งานกาพย์เห่เรือ บทแห่ชมไม้

กาพยเ์ หเ่ รอื
บทชมไม้

พระนิพนธ์เจ้าฟา้ ธรรมาธิเบศร

คานา

E-Book เล่มน้ีจดั ทำข้ึน เพ่ือเป็นส่วนหน่ึงของวชิ ำภำษำไทย
พ้ืนฐำน ท 333101 ช้นั มธั ยมศึกษำปี ท่ี 6 มุ่งนำเสนอเก่ียวกบั เน้ือหำ
เรื่อง กำพยเ์ ห่เรือ บทเห่ชมไม้ ในประเดน็ ของคำอธิบำยพนั ธุไ์ มแ้ ต่ละชนิด
คุณค่ำทำงวรรณคดี และ ควำมคิดเห็นจำกผจู้ ดั ทำต่อบทเห่ชมไม้

ผจู้ ดั ทำหวงั เป็นอยำ่ งยงิ่ วำ่ E-Book กำพยเ์ ห่เรือ บทเห่ชมไม้ เล่มน้ี
จะเป็นประโยชนต์ ่อผศู้ ึกษำทุกท่ำน หำกมีควำมผดิ พลำดประกำรใด
ผจู้ ดั ทำขออภยั มำ ณ ที่น้ีดว้ ย

ผจู้ ดั ทำ กลุม่ กำพยเ์ ห่เรอื ชมไม้

สารบัญ

โคลงกาพย์เห่เรือชมไม้ 1
พวงนางแย้ม 2
จาปา,จาปาทอง 3
ประยงค์ 4
พุดจีบ 5
พทุ ธชาด 6
พกิ ลุ 7
แก้วกาหลง 8
มะลวิ ลั ย์ 9
ลาดวน 10
รวยริน 11
พวงมาล,ี บุษบา 12
คุณค่าด้านเนื้อหา 13-14

สารบัญ

คุณค่าด้านวรรณศิลป์ 15
คุณค่าด้านสังคม 16-17
ความน่าสนใจของเห่ชมไม้ 18-19
อ้างองิ ,ผู้จดั ทา 20-21

1

กาพยเ์ หเ่ รอื

บทชมไม้

โคลง มีพรรณ
กล่นิ เกลยี้ ง
เรอื ชายชมม่ิงไม้ ชชู ่อ
รมิ ท่าสาครคนั ธ์ กล่นิ เนือ้ นวลนาง

เพลด็ ดอกออกแกมกนั
หอมห่ืนรน่ื รสเพีย้ ง

กาพย์ รมิ ท่าไสวหลากหลายพรรณ
สง่ กล่ินเกลยี้ งเพียงกล่ินสมร
เรอื ชายชมม่ิงไม้
เพลด็ ดอกออกแกมกนั

คาอธิบาย

กระบวนเรือเคล่ือนมำพบตน้ ไมก้ ลำกหลำยชนิด
ข้ึนริมน้ำ ผลิดอกออกช่อผสมกนั มีกลิ่นหอมสดชื่น
จำกธรรมชำติ

2

กาพย์เห่เรอื

บทชมไม้

กาพย์ บำนแสลม้ แยม้ เกสร
แยม้ โอษฐย์ มิ้ พริ้มพรำยงำม
ชมดวงพวงนางแยม้
คิดควำมยำมบงั อร

คาอธบิ าย

ดอกนำงเเยม้ มโี คนใบจะเวำ้ แบบหวั ใจ ขอบใบหยกั มีขนเลก็ นอ้ ย

ดอกเป็นช่อส้นั ๆ เบียดกนั แน่น กลีบดอกมกั ซอ้ น สีขำวหรือแดง และ มีกลิ่นหอม

3

กาพยเ์ ห่เรอื

บทชมไม้

กาพย์ คล่ีกลีบเหลืองเรืองอร่ำม
ผวิ เหลืองกวำ่ จำปำทอง
จำปำหนำแน่นเนื่อง
คิดคะนึงถึงนงรำม

คาอธิบาย

จำปำกลีบบำง มีมำกต้งั แต่ 10 – 15 กลีบ แมด้ อกเลก็ กลีบนอ้ ย จำปาท่ี
หำยำกน้ีกห็ อมแรงยำมกลำงคืน พอเชำ้ กล่ินจึงคอ่ ยอ่อนลง จำปำอยใู่ นวงศต์ ่ำงประเทศ
ท่ีคลำ้ ยดอกบวั แต่ใหญ่กวำ่ หอมชื่นใจมำก

4

กาพยเ์ ห่เรอื

บทชมไม้

กาพย์ ระยำ้ ยอ้ ยหอ้ ยพวงกรอง
เจำ้ แขวนไวใ้ หเ้ รียมชม
ประยงคท์ รงพวงหอ้ ย
เหมือนอบุ ะนวลละออง

คาอธบิ าย

ตน้ ประยงคเ์ ป็ นตน้ ไมพ้ ่มุ สงู ไม่เกนิ 2 เมตร ดอกกลมเล็กคลำ้ ย
ไขป่ ลำหรอื สำคู มสี เี หลอื ง ดอกหอมมำก ส่งกลนิ่ ไปไกล ดอกออกเป็ น
พกั ๆ ตลอดปี บำงทกี ็เรยี กว่ำ หอมไกล

5

กาพยเ์ หเ่ รอื

บทชมไม้

กาพย์ พกิ ลุ แกมแซมสุกรม

พดุ จีบกลีบแสลม้ เหมือนกลิ่นนอ้ งตอ้ งติดใจ

หอมชวยรวยตำมลม

คาอธบิ าย

ตน้ พุดจีบเป็นไมต้ น้ ขนำด เลก็ คลำ้ ยกบั ฝร่ัง แต่ตน้ โต เป็นพมุ่ ใหญ่กวำ่
ใบใหญ่กวำ่ และออกทึบท้งั ตน้ ดอกโตมกั จะซอ้ นกนั เวลำอยใู่ นช่อจะเห็นเป็นพวงกลม
สีขำวบริสุทธ์ิ กลิ่นหอมนอ้ ยๆ มกั จะส่งกล่ินตอนเยน็

6

กาพยเ์ ห่เรอื

บทชมไม้

กาพย์ บำนเกลื่อนกลำดดำษดำไป
วำงใหพ้ ี่ขำ้ งที่นอน
สำวหยดุ พทุ ธชำด
นึกนอ้ งกรองมำไลย

คาอธบิ าย

ชอ่ื ตน้ ไมช้ นิดหนึ่ง ดอกคลำ้ ยดอกพุด แตเ่ ล็ก เป็ นไมพ้ ุ่มเลอื้ ยได ้ เวลำปลูก
เจรญิ เป็ นพุ่ม เมอ่ื ไปพกั พงิ อะไรก็กลำยเป็ นไมเ้ ลอื้ ย และเลอื้ ยไปตำมสถำนทน่ี ั้นได ้
เวลำมดี อก ดอกเป็ นชอ่ นอ้ ยๆ เต็มตน้ สขี ำวบรสิ ุทธิ์บำนเวลำเย็นและส่งกลนิ่

หอมเย็นๆ ไปตลอด

7

กาพยเ์ ห่เรอื

บทชมไม้

กาพย์ กลิ่นหอมหวำนซ่ำนขจร
เห็นจะวอนออ้ นพ่ีชำย
พิกลุ บุนนำคบำน

แมน้ นุชสุดสำยสมร

คาอธิบาย

ไมใ้ หญโ่ ต ปลูกเป็ นไมใ้ หค้ วำมรม่ เย็น ใบหนำใหญเ่ ป็ นมนั ดอกเล็กๆ
เป็ นจกั ๆ สขี ำว งำมสะอำดตำ บำนเวลำใกลร้ งุ่ แลว้ ตวั กลบี มกั จะรว่ ง กลน่ิ หอมแรง
ทนทำนแมก้ ระทง่ั แหง้ แลว้ เมอ่ื ดอกแหง้ สจี ะเปลย่ี นเป็ นสนี ้ำตำล
เป็ นดอกไมท้ นี่ ำเอำมำใชใ้ นกำรปรงุ เครอื่ งหอม

8

กาพยเ์ หเ่ รอื

บทชมไม้

กาพย์ บำนบุษบงส่งกล่ินอำย
คลำ้ ยกลิ่นผำ้ เจำ้ ตรำตรู
เตง็ แตว้ แกว้ กำหลง
หอมอยไู่ ม่รู้หำย

คาอธบิ าย

ตน้ ไมใ้ หญม่ ำก ใบดกมน ทรงพ่มุ สวย ดอกใหญส่ เี ขยี วเหลอื งนวลๆ
มกี ลนิ่ หอมแรงมำก, ดเู พมิ่ กระเบำเหมอื น กำหลง

9

กาพย์เห่เรอื

บทชมไม้

กาพย์ ดอกเป็ นพวงร่วงเรณู
ชูช่ืนจิตตค์ ิดวนิดำ
มะลิวลั ยพ์ นั จิก จวง
หอมมำน่ำเอน็ ดู

คาอธบิ าย

มะลทิ เี่ ป็ นเถำ เป็ นไมเ้ ลอื้ ย เวลำมดี อกบำนสง่ กลนิ่ หอมอวลไป
ทว่ั บรเิ วณทป่ี ลกู เสมอ บำงชนิดก็หอมแรง บำงชนิดก็หอมออ่ น ตำมป่ ำดง
ก็มกั จะใหก้ ลนิ่ อนั หอมระรน่ื ชน่ื ใจเป็ นทย่ี ง่ิ ดอกนั้นขนำดดอกมะลลิ ำ.

10

กาพยเ์ หเ่ รอื

บทชมไม้

กาพย์ กลนิ่ อำยอบสบนำสำ

ลำดวนหวนหอมตระหลบ รำไปเจำ้ เศร้ำถึงนำง

นึกถวลิ กลิ่นบุหงำ

คาอธิบาย

ตน้ ลำดวนจะโตเต็มทสี่ งู ไม่เกนิ ๕ เมตรทรงตน้ เป็ นพุ่ม ดอกคลำ้ ยดอกนมแมว แต่
ทรงสวยกว่ำ กลบี มนกว่ำ กลบี ชนั้ นอกแบนแผ่เต็มทแ่ี ตช่ นั้ ในหุม้ เขำ้ หำกนั หมด หอม
เวลำเย็นและเวลำกลำงคนื กลนิ่ หอมเย็นๆ รนื่ ระรวยตลอดเวลำ

11

กาพย์เห่เรอื

บทชมไม้

กาพย์ คิดพเ่ี ชยเคยกลิ่นปรำง
ห่อนแหห่ำงวำ่ งเวน้ วนั
รวยรินกล่ินรำเพย
นง่ั แนบแอบเอวบำง

คาอธิบาย

ตน้ รำเพยมยี ำงขำว ใบคลำ้ ยยโ่ี ถ ดอกสเี หลอื ง รปู กระบอกปำกบำน ผลมพี ษิ
ถนิ่ เดมิ อยู่ในอเมรกิ ำแถบรอ้ นชนื้ , ดอกกระบอก หรอื ยโ่ี ถฝรง่ั

12

กาพยเ์ ห่เรอื

บทชมไม้

กาพย์ ศรีเสำวภำคยห์ ลำกหลำยพรรณ
จะออ้ นพ่ชี ้ีชมเชย
ชมดวงพวงมำลี
วนิดำมำดว้ ยกนั

คาอธิบาย

ชมดอกไมน้ ำนำชนิด หลำกหลำยพนั ธุ์ กท็ ำใหค้ ิดถึงนำงอนั เป็นท่ีรัก หำกไดม้ ำ
อยดู่ ว้ ยกนั คงจะมำออ้ นใหพ้ ี่พำช้ีชมดอกไม้

13

คุณค่าทางวรรณคดี

คณุ ค่าด้านเนื้อหา บำนแสลม้ แยม้ เกสร
แยม้ โอษฐย์ มิ้ พริ้มพรำยงำม
ชมดวงพวงนางแยม้
คิดควำมยำมบงั อร

คาอธิบาย

เนือ้ ควำมนีก้ ลำ่ วถงึ บทชมไมด้ อกหลำกหลำยพรรณทมี่ ี
ดอกไมส้ วยงำมก็ชวนใหค้ ดิ ถงึ ควำมงำมของนำงทรี่ กั

14

คุณคา่ ทางวรรณคดี

คุณค่าด้านเนื้อหา รมิ ทา่ ไสวหลากหลายพรรณ
สง่ กล่ินเกลยี้ งเพียงกล่ินสมร
เรอื ชายชมม่ิงไม้
เพลด็ ดอกออกแกมกนั

คาอธบิ าย

จำกกำรพถิ พี ถิ นในกำรสรรหำถอ้ ยคำทมี่ คี วำมหำยเดน่ ชดั เเละ
ไพเรำะทำใหผ้ ูอ้ ำ่ นเห็นภำพทงี่ ดงำม มชี วี ติ ชวี ำเสมอื นไดช้ ม
กระบวนพยุหยำตรำทำงชลมำรค ชน่ื ชมกบั ธรรมชำตเิ เละซมึ ซบั กบั อำรมณ์
อนั ลกึ ซงึ้ ของมนุษยด์ ว้ ยตวั เอง

15

คุณค่าทางวรรณคดี

คณุ ค่าด้านวรรณศลิ ป์

1. รปู แบบสอดคลอ้ งกบั เนือ้ หำ
2. ดเี ดน่ ทำงดำ้ นกำรพรรณนำใหเ้ ห็นภำพ และใหอ้ ำรมณค์ วำมรสู ้ กึ ดี
3. ศลิ ปะกำรแตง่ ดี มกี ลวธิ พี รรณนำโดยใชก้ ำรอปุ มำ กำรเลน่ คำ
กำรใชค้ ำทที่ ำใหเ้ ห็นภำพ คำทนี่ ำใหน้ ึกถงึ เสยี ง คำทแี่ สดงอำรมณต์ ่ำงๆ ไดด้ ี

ตวั อยา่ ง

มะลวิ ลั ยพ์ นั จกิ จวง ดอกเป็ นพวงรว่ งเรณู

หอมมำน่ำเอน็ ดู ชูช่ืนจิตตค์ ิดวนิดำ

คาอธิบาย

1. บทประพนั ธม์ กี ำรเลน่ เสยี งสมั ผสั พยญั ชนะ
ในคำวำ่ : จกิ -จวง (จ) , รว่ ง-เร (ร) , ช-ู ชนื่ (ช)

2. บทประพนั ธม์ กี ำรเลน่ เสยี งสมั ผสั สระ
ในคำวำ่ : พวง-รว่ ง ( ัว) , มำ-นำ (- า) , จติ ต-์ คดิ ( ั)

16

คุณค่าทางวรรณคดี

คณุ คา่ ด้านสงั คม กลนิ่ อำยอบสบนำสำ

ลำดวนหวนหอมตระหลบ รำไปเจำ้ เศร้ำถึงนำง

นึกถวิลกล่ินบุหงำ

คาอธบิ าย

สะท้อนขนบธรรมเนียมประเพณีของคนไทย ก็คือ การทาเครือ่ งหอม
จาก “ บหุ งาราไป “

17

คุณคา่ ทางวรรณคดี

คุณค่าดา้ นสังคม ระยำ้ ยอ้ ยหอ้ ยพวงกรอง
เจำ้ แขวนไวใ้ หเ้ รียมชม
ประยงคท์ รงพวงหอ้ ย
เหมือนอบุ ะนวลละออง

คาอธบิ าย

สะท้อนขนบธรรมเนียมประเพณีของคนไทย
ยกตัวอย่างเช่น สตรจี ะมลี ักษณะเป็นเเมบ่ า้ นเเม่เรือน มฝี มี ือในการประดิษฐ์โดยเฉพาะ
งานดอกไมจ้ ะมฝี ีมอื ในการร้อยกรองดอกไมเ้ ปน็ อุบะมาลัยเเละใช้มาลัยเเสดงความรกั เเทนตัว

18

ความนา่ สนใจของเห่ชมไม้

จักรพล เจียมตระกลู ชน้ั ม.6 เอกคณติ ศาสตร์ เลขที่ 3

ทาให้เห็นคุณค่าเเละวิถีชีวิตของคนสมยั น้ันเเละค่านิยมตา่ งๆ
ของวัฒนธรรมเเละอีกท้ังรู้จักดอกไมช้ นิดต่างๆ

พิชญาภา ยวุ พรพงศก์ ลุ ชัน้ ม.6 เอกคณติ ศาสตร์ เลขท่ี 11

เปน็ การสะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตในอดีตที่เดินทางโดยการใช้เรอื และมีการ
ปลูกดอกไม้ต่างๆไว้บรเิ วณริมท่านา้

ลลิล ภาณุประภา ช้ันม.6 เอกคณติ ศาสตร์ เลขท่ี 18

เป็นการสะท้อนให้เหน็ ถึงวัฒธรรมในการแต่งกายของหญงิ ชาววัง

ภาณุวชิ ญ์ สนั จะจติ โต ชน้ั ม.6 เอกคณิตศาสตร์ เลขท่ี 22

ทาใหไ้ ด้เห็นการใช้วรรณศิลปใ์ นบทประพนั ธเ์ เละได้เขา้ ใจในบทเห่ชมไม้
มากยงิ่ ข้นึ

19

ความน่าสนใจของเหช่ มไม้

อนามกิ า กันทนงค์ ชั้นม.6 เอกคณิตศาสตร์ เลขท่ี 23

เป็นการสะท้อนใหเ้ ห็นถึงขนบธรรมเนียมประเพณีของคนไทย เช่น การทา
เคร่อื งหอม การสร้อยดอกไม้

พลวชิ ญ์ งานเพยี รเลิศ ชนั้ ม.6 เอกคณิตศาสตร์ เลขที่ 29

สะท้อนใหเ้ ห็นถึงวิถีชีวิตเเละการนาดอกไมม้ าพรรณนาถึงบคุ คลอันเปน็ ที่รัก

ธนภูมิ ราไพศร ี ช้ันม.6 เอกคณิตศาสตร์ เลขที่ 32

ทาใหเ้ ห็นเก่ียวกับดอกไม้ต่างๆท้ังชนิดเเละพันธุต์ ่างๆในบทประพันธอ์ ีกท้ังทา
ใหเ้ ห็นคุณค่าด้านสังคม

20

อา้ งอิง

https://pubhtml5.com/yaoj/tqlo/basic

https://dict.longdo.com/search/

https://dictionary.sanook.com/search

https://sites.google.com/site/kaphyhereux602/bt
h-he-chm-mi

21

ผู้จัดทา

จักรพล เจียมตระกูล เลขท่ี 3

หน้าที่ : จัดองค์ประกอบ E-book

พิชญาภา ยวุ พรพงศ์กุล เลขที่ 11

หน้าที่ : หาเน้ือหาคาประพนั ธ์

ลลิล ภาณุประภา เลขท่ี 18

หน้าที่ : หาข้อมลู คุณค่าสังคม

ภาณุวิชญ์ สันจะจิตโต เลขท่ี 22

หน้าท่ี : หาข้อมูลคุณค่าวรรณศิลป์และทา E-book

อนามิกา กันทนงค์ เลขท่ี 23

หน้าท่ี : หาขอ้ มูลคุณค่าด้านเนื้อหา

พลวิชญ์ งานเพียรเลิศ เลขที่ 29

หน้าท่ี : หารูปภาพประกอบ

ธนภูมิ ราไพศรี เลขที่ 32

หน้าที่ : หาข้อมูลตกเเต่งเเละเนื้อหาเพม่ิ เติม

กาพย์เห่เรอื ชมไม้

เรือชำยชมมิ่งไม้ ริมท่ำไสวหลำกหลำยพรรณ

เพลด็ ดอกออกแกมกนั ส่งกล่ินเกล้ียงเพยี งกลิ่นสมร

ชมดวงพวงนำงแยม้ บำนแสลม้ แยม้ เกสร

คิดควำมยำมบงั อร แยม้ โอษฐย์ มิ้ พริ้มพรำยงำม

จำปำหนำแน่นเนื่อง คลี่กลีบเหลืองเรืองอร่ำม

คิดคะนึงถึงนงรำม ผวิ เหลืองกวำ่ จำปำทอง

ประยงคท์ รงพวงหอ้ ย ระยำ้ ยอ้ ยหอ้ ยพวงกรอง

เหมือนอุบะนวลละออง เจำ้ แขวนไวใ้ หเ้ รียมชม

พุดจีบกลีบแสลม้ พิกลุ แกมแซมสุกรม

หอมชวยรวยตำมลม เหมือนกล่ินนอ้ งตอ้ งติดใจ

สำวหยดุ พุทธชำด บำนเกลื่อนกลำดดำษดำไป

นึกนอ้ งกรองมำไลย วำงใหพ้ ่ีขำ้ งที่นอน

พิกลุ บุนนำคบำน กลิ่นหอมหวำนซ่ำนขจร

แมน้ นุชสุดสำยสมร เห็นจะวอนออ้ นพี่ชำย

เตง็ แตว้ แกว้ กำหลง บำนบุษบงส่งกล่ินอำย

หอมอยไู่ ม่รู้หำย คลำ้ ยกลิ่นผำ้ เจำ้ ตรำตรู

มะลิวลั ยพ์ นั จิกจวง ดอกเป็ นพวงร่ วงเรณู

หอมมำน่ำเอน็ ดู ชูช่ืนจิตตค์ ิดวนิดำ

ลำดวนหวนหอมตระหลบ กล่ินอำยอบสบนำสำ
นึกถวิลกล่ินบุหงำ รำไปเจำ้ เศร้ำถึงนำง

รวยรินกลิ่นรำเพย คิดพ่ีเชยเคยกล่ินปรำง
นง่ั แนบแอบเอวบำง ห่อนแหห่ำงวำ่ งเวน้ วนั

ชมดวงพวงมำลี ศรีเสำวภำคยห์ ลำกหลำยพรรณ

วนิดำมำดว้ ยกนั จะออ้ นพี่ช้ีชมเชย