบั ดกั รายไดป้ านกลาง”
โดยการปรับเปลี่ยนรูปแบบการพัฒนาเศรษฐกิจ
แ ล ะ สั ง ค ม ใ ห้ ไ ด้ รั บ ก า ร ขั บ เ ค ล่ื อ น บ น ฐ า น
ความเข้มแข็งของความหลากหลายทางชีวภาพ
และความหลากหลายทางวัฒนธรรม ท่ีส่งเสริม
การยกระดับมูลค่าในห่วงโซ่การผลิตสินค้าและ
บริการของประเทศไทยให้พัฒนาทั้งในมิติทาง
เศรษฐกิจชีวภาพ (Bioeconomy) เศรษฐกิจ
หมุนเวียน (Circular Economy) และเศรษฐกจิ
สีเขียว (Green Economy) โดยใช้โอกาส
ทางความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและนวัตกรรม
ใหส้ อดคลอ้ งกบั เปา้ หมายของการพฒั นาอยา่ งยง่ั ยนื

สู‹เสนŒ ทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 17

การท่องเท่ียวเชิงสุขภาพ เป็นกลุ่มบริการ พฤติกรรมผูบริโภค เปล่ียนไปสู่ความเป็นวิถีใหม่
ทางการท่องเที่ยวและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ทต่ี อ้ งการการดแู ลสขุ ภาพเชงิ ปอ้ งกนั (Preventive
ที่ประเทศไทยมีความได้เปรียบทางการแข่งขัน Healthcare) เพ่ือความสุขสมบูรณ์ของชีวิต
(Competitive Advantage) สูงมาก เพราะเป็น (Wellness) มากข้ึน จึงเป็นโอกาสของกลุ่ม
การท่องเที่ยวท่ีนอกจากจะทำ�ให้เกิดความร่ืนรมย์ ประกอบกิจการที่เก่ียวข้องกับการท่องเท่ียว
ควบคไู่ ปกบั การมสี ขุ ภาพดขี องผคู้ นแลว้ ยงั กอ่ ใหเ กดิ เชงิ สขุ ภาพในการสรา งมาตรฐานใหม (Next Normal
การกระจายรายไดส ชู มุ ชน เชอื่ มโยงสภู าคเศรษฐกจิ Standard) รวมถึงยกระดับมาตรฐานดานสุข
อื่นๆ สรางตัวคูณทางรายไดอยางยั่งยืน รัฐจึงให้ อนามัยและความปลอดภัยด้านสุขภาพพรอมรับ
ความส�ำ คญั ตอ่ การสนบั สนนุ ภาคธรุ กจิ การทอ งเทย่ี ว กับการกลบั มาของนกั ทองเทยี่ วตางชาติอกี ครง้ั
การโรงแรมและธรุ กจิ บรกิ ารทเี่ กย่ี วขอ งใหค รบวงจร
ซ่ึงบทเรียนจากสถานการณ์โควิด 19 ส่งผลให้

กระทรวงการอดุ มศกึ ษา วทิ ยาศาสตร์ วจิ ัยและนวัตกรรม.2554

18 สูเ่ สน้ ทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

นอกจากน้ี การน�ำ องคค วามรทู างทางวทิ ยาศาสตร์ ความร่วมมือภาครัฐและเอกชน รวมทั้งการ
เทคโนโลยีนวัตกรรมดิจิทัลสมัยใหม่เข้ามาช่วย ขับเคลื่อนการตลาดเพ่ือสังคมท่ีจะช่วยกระจาย
ในการประชาสัมพันธ์ รวมทั้งการส่ือสารข้อมูล การพัฒนาอย่างทั่วถึง นอกจากนั้น รัฐโดยกรม
ทางวิชาการประกอบการตัดสินใจเลือกรับบริการ สนบั สนนุ บริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสขุ ยงั
ในภาษาท่ีหลากหลาย ก็จะชวยทลายขอจำ�กัด ให้ความสำ�คัญต่อการสนับสนุนการเพิ่มขีดความ
ทางการตลาดของธุรกิจทางการท่องเท่ียวและ สามารถรองรับการท่องเที่ยวของภาคส่วนบริการ
บริการสุขภาพ ทำ�ให้เกิดการพัฒนาตอยอดและ ท่ีเช่อื มโยงกัน ตั้งแตก่ ารคมนาคมขนส่ง การเช่ือม
เสริมสร้างความมั่งค่ังแบบท่ัวถึง (Inclusive ตอ่ การเดนิ ทาง การควบคมุ ปรมิ าณนกั ทอ่ งเทยี่ วท่ี
Growth) เพราะเป็นกระบวนการสรางมูลคาเพิ่ม เหมาะสมในแตล่ ะพ้ืนทกี่ ารทอ่ งเที่ยวเพ่ือลดความ
(Value Creation) ตง้ั แตต น นาํ้ ในภาคเกษตรกรรม แออัด ป้องกันความเส่ียงจากการแพร่กระจาย
ถงึ ปลายนา้ํ ในภาคการผลติ และบรกิ าร ภายใตห้ ลกั ของโรคตดิ ต่อตามแนวทางวิถใี หม่ รวมทัง้ เพือ่ การ
ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง (Sufficiency Econo- อนุรักษ์ส่ิงแวดล้อมและป้องกันความเสื่อมโทรม
my Philosophy ;SEP) ซง่ึ เปน หลักสำ�คัญในการ ของทรัพยากรธรรมชาติในพ้ืนที่ ซึ่งทำ�ได้ท้ังโดย
พัฒนาเศรษฐกิจและสังคมในรูปแบบเฉพาะของ การขบั เคลอ่ื นทางสงั คม การน�ำ เทคโนโลยอี จั ฉรยิ ะ
ประเทศไทย ก่อเกิดภูมคิ มุ กนั ที่ช่วยเพ่มิ สมรรถนะ มาประยกุ ตใ์ ชใ้ นกรณตี า่ งๆ และการจดั การขอ้ มลู ท่ี
ในการฟนตัวอยางรวดเร็วของประเทศ สนับสนุน แม่นยำ�เพ่ือให้สามารถวิเคราะห์สถานการณ์ต่างๆ
การเติบโตในระบบเศรษฐกิจและสังคมของโลกได้ ไดอ้ ยา่ งเทา่ ทนั ชว่ งเวลาจรงิ (Real-time Analysis)
อย่างมัง่ ค่งั ม่ันคงและยงั่ ยนื จากการพงึ่ พาตนเอง และกำ�หนดรปู แบบการพัฒนาตา่ งๆไดโ้ ดยเทคนคิ
ด้วยโอกาสของการพัฒนาภายใต้โมเดลเศรษฐกิจ การทำ�นายข้อมูล (Predictive Modeling)
BCG ดังกล่าว รัฐเห็นความสำ�คัญของการเสริม ซ่ึงเป็นก้าวย่างการพัฒนาท่ีสำ�คัญอย่างย่ิงที่ควร
สร้างความเข้มแข็งของเครือข่ายการประกอบการ ได้รับการขับเคล่ือนเชิงนโยบายอย่างต่อเน่ือง
ภาคธุรกิจ ให้ได้มีส่วนร่วมในการขับเคล่ือนเชิง ในระยะยาวจากภาครฐั
นโยบาย ทั้งโดยมาตรการทางกฎหมาย ระบบ

สู่เส้นทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 19

เสน่ห์ 10 ประการ

ของการให้บรกิ ารทีน่ ่าประทบั ใจ

รปู แบบการทอ่ งเท่ียวหลงั สถานการณโ์ ควิด 19 ตอ่ จากน้ีไป มีแนวโนม้
ท่ีจะเปลี่ยนแปลงไปสู่การท่องเท่ียวท่ีผู้คนออกแบบการเดินทางท่องเท่ียวด้วย
ตัวเองมากข้ึน การท่องเท่ียวในแต่ละจุดหมายปลายทางจะเป็นไปในลักษณะ
ของการอยพู่ �ำ นกั ในพน้ื ทใี่ ดพน้ื ทหี่ นงึ่ หรอื ประเทศใดประเทศหนงึ่ อยา่ งยาวนาน
มากขนึ้ การทอ่ งเทย่ี วแบบเดนิ ทางครงั้ เดยี วแตไ่ ปไดห้ ลายๆ ประเทศ จะลดความ
นยิ มลง ผคู้ นจะจบั จา่ ยใชส้ อยท�ำ ธรุ กรรมทางการเงนิ ผา่ นอเิ ลกทรอนกิ สม์ ากขนึ้
ดังนั้น ผู้ประกอบการและเครือข่ายธุรกิจทางการท่องเที่ยวจึงต้องปรับตัว
และไม่หยุดน่ิงทางการพัฒนาด้วยการรักษาไว้ซ่ึงเสน่ห์ของการให้บริการ
ดังตวั อย่างตอ่ ไปน้ี

รายงาน .ประเทศไทยสู่ปี 2030: จับกระแสอนาคตอุตสาหกรรมการทอ่ งเท่ยี ว” เขา้ ถงึ ไดท้ ่ี https://amadeus.com/en/insights/research-report/
thailand-towards-2030.
20 สเู่ ส้นทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

1) จดั การบริการทีด่ ีท่ีนา่ ประทบั ใจ ไมม่ งุ่ แตค่ า้ ก�ำ ไรจนด้อยคุณภาพมาตรฐาน
2) ปฏบิ ัติตามมาตรการสุขอนามัยอยา่ งเครง่ ครดั
3) คา่ บรกิ ารสมเหตผุ ล (reasonable price) มมี าตรฐานราคาเดยี วกันในทุกตวั แทนจ�ำ หน่าย
4) จำ�หน่ายบรกิ ารภายใตห้ ลกั จรรยาบรรณของการประกอบกจิ การ (Code of Conducts)
5) ให้ความส�ำ คัญอย่างยิ่งยวดตอ่ ความปลอดภยั ของผรู้ บั บรกิ ารตลอดระยะเวลาทใ่ี ห้บริการ
6) ใหค้ วามส�ำ คญั ในมติ ิวฒั นธรรม ความเชอื่ และการสอื่ สารในภาษาของผู้รบั บริการ
7) เพมิ่ เวลาสว่ นตวั ในการเขา้ รบั บรกิ าร และลดการเชญิ ชวนเพอ่ื ซอ้ื สนิ คา้ เพอ่ื ไมเ่ ปน็ การรบกวนผรู้ บั บรกิ าร
8) จัดบริการหรือส่งิ อ�ำ นวยความสะดวกให้ผรู้ ับบรกิ ารไดผ้ ่อนคลายหรอื ใช้เวลาในสถานประกอบการ
ได้อย่างสงบและตามสมควร
9) จัดบริการเติมเต็มความตอ้ งการและความประทบั ใจของผ้รู บั บริการอยา่ งเหมาะสม เช่น อาหารและ
เคร่อื งดมื่ พนื้ ท่ีส�ำ หรบั การทำ�งาน เป็นต้น
10) เพม่ิ เตมิ ความมชี วี ติ ชวี าและรปู แบบบรกิ ารใหมๆ่ ใหผ้ รู้ บั บรกิ ารไดเ้ ลอื กสรรและรบั บรกิ ารอยา่ งประทบั ใจ
อยากทจ่ี ะกลบั มาใชบ้ รกิ ารอยา่ งตอ่ เนอื่ งและมคี วามสขุ และไมใ่ ชเ่ ปน็ เพยี งการใหบ้ รกิ ารเฉพาะบคุ คล
แต่หมายรวมถึงการดแู ลทคี่ รอบคลมุ ถึงครอบครัวหรอื สมาชกิ ทีต่ ดิ ตามมารับบริการด้วย

สเู่ ส้นทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 21

ผู้ประกอบการและเครือขา่ ยธรุ กจิ ทางการท่องเท่ียว
จึงตอ้ งปรับตวั และไมห่ ยดุ นง่ิ ทางการพฒั นาดว้ ยการรกั ษาไว้ซึ่งเสน่หข์ องการใหบ้ รกิ าร

22 ส่เู สน้ ทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

THAILAND HEALTH TOURISM
World View Toward

Health Tourism in Thailand:
Charming and Challenging
มมุ มองของโลกต่อการทอ่ งเทย่ี ว
เชงิ สุขภาพของประเทศไทย
เสนห่ ์และความทา้ ทายชวนใหค้ ้นหา

พนั ธุ์ทพิ ยส์ ดุ า โปษยานนท์

สเู่ ส้นทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 23

THAILAND TOURISM
“A PLACE THAT GOOD HEALTH IS IN THE AIR”
สุขภาพทีด่ …ี แฝงอยู่ในทกุ ย่างก้าว
ของการเทีย่ วเมืองไทย

หากถามว่า อะไรคอื เหตุผลท่ีผ้คู นออกเดนิ ทางท่องเท่ยี วไปยงั ท่ตี ่างๆในโลก
แน่นอนทค่ี �ำ ตอบของแต่ละคนย่อมแตกตา่ งกนั เพราะการท่องเที่ยวเป็นเรือ่ งทแี่ ตล่ ะคน
มีเหตุผลของตัวเอง ทั้งต้องการเดินทางไปยังดินแดนใฝ่ฝันมานาน ต้องการความแปลก
ใหม่ท้าทายให้ชวี ติ , ตอ้ งการแสวงหาความรู้, หรอื ต้องการหาท่พี ักผอ่ นเป็นส่วนตวั ฯลฯ

แตไ่ มว่ า่ จดุ ประสงคข์ องแตล่ ะคนในการเดนิ ทางจะเปน็ อยา่ งไร การเดนิ ทางเพอื่ ไดพ้ บ
กบั สขุ ภาพทดี่ ี คอื ความปรารถนาของนกั เดนิ ทางทกุ คน และสงิ่ นเี้ องทท่ี �ำ ให้ “การทอ่ งเทยี่ ว
เชิงสุขภาพ” หรือ Health Tourism มีความสำ�คัญท่ีซ่อนตัวอยู่ในทุกเส้นทางการ
ทอ่ งเทย่ี ว ทผี่ คู้ นตอ้ งขอแวะมาสมั ผสั ไมว่ า่ จะเปน็ ชว่ งเวลาสน้ั ๆ หรอื ใชเ้ วลายาวนานกต็ าม

24 สู่เสน้ ทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

เพราะสุขภาพดี เทย่ี วแบบไหนถงึ จะเปน็
คอื การเตมิ พลงั ชวี ิต “ทอ่ งเทย่ี วเชิงสขุ ภาพ”

โลกเปลยี่ นแปลงไปมากมาย...สภาพแวดลอ้ ม การทอ่ งเท่ียวแหง่ ประเทศไทย ไดใ้ หน้ ิยามของ
ที่มีมลพิษแทรกตัวทั่วไปในบรรยากาศ...ความเครียด การท่องเท่ียวเชิงสุขภาพไว้ว่า “เป็นการเดินทางท่อง
จากการงานทเี่ ต็มไปด้วยการแข่งขัน... เวลาพักผ่อนที่ เที่ยวเพ่ือเยี่ยมชมสถานท่ีท่องเที่ยวที่สวยงาม ในแหล่ง
ลดนอ้ ยลงจากการตอ้ งใชช้ วี ติ ทง้ั ออนไลนแ์ ละออฟไลน์ ท่องเท่ียวธรรมชาติและวัฒนธรรม ตลอดจนการเรียนรู้
ฯลฯ เหลา่ นลี้ ว้ นท�ำ ใหผ้ คู้ นใชพ้ ลงั งานในตวั เสมอื นเปน็ วถิ ีชีวิตและพกั ผอ่ นหยอ่ นใจ โดยแบง่ เวลาส่วนหนง่ึ จาก
แบตเตอรท่ี ช่ี ารจ์ ไฟเทา่ ไหรก่ ไ็ มเ่ ตม็ เพราะความเหนอ่ื ย การเดินทางท่องเท่ียว เพ่ือทำ�กิจกรรมส่งเสริมสุขภาพ
ลา้ สะสม การทอ่ งเทยี่ วเชงิ สุขภาพ จงึ เปน็ เหมอื นการ และกิจกรรมการรกั ษาฟ้นื ฟสู ขุ ภาพ”
ไดช้ ารจ์ พลงั งานในตวั เพอื่ ใหก้ ลบั มาใชช้ วี ติ ประจ�ำ วนั
ได้มีประสิทธิภาพดีอีกครั้ง กระแสนิยมของการท่อง
เท่ียวแบบน้ีจึงสูงขึ้นๆ เพราะสามารถตอบโจทย์ไลฟ์
สไตลข์ องผคู้ นในปัจจุบนั ได้เป็นอยา่ งดนี ั่นเอง

สเู่ สน้ ทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 25

ในส่วนของการทอ่ งเท่ยี วท้ังหมด การทอ่ งเท่ยี วเชิงสุขภาพ (Health
Tourism) เป็นรูปแบบของการท่องเที่ยวที่สร้างรายได้ให้ประเทศไทยเป็น
อยา่ งมาก จากทผ่ี า่ นมา การทอ่ งเทย่ี วรปู แบบนส้ี ามารถท�ำ รายไดถ้ งึ 15.6%
ของรายไดก้ ารทอ่ งเทย่ี วโดยรวมของประเทศ และยงั มอี ตั ราการขยายตวั ทส่ี งู
ถึงประมาณ 7.5% ตอ่ ปี ซง่ึ แสดงถงึ ศกั ยภาพการทอ่ งเท่ยี วเชงิ น้ีในอนาคต
และเม่ือเปรียบเทียบกับตลาดการท่องเท่ียวในประเทศไทย การท่องเท่ียว
เชิงสุขภาพ จะมีมูลค่าเป็นอันดับที่ 4 รองจากการท่องเท่ียวชมธรรมชาติ,
การท่องเท่ียวด้านอาหาร , และการท่องเท่ียวชมวัฒนธรรม นักท่องเท่ียว
เชิงสุขภาพ เป็นกลุ่มท่ีมีกำ�ลังซื้อสูง และใช้เวลาในการพำ�นักอยู่ค่อนข้าง
นาน ทให้นักท่องเที่ยวกลุ่มน้ีนำ�รายได้เข้ามาให้กับประเทศท่ีมาเยือนเป็น
ตัวเลขท่ีน่าพอใจ

สองกลุ่มส�ำ คญั ของนักทอ่ งเท่ียว
เชิงสุขภาพ

จากกระแสความนิยมท่องเทยี่ วในปัจจบุ นั
ทำ�ให้เราสามารถแบ่งการท่องเท่ียวเชิงสุขภาพออก
เปน็ 2 กลมุ่ หลกั ตามจดุ ประสงคก์ ารทอ่ งเทย่ี วคอื การ
ท่องเที่ยวเชิงส่งเสริมสุขภาพ (Wellness Tourism)
และการทอ่ งเทย่ี วเชงิ การแพทย์ (Medical Tourism)
ซงึ่ ทง้ั สองกลมุ่ มพี ฤตกิ รรมในการทอ่ งเทยี่ วอนั นา่ สนใจ

26 สเู่ สน้ ทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

1) การท่องเที่ยวเชิงส่งเสริมสุขภาพ (Wellness
Tourism) การทอ่ งเทย่ี วเชงิ สง่ เสรมิ สขุ ภาพ Health Promotion
Tourism เช่น การนวด อบอาบหรือประคบสมุนไพร สปา
เพื่อสุขภาพ สุวคนธบำ�บัด (Aromatherapy) วารีบำ�บัด
(Hydro Therapy) การอาบแช่นํ้าพุรอ้ น อาหารเพ่อื สขุ ภาพ
การท�ำ บรหิ ารฤาษดี ดั ตน โยคะ การฝกึ สมาธวิ ปิ สั สนาหรอื พทุ ธ
ศาสนกจิ ต่างๆ อาหารเคร่ืองดืม่ เพื่อสุขภาพ ซ่งึ เป็นรปู แบบ
การท่องเท่ียวที่ได้รับความนิยมมากในปัจจุบัน นักท่องเที่ยว
จะเขา้ มาเท่ยี วด้วยจุดประสงค์หลากหลาย อาทิ มาท่องเที่ยว
และทำ�กิจกรรมผสมผสานแบบเชิงนิเวศ วัฒนธรรม และ
สุขภาพ, มาเพ่อื ท�ำ กจิ กรรมเชงิ นิเวศและวฒั นธรรม มาเรยี นรู้
การทำ�อาหารไทยเพื่อสุขภาพ การออกกำ�ลังกายเสริมสร้าง
ความแข็งแรงของร่างกายด้วยมวยไทย ฯลฯ และมาเพื่อ
ทำ�กิจกรรมเชิงวัฒนธรรมและสุขภาพ โดยเฉพาะการทำ�สปา
เพ่ือสุขภาพหรีอเสริมความงาม รวมท้ังการนวดไทยเพื่อ
การผอ่ นคลายหรอื บำ�บัดอาการปวดเม่ือยตามร่างกาย
2) การท่องเที่ยวกลุ่มเชิงการแพทย์ (Medical
Tourism) เป็นการท่องเที่ยวในเชิงบำ�บัดรักษาสุขภาพ
(Health Healing Tourism) เป็นการเท่ียวโดยมีจุดหมาย
เพ่ือรับการรักษาพยาบาลในโรงพยาบาลหรือสถานบริการ
ทไ่ี ดร้ บั อนญุ าตตามกฎหมายทมี่ มี าตรฐานคณุ ภาพระดบั สากล

สเู่ สน้ ทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 27

เปน็ รปู แบบการทอ่ งเทย่ี วทนี่ กั ทอ่ งเทย่ี วจะเขา้ มา ก(Hารeท่อaงlเtทh่ยี วTเชoิงสuุขrภiาsพm)
ด้วยจุดประสงค์หลักเพ่ือใช้บรกิ ารทางการแพทย์
ด้านต่างๆที่มีในประเทศไทย การตรวจสุขภาพ ของประเทศไทยในสายตา
ร่างกาย การรักษาโรค การส่งเสริมสุขภาพ โลก
การป้องกันโรคซึ่งรวมถึงการฉีดวัคซีน การฟื้นฟู
สุขภาพทางการแพทย์ การพำ�นักระยะยาวเพ่ือ ในธุรกิจด้านการท่องเท่ียวของโลก
การปรบั ปรงุ พฤตกิ รรมสขุ ภาพ การท�ำ ศลั ยกรรม ประเทศไทย เป็นประเทศที่มีความโดดเด่น
ความงาม การผ่าตัดแปลงเพศ ทันตกรรม ฯลฯ น่าจับตามอง ในฐานะของการเป็นประเทศ
และด้วยความก้าวหน้าของเทคโนโลยีทาง จุดหมายปลายทางการท่องเท่ียวของนักเดินทาง
การแพทยใ์ นปจั จบุ นั คาดวา่ การแพทยส์ ว่ นบคุ คล (world tourist destination) ความงดงาม
(Personalized Medicine) และการแพทย์ ดึงดูดใจทั้งภูมิทัศน์ของธรรมชาติท่ีงดงาม
เชิงป้องกัน (Preventive Medicine) ก็จะ มีแม่แบบแห่งวัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์
เป็นความนิยมด้านการท่องเที่ยวเชิงการแพทย์ นอกจากนี้ ยังมเี ร่ืองของอาหารและผลไมร้ สเลิศ
ซึ่งจะสามารถสร้างแรงดึงดูดทางการท่องเที่ยว การต้อนรับของผู้คนท่ีเต็มไปด้วยอัธยาศัยไมตรี
คุณภาพดีและรายได้สูงให้กับประเทศไทยต่อไป ฯลฯ
ในอนาคต ซึ่งเมื่อผู้คนรับบริการทางการแพทย์ สง่ิ เหลา่ น้ี ท�ำ ใหป้ ระเทศไทยเปน็ ดนิ แดน
ซึ่งเป็นจุดประสงค์หลักตามท่ีต้องการแล้ว ในฝนั ของนกั ทอ่ งเทยี่ วทวั่ โลก ทต่ี ง้ั ใจหาโอกาส
ก็จะมีการท่องเท่ียวเชิงส่งแสริมสุขภาพตามมา มาสมั ผสั ความงดงามเหลา่ นสี้ ักครง้ั ในชวี ิต
เป็นกจิ กรรมรอง

28 สู่เส้นทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

จากภาพของตลาดการทอ่ งเทย่ี วของโลกโดยรวม
การท่องเท่ียวเชิงสุขภาพของตลาดโลก จะมีมูลค่า
โดยเฉลย่ี ประมาณ 1,604 พนั ลา้ นบาท และประเทศไทย
ก็มีส่วนแบ่งการตลาดอยู่ท่ีประมาณ 285 พันล้านบาท
ซงึ่ สงู เปน็ อนั ดบั ที่ 13 ของโลก สงิ่ นแ้ี สดงถงึ ความมชี อื่ เสยี ง
ของประเทศไทยในฐานะการเป็น “ประเทศจุดหมาย
หลายทางของการทอ่ งเทยี่ วเชงิ สง่ เสรมิ สขุ ภาพ” (health
tourism destination) ของโลกไดเ้ ปน็ อย่างดี

(กWารทe่อlงlเnท่ียeวsเชsิงสTง่ oเสuรมิ rสisขุ mภาพ)

การทอ่ งเทย่ี วแหง่ ประเทศไทยไดใ้ หน้ ยิ ามไวว้ า่ “การทอ่ งเทย่ี ว
เชิงส่งเสริมสุขภาพ (Wellness Tourism) เป็นการท่องเที่ยว
เพ่ือพักผ่อนหย่อนใจ และรับบริการใดๆ เพื่อส่งเสริมสุขภาพ
กายและใจ ซ่ึงมีหลากหลาย อาทิ การนวด การอบสมุนไพร
แช่น้ําร้อน ทำ�สมาธิ หรือการปรับพฤติกรรมการบริโภคอาหาร
และออกกำ�ลังกาย เพือ่ ให้เหมาะสมกับสุขภาพของแตล่ ะคน”

สเู่ ส้นทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 29

สำ�หรับประเทศไทย การท่องเที่ยวเชิง รายของประเทศไทย ได้รับรางวัลด้านบริการและ
ส่งเสริมสุขภาพมีความสำ�คัญ เพราะสามารถ ผลติ ภณั ฑส์ ง่ เสรมิ สขุ ภาพจากหลายประเทศทว่ั โลก
นำ�รายได้เข้าประเทศได้สูงสุดเป็นอันดับท่ี 4 ของ ซึ่งแสดงถึงศักยภาพด้านธุรกิจสปาผลิตภัณฑ์ของ
ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รองจากประเทศ ประเทศไทย มคี ณุ ภาพเปน็ ทยี่ อมรบั ในระดบั สากล
ญี่ปุ่น จีน และอินเดีย จากการจัดอันดับของ รายชื่อของผู้ประกอบการที่ได้รับรางวัล
กระทรวงการทอ่ งเทย่ี วและกฬี า (Global Wellness อาทิ Chiva Som international Health Resort,
Tourism GWT) ในปี 2558 -2563 โดยมีประเทศ The Sanctury Thailand, Kamalaya Koh
ทเ่ี ปน็ อนั ดบั รองจากประเทศไทยลงมา คอื ประเทศ Samui, Amatara Wellness Resort, The Spa
เกาหลใี ต้ ออสเตรเลยี อนิ โดนเี ซยี ฮอ่ งกง มาเลเซยี Koh Chang Resort, Ping Nakara Spa, Rarin
และไต้หวนั ตามลำ�ดบั Jinda Spa Resort ในสว่ นของผลิตภณั ฑ์ที่ได้รบั
กรมการเจรจาการค้าระหว่างประเทศ รางวลั ไดแ้ ก่ ผลติ ภณั ฑส์ ปาของ Panpuri, THANN,
ได้คาดการถึงแนวโน้มมูลค่าตลาดการท่องเที่ยว RYN เปน็ ต้น โดยประเทศไทยจะมีผปู้ ระกอบการ
เชิงส่งเสริมสุขภาพของประเทศไทย ว่ามีแนวโน้ม ด้านธุรกิจส่งเสริมสุขภาพได้รับรางวัลยอดเย่ียม
ที่จะสูงข้ึนเร่ือยๆ จากการมีจุดแข็งด้านวัฒนธรรม ต่อเนอื่ งกนั มาตลอดทกุ ปี
ประเพณี สถานทท่ี อ่ งเทย่ี วสวยงาม และความโดดเดน่
ในด้านการบริการ เมื่อเทียบกับชาติอ่ืนๆ อีกทั้ง
ประเทศไทยก็ยังมีผลิตภัณฑ์เอกลักษณ์เฉพาะตัว
ของประเทศท่ีข้ึนช่ือไปท่ัวโลก อาทิ การนวด
แผนไทย การใช้สมุนไพรและพืชพรรณธรรมชาติ
ดูแลสุขภาพและความงาม การใช้ธรรมชาติบำ�บัด
ในแนวทางแบบเฉพาะตวั ส�ำ หรบั แตล่ ะบคุ คล ฯลฯ
ซึ่งระยะเวลาท่ีผ่านมา ได้มีผู้ประกอบการหลาย

30 สเู่ ส้นทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

Wellness Tourismจดุ เด่นของการทอ่ งเที่ยวเชิงส่งเสรมิ สขุ ภาพ

ในสายตาชาวตา่ งชาติ

ในการออกเดินทางท่องเท่ียวของผู้คน และสปาเพื่อสุขภาพ ซ่ึงประเทศไทยมีความพร้อม
ปจั จุบัน มจี ดุ มงุ่ หมายของสุขภาพ 3 ประการ กว่าท่ีอื่นๆ ท้ังทรัพยากรและภูมิปัญญาพ้ืนบ้าน
คอื เพอ่ื ดแู ลสขุ ภาพรา่ งกาย (body), สขุ ภาพจติ ใจ ที่มีความหลากหลายชวนให้สนใจ ความหลาก
(mind), และสขุ ภาพของจติ วญิ ญาณ (spiritual) หลายของบริการสปาและอัตลักษณ์การนวดชอง
ซ่ึงศักยภาพของประเทศไทยสามารถตอบโจทย์ ประเทศไทย ไดส้ ร้างช่อื เสยี งไปทว่ั โลก ท้งั ด้วยการ
เหล่าน้ีได้ครบในทุกมิติ ไม่ว่าจะเป็นแหล่งท่อง สร้างสรรค์คอร์สและรูปแบบบริการท่ีมีมากมาย
เที่ยวธรรมชาติท่ีสงบงดงาม ช่วยบำ�บัดจิตใจ และดว้ ยความเชย่ี วชาญแตแ่ ฝงไวด้ ว้ ยความออ่ นโยน
และร่างกายที่เหน่ือยล้าจากความเครียด ให้ได้ ในการให้บริการด้วยหัวใจไทย (Thainess) ของ
รับการพักผ่อน การสัมผัสวัฒนธรรมพื้นบ้าน ผใู้ หบ้ รกิ ารหรอื spa therapist ฝมี อื ดี ความนมุ่ นวล
ในแต่ละท้องถิ่น การจัดกิจกรรมหลากหลาย ของสัมผัสแห่งการนวดท่ีหาไม่ได้ในประเทศอ่ืน
เพ่ือให้นักท่องเที่ยวได้เลือกทำ�อย่างเหมาะสม จากการสำ�รวจทางการตลาดโดยท่ัวไปพบว่า
ตามความชอบ นอกจากนี้ก็ยังมีเรื่องของการ ประเภทของสปาที่นักท่องเท่ียวนิยมมาใช้บริการ
ดูแลสุขภาพภายใต้ภาวะเร่งรีบชองชีวิตในเมือง สามอันดับแรกคอื Day Spa สปาระยะสัน้ ไม่มีหอ้ ง
ท่ีผู้คนต้องการหลีกหนีความวุ่นวายและแสวงหา พักค้างคนื ระยะเวลาการใช้ 1-2 ชม. ร้อยละ 58%,
ความสงบสุขของการมีสุขภาพองค์รวม (city Medical Spa สปาบำ�บัดสุขภาพและ เพ่ือความ
escape to holistic healthcare) สวยงาม ร้อยละ 20 และ Resort & Hotel Spa
สปาท่ตี งั้ อย่ใู นโรงแรมหรอื รีสอรท์ รอ้ ยละ 18
กิจกรรมอกี หนึง่ จุดเด่นที่ส�ำ คัญของการ
ท่องเท่ียวเชิงส่งเสริมสุขภาพก็คือ การนวดไทย

สเู่ ส้นทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 31

นอกจากน้ี กย็ งั มีรูปแบบของกิจกรรมการทอ่ ง
เที่ยวเชิงส่งเสริมสุขภาพท่ีมีอยู่ในประเทศไทยปัจจุบัน
อาทิ ทวั รแ์ พทย์แผนไทย เย่ยี มชมวัดโพธ์ิ ทัวรส์ วนสมุนไพร
สวนเกษตรต่างๆ ชิมและลองทำ�อาหารจากสมุนไพร การ
เรียนรู้ภูมิปัญญาไทยในการใช้สมุนไพรดูแลสุขภาพ การอบ
สมนุ ไพร การประคบ การฝึกฤาษดี ัดตน การทำ�สมาธิ การ
ชมและสาธิตการทำ�เคร่ืองด่ืมน้ําสมุนไพรชนิดต่างๆ การ
ปรุงอาหารให้เป็นยา ฯลฯ เที่ยวทัวร์น้ําพุร้อนและอาบน้ํา
แร่ ทัวร์ฝึกสมาธิและสวดมนต์ภาวนาเพื่อสร้างความสงบ
ของจิตใจ ทัวรแ์ หลง่ ธรรมชาติ เช่น อุทยานแห่งชาติ

การท่องเทีย่ วเชงิ การแพทย์ (Medical Tourism)
กระแสท่องเที่ยวมาแรงของประเทศไทย

การทอ่ งเท่ยี วเพอื่ การบำ�บดั รกั ษา...มติ ิใหม่ของการเทยี่ วไทย

จากสถิตขิ ององคก์ ารท่องเทีย่ วโลก (World Tourism Organization) พบว่า ในแตล่ ะปี
จะมีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้ามายังประเทศไทยประมาณ 26.5 ล้านคน เน่ืองจากประเทศไทย
เปน็ ประเทศหนง่ึ ของจดุ หมายปลายทางยอดนยิ มของการทอ่ งเทย่ี วในตลาดโลก ซง่ึ นอกจากความมงุ่ หมาย
ท่ีต้องการมาสัมผัสความงดงามของธรรมชาติแล้ว ก็ยังพบว่าในช่วงหลายปีท่ีผ่านมา ได้มีกระแสนิยม
ของการท่องเทยี่ วประเทศไทยในมติ ิใหม่ ทำ�ใหไ้ ด้ต้อนรบั นกั ทอ่ งเท่ียวในแนวทางท่ตี า่ งออกไปจากเดมิ

32 สูเ่ สน้ ทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

จุดประสงค์หลักของนักท่องเที่ยวกลุ่มใหม่ กระดูกและกล้ามเน้ือ, รองลงมาคือการปลูกถ่าย
ทีเ่ ดนิ ทางมาประเทศไทย แตกต่างออกไปจากนกั เนอ้ื เยอื่ และอวยั วะ การผา่ ตดั เปลย่ี นขอ้ สะโพกและ
ท่องเท่ียวกลุ่มอื่นๆ น่ันคือการเข้ามาเพ่ือ “รับ กระดกู หวั เขา่ ไดร้ บั ความนยิ มเปน็ อนั ดบั ทส่ี อง และ
บริการทางการแพทย์” จากโรงพยาบาลและ อันดับท่ีสามคือ การทำ�ทันตกรรม ซึ่งได้รับความ
แพทยผ์ เู้ ชยี่ วชาญสาขาตา่ งๆทม่ี อี ยใู่ นประเทศไทย นยิ มในจดุ ประสงคเ์ พอ่ื การเสรมิ ความงาม
ความทันสมัยของเทคโนโลยีทางการแพทย์ และ
มาตรฐานของโรงพยาบาลในประเทศไทยที่ได้รับ การเดินทางมาประเทศไทยด้วยเหตุผลเชิง
การรับรองในระดับสากล อันเป็นมิติใหม่ของการ การแพทย์ โดยเฉพาะการผ่าตัด เป็นที่สนใจและ
ท่องเท่ียวท่ีชาวต่างชาติมีมุมมองต่อประเทศไทย ดึงดูดนักเดินทางจากทุกมุมโลกให้เข้ามารับบริการ
ในฐานะผู้นำ�ของการท่องเที่ยวเชิงการแพทย์ ซ่ึง จนกลายเป็นมิติของอุตสาหกรรมการท่องเท่ียวที่
เป็นอนาคตท่ีสดใสอีกด้านหนึ่งของการท่องเท่ียว นิยมแพร่หลาย สามารถทำ�รายได้เป็นตวั เลข 9 %
เชงิ สขุ ภาพ ของตัวเลขรายได้มวลรวม (GDP) นอกจากนี้ การ
โดยท่ัวไป กลุ่มของนักท่องเท่ียวเชิงการ ท่องเท่ียวเชิงการแพทย์ ยังทำ�ให้เกิดการจ้างงาน
แพทย์จะแบ่งเป็น 3 กลุ่มใหญ่ๆ ก็คือ 1) กลุ่ม ในอาชีพตา่ งๆถงึ 255 ล้านอาชีพในปี 2011 จาก
เดินทางมาเพื่อรับการบำ�บัดรักษาโรคท่ัวไป ข้อมูลของสภาการทอ่ งเท่ียวโลก ( World Travel
(General) 2) กลมุ่ เดนิ ทางมาเพอื่ ท�ำ ศลั ยกรรม & Tourism Council)
ความงาม (Cosmetic Surgery) และ 3) กลุ่ม
ที่เดินทางเพ่ือการทำ�ทันตกรรม ( Dental
Treatment) ท้ังสามกลุ่มนี้จัดว่าเป็นกลุ่มหลัก
ของนักท่องเที่ยวในเชิงการแพทย์ที่เดินทางมายัง
ประเทศไทยในปัจจุบัน โดยในส่วนของการรักษา
โรคท่ัวไปท่ีมากท่ีสุดได้แก่ การรักษาโรคเกี่ยวกับ

สูเ่ ส้นทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 33

ปัจจุบัน การท่องเท่ียวเชิงการแพทย์ Commission International Accreditation)
ของประเทศไทย ได้รับความนิยมอย่างสูง โดย จ�ำ นวน 69 โรงพยาบาล จัดเปน็ อันดับ 1 ในเอเชยี
มีอัตราการเจริญเติบโตสูงถึง 16% ต่อปี มีนัก ตะวันออกเฉียงใต้ อันดับ 2 ของเอเชียรองจาก
ท่องเที่ยวเดินทางเข้ามาท่องเที่ยวในประเทศ ประเทศจีน และ อันดับ 4 ของโลก รองจากสหรฐั
ไทยสมํ่าคราํ่ เสมอปีละไม่ต่ํากว่า 2 ลา้ นคน ดว้ ย อาหรบั เอมเิ รตส์ จนี และซาอดุ อิ าระเบยี (health-
ความตั้งใจที่จะมาใช้บริการด้านการแพทย์ใน menowth.com.2019) นอกจากนี้ประเทศไทย
สาขาต่างๆ ในระหว่างที่พำ�นักอยู่ แม้ในปลายปี ยังมีโรงพยาบาลที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO
2019 จะเกดิ การแพร่ระบาดของโรคโควดิ 19 ใน 9001:2000 มากถึง 37 โรงพยาบาล รวมทัง้ โรง
ท่ัวโลก แต่ประเทศไทยก็ยังคงเป็นจุดหมายปลาย พยาบาลท้ังภาครัฐและเอกชนในประเทศไทยท่ี
ทางสำ�คัญท่ีนักท่องเท่ียวจากทั่วโลกต้องการเดิน ได้รับการรับรองกระบวนการคุณภาพมาตรฐาน
ทางมาท่องเที่ยวเม่ือผ่านพ้นวิกฤติการณ์ดังกล่าว HA ซึ่งเป็น มาตรฐานสากลจาก ISQua (Inter-
ไปแล้ว นอกจากนี้ การท่องเท่ียวเชิงการแพทย์ national Society for Quality in Healthcare)
ถือเป็นเป็นส่วนของการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ที่ จ�ำ นวน 1,473 แห่งคดิ เป็นร้อยละ 66.04 % ของ
ประเทศไทยครองส่วนแบ่งการตลาดไว้มากที่สุด โรงพยาบาลทงั้ หมด (สถาบันรับรองคุณภาพสถาน
ในภูมิภาคเดียวกัน คือประมาณ 38% ของกลุ่ม พยาบาล.2564) ด้วยความสำ�คัญและโอกาส
ประเทศในอาเซียน ซ่ึงข้อได้เปรียบของไทยก็คือ ทางการแข่งขันดังกล่าวรัฐบาลไทยเห็นจึงได้มีนโย
คา่ รกั ษาพยาบาลทย่ี งั ถอื วา่ อตั ราไมส่ งู และบรกิ าร บายผลักดันให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางสุขภาพ
ทางการแพทย์ที่มีมาตรฐานในระดับสากล โดยมี (Medical Hub) ของเอเชยี
โรงพยาบาลที่ผ่านการรบั รองมาตรฐาน JCI (Joint

34 สเู่ ส้นทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

ในแง่ของการให้บริการ นักท่องเที่ยวท่ีเดินทางมาใช้บริการทางการแพทย์
ต่างประทบั ใจในบุคลากรทางการแพทย์ของไทย ท่ีใหบ้ ริการอนั อบอนุ่ และประทับใจ
อีกทั้งการรอคิวเพื่อรับการรักษาก็ใช้เวลาไม่นาน มีเทคโนโลยีทางการส่ือสารท่ีช่วยให้
เขา้ ถงึ การรกั ษาพยาบาลไดส้ ะดวกรวดเรว็ มากยงิ่ ขนึ้ ทงั้ กฎหมายของกระทรวงสาธารณสขุ
ท่ีอนญุ าตให้สถานพยาบาลสามารถให้บรกิ ารการแพทยท์ างไกล (Telemedicine) ทำาให้
ชาวต่างชาติเข้ามาใช้บริการด้านนี้กันมาก และมีการกลับมาใช้บริการซ้ำาในคร้ังต่อไป
ในอตั ราทมี่ ากดว้ ยเชน่ กนั แสดงถงึ ศกั ยภาพในการทอ่ งเทยี่ วเชงิ การแพทยข์ องประเทศไทย
ท่ีสามารถแข่งขันในระดับสากลได้โดยอยู่ในระดับแนวหน้าของตลาดเอเชียด้วยกัน
จะมีเพียงไมก่ ่ีประเทศทีก่ ารทอ่ งเทยี่ วเชิงการแพทย์มีความก้าวหน้าเช่นนี้

ส‹เู สŒนทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 35

โปรแกรมยอดนยิ มของการทอ่ งเที่ยว
เชิงการแพทย์ในประเทศไทย

โปรแกรมของการทอ่ งเท่ยี วเชงิ การแพทย์ที่ กลุ่มลูกค้าหลักของการท่องเที่ยวเชิงการ
ไดร้ บั ความนยิ มมากทส่ี ดุ ของประเทศไทย คอื การ แพทย์ คอื ชาวตะวนั ออกกลาง เอเชยี ใต้ เอเชยี ตะวนั
ทำ�ศัลยกรรมความงาม (Cosmetic Surgery) ออกเฉียงใต้, ยุโรป และสหรัฐอเมริกา ตัวเลขราย
การตรวจรักษาโรคของหัวใจ การตรวจสวน ได้จากนักท่องเท่ียวกลุ่มน้ีมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นใน
หลอดเลือดหวั ใจ (Cardiac Catheterization) ทุกปี โดยเฉล่ียประมาณ 25 - 27% ต่อปี นับว่า
การตรวจคลนื่ ไฟฟา้ หวั ใจ (Anglocardiograms) ประเทศไทยเป็นประเทศที่มีนักท่องเท่ียวเชิงการ
การตรวจหลอดเลอื ดของหวั ใจ (Cardiovascular แพทยเ์ ข้ามาใช้บรกิ ารมากทีส่ ดุ แหง่ หน่ึงในโลก นกั
Procedures) การผ่าตดั ผ่านกล้องเพอ่ื ลดขนาด ท่องเท่ียวจะเดินทางมาจากเพ่ือรับการรักษาโรค
กระเพาะอาหาร (Gastric Bypasses) ซ่งึ ก่อน เหล่าน้ี ซ่ึงไม่มีบริการในประเทศของตน หรือหาก
เกิดการแพรร่ ะบาดของโรคโควิด 19 นกั ทอ่ งเท่ยี ว มีก็จะเสียค่าใช้จ่ายในอัตราท่ีสูงมาก หรือรอคิว
ชาวอาหรับเอมิเรตส์นิยมจะมาใช้บริการประจำ� ยาวนาน รวมทั้งอาจมีบริการท่ีไม่เหมาะสมท่ีจะ
จึงคาดว่าหลังจากท่ีการบริหารจัดการในประเทศ เลอื กใชด้ ว้ ยเหตผุ ลต่างๆ
ใหป้ ระชาชนไทยไดร้ บั การฉดี วคั ซนี อยา่ งครอบคลมุ ในดา้ นคา่ ใชจ้ า่ ยทางการแพทย์ เปน็ เรอ่ื งหลกั
และเปิดประเทศรับการท่องเที่ยวในไตรมาสท่ี 4 ท่ีนักท่องเท่ียวกลุ่มนี้ให้ความสำ�คัญ เพราะค่า
ของปีพ.ศ.2564 ตามแผนการฟื้นฟูเศรษฐกิจของ ใช้จ่ายโดยเฉล่ียของบริการทางการแพทย์ของ
รฐั บาลภายใตม้ าตรการควบคมุ ปอ้ งกนั โรคและการ ประเทศไทย จะอยใู่ นราคาทต่ี าํ่ กวา่ ในประเทศอน่ื
เฝา้ ระวังที่เครง่ ครดั ก็จะสามารถความมน่ั ใจในการ เช่น ออสเตรเลียและสหรัฐอเมริกาประมาณ
เดินทางเพ่ือเข้ามาท่องเท่ียวและรับบริการทางการ 40-70% โดยมาตรฐานการใหบ้ รกิ ารทด่ี เี ทา่ เทยี มกนั
แพทย์ในประเทศไทยในวิถีการท่องเท่ียว New โดยเฉพาะเร่ืองของเทคโนโลยีทางการแพทย์
Normal ของนกั ท่องเทยี่ วกลุ่มดงั กล่าว ปัจจัยหนึ่งท่ีทำ�ให้ประเทศไทยสามารถให้บริการ

36 สู่เส้นทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

ในราคาทตี่ าํ่ กวา่ ได้ กเ็ พราะคา่ จา้ งแรงงาน (cost of ปัจจัยโดยรวมที่ทำ�ให้ศักยภาพของการท่องเท่ียว
labor) ท่ีถูกกว่าน่ันเอง ตัวอย่างเช่น การผ่าตัด เชงิ การแพทยข์ องประเทศไทย มคี า่ เฉลยี่ ความนยิ ม
เพ่ือเปล่ียนข้อเข่าและสะโพกในออสเตรเลีย จะมี อยู่ในระดับสูง มีหลายด้านด้วยกัน คือ คุณภาพ
คา่ ใชจ้ า่ ยประมาณ 25,000 ดอลลา่ รส์ หรฐั อเมรกิ า มาตรฐานบรกิ ารทางการแพทย์ บคุ ลากรผใู้ หบ้ รกิ าร
ในขณะทคี่ า่ ใชจ้ า่ ยในประเทศไทยจะอยทู่ ปี่ ระมาณ ความปลอดภัย ราคาที่สมเหตุผล ธรรมชาติและ
12,000 ดอลล่าร์สหรัฐอเมริกา ส่วนค่าใช้จ่าย วัฒนธรรมแรงดึงดูดทางการท่องเท่ียว การขนส่ง
ในการอดุ ฟนั ของออสเตรเลยี จะอยทู่ ่ี 200 ดอลลาร์ รวมทั้งการส่งเสริมและสนับสนุนการท่องเที่ยว
สหรัฐอเมริกา ในขณะท่ีประเทศไทยจะอยู่ที่ จากภาครฐั
30 ดอลลาร์สหรัฐอเมริกา การทำ�ศัลยกรรม
ยกกระชบั ใบหนา้ (Facelift) คา่ ใชจ้ า่ ยในออสเตรเลยี
จะอย่ทู ี่ประมาณ 10,000 ดอลลาร์สหรฐั อเมริกา
ในขณะท่ีของไทยอยู่ที่ราคาประมาณ 4,000
ดอลลารส์ หรัฐอเมรกิ า
ปัจจัยด้านการท่องเท่ียวเชิงการแพทย์
อกี ปจั จยั หนงึ่ ทปี่ ระเทศไทยมคี วามไดเ้ ปรยี บทาง
การแข่งขัน คือ การมีแพทย์ท่มี ีความเช่ยี วชาญ
เฉพาะทาง และสถานพยาบาลทม่ี มี าตรฐานสากล
และดูแลผู้ป่วยอย่างดีเยี่ยม มีเทคโนโลยีทาง
การแพทย์ท่ีทันสมัยมีบุคลากรทางการแพทย์ที่มี
คณุ ภาพใกลเ้ คยี งกบั ประเทศสงิ คโปร์ แตค่ า่ ใชจ้ า่ ย
ตา่ํ กวา่ หรอื ใกลเ้ คยี งกบั ประเทศอนิ เดยี กลา่ วไดว้ า่

สเู่ สน้ ทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 37

นอกจากสปาเพื่อสุขภาพและการนวดไทยแล้ว ประเทศไทยยังมีกิจกรรมการท่องเที่ยว
เชิงสุขภาพด้านอื่นๆท่ีนักท่องเที่ยวนิยม ได้แก่ มวยไทย การตรวจสุขภาพร่างกายแบบเต็ม
คอร์ส (full package) สปาสุขภาพ ศัลยกรรมพลาสติกและศัลยกรรมตกแต่งความงาม
ศัลยกรรมแปลงเพศ ศัลยกรรมดูดไขมันส่วนเกิน ทันตกรรมเพ่ือความงาม การเข้าค่ายดูแล
สุขภาพคอร์สต่างๆ/โปรแกรมลดนํ้าหนัก ฝึกมวยไทย การฝึกสมาธิสวดมนต์ภาวนา
เพือ่ ความสงบของจิตใจ การผา่ ตัดท่ัวไป การผ่าตดั เพ่ือลดน้าํ หนัก (weight - loss surgery)
เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธ์ทางการแพทย์สำ�หรับคู่สมรสที่มีบุตรยาก การปลูกถ่าย
Stem Cell ทรีทเมนท์ต่อต้านความชรา (Anti-aging) การรักษาหรือบรรเทาอาการโรค
มะเร็ง การลบรอยสัก ฯลฯ รวมทั้งการส่งเสริมพืชเศรษฐกิจใหม่ คือ กัญชง กัญชา
ทางการแพทย์ เหล่าน้ีคือส่วนหนึ่งของบริการสุขภาพท่ีชาวต่างชาติให้ความสนใจ
และนยิ มเดินทางมารบั บริการในประเทศไทย

38 สู่เส้นทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

ปัจจยั หลกั ทีท่ ำ�ใหก้ ารท่องเทีย่ ว
เชิงการแพทย์ของประเทศไทยเปน็ ทน่ี ยิ ม
Thailand…the charming of
Medical Tourism Destination

อีกปัจจัยสำ�คัญที่ทำ�ให้การท่องเที่ยวเชิงการแพทย์ของไทยเป็นที่นิยม นอกจากเรื่องของ
การเป็นประเทศจุดหมายปลายทางการท่องเท่ียวของตลาดโลกแล้ว ประเทศไทยยังเป็นประเทศ
ศูนย์กลางการบิน (Aviation Hub) ของภูมิภาคเอเชียใต้ ซ่ึงก่อนสถานการณ์แพร่ระบาดของ
โรคโควดิ 19 มีสายการบนิ หลกั ๆ ทำ�การบนิ เข้ามาในประเทศไทยเปน็ ประจ�ำ ทุกวัน สะดวกต่อการ
เดนิ ทางของนกั ทอ่ งเทย่ี วทางการแพทย์ อกี ทงั้ คา่ ใชจ้ า่ ยในการรกั ษาทสี่ มเหตผุ ล บคุ ลากรทเ่ี ชย่ี วชาญ
บรกิ ารดที น่ี า่ ประทบั ใจและไดร้ บั การยอมรบั ในระดบั นานาชาต,ิ มโี รงพยาบาลทใี่ หบ้ รกิ ารในระดบั
5 ดาวและไดร้ บั การรับรองมาตรฐานสากล และมีแนวโนม้ ท่จี ะเพิ่มจ�ำ นวนขน้ึ เรอื่ ยๆ ย่ิงไปกวา่ นน้ั
ประเทศไทยก็ยงั มีการทอ่ งเทย่ี วทห่ี ลากหลายของสถานท่ตี ามพื้นทตี่ ่างๆ ในทุกจังหวัด เหมาะกับ
การพ�ำ นักระยะยาวเพอ่ื การพักฟ้นื และฟ้ืนฟสู ขุ ภาพหลงั การรักษา
รวมท้ังปรับปรงุ พฤติกรรมสขุ ภาพเพื่อลดความเสย่ี งจากการ
เกิดโรคและภัยสุขภาพ

ส่เู ส้นทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 39

ปัจจัยสำ�คัญหนึ่งท่ีต้องกล่าวถึงก็คือ ผลกระทบของโควิด 19
ความรแู้ ละความเชยี่ วชาญของแพทยไ์ ทย รวมถงึ
บุคลากรทางการแพทยใ์ นสาขาตา่ งๆ ที่มีความรู้ กบั การทอ่ งเท่ียวเชิงสขุ ภาพ
ความเช่ียวชาญในสาขาวิชาอย่างดีเยี่ยม ท้ังใน
เรอ่ื งของเทคโนโลยแี ละการท�ำ หตั ถการดา้ นตา่ งๆ จากข้อมูลตัวเลขการใช้จ่ายของประเทศ
เปน็ ทขี่ น้ึ ชอื่ ยอมรบั ในระดบั นานาชาติ แพทยไ์ ทย ตา่ งๆทว่ั โลก ทผ่ี คู้ นใชจ้ า่ ยเกย่ี วกบั การซอื้ ผลติ ภณั ฑ์
ในระดับผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่ แต่ละคนจะได้รับ และบรกิ ารดา้ นการทอ่ งเทยี่ วเชงิ การแพทย์ พบวา่
ประกาศนียบัตรอย่างเป็นทางการ จากสมาคม ในระหว่างปี ค.ศ. 2000 – 2017 การใช้จา่ ยดา้ นน้ี
แพทย์ที่มีชื่อเสียงสาขาต่างๆของสหรัฐอเมริกา เพมิ่ ขนึ้ ประมาณ 358% จากชว่ งเวลาปกตทิ เี่ คยใช้
และประเทศอน่ื ๆอยา่ งนอ้ ยมากกวา่ สองประเทศ บริการจากเดิม 2.4 พันล้านดอลล่าร์สหรัฐ หรือ
โดยมีแพทยสภาของประเทศไทยเป็นผู้ดูแล 72.5 พนั ลา้ นบาท มาเปน็ 11 พนั ลา้ นดอลลา่ รส์ หรฐั
มาตรฐานการประกอบวชิ าชพี ของแพทยท์ งั้ หมด ซง่ึ ตวั เลขน้ี ท�ำ ใหป้ ระเทศไทยตกในสถานะการอยู่
ซ่ึงเป็นมาตรฐานเดียวกับสมาคมแพทย์ The ระหว่างทางสองแพร่งที่ต้องเลือกคือ การเปิด
American Medical Association (AMA) ประเทศเพื่อต้อนรับผลกำ�ไรทางเศรษฐกิจที่จะ
ของสหรฐั อเมรกิ า เพ่ิมข้ึนอย่างมหาศาล จากความนิยมด้านการ
ทอ่ งเทยี่ วเชงิ การแพทยท์ ก่ี �ำ ลงั ประสบความส�ำ เรจ็
อยา่ งสงู สดุ กบั อนั ตรายทอ่ี าจไดร้ บั หากเปดิ ประเทศ
ตอ้ นรบั นกั ทอ่ งเทยี่ วทา่ มกลางกระแสของโลกทอี่ ยู่
ในชว่ งกลางของการระบาดของโควดิ 19 ซงึ่ ถอื เปน็
ความท้าทายอันย่ิงใหญ่ที่ภาครัฐต้องตัดสินใจ
โดยต้องไดร้ ับความร่วมมอื เต็มที่จากประชาชน

40 สเู่ ส้นทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

แนวโนม้ ด้านการทอ่ งเท่ียว แนวโน้มของการท่องเที่ยวท่ีน่าจับตามอง
ทเ่ี ปล่ียนไปหลงั โควิด 19 ถึงความเปล่ียนแปลงของโลกหลังจากโควิด 19
กบั มาตรฐานของทัวรส์ ขุ ภาพ ที่คาดการณ์ไว้ได้แก่ การท่องเท่ียวแบบมวลชน
(Post Covid-19 Trend of (Mass Tourism) ทมี่ นี กั ทอ่ งเทย่ี วเปน็ กลมุ่ ใหญๆ่
Health Tourism) นา่ จะยงั ไมก่ ลบั มาแพรห่ ลายในระยะหนงึ่ จนกวา่
โลกจะมีความปลอดภัยมากข้ึน ในระหว่างนี้
แน่นอนท่ีว่าการระบาดของโควิด 19 ประเทศต่างๆ จะมีการเปิดเมือง เปิดประเทศ
ย่อมส่งผลกระทบให้การท่องเท่ียวทั้งระบบ ใหผ้ คู้ นทอ่ งเทย่ี วกนั ไดอ้ ยา่ งจ�ำ กดั (Travel Bubble)
ต้องเปลี่ยนแปลงไปไม่เหมือนเดิม กระแส โดยอาจเปดิ รบั เฉพาะนักท่องเท่ียวที่มกี ารรบั รอง
ของ new normal ได้ส่งผลกับทุกแบบแผน ว่าได้ฉีดวัคซีนป้องกัน หรือรับนักท่องเท่ียวแบบ
หรือไลฟ์สไตล์ในการใช้ชีวิต การเดินทาง เจาะจงเฉพาะรายประเทศที่ทำ�ความตกลงกันไว้
การบริโภคอาหาร และวิถใี หม่ทางการท่องเที่ยว เทา่ นั้น เพ่อื ให้แนใ่ จเรื่องความปลอดภัย อยา่ งไร
ของผู้คน ท่ีจะต้องเปล่ียนและปรับปรุงให้มี ก็ตาม กระแสการท่องเท่ียวโลกหลังโควิด 19
ความปลอดภัยมากข้นึ ซ่งึ ถือว่าเป็นบรรทัดฐาน จะดีข้ึนไม่ซบเซาเหมือนก่อนๆ เพราะจะมีผู้คนท่ี
สำ�คัญ การท่องเท่ียวเชิงสุขภาพทั้งสองแบบ อดั อน้ั มานาน จากการตอ้ งเกบ็ ตวั อยแู่ ตใ่ นประเทศ
จะต้องให้ความสำ�คัญอย่างเข้มงวดกว่าการ ไม่ได้ออกเดินทาง จะออกมาเที่ยวด้วยจุดมุ่ง
ทอ่ งเทย่ี วเชงิ อน่ื ๆ ในขณะทก่ี ารมวี คั ซนี กย็ งั ไมไ่ ด้ หายของ “การท่องเที่ยวแบบคร้ังหนึ่งในชีวิต”
หมายถึงความปลอดภัยร้อยเปอร์เซ็นต์ของผู้คน (Once in a lifetime Adventure) ขอใหไ้ ดไ้ ป
ที่ได้รับการฉีดและโลกก็ยังคงอยู่ในสถานการณ์ เท่ียวยังสถานที่ท่ีใฝ่ฝันไว้ก่อนท่ีจะสายเกินไป
ของการเฝา้ ระวังอยู่อยา่ งตอ่ เน่ือง ซึ่งนักเดินทางด้วยแนวคิดนี้มีจำ�นวนไม่น้อย
ปลกุ ให้กระแสการทอ่ งเท่ียวของโลกคกึ คกั ข้ึน

ส่เู ส้นทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 41

นอกจากน้ี สิ่งดีอีกสิ่งหน่ึงท่ีเห็นได้ก็คือ ความท้าทายของการท่องเที่ยวเชิง
นักท่องเที่ยวจะให้ความสำ�คัญกับการท่องเที่ยวแบบ สขุ ภาพส�ำ หรับประเทศไทยในปี 2021
ใส่ใจสิ่งแวดล้อมและสังคมกันมากข้ึน ทำ�ให้เกิด The Challenging Destination of
การทอ่ งเทย่ี วแบบยง่ั ยนื (Sustainable Travel) เพราะ Thailand Health Tourism 2021
การระบาดของโรคโควดิ 19 สง่ ผลให้กระแสนิยมของ
การเทย่ี วแบบเทยี่ วคร้งั เดยี วหลายๆ ประเทศลดความ อกี เรอ่ื งหน่ึงท่นี กั ท่องเที่ยวจะนึกถงึ และให้
นิยมลง จากความกังวลของการแพร่ระบาด ทำ�ให้ ความส�ำ คญั มากขน้ึ กค็ อื มาตรฐานดา้ นสขุ อนามยั
นกั ทอ่ งเทยี่ วจะหนั มาเทย่ี วแบบนอ้ ยประเทศแตใ่ ชเ้ วลา และความปลอดภัย ซ่งึ จะมาในรูปแบบมาตรฐาน
พ�ำ นกั ในแตล่ ะประเทศนานขน้ึ ซง่ึ จะท�ำ ใหก้ ารทอ่ งเทย่ี ว ใหม่ (New Standard of Safety Health)
เชงิ สุขภาพมีบทบาทมากขึ้น การปฏิสัมพันธ์แบบมีระยะห่างทางกายภาพ
(physical distancing) เทคโนโลยีไร้สัมผัส
(Touch – Free) และหุ่นยนต์บริการ (Service
robot) จะได้รับความนิยมใช้มากข้ึน ท้ังเรอื่ งของ
เอกสารการเดนิ ทาง การชำ�ระเงนิ รวมท้งั การกระ
ทำ�ทต่ี อ้ งมกี ารสัมผัสพืน้ ผวิ วัตถุต่างๆ

42 สูเ่ ส้นทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

ความท้าทายของการทอ่ งเที่ยว ส่วนจุดดึงดูดท่ีท้าทายให้นักท่องเที่ยวสนใจ
เชิงสขุ ภาพ หลงั จากโควดิ 19 ใช้บริการมากขึ้นได้แก่ การสร้างแพคเกจในแบบที่
เป็นการ “มัดแพ็ครวม” (Bunding Package)
สงิ่ ทต่ี อ้ งยอมรบั กค็ อื ทา่ มกลางการตอบ ทต่ี อบโจทยค์ วามตอ้ งการไดต้ รงจดุ ดว้ ยการน�ำ บรกิ าร
รับที่ดีของการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ โดยเฉพาะ หรอื หตั ถการหลากหลายมารวมเขา้ ดว้ ยกนั ซง่ึ ขณะน้ี
การท่องเทย่ี งเชิงการแพทย์ ก็ยงั มีเรอ่ื งทนี่ ักท่อง มโี รงพยาบาลใหญๆ่ น�ำ เสนอแพคเกจรปู แบบนใี้ หก้ บั
เที่ยวกลุ่มนี้มีความกังวล ซ่ึงถือเป็นอีกด้านของ ลูกค้าในราคาท่ีสมเหตุผล เช่น เม่ือเลือกรับบริการ
ความท้าทายที่ผู้ประกอบการจะต้องสร้างความ dental implant โรงพยาบาลก็จะนำ�เสนอบริการ
ม่ันใจให้ได้ เพื่อดึงดูดให้นักท่องเท่ียวเข้ามาใช้ Dental Cosmetic ใหพ้ รอ้ มกนั โดยผใู้ ชบ้ รกิ ารไมต่ อ้ ง
บริการกันมากขึ้นในสถานประกอบการของตน เสยี คา่ ใชจ้ า่ ยคา่ แพทยท์ ใ่ี หค้ �ำ ปรกึ ษาเปน็ ตน้ การสรา้ ง
ความกังวลเหล่าน้ีได้แก่ เร่ืองของค่าใช้จ่ายแฝง แพคเกจเหล่านี้เป็นความท้าทายท่ีผู้ประกอบการ
(hidden cost), การรักษาท่ีอาจเกิดความผิด สามารถทำ�ได้เองโดยอาศัยกลยุทธ์ด้านการตลาด
พลาด (mal-practice), ความสะอาดของสถานที่ เพ่ือให้เกิดผลกำ�ไรกันทั้งสองฝ่าย หรือการนำ�เสนอ
และอุปกรณ์ (hygiene care), ความยุ่งยากหรอื บริการใหมๆ่ ที่เป็นเอกลกั ษณ์ของตัวเอง โดยใชก้ าร
ประสทิ ธภิ าพของการประสานงานระหวา่ งภาครฐั ผสมผสานของวฒั นธรรมไทยเขา้ กบั ชาตอิ น่ื ๆ เพอื่ ให้
และเอกชน (effectiveness of public-private เปน็ สตู รเอกลกั ษณ์ (fusion recipe) ของตน การคดิ
cooperation) ทำ�ให้เกิดผลกระทบต่อความ แนวบรกิ ารใหม่ๆ ท่ดี ึงดดู ใจ การน�ำ เทคโนโลยเี ขา้ มา
ไมม่ น่ั ใจของนกั ทอ่ งเทีย่ วทมี่ าใชบ้ รกิ าร ใช้เพ่มิ ความสะดวกในบริการ ฯลฯ

สู่เสน้ ทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 43

สงิ่ ทท่ี �ำ ใหป้ ระเทศไทยตอบโจทย์ไดด้ กี วา่ อกี เรอ่ื งทจ่ี ะตอ้ งกลา่ วถงึ กค็ อื ความสนบั สนนุ
ในเรอ่ื งของการท่องเทยี่ วเชงิ สุขภาพ และร่วมมือของภาครัฐ ท่ีทำ�ให้การท่องเท่ียว
เชิงสุขภาพโดยเฉพาะอย่างยิ่งการท่องเที่ยวเชิง
แหล่งดึงดูดนักท่องเท่ียวของประเทศไทย การแพทย์ ได้รับการยอมรับในระดับประเทศ
มีหลากหลายแบบให้นักท่องเท่ียวเลือกได้ตาม แนวหน้าของภูมิภาค นักท่องเที่ยวสุขภาพที่
รสนิยม ส่ิงท่ีนักท่องเท่ียวทุกคนให้ความสำ�คัญ เดนิ ทางเขา้ มาประเทศไทย จะผา่ นขนั้ ตอนการเขา้
ในการท่องเท่ียวเดินทาง 5 อันดับแรก คือ ประเทศที่มีขั้นตอนน้อยกว่าและมีประสิทธิภาพ
(1) สภาพแวดล้อมและบรรยากาศของสถานท่ี ท่ีดีกว่า ด้วยระบบการเข้าประเทศที่ง่ายและ
(2) ความคมุ้ คา่ ของเงนิ ทจ่ี ะใชจ้ า่ ยไป (3) กจิ กรรม มืออาชพี กว่าหลายประเทศในเอเชยี อาทิ การให้
การท่องเท่ียว (4) อาหารและเคร่ืองด่ืม รวมถึง นักท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ สามารถพำ�นักในไทย
การจับจ่ายซื้อของท่ีระลึกซื้อกลับบ้านและ ได้ด้วยถึง 30 วันโดยไม่ต้องมีการขอวีซ่า
(5) บุคลากรแนะนำ�การท่องเท่ียว ตามลำ�ดับ เพียงใชห้ นงั สือเดินทางท่มี อี ายไุ ม่ตํ่ากวา่ 6 เดือน
ซึ่งการท่องเท่ียวในประเทศไทยตอบโจทย์ความ เท่าน้ัน รวมทงั้ กลุ่มนักท่องเที่ยวจากอ่าวอาหรบั
ตอ้ งการเหลา่ นี้ได้อยา่ งดีในทุกมติ ิ (Gulf Cooperation Council; GCC) ซึ่งมี
กำ�ลังซ้ือสูง ก็ยังได้รับอนุญาตให้ตรวจลงตรา
เพื่อการพำ�นักพร้อมครอบครัวในประเทศไทยได้
ถึง 90 วัน และนักท่องเท่ียวเชิงการแพทย์จาก
ประเทศต่างๆ ยังสามารถขอวีซ่าเมื่อเดินทาง
มาถึง (visa upon arrival) ได้ด้วย ซ่ึงระบบนี้
ทำ�ขึ้นเพื่อให้ความสะดวกและง่ายกับผู้เดินทาง
เขา้ มาเพอื่ ใชบ้ รกิ ารเชงิ การแพทย์ในประเทศไทย
ได้ ให้ได้รับความสะดวกโดยไม่ตอ้ งรอควิ นาน

44 สู่เสน้ ทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

นอกจากนี้ การท�ำ ขอ้ ตกลงกนั ในระหวา่ งภาค บทสรปุ มมุ มองของ
รฐั ของประเทศต่างๆ ก็มคี วามสำ�คัญเปน็ แรงดึงดดู โลกกบั การทอ่ งเท่ยี ว
ใจสนับสนุนการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพด้วยเช่นกัน เชิงสุขภาพของประเทศไทย
เช่นเม่ือประเทศไทยมีการประกาศตนเองเป็น
ประเทศศนู ย์กลางด้านการแพทย์ (Medical Hub) จะเห็นได้ว่า ปัจจัยสำ�คัญท่ีทำ�ให้นักท่องเที่ยว
ของเอเชยี กม็ แี รงสนบั สนนุ จากภาครฐั ของประเทศ เลอื กทจ่ี ะเขา้ มาใชก้ ารทอ่ งเทย่ี วเชงิ สขุ ภาพ ในประเทศไทย
ต่างๆ ทำ�ความตกลงยินยอมให้ประชาชนของ นอกจากเรื่องของความงดงามด้านธรรมชาติและ
ประเทศเหล่าน้ันสามารถเดินทางมารับการรักษา วฒั นธรรมท่ีเปน็ จุดเด่นมายาวนานแล้ว ประเดน็ แรก
ในประเทศไทยได้ ซง่ึ ในดา้ นของการเปน็ ประเทศ คอื มาตรฐานบรกิ าร ซง่ึ รวมถงึ คณุ ภาพของบคุ ลากร
ศูนย์กลางสุขภาพ ประเทศไทยได้มีการแบ่ง อุปกรณ์ สิ่งอำ�นวยความสะดวกเทคโนโลยีทาง
สัดสว่ นกบั ประเทศสงิ คโปร์ มาเลเซยี และอินเดยี การส่ือสารและเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ก้าวหน้า
เพ่ือจัดต้ังการเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวเชิง รวมท้ัง เร่ืองของราคาท่ีสามารถเลอื กได้หลากหลาย
การแพทย์ของภูมิภาคเอเชียใต้ ซึ่งจากข้อมูล ตามงบประมาณ โดยมกี ารสง่ เสรมิ และควบคมุ ก�ำ กบั
พบว่าจุดประสงค์หลักของนักท่องเที่ยวท่ีเข้ามา
ประเทศไทย เพือ่ เขา้ รับการรกั ษาทางการแพทย์
คิดเป็นร้อยละ 40 รองลงมาคือเพื่อพักผ่อน
คดิ เปน็ รอ้ ยละ 32 และมาเพอื่ ตดิ ตอ่ ธรุ กจิ คดิ เปน็
ร้อยละ 18 และสถิติประเภทการใช้บริการทาง
การแพทย์ที่นักท่องเที่ยวเลือกใช้สูงสุด คือเพื่อ
มาตรวจสขุ ภาพ (Health check-up) รองลงมา
คอื เพอ่ื ท�ำ ศลั ยกรรมความงาม (Cosmetic surgery)

สูเ่ ส้นทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 45

ท่ีมีประสิทธิภาพของภาครัฐท่ีให้ความปลอดภัยสูงสุดต่อความปลอดภัยของผู้รับบริการ (patient/
client safety) ประเดน็ ทส่ี อง คอื บรรยากาศและสภาพแวดลอ้ มทด่ี ขี องภมู ปิ ระเทศ ท�ำ ใหร้ สู้ กึ สบาย
และผ่อนคลาย และประเด็นท่ีสาม คือ ประเทศไทย เป็นประเทศที่สามารถเข้ามารับบริการ
เชงิ สขุ ภาพไปพร้อมๆกับการท่องเทีย่ วดา้ นอื่นๆ ได้ ดว้ ยคา่ รักษาที่ย่อมเยากวา่ ในมาตรฐานการรักษา
ระดบั สากล ทที่ �ำ ใหห้ ลงั การรกั ษาดแู ลสขุ ภาพแลว้ นกั ทอ่ งเทยี่ วกย็ งั สามารถมงี บประมาณพอทจ่ี ะทอ่ งเทย่ี ว
ได้มากกว่าไปทีป่ ระเทศอ่ืน
ปจั จบุ นั นกั ทอ่ งเทยี่ วเชงิ สขุ ภาพรบั รไู้ ดว้ า่ บรกิ ารเชงิ สขุ ภาพของประเทศไทยมมี าตรฐานสงู มี
บคุ ลากรให้บรกิ ารดว้ ยไมตรที ่ดี ี มีใจรักบริการ มีเทคโนโลยที ท่ี ันสมยั มีประสิทธิภาพ นอกจากน้นั ยงั
มองว่า ประเทศไทยมีแหล่งท่องเท่ียวท่ีหลากหลายเหมาะกับการมาพักผ่อน ซ่ึงสามารถท�ำ ควบคู่ไปกับ
การรับบริการเชิงสุขภาพได้ด้วย ซ่ึงเป็นเสน่ห์ของประเทศไทย อันควรรักษาไว้และพัฒนาให้ดีย่ิงขึ้นไป
อกี เพื่อให้ได้เปรยี บในการแข่งขันอยา่ งยงั่ ยนื ในเวทีโลก

แหล่งขอ้ มลู :

- CMMU: “Strategic Health Tourism Management in Thailand”, ณัฏฐพัชร มณีโรจน์,
นราศรี ไววนชิ กลุ , กานดา ธรี านนท,์ พมิ พรรณ สจุ ารนิ พงศ,์ ณรงคพ์ งศ์ เพม่ิ ผล, ธนั ยา พรหมบรุ มย,์
ดร.นฤมล กิมภากรรณ์, ณัฏฐ์วดี คณิติณสุทธิทอง และคณะทีมงานวิจัย วิทยาลัยการจัดการ
สาขาการจดั การธุรกจิ มหาวทิ ยาลยั มหิดล
- Bangkok Post: “The New Era of Medical Tourism” 24 Sept.2020,writer Ezree Ebrahim
- Pacific Prime Thailand: “The Present and Future of Thailand’s Medical Tourism
Industry,” March 19, 2021, writer Travis in Health
- www.elfths.ssru.ac.th การทอ่ งเทีย่ วเชิงสขุ ภาพ

46 สู่เสน้ ทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

การทอ่ งเที่ยวในเส้นทางสายสุขภาพ
สปู่ ระเทศไทย

The Journey of Well-being
in Thailand

วสุ สรุ ตั ิอันตรา

สเู่ สน้ ทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 47

ความหมายของ Well-Being Tourism

Well-being น้ันเป็นเร่ืองของการมีสุขภาวะท่ีดี การมีคุณภาพ
ความเปน็ อยขู่ องชวี ติ ทดี่ ี ทผี่ คู้ นทงั้ ชาวไทยและชาวตา่ งประเทศใหค้ วามส�ำ คญั
ของการท่องเท่ียวในเชิงส่งเสริมสุขภาพเพ่ือท่ีจะนำ�มาซ่ึงผลลัพธ์ในการ
พฒั นาการไปสสู่ ขุ ภาพสมบรณู ส์ งู สดุ หรอื ทเี่ รยี กวา่ Optimum Well-Being
(สขุ ภาวะทีส่ มบูรณส์ งู สุด)
มุมมองแต่ละผู้แสวงหาสขุ ภาวะท่ีสมบูรณ์สูงสุดของแต่ละคนอาจจะ
มอง Well-Being Tourism แตกตา่ งกนั ไปแตท่ งั้ นที้ งั้ นนั้ จดุ มงุ่ หมายของนกั
ทอ่ งเทยี่ วเชงิ สขุ ภาพ คอื กลมุ่ คนทม่ี องหากจิ กรรรมทส่ี ง่ เสรมิ พฒั นาสขุ ภาพ
ทงั้ รา่ งกาย จติ ใจ เตมิ พลงั ชวี ติ ใหก้ บั ตวั เองและการเขา้ ใกลธ้ รรมชาติ ถา้ จะให้
เหน็ กิจกรรมของ Well-Being Activity ทช่ี ัดเจนขนึ้ อาจแบ่งได้ 5 ลักษณะ
ดังนี้
• สง่ เสรมิ โภชนการทมี่ ปี ระสิทธิภาพ (Adequate Nutrition)
• การออกก�ำ ลงั กายชนดิ ตา่ งๆสง่ เสรมิ รา่ งกายใหแ้ ขง็ แรง (Physical
Wellness)
• สง่ เสริมการนอนหลบั พกั ผ่อนท่ีเพียงพอ (Adequate Sleep)
• สง่ เสรมิ ผอ่ นคลายของอารมณแ์ ละสขุ ภาพจติ (Mental Wellness)
• กิจกรรมส่งเสริมทางจิตวญิ ญาณ (Spiritual Discovery)

48 สู่เสน้ ทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1

จากสถานการณ์ความรุนแรงของการแพร่ ดว้ ยวฒั นธรรมและภมู ปิ ระเทศของประเทศไทย
ระบาดของโรค Covid-19 ที่กำ�ลังจะคลี่คลายลง สง่ เสรมิ ใหป้ ระเทศไทยเปน็ จดุ หมายของนกั ทอ่ งเทยี่ ว
เพราะทุกประเทศเริ่มมีการให้ฉีดวัคซีนป้องกัน เชงิ สุขภาพ ซ่ึงอาจแบง่ ออกได้ เป็น 3 ระดบั คอื
Covid-19 นกั ท่องเท่ียวท่จี ะเขา้ มาในประเทศไทย 1) การท่องเที่ยวเพื่อปรับปรุงสุขภาพของ
ต่อจากน้ีไป จึงจะเป็นนักท่องเท่ียวเชิงสุขภาพจะ นักท่องเที่ยวที่ดีอยู่แล้วให้ดีย่ิงข้ึน (Health
มีพฤติกรรมท่ีอาจเปล่ียนไปจากเดิม เช่น นิยม Tourism) นักท่องเที่ยวกลุ่มนี้จะให้ความสำ�คัญ
กิจกรรมท่ีมีความเป็นส่วนตัวมากขึ้น กรุ๊ปทัวร์จะ กับการรักษาสุขภาพของตนเอง โดยมุ่งเน้นการ
มจี �ำ นวนผู้เขา้ ร่วมทวั ร์นอ้ ยลง อาจจะเป็นลักษณะ ออกกำ�ลังกายและดูแลสุขภาพหลายหลายกิจกรรม
private group tour มากข้นึ กจิ กรรมผอ่ นคลาย เช่น การนั่งสมาธิ การฝึกโยคะ การอาบนํ้าแร่
เขน่ สปาเพือ่ สุขภาพ นวดแผนไทย ลูกคา้ อาจมอง หรือสปา การนวดแผนโบราณ นอกจากนั้นยังเลือก
หาสถานประกอบการทมี่ หี อ้ งแยกสว่ นตวั มากกวา่ ส รับประทานอาหารเพื่อสุขภาพและการพักผ่อนใน
ปาหรอื รา้ นนวดทไี่ มม่ หี อ้ งสว่ นตวั เปน็ ตน้ กจิ กรรม ที่มีอากาศบริสุทธ์ใกล้ชิดธรรมชาติ ซึ่งประเทศไทย
ท่องเท่ียวท่ีสามารถตอบโจทย์ความต้องการของ มีสถานที่ให้บริการการท่องเที่ยวเพ่ือรักษาสุขภาพ
ลูกค้ากลุ่มท่องเท่ียวเชิงสุขภาพ จะกลายเป็น หลายประเภทโดยเฉพาะโรงแรมและรีสอร์ท ระดับ
กิจการทไี่ ด้เปรยี บทางการแขง่ ขนั มากข้ึน 4 - 5 ดาว ท่ีล้วนแต่มีกิจกรรมเพื่อสุขภาพให้กับ
แขกที่เข้าพัก ยกตัวอย่างเช่น โรงแรม THE BARAI
Spa and Residential Suites หัวหิน เป็นโรงแรมท่ี
มุ่งเน้นกิจกรรมเพ่ือการดูแลรักษาสุขภาพแบบองค์
รวม ท่ีเริ่มตั้งแต่การออกแบบโปรแกรมให้กับผู้เข้า
พกั ท้ัง อาหาร กจิ กรรมน่งั สมาธิ การทำ�บุญตกั บาตร
ในตอนเชา้ โยคะ สปา และกิจกรรมอ่นื ทีต่ อบสนอง
ความต้องการของลกู คา้ กล่มุ นี้

สเู่ สน้ ทางสขุ ภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1 49

ปัญญ์ปุริ เวลเนส กรุงเทพ เป็นสถาน อกี หนง่ึ ตวั อยา่ งของการใหบ้ รกิ ารสขุ ภาพเชงิ ปอ้ งกนั
ประกอบการเพื่อสุขภาพตามพระราชบัญญัติ คอื โรงแรมสนิ ธร เคมปนิ สกี้ กรงุ เทพ ซงึ่ ทางโรงแรม
สถานประกอบการเพ่ือสุขภาพ พ.ศ.2559 ได้มีความร่วมมือกับโรงพยาบาลบำ�รุงราษฎร์
ให้บริการการดูแลสุขภาพแบบองค์รวมสำ�หรับ นำ�จุดแข็งในเชิงการแพทย์และการดูแลสุขภาพ
นักท่องเที่ยวต่างชาติและนักท่องเท่ียวคนไทย เชิงป้องกันแบบองค์รวม มาใช้ในการออกแบบ
ไดท้ �ำ การศกึ ษาและรวบรวมขอ้ ทลู ปญั หาสขุ ภาพ โปรแกรมการแพทย์เชิงป้องกัน (Preventive
ของนักท่องเที่ยวที่เข้ามารับบริการในสถาน Medicine) ให้กับผู้เข้าพัก โดยการติดต้ัง
ประกอบการเพื่อสุขภาพในปัจจุบัน พบว่ามีอยู่ ระบบ การให้คำ�ปรึกษาทางการแพทย์ทางไกล
ดว้ ยกนั 4 อยา่ ง คอื ‘Sleep - Stress - Fatigue - (Teleconsultation) ในหอ้ งพกั ทกุ หอ้ งพกั กรณเี กดิ
Pollution’ การนอนทไ่ี มม่ คี ณุ ภาพ ความเครยี ด การเจบ็ ปว่ ย หรอื มอี าการก�ำ เรบิ จากโรคประจ�ำ ตวั
ความเหนอ่ื ยลา้ และมลภาวะ ถกู ยกใหเ้ ปน็ สาเหตุ ตลอดระยะเวลาการเข้าพัก ซ่ึงผู้เข้าพักสามารถ
ของปัญหาสุขภาพท่ีพบในหมู่คนในยุคปัจจุบัน พูดคุยปรึกษาแพทย์ของโรงพยาบาลบ�ำ รงุ ราษฎร์
โปรแกรมการดแู ลสขุ ภาพของสถานประกอบการ ไดต้ ลอด 24 ชว่ั โมง ผา่ น Teleconsultation ดงั กลา่ ว
ปัญญ์ปุริ เวลเนส จึงถูกรังสรรค์ข้ึนในรูปแบบ หรือให้โรงพยาบาลฯ เข้าไปรับท่ีโรงแรมในกรณี
Preventive Approach คอื เนน้ การดแู ลสขุ ภาพ ฉกุ เฉนิ ซงึ่ เปน็ รปู แบบของการดแู ลสขุ ภาพยคุ ใหม่
ดว้ ยการปอ้ งกนั หรอื เรยี กวา่ PreventiveWellness ที่จะเข้าไปดูแลผู้มาใช้บริการพักผ่อนในโรงแรม
รวมถงึ บรกิ ารออแกนิคสปา ออนเซน็ รวมขนาด เพ่ือเพ่ิมความมั่นใจด้านความปลอดภัยในเร่ือง
ใหญ่ แยกชายหญิง อาหารและกิจกรรมเพ่ือ สุขภาพให้แก่ผู้เข้าพัก โดยการนำ�นวัตกรรม
สุขภาพ ทางการแพทย์เข้ามาพัฒนาร่วมกับการให้บริการ
นักทอ่ งเท่ยี วเชิงสขุ ภาพ

50 สู่เสน้ ทางสุขภาพสายประเทศไทย The Journey To Thailand Health Tourism EP.1