Bài Tập Công Nghệ 7 – Chân Trời Sáng Tạo

Bài tập  CÔNG NGHỆ BÙI VĂN HỒNG – NGUYỄN THỊ CẨM VÂN (đồng Chủ biên) NGUYỄN THỊ HỒNG CHIẾM – NGUYỄN TIẾN LỰC QUÁCH VĂN THIÊM – NGUYỄN THỊ THUÝ

Bài tập  CÔNG NGHỆ BÙI VĂN HỒNG – NGUYỄN THỊ CẨM VÂN (đồng Chủ biên) NGUYỄN THỊ HỒNG CHIẾM – NGUYỄN TIẾN LỰC QUÁCH VĂN THIÊM – NGUYỄN THỊ THUÝ

2

LÔØI NOÙI ÑAÀU Các em học sinh thân mến! Sách Bài tập Công nghệ 7 thuộc bộ sách Chân trời sáng tạo là tài liệu bổ trợ dùng cho học sinh. Cùng với sách giáo khoa, cuốn sách này sẽ đồng hành với các em trong suốt quá trình học tập môn Công nghệ lớp 7. Sách với nhiều dạng bài tập giúp các em tự luyện tập, củng cố, khắc sâu kiến thức sau mỗi bài học. Trong khi làm bài tập, các em cần phát huy tính tự lực, tích cực, sáng tạo,… nhớ lại những kiến thức đã được thầy cô giảng dạy để tự ôn luyện, làm tốt các câu hỏi, bài tập trong sách. Mến chúc các em hứng thú, say mê học tập thật tốt môn Công nghệ. NHÓM TÁC GIẢ 3

Trang LỜI NÓI ĐẦU .......................................................................................................... 3 Phần 1. TRỒNG TRỌT CHƯƠNG 1. MỞ ĐẦU VỀ TRỒNG TRỌT .................................................................... 5 Bài 1. Nghề trồng trọt ở Việt Nam ....................................................................5 Bài 2. Các phương thức trồng trọt ở Việt Nam ............................................9 CHƯƠNG 2. TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY TRỒNG ................................................... 13 Bài 3. Quy trình trồng trọt............................................................................................ 13 Bài 4. Nhân giống cây trồng bằng phương pháp giâm cành........................ 18 Bài 5. Trồng và chăm sóc cây cải xanh..................................................................... 21 Ôn tập Chương 1 và 2.................................................................................................... 25 CHƯƠNG 3. TRỒNG, CHĂM SÓC VÀ BẢO VỆ RỪNG............................................... 28 Bài 6. Rừng ở Việt Nam.................................................................................................. 28 Bài 7. Trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng.................................................................... 32 Ôn tập Chương 3............................................................................................................. 38 Phần 2. CHĂN NUÔI CHƯƠNG 4. MỞ ĐẦU VỀ CHĂN NUÔI .................................................................... 41 Bài 8. Nghề chăn nuôi ở Việt Nam ............................................................................ 41 Bài 9. Một số phương thức chăn nuôi ở Việt Nam ............................................. 44 CHƯƠNG 5. NUÔI DƯỠNG, CHĂM SÓC VÀ PHÒNG, TRỊ BỆNH CHO VẬT NUÔI ... 47 Bài 10. Kĩ thuật nuôi dưỡng và chăm sóc vật nuôi............................................. 47 Bài 11. Kĩ thuật chăn nuôi gà thịt thả vườn........................................................... 53 Ôn tập Chương 4 và 5.................................................................................................... 58 CHƯƠNG 6. NUÔI THUỶ SẢN .................................................................................. 62 Bài 12. Ngành thuỷ sản ở Việt Nam.......................................................................... 62 Bài 13. Quy trình kĩ thuật nuôi thuỷ sản................................................................. 65 Bài 14. Bảo vệ môi trường và nguồn lợi thuỷ sản............................................... 70 Ôn tập Chương 6............................................................................................................. 73 MUÏC LUÏC 4

1. QuanViWFiFKuQKҧQKGѭӟLÿk\YjÿLӅQYDLWUzFӫDWUӗQJWUӑWWURQJPӛL hìnhYjREҧQJ. a b c d Hình Vai trò của trồng trọt đối với đời sống và sản xuất a b c d  +m\ÿiQKGҩX9)YjR{ WUѭӟFQKӳQJYDLWUzFӫDWUӗQJWUӑWÿDQJWKӇ KLӋQWӕWӣÿӏDSKѭѫQJHP &XQJFҩSOѭѫQJWKӵFWKӵFSKҭPFKRFRQQJѭӡL &XQJFҩSWKӭFăQFKRFKăQQX{L &XQJFҩSQJX\rQOLӋXFKRF{QJQJKLӋS &XQJFҩSQJX\rQOLӋXFKR[XҩWNKҭX Chương 1. 0ĿïŜ89Ŧ75Ű1*75ę7 Phần 1. 75Ű1*75ę7 Bài 1. NGHỀ TRỒNG TRỌT Ở VIỆT NAM 5

7ҥRYLӋFOjPWăQJWKXQKұSFKRQJѭӡLODRÿӝQJ 7ҥRP{LWUѭӡQJVӕQJWURQJOjQKFKRFRQQJѭӡL  1ӕLWrQFiFQJKӅFӝW$YӟLQӝLGXQJP{WҧFӝW% VDRFKRSKKӧS A B Nhà trồng trọt Thực hiện trồng thử nghiệm, hỗ trợ kĩ thuật cho các nhà khoa học trong trồng trọt. Lao động trồng, thu hoạch lúa Quản lí, hỗ trợ nghiên cứu; khai thác, bảo tồn tài nguyên và môi trường rừng. Nhà nuôi cấy mô thực vật Thực hiện hoạt động trồng, bảo tồn và khai thác rừng. Kĩ thuật viên trồng trọt (chức năng hỗ trợ) Nghiên cứu về giống cây trồng, kĩ thuật trồng, chăm sóc cây trồng. Nhà bệnh học thực vật Thực hiện các hoạt động để trồng và thu hoạch lúa. Kĩ thuật viên lâm nghiệp Nghiên cứu về cách phòng trừ sâu, bệnh cho cây trồng. Lao động trồng rừng và chăm sóc rừng lấy gỗ Nghiên cứu về mô tế bào thực vật để tạo ra giống cây trồng. 4. QuanViWFiFKuQKҧQKVDXÿk\YjQrXWULӇQYӑQJFӫDWUӗQJWUӑWWURQJPӛLKuQK a. …………………………………… ……………………………………… ……………………………………… b. …………………………………… ……………………….……………… ……………………….……………… c. …………………………………… ……………………….……………… ……………………….……………… d. …………………………………… ……………………….……………… ……………………….……………… 6

5. Vì sao SKѭѫQJWKӭFWUӗQJWUӑWÿDQJFKX\ӇQGҫQVDQJKѭӟQJKuQKWKjQKFiF YQJFKX\rQFDQKFk\WUӗQJ" $7ҥRFҧQKTXDQÿҽSPҳWFKRNKiFKGXOӏFKJL~SP{LWUѭӡQJ[DQKVҥFK %'RVӣWKtFKYjNKҧQăQJFDQKWiFFӫDQJѭӡLODRÿӝQJ &'RQKXFҫXVӱGөQJVҧQSKҭPFk\WUӗQJFӫDQJѭӡLODRÿӝQJ '7ҥRWKXұQOӧLFKRYLӋFFDQKWiFӭQJGөQJKLӋXTXҧWKjQKWӵXNKRDKӑF NƭWKXұW  +m\NKRDQKWUzQYjRFKӳFiLÿҫXFkXÿӇ[iFÿӏQKOtGRPjWUӗQJWUӑWӣ QѭӟFWDFҫQFѫFҩXOҥLFk\WUӗQJWKHRTX\P{OӟQ $7KӵFKLӋQPRQJPXӕQFӫDFiFQKjTXҧQOtFk\WUӗQJ %*L~SWăQJVӕOѭӧQJVҧQSKҭP[XҩWNKҭXYjQKұSNKҭXWURQJQѭӟF &7ҥRWKXұQOӧLFKRYLӋFFDQKWiFEҧRTXҧQFKӃELӃQYjWLrXWKөVҧQSKҭP '7ҥRWKXұQOӧLFKRKRҥWÿӝQJWKDPTXDQGXOӏFKFӫDÿӏDSKѭѫQJ  4XDQViWFiFKuQKҧQKYjÿiQKGҩX9)YjRFӝWWѭѫQJӭQJYӟLFiFQJKӅ WUӗQJWUӑWÿѭӧFPLQKKRҥWURQJPӛLKuQK a b c Hình Lao động và chăm sóc rừng lấy gỗ Nhà nuôi cấy mô Lao động trồng, thu hoạch chè a b c fl +m\ÿiQKGҩX9)YjR{ WUѭӟFYLӋFOjPFӫDQJѭӡLODRÿӝQJWURQJOƭQK YӵFWUӗQJWUӑW .ƭVѭQ{QJQJKLӋS. &KӑQWҥRJLӕQJFk\WUӗQJ &KӃELӃQWKӵFSKҭP     %ҧRYӋWKӵFYұW 4XҧQOtÿҩWÿDL       7ѭYҩQOjPYѭӡQ. 0XDEiQFk\NLӇQJ 7

ffi 1ӕLKuQKҧQKPLQKKRҥF{QJYLӋFFӝW$YӟLQKӳQJNLӃQWKӭFNƭQăQJFҫQ WKLӃWÿӇWKӵFKLӋQF{QJYLӋFFӝW%VDRFKRSKKӧS a b c A B Hình a Sử dụng được các máy móc nông nghiệp trong lĩnh vực trồng trọt. Hình b Có kiến thức về bảo vệ cây trồng; phòng trừ sâu, bệnh cho cây trồng. Hình c Chăm sóc cây trồng như: bắt sâu, tỉa cành, vun gốc, bón phân. +m\ÿiQKGҩX9)YjR{ WUѭӟFFiF\rXFҫXFҫQÿiSӭQJFӫDQJѭӡLODR ÿӝQJSKKӧSYӟLQJKӅWURQJOƭQKYӵFWUӗQJWUӑW ĈDPPr\rXWKtFKFk\[DQK\rXWKLrQQKLrQ &yNLӃQWKӭFYӅFiFKWUӗQJFk\. &yQăQJNKLӃXYj\rXWKtFKFiFP{Q[mKӝLQKѭP{Q1JӳYăQ/ӏFKVӱ 7KtFKFKăPVyFYjTXDQViWTXiWUuQKSKiWWULӇQFӫDFk\ &yQăQJNKLӃXYj\rXWKtFKFiFP{QWӵQKLrQQKѭP{Q6LQKKӑF+RiKӑF 4XDQViWKuQKҧQKPLQKKRҥKRҥWÿӝQJFӫDFiFQJKӅYjÿiQKGҩX9YjR FӝWWrQQJKӅWѭѫQJӭQJ a b c Hình Lao động trồng, thu hoạch lúa Lao động, thu hoạch hoa và cây cảnh Lao động khai thác rừng a E c 8

1JKӅWUӗQJWUӑWQjRSKәELӃQQKҩWӣÿӏDSKѭѫQJHP"9uVDR" .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... ....................................................................................................................  4XDQViWFiFKuQKҧQKYjÿLӅQWrQQKyPFk\WUӗQJWѭѫQJӭQJYӟLPӛLKuQK a. ……………………… ………………………… b. ……………………… ………………………… c. ……………………… ………………………… d. ……………………… ………………………… e. ……………………… …………………………  1ӕLWrQFk\WUӗQJFӝW$ YӟLWrQQKyPFk\WUӗQJFӝW% VDRFKRSKKӧS A B Cây chè Nhóm cây ăn quả. Cây cà rốt Nhóm hoa và cây cảnh. Cây xoài Nhóm cây lương thực. Cây ngô (bắp) Nhóm cây công nghiệp. Cây rau muống Nhóm cây lấy củ. Cây hoa lan Nhóm cây rau, đỗ các loại. Bài 2. CÁC PHƯƠNG THỨC TRỒNG TRỌT Ở VIỆT NAM 9

 +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFQKӳQJ\ӃXWӕTX\ӃWÿӏQKORҥLFk\ÿѭӧF WUӗQJSKәELӃQӣPӛLÿӏDSKѭѫQJ 7UuQKÿӝFDQKWiFFӫDQJѭӡLQ{QJGkQ 6ӵWLӃQEӝNKRDKӑFNƭWKXұW 6ӣWKtFKFӫDQJѭӡLQ{QJGkQ ĈLӅXNLӋQNKtKұXÿҩWÿDLWӯQJYQJPLӅQ 1KXFҫX[XҩWNKҭXYjQKұSNKҭXFӫDVҧQSKҭP  0ӝWWURQJQKӳQJÿӏQKKѭӟQJPjQJjQKWUӗQJWUӑWKѭӟQJWӟLÿӇNKҳFSKөF QKӳQJWiFKҥLGRELӃQÿәLNKtKұXKҥQPһQONJOөW«OjJu" $7ăQJGLӋQWtFKWUӗQJO~DYjQX{LWUӗQJWKXӹVҧQ %*LҧPGLӋQWtFKWUӗQJFk\ăQTXҧFk\FҧQK &&ѫFҩXOҥLFk\WUӗQJWKHROӧLWKӃYQJPLӅQ '7UӗQJQKLӅXORҥLFk\WUӗQJWUrQPӝWGLӋQWtFK  +m\ÿLӅQѭXÿLӇPYjQKѭӧFÿLӇPFӫDWӯQJSKѭѫQJWKӭFWUӗQJWUӑWYjR EҧQJVDX Phương thức trồng trọt Ưu điểm Nhược điểm Trồng độc canh ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… Trồng xen canh ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… Trồng luân canh ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… 6. +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFQKӳQJ\ӃXWӕҧQKKѭӣQJÿӃQVӕYөJLHR WUӗQJO~DWURQJQăPӣQѭӟFWD /ѭӧQJQѭӟFWѭӟL. 7UuQKÿӝFDQKWiF 0ӭFWKXQKұSFӫDQJѭӡLODRÿӝQJ .KtKұXQKLӋWÿӝÿӝҭPNK{QJNKtOѭӧQJPѭD 7KӡLJLDQVLQKWUѭӣQJFӫDJLӕQJFk\WUӗQJ 1KXFҫXWLrXWKөVҧQSKҭP 10

 +m\TXDQViWFiFKuQKҧQKYjÿLӅQYjREҧQJGѭӟLÿk\OӧLtFKFӫDYLӋFӭQJ GөQJF{QJQJKӋFDRWURQJWUӗQJWUӑWÿѭӧFWKӇKLӋQӣPӛLKuQK a. Phun thuốc bảo vệ thực vật bằng thiết bị bay b. Trồng thuỷ canh c. Hệ thống tưới tự động Hình Lợi ích của việc ứng dụng công nghệ cao a b c fl +m\ÿiQKGҩX9YjRFӝWѭXÿLӇPKRһFQKѭӧFÿLӇPÿӕLYӟLFiFQӝLGXQJ YӅӭQJGөQJWUӗQJWUӑWF{QJQJKӋFDRYjREҧQJVDX Ứng dụng trồng trọt công nghệ cao Ưu điểm Nhược điểm Sử dụng hiệu quả diện tích đất trồng. Cách li với những yếu tố ảnh hưởng từ môi trường bên ngoài. Sản phẩm có giá thành cao. Đảm bảo đầy đủ chất dinh dưỡng, ánh sáng và nước. Cần vốn lớn để đầu tư cho mô hình trồng trọt công nghệ cao. Hệ thống điều khiển tự động làm giảm nhân công và chi phí vận hành. Người nông dân cần có kiến thức, kĩ năng về trồng trọt công nghệ cao. 11

ffi +m\TXDQViWFiFKuQKҧQKYjQrXÿLӇPQKұQELӃWWUӗQJWUӑWF{QJQJKӋFDR QӃXFyÿѭӧFWKӇKLӋQWURQJPӛLKuQKYjRFKӛWUӕQJGѭӟLÿk\ a. ……………………… ………………………… ………………………… b. ……………………… ………………………… ………………………… c. ……………………… ………………………… ………………………… 10. ĈӏDSKѭѫQJHPFyQKӳQJSKѭѫQJWKӭFWUӗQJWUӑWSKәELӃQQjR"9uVDR QJѭӡLWDOҥLFKӑQKuQKWKӭFWUӗQJWUӑWÿy" .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... 12

1. Quan sátFiFKuQKҧQKYjÿLӅQWrQF{QJYLӋFWURQJTX\WUuQKWUӗQJWUӑWYjR GѭӟLPӛLKuQK ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… …………………………  1ӃXÿҩWWUӗQJNK{QJÿѭӧF[ӱOtWӕWQJXӗQSKiWVLQKVkXEӋQKWKuYөPD VӁEӏҧQKKѭӣQJQKѭWKӃQjR" $&k\VӁFKӃWGRVLQKWUѭӣQJSKiWWULӇQNpP %;XҩWKLӋQVkXEӋQKKҥLSKiKRҥLPDPjQJ &ĈҩWFyQKLӅXFӓGҥLFKҩWÿӝFKҥLҧQKKѭӣQJÿӃQFk\WUӗQJ 'ĈҩWNK{QJWѫL[ӕSWKLӃXGLQKGѭӥQJFKRFk\  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟF\rXFҫXNƭWKXұWFӫDFiFEѭӟFFKXҭQEӏ ÿҩWWUӗQJ ;iFÿӏQKÿѭӧFGLӋQWtFKÿҩWWUӗQJ. 'ӑQVҥFKFӓGҥLYjWjQGѭFk\WUӗQJWURQJÿҩW Chương 2. 75Ű1*9£&+õ06¶&&¥<75Ű1* Bài 3. QUY TRÌNH TRỒNG TRỌT 13

;iFÿӏQKÿӫVӕOѭӧQJKҥWJLӕQJFKRGLӋQWtFKÿҩWWUӗQJ. ĈҩWWѫL[ӕSEҵQJPһWYjFyÿӫGLQKGѭӥQJFKRFk\ ĈҩWFyKӋWKӕQJWKRiWQѭӟFWLrXÿӝF  &iFF{QJYLӋFOjPÿҩWEDRJӗP $Fj\EӯDFKRÿҩWWѫL[ӕS %OrQOXӕQJKRһFÿҳSP{ÿӇWUӗQJFk\. &EyQSKkQFKRFk\WUӗQJYjEyQY{LÿӇFҧLWҥRÿҩW. '[iFÿӏQKGLӋQWtFKÿҩWYӋVLQKÿҩWWUӗQJOjPÿҩWYjFҧLWҥRÿҩW.  ĈLӅQWK{QJWLQYӅKҥWJLӕQJFk\FRQVӁFKӑQÿӇJLHRWUӗQJKRһFFҫQ[ӱOt PӟLFyWKӇJLHRWUӗQJYjRGѭӟLPӛLKuQK a. ……………………… ………………………… b. ……………………… ………………………… c. ……………………… ………………………… d. ……………………… …………………………  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟF\rXFҫXNƭWKXұWFӫDFiFEѭӟFFKXҭQEӏ JLӕQJFk\WUӗQJ .tFKWKѭӟFKҥWJLӕQJWRKҥWQRQFjQJWӕW .tFKWKѭӟFKҥWJLӕQJÿӗQJÿӅXNK{QJEӏVkXEӋQK .tFKWKѭӟFKҥWJLӕQJQKӓKҥWNK{QJTXiJLj &k\FRQNKRҿPҥQKNK{QJEӏVkXEӋQK .K{QJFҫQNLӇPWUDVkXEӋQKWUrQFk\FRQWUѭӟFNKLWUӗQJ 14

7ҩWFҧFiFORҥLKҥWÿӅXÿѭӧFQJkPӫWUѭӟFNKLJLHRWUӗQJ +ҥWQJkPӫQӭWPҫPKRһFQRQѭӟF 6ӕOѭӧQJKҥWJLӕQJFjQJQKLӅXFjQJWӕW 6ӕOѭӧQJKҥWJLӕQJÿӫWUrQGLӋQWtFKÿҩWWUӗQJ  7KӡLJLDQQJkPӫFӫDKҥWJLӕQJSKөWKXӝFYjR $ÿһFÿLӇPFӫDJLӕQJFk\WUӗQJ %FKҩWOѭӧQJFӫDKҥWJLӕQJ &NtFKWKѭӟFFӫDKҥWJLӕQJ. 'ÿӝÿӗQJÿӅXFӫDKҥW fl +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFSKѭѫQJWLӋQYjFiFKWKӭFJLHRWUӗQJFy WKӇVӱGөQJNKLWUӗQJFk\WURQJFKұX *LHRWKӫF{QJ *LHREҵQJPi\ *LHRYmL *LHRWKHRKjQJ *LHRYjRKӕF ffi +m\ÿiQKGҩX9YjRFӝWWѭѫQJӭQJYӟLQӝLGXQJP{WҧYӅFiFFiFKWKӭF JLHRKҥWWURQJEҧQJVDX Nội dung mô tả Gieo vãi Gieo theo hàng Gieo vào hốc Tạo các lỗ cách đều nhau trên đất trồng và bỏ hạt giống vào lỗ, sau đó phủ lên trên một lớp đất mỏng. Tạo các lỗ cách đều nhau trên một hàng và bỏ hạt giống vào lỗ, sau đó phủ lên trên một lớp đất mỏng. Rải hạt trên bề mặt đất trồng với mật độ phù hợp. Có thể phủ lên hạt lớp đất mỏng nếu trồng trong chậu. +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟF\rXFҫXNƭWKXұWFӫDFiFEѭӟFJLHRWUӗQJ *LHRWUӗQJTXDQKQăPNKLFKӫÿӝQJÿѭӧFQѭӟFWѭӟL ĈҩWJLHRWUӗQJÿҧPEҧROX{QNK{UiR 15

*LHRWUӗQJYjRWKӡLYөWKtFKKӧS *LHRKҥWWKHRVӣWKtFKFӫDQJѭӡLQ{QJGkQ *LHRKҥWWKHRPұWÿӝFk\WUӗQJÿm[iFÿӏQK 9LVkXKҥWYjRWURQJÿҩW. +m\FKRELӃWFiF\ӃXWӕҧQKKѭӣQJÿӃQVӵSKiWWULӇQNKiFQKDXFӫDFk\WUӗQJ. .................................................................................................................... .................................................................................................................... +m\FKӑQ\rXFҫXNƭWKXұWFӫDF{QJYLӋFWѭӟLQѭӟFYjEyQSKkQNKLFKăP VyFFk\WUӗQJ $%yQQKLӅXSKkQÿһFELӋWOjSKkQÿҥP %7ѭӟLQѭӟFEyQSKkQSKKӧSYӟLWӯQJJLDLÿRҥQVLQKWUѭӣQJFӫDFk\WUӗQJ &7ѭӟLQѭӟFYjEyQSKkQFKRFk\YӟLOѭӧQJQKLӅXKѫQQKXFҫXFӫDFk\WUӗQJ '7ѭӟLQѭӟFYjEyQSKkQYӟLOѭӧQJtWKѫQVRYӟLQKXFҫXFӫDFk\WUӗQJ 13. +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFQKӳQJWUѭӡQJKӧSFҫQWӍDGһPFk\VDX PӝWWKӡLJLDQJLHRWUӗQJ .KRҧQJFiFKJLӳDFiFFk\TXiWKѭD .KRҧQJFiFKJLӳDFiFFk\TXiGj\ &k\\ӃXSKiWWULӇQFKұPFҫQWKD\WKӃ. .KRҧQJFiFKJLӳDFiFFk\ÿӅXQKDX .KRҧQJFiFKJLӳDFiFFk\NK{QJÿӅXQKDX 0ӝWVӕELӇXKLӋQFӫDFk\WUӗQJWKLӃXSKkQEyQOj $Fk\FzLFӑFNpPSKiWWULӇQYjQJOiQăQJVXҩWWKҩS %Fk\FyQKLӅXOiQăQJVXҩWWKҩS. C. ck\GӉEӏF{QWUQJJk\KҥL. 'Fk\WKѭӡQJUDWUiLPXӝQYjFjQKOiVXPVr. &yEDRQKLrXFiFKWѭӟLQѭӟFFKRFk\WUӗQJ" $FiFK     %FiFK &FiFK     'FiFK +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFFiFF{QJYLӋFFKăPVyFFk\WUӗQJ 7ӍDGһPFk\ /jPFӓYXQ[ӟL. .LӇPWUDÿҩWWUӗQJ 16

%yQSKkQ. 7ѭӟLQѭӟFWLrXQѭӟF. 3KzQJWUӯVkXEӋQKFKRFk\ 1ӕLWrQFk\WUӗQJFӝW$YӟLKuQKWKӭFWKXKRҥFKSKәELӃQFӝW%VDR FKRSKKӧS A B Gừng Cắt (gặt). Sắn (khoai mì) Hái. Lúa Nhổ. Cà phê Đào. fl9uVDRPӛLORҥLFk\WUӗQJOҥLFySKѭѫQJSKiSWKXKRҥFKNKiFQKDX" $'RÿһFÿLӇPFӫDWӯQJORҥLFk\WUӗQJYjVӣWKtFKWKXKRҥFKFӫDQJѭӡL Q{QJGkQ %'RÿһFÿLӇPFӫDWӯQJORҥLFk\WUӗQJYjQKXFҫXVӱGөQJVҧQSKҭPFӫD FRQQJѭӡL &'RQKXFҫXVӱGөQJVҧQSKҭPFӫDFRQQJѭӡLYjJLiWKjQKFӫDVҧQSKҭP ''RQKXFҫX[XҩWNKҭXYjQKұSNKҭXFӫDVҧQSKҭPFk\WUӗQJ ffi+m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFKjQKÿӝQJEҧRÿҧPDQWRjQODRÿӝQJYj YӋVLQKP{LWUѭӡQJNKLFKăPVyFFk\WUӗQJ 6ӱGөQJJăQJWD\NKLFKăPVyFEҳWVkXFKRFk\WUӗQJ 6ӱGөQJWKXӕFEҧRYӋWKӵFYұWYӟLQӗQJÿӝYjOLӅXOѭӧQJFDRÿӇGLӋW VkXKҥL 6ӱGөQJÿӗEҧRKӝTXҫQiRNtQKNKҭXWUDQJ«NKLSKXQWKXӕFFKR Fk\WUӗQJ 7KXJRPEDREuWKXӕFEҧRYӋWKӵFYұWYӅÿ~QJQѫLTX\ÿӏQK +m\ÿLӅQVӕWKӭWӵYjRFKӛWUӕQJVDRFKRSKKӧSYӟLFiFEѭӟFWURQJTX\ WUuQKWUӗQJWUӑW %ѭӟF«««ffl*LHRWUӗQJ %ѭӟF«««ffl&KXҭQEӏÿҩWWUӗQJ %ѭӟF««ffl&KăPVyF %ѭӟF«««ffl7KXKRҥFK %ѭӟF«««ffl&KXҭQEӏJLӕQJFk\WUӗQJ 17

 1JX\rQOLӋXÿѭӧFVӱGөQJÿӇQKkQJLӕQJFk\ UDXPXӕQJEҵQJSKѭѫQJ SKiSJLkPFjQKOjJu" $3KҫQJӕFFyUӉFӫDFk\ %3KҫQQJӑQFk\ &3KҫQOiFk\ '3KҫQÿRҥQWKkQFk\FyFKӗLPҳW  &KRELӃWWrQFiFF{QJYLӋFQKkQJLӕQJFk\WUӗQJEҵQJSKѭѫQJSKiSJLkP cành ÿѭӧFWKӇKLӋQWURQJPӛLKuQKGѭӟLÿk\. a. ……………………… ………………………… b. ……………………… ………………………… c. ……………………… ………………………… d. ……………………… ………………………… e. ……………………… ………………………… f. ……………………… ………………………… 3. ĈRҥQFjQKJLkPÿѭӧFFҳWQKѭWKӃQjROjÿҥW\rXFҫX" $ĈRҥQFjQKJLkPSKҧLFyQKLӅXOi %ĈRҥQFjQKJLkPSKҧLQJҳQNK{QJFyFKӗLPҳW &ĈRҥQFjQKJLkPSKҧLFyFKӗLPҳWÿѭӧFFҳWYiWYjWӍDEӟWOi 'ĈRҥQFjQKJLkPFҳWGjLYjWӍDKӃWOiNK{QJFKӗLPҳW 4. ĈһFÿLӇPFӫDFiFORҥLFk\ÿѭӧFFKӑQÿӇQKkQJLӕQJEҵQJSKѭѫQJSKiS JLkPFjQKOjJu" $&k\FyNKҧQăQJUDTXҧQKDQK Bài 4. NHÂN GIỐNG CÂY TRỒNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP GIÂM CÀNH 18

%&k\FyNKҧQăQJUDKRDQKDQK &&k\FyNKҧQăQJUDUӉSKөQKDQK '&k\GӉWUӗQJPDXOӟQ  1KyPFk\QjRGѭӟLÿk\GӉQKkQJLӕQJEҵQJSKѭѫQJSKiSJLkPFjQK" $&k\PtDFk\FDPFk\әL %&k\PtDFk\VҳQFk\UDXQJyW &&k\UDXPӗQJWѫLFk\EҳSFk\ÿұX '&k\EҥFKjFk\PtDFk\EҳS  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFFiF\ӃXWӕҧQKKѭӣQJÿӃQKLӋXTXҧFӫD QKkQJLӕQJEҵQJSKѭѫQJSKiSJLkPFjQK *LӕQJFk\WUӗQJ &KӃÿӝEyQSKkQ ĈLӅXNLӋQNKtKұX *LiWKӇJLkPFjQK &KҩWOѭӧQJFjQKJLkP 7KӡLJLDQVLQKWUѭӣQJFӫDFk\ &iFNƭWKXұWJLkPFjQKFKăPVyFFjQKJLkP. *LkPFjQKOjSKѭѫQJSKiS $QX{LFҩ\P{      %QKkQJLӕQJY{WtQK &QKkQJLӕQJKӳXWtQK   'QKkQJLӕQJY{WtQKYjKӳXWtQK fl &yQKӳQJFiFKQjRÿӇFҳPFjQKJLkPYjRJLiWKӇÿҩWWUӗQJ" $&KӍFyPӝWFiFKfflFҳPQJKLrQJFjQKQJKLrQJPӝWJyFVRYӟLEӅPһW JLiWKӇ. %&yKDLFiFKfflFҳPQJKLrQJYjFҳPWKҷQJÿӭQJFjQKYX{QJJyFYӟLEӅ PһWJLiWKӇ. &&yKDLFiFKfflFҳPWKҷQJYjFҳPFjQKQҵPQJDQJFjQKQҵPOrQEӅPһW JLiWKӇ. '&yEDFiFKfflFҳPQJKLrQJFҳPWKҷQJÿӭQJYjFҳPFjQKQҵPQJDQJ ffi +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟF\rXFҫXNƭWKXұWFӫDJLDLÿRҥQFKXҭQEӏ ÿҩWÿӇJLkPFjQKFk\UDXPXӕQJWURQJFKұXKRһFWKQJ[ӕS /ѭӧQJÿҩWtWEҵQJFKLӅXFDRFӫDFKұXWKjQKSKҫQGLQKGѭӥQJSK KӧSYӟLFk\WUӗQJ. /ѭӧQJÿҩWYӯDÿӫWKjQKSKҫQGLQKGѭӥQJSKKӧSYӟLPӑLORҥLFk\WUӗQJ. 19

/ѭӧQJÿҩWYӯDÿӫWKjQKSKҫQGLQKGѭӥQJSKKӧSYӟLFk\UDXPXӕQJ. /ѭӧQJÿҩWQKLӅXWKjQKSKҫQGLQKGѭӥQJSKKӧSYӟLPӑLORҥLFk\WUӗQJ. /ѭӧQJÿҩWtWKѫQOѭӧQJSKkQEyQ. /ѭӧQJÿҩWQKLӅXKѫQOѭӧQJSKkQEyQ. +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟF\rXFҫXNƭWKXұWNKLJLkPFjQKFk\UDX PXӕQJYjRÿҩWWUӗQJ 6ӕOѭӧQJFjQKJLkPYӯDÿӫÿӝGjLFjQKJLkPNKRҧQJ±FP FjQKJLj 6ӕOѭӧQJFjQKJLkPYӯDÿӫÿӝGjLFjQKJLkPNKRҧQJ±FP FjQKJLj 6ӕOѭӧQJFjQKJLkPYӯDÿӫÿӝGjLFjQKJLkPNKRҧQJ±FP FjQKQRQ 6ӕOѭӧQJFjQKJLkPYӯDÿӫÿӝGjLFjQKJLkPNKRҧQJ±FP FjQKNK{QJJLjNK{QJQRQ ĈRҥQFjQKUDXPXӕQJÿѭӧFJLkPWKҷQJYX{QJJyFVRYӟLPһWÿҩWWUӗQJ ĈRҥQFjQKUDXPXӕQJÿѭӧFJLkPKѫLQJKLrQJFKӃFKVRYӟLPһWÿҩWWUӗQJ &ҳPÿҫXQRQFӫDFjQKJLkPYjRÿҩWWUӗQJ &ҳPÿҫXJLjFӫDFjQKJLkPYjRÿҩWWUӗQJ 11. ĈLӅQWӯFөPWӯWKtFKKӧSGѭӟLÿk\YjRFKӛWUӕQJ W˱ͣLQ˱ͣFffiQKViQJQ̷QJffEyQSKkQffSKzQJWUͳffEyQJUkPff̱P 6DX NKL JLkP FjQK ÿһW FKұX Fk\WURQJ «««««««««« ÿӃQ NKL Fk\ VLQK UӉ FKӗL và FKX\ӇQ FKұX Fk\ UD QѫL Fy QKLӅX ««««««««««««««VDXNKLFk\ÿmOrQFKӗLPӟL3KҧL «««««««««««««ÿӏQKNuWӯÿӃQOҫQQJj\ÿӇÿҩW OX{Q «««««««.KLFk\WKLӃX GLQK GѭӥQJFҫQ «««« ««««««EәVXQJGLQKGѭӥQJÿӇFk\SKiWWULӇQWӕW7KѭӡQJ[X\rQ WKHRG}LYj«««««««««««VkXEӋQKFKRFk\WUӗQJ &k\UDXPXӕQJÿѭӧFWKXKRҥFKNKLÿҥWFKLӅXFDREDRQKLrX" $±FP %±FP &±FP '±FP 20

0{WҧFiFEѭӟFWURQJTX\WUuQKJLkPFjQKYjREҧQJGѭӟLÿk\. Bước Quy trình giâm cành 1 2 3 4 &k\FRQWҥRUDWӯSKѭѫQJSKiSJLkPFjQKFyÿһFÿLӇPJu" $&k\FRQWҥRUDFyÿһFÿLӇPGLWUX\ӅQNKiFFk\Pҽ %&k\FRQWҥRUDFyÿһFÿLӇPGLWUX\ӅQJLӕQJFk\Pҽ &&k\FRQWҥRUDFyÿһFÿLӇPGLWUX\ӅQFӫDFҧFk\EӕYjFk\Pҽ '&k\FRQWҥRUDFyÿһFÿLӇPGLWUX\ӅQJLӕQJFk\Eӕ  &k\FҧL[DQKFyWKӇWUӗQJTXDQKQăPWURQJÿLӅXNLӋQQjR" $6ӱGөQJSKkQEyQWKXӕFEҧRYӋWKӵFYұW %7UӗQJӣQѫLFyPiLFKHÿӫQѭӟFWѭӟL và NLӇPVRiWÿѭӧFGӏFKEӋQK &&yQJXӗQYӕQOӟQÿӇÿҫXWѭFKRWUӗQJWUӑW '&yÿӫÿҩWÿӇFDQKWiFYjQѭӟFWѭӟLFKRFk\.  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟF cácGөQJFөQJX\rQOLӋXFҫQFKXҭQEӏ ÿӇWUӗQJFk\FҧL[DQKWURQJFKұXWKQJ[ӕS +ҥWJLӕQJFҧL[DQK &k\FҧL[DQKÿӃQJLDLÿRҥQWKXKRҥFK. ĈҩWWUӗQJYjNKXYӵFWUӗQJWKQJ[ӕS 3KkQEyQ &XӕF[ҿQJ 0i\OjPÿҩW. 7KQJWѭӟLJiRWѭӟLQѭӟF +ӋWKӕQJWѭӟLWӵÿӝQJ Bài 5. TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY CẢI XANH 21

 %DREuWKXӕFEҧRYӋWKӵFYұWVDXNKLVӱGөQJFҫQYӭWEӓӣÿkX" $1ѫLFyEmLUiF %1ѫLFyQJXӗQQѭӟF &1ѫLNK{QJFyGkQFѭVLQKVӕQJ '1ѫLFyWKQJFKӭDWKHRTX\ÿӏQK  &k\FҧL[DQKÿѭӧFWUӗQJQKѭWKӃQjRQKҵPWKXÿѭӧFVҧQSKҭPVҥFKYjDQ WRjQFKRQJѭӡLVӱGөQJ" $6ӱGөQJQKLӅXSKkQEyQtWWKXӕFKRiKӑFEҧRYӋWKӵFYұW %6ӱGөQJtWSKkQEyQtWWKXӕFKRiKӑFEҧRYӋWKӵFYұW &6ӱGөQJSKkQEyQKӳXFѫWKXӕFEҧRYӋWKӵFYұWFyQJXӗQJӕFVLQKKӑF '.K{QJÿѭӧFVӱGөQJWKXӕFEҧRYӋWKӵFYұWNKLFk\FyVkXEӋQK  +m\ ÿiQK GҩX 9 YjR { WUѭӟF ÿһF ÿLӇP FӫD Fk\ FҧL [DQK ÿҥWWLrX FKXҭQFҫQWKXKRҥFK &k\FҧL[DQKNK{QJEӏVkXEӋQK &k\FDRNKRҧQJ±FP &k\FyÿӝWXәLNKRҧQJ±QJj\ /iFҧLQJX\rQYҽQÿӅXPjXFyPjXKѫLYjQJ /iFҧLQJX\rQYҽQÿӅXPjXFyPjX[DQKÿұP  7iFGөQJFӫDYLӋFEyQY{LFKRÿҩWOjJu" $.KӱPһQ %.KӱSKqQ &.KӱFKXD '.KӱSKqQNKӱPһQ  *LҧVӱPӝWWKQJWUӗQJFk\FyFKLӅXGjLFPFKLӅXUӝQJFP1ӃX NKRҧQJFiFKJLӳDFiFFk\FPYjJLӳDFiFKjQJFPKm\FKRELӃWVӕ OѭӧQJFk\FyWKӇWUӗQJYjRWKQJ .................................................................................................................... .................................................................................................................... fl 1ѭӟFQJkPӫKҥWFҫQÿѭӧFSKDWKHRWӍOӋQjR" $V{LfflOҥQK %V{LfflOҥQK &V{LfflOҥQK 'V{LfflOҥQK 22

ffi 9uVDRNKLSKXQWKXӕFEҧRYӋWKӵFYұWFҫQSKҧLPDQJWUDQJSKөFEҧRKӝ ODRÿӝQJ" .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .KLWUӗQJFҧL[DQKNKRҧQJFiFKJLӳDFiFFk\YjFiFKjQJOjEDRQKLrX" $.KRҧQJFiFKJLӳDFiFFk\NKRҧQJ±FPffNKRҧQJFiFKJLӳDFiF KjQJNKRҧQJ±FP % .KRҧQJFiFKJLӳDFiFFk\NKRҧQJ±FPffNKRҧQJFiFKJLӳDFiF KjQJNKRҧQJ±FP &.KRҧQJFiFKJLӳDFiFFk\NKRҧQJ±FPffNKRҧQJFiFKJLӳDFiF KjQJNKRҧQJ±FP '.KRҧQJFiFKJLӳDFiFFk\NKRҧQJ±FPffNKRҧQJFiFKJLӳDFiF KjQJNKRҧQJ±FP &k\FҧL[DQKEҳWÿҫXÿѭӧFEyQWK~FYjRO~FQjR" $.KLFk\YӯDEpQUӉ %.KLKҥWYӯDQҧ\PҫP &.KLFk\WUӗQJFyÿѭӧFNKRҧQJ±OiWKұW. '.KLFk\WUӗQJFyÿѭӧFNKRҧQJ±OiWKұW &iFKWѭӟLQѭӟFQjRVDXÿk\SKKӧSYӟLYLӋFWUӗQJFk\FҧL[DQK" $QJj\PӟLWѭӟLOҫQYjREXәLViQJ. %7ѭӟLOҫQQJj\YjREXәLViQJ. &7ѭӟLOҫQQJj\ViQJYjFKLӅX '7ѭӟLWKѭӡQJ[X\rQEҩWFӭNKLQjRWKXұQWLӋQ +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFFiFKWKXKRҥFKKӧSOtFk\FҧL[DQK 7KXKRҥFKGҫQ 7KXKRҥFKWRjQEӝ 7KXKRҥFKWKHRQKXFҫX 7KXKRҥFKNKLFҫQVҧQSKҭPÿӇEiQ 7KXKRҥFKNKLWKҩ\VkXEӋQK[XҩWKLӋQ 23

1ӕLFiFKuQKFӝW$YӟLWrQFk\WUӗQJFӝW%VDRFKRSKKӧS a b c d e f A B Hình a Xà lách mỡ. Hình b Cải thìa. Hình c Cải ngồng. Hình d Xà lách xoăn. Hình e Cải bó xôi. Hình f Cây cải xanh. 24

 +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFYDLWUzFӫDWUӗQJWUӑWӣ9LӋW1DP &XQJFҩSOѭѫQJWKӵFWKӵFSKҭPFKRFRQQJѭӡL &XQJFҩSQJX\rQOLӋXFKRF{QJQJKLӋSFKӃELӃQ &XQJFҩSWKӭFăQFKRFKăQQX{L &XQJFҩSQJX\rQOLӋXFKR[XҩWNKҭX &XQJFҩSOѭѫQJWKӵFWKӵFSKҭPFKRFiFQѭӟFNKiF 7ҥRYLӋFOjPWăQJWKXQKұSFKRQJѭӡLODRÿӝQJ 7ҥRP{LWUѭӡQJVӕQJWURQJOjQKFKRFRQQJѭӡL 7ҥRVҧQSKҭPVҥFKFKRFӝQJÿӗQJ  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟF cácWULӇQYӑQJFӫDWUӗQJWUӑWӣ9LӋW1DP ĈҧPEҧRYLӋFOjPFKRWRjQEӝQJѭӡLGkQ +ѭӟQJÿӃQYLӋFKuQKWKjQKFiFYQJFKX\rQFDQKFk\WUӗQJ. ÈSGөQJNKRDKӑFF{QJQJKӋWLrQWLӃQWURQJWUӗQJWUӑW 7ăQJFѭӡQJVҧQ[XҩWVӕOѭӧQJOӟQVҧQSKҭPWUӗQJWUӑWÿӇOjPWKӭFăQ FKRYұWQX{LYjWKXӹVҧQ &K~WUӑQJWLrXFKXҭQYӅFKҩWOѭӧQJWKѭѫQJKLӋXFKRVҧQSKҭPWUӗQJ WUӑWQKҵPÿiSӭQJQKXFҫXWKӏWUѭӡQJWURQJQѭӟFYj[XҩWNKҭX  (PFyVӣWKtFKYjQăQJNKLӃXJuSKKӧSYӟLQJKӅWUӗQJWUӑW" .................................................................................................................... .................................................................................................................... ....................................................................................................................  1ѭӟFWDFyEDRQKLrXQKyPFk\WUӗQJSKәELӃQ" $QKyP %QKyP &QKyP     'QKyP  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFOtGRFk\OѭѫQJWKӵFÿѭӧFWUӗQJQKLӅX ӣYQJÿӗQJEҵQJV{QJ&ӱX/RQJ 'RÿҩWSKVDPjXPӥSKKӧSFKRFk\OѭѫQJWKӵFSKiWWULӇQQăQJ VXҩWFDR ÔN TẬP CHƯƠNG 1 VÀ 2 25

'R1KjQѭӟFTX\ÿӏQKYӅYLӋFWUӗQJFk\OѭѫQJWKӵF 'RQKLӋWÿӝәQÿӏQKOѭӧQJPѭDOӟQWKtFKKӧSYӟLÿLӅXNLӋQSKiWWULӇQ FӫDFk\OѭѫQJWKӵF. 'RPҥQJOѭӟLV{QJQJzLNrQKUҥFKFKҵQJFKӏWWKXұQOӧLFXQJFҩS QѭӟFWѭӟLFKRFk\OѭѫQJWKӵF 'RQJѭӡLGkQFyNLQKQJKLӋPÿӕLYӟLYLӋFWUӗQJFk\OѭѫQJWKӵF 'RQJѭӡLGkQFҫQOѭѫQJWKӵFWURQJFXӝFVӕQJKҵQJQJj\  &yEDRQKLrXSKѭѫQJWKӭFWUӗQJWUӑWSKәELӃQӣ9LӋW1DP" $SKѭѫQJWKӭFWUӗQJWUӑW %SKѭѫQJWKӭFWUӗQJWUӑW &SKѭѫQJWKӭFWUӗQJWUӑW 'SKѭѫQJWKӭFWUӗQJWUӑW  +m\FKRELӃWÿһFÿLӇPFӫDP{KuQKWUӗQJWUӑWF{QJQJKӋFDR. .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... fl +m\FKӑQWKӭWӵÿ~QJFӫDFiFEѭӟFWURQJTX\WUuQKWUӗQJFk\ $&KXҭQEӏJLӕQJFk\WUӗQJĺJLHRWUӗQJĺFKXҭQEӏÿҩWWUӗQJĺFKăP VyFFk\WUӗQJĺWKXKRҥFK %&KXҭQEӏJLӕQJFk\WUӗQJĺFKăPVyFFk\WUӗQJĺFKXҭQEӏÿҩWWUӗQJ ĺJLHRWUӗQJĺWKXKRҥFK &&KXҭQEӏÿҩWWUӗQJĺFKXҭQEӏJLӕQJFk\WUӗQJĺJLHRWUӗQJĺFKăP VyFFk\WUӗQJĺWKXKRҥFK '&KXҭQEӏÿҩWWUӗQJĺJLHRWUӗQJĺFKXҭQEӏJLӕQJFk\WUӗQJĺFKăP VyFFk\WUӗQJĺWKXKRҥFK ffi +m\NӇPӝWVӕORҥLFk\FyWKӇWUӗQJEҵQJSKѭѫQJSKiSJLkPFjQKӣÿӏDSKѭѫQJ 9uVDRÿӏDSKѭѫQJHPiSGөQJKuQKWKӭFJLkPFjQKFKRORҥLFk\ÿy" .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... 26

+m\FKӑQWKӭWӵÿ~QJFӫDFiFEѭӟFWURQJTX\WUuQKJLkPFjQK $&KXҭQEӏFjQKJLkPĺJLkPFjQKYjRJLiWKӇĺFKXҭQEӏJLiWKӇJLkP cànhĺFKăPVyFFjQKJLkP. %&KXҭQEӏFjQKJLkPĺFKXҭQEӏJLiWKӇJLkPFjQKĺJLkPFjQKYjR JLiWKӇĺFKăPVyFFjQKJLkP. &&KXҭQEӏJLiWKӇJLkPFjQKĺJLkPFjQKYjRJLiWKӇĺFKXҭQEӏFjQK JLkPĺFKăPVyFFjQKJLkP '&KXҭQEӏJLiWKӇJLkPFjQKĺFKXҭQEӏFjQKJLkPĺJLkPFjQKYjR JLiWKӇĺFKăPVyFFjQKJLkP 11. ĈLӅQFiFFөPWӯWKtFKKӧSGѭӟLÿk\YjRFKӛWUӕQJ FK̭WJk\EL͇Qÿ͝LJHQHNtFKWKtFKVLQKWU˱ͧQJffÿ̭WWU͛QJQ˱ͣFW˱ͣLff WKX͙FE̫RY͏WK͹FY̵WSKkQEyQ 7UӗQJWUӑWWKHR SKѭѫQJ SKiS KӳX FѫOj Vӱ GөQJ «««««« ««««««««NK{QJFKӭDFKҩWÿӝFKҥLNK{QJEӏ{QKLӉPffVӱGөQJ «««««««««««««««««««FyQJXӗQJӕFWӵQKLrQ KӳXFѫffNK{QJVӱGөQJ«««««««««««««««««« ÿӇFk\SKiWWULӇQQKDQK +m\NӇWrQPӝWVӕYLӋFOjPJL~SÿҧPEҧRDQWRjQODRÿӝQJYjEҧRYӋP{L WUѭӡQJWURQJWUӗQJWUӑW .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... 27

1. Quan sát FiFKuQKҧQKVDXÿk\YjQrXYDLWUzFӫDUӯQJÿѭӧFWKӇKLӋQWURQJ PӛLKuQK a b c d e f Hình Vai trò của rừng đối với đời sống và sản xuất a b c d e f 2. +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFWrQQJjQKVҧQ[XҩW cóVӱGөQJQJX\rQ OLӋXWӯUӯQJ 1JjQKVҧQ[XҩWÿӗJӛ[k\GӵQJ 1JjQKVҧQ[XҩWEDREuEҵQJJӛ 1JjQKVҧQ[XҩWKjQJWKӫF{QJPƭQJKӋPk\WUHÿDQ 1JjQKF{QJQJKLӋSFKӃELӃQQ{QJVҧQ Chương 3.75Ű1*&+õ06¶&9£%ă29ũ5ň1* Bài 6. RỪNG Ở VIỆT NAM Oxygen Carbon dioxide 28

1JjQKVҧQ[XҩWGѭӧF OLӋX &ѭD[ҿEjRJӛYjEҧRTXҧQJӛ  ĈLӅQFiFWӯFөPWӯWKtFKKӧSYjRFKӛWUӕQJVDRFKRSKKӧSYӟLYDLWUz FӫDUӯQJÿӕLYӟLÿӡLVӕQJYjVҧQ[XҩW ±5ӯQJFXQJFҩSNKt««««««««FKRFRQQJѭӡLYjÿӝQJYұW WKXQKұQNKt««««««««««JL~SNK{QJNKtWURQJOjQK và JySSKҫQÿLӅXKRjNKtKұX. ±5ӯQJYHQELӇQFKӕQJFiW««««««««««««YHQELӇQ FKHFKӣFKRYQJÿҩWSKtDWURQJÿҩWOLӅQ – 5ӯQJOjQJXӗQFXQJFҩS««««««««««««ÿӇVҧQ[XҩW FiFYұWGөQJFҫQWKLӃWFKRFRQQJѭӡL – 5ӯQJ«««««««««««««««FiFKLӋQWѭӧQJ[yLPzQ VҥWOӣÿҩWONJOөW – 5ӯQJWӵQKLrQOjP{LWUѭӡQJ«««««««««««««««« FiFQJXӗQJHQHTXêKLӃP  4XDQViWFiFKuQKҧQKYjFKӍUDQKӳQJORҥLUӯQJGѭӟLÿk\ÿѭӧFJӑLWrQ WKHRÿһFÿLӇPQjRFӫDUӯQJ Rừng ngập nước ………………………… ………………………… Rừng tre nứa ………………………… ………………………… Rừng nguyên sinh ………………………… …………………………  9LӃWFKӳĈYjRVDXFiFKJӑLÿ~QJYjFKӳ6YjRVDXFiFKJӑLVDLWrQORҥL UӯQJÿѭӧFSKkQORҥLWKHRPөFÿtFKVӱGөQJ D5ӯQJVҧQ[XҩW . . . . . . . . . . . E5ӯQJÿһFGөQJ . . . . . . . . . . . F5ӯQJWUjP . . . . . . . . . . . G5ӯQJSKzQJKӝ . . . . . . . . . . . H5ӯQJWӵQKLrQUӯQJWUӗQJ . . . . . . . . . . . 29

6. Hm\NKRDQKWUzQYjRWrQJӑLÿ~QJFӫDORҥLUӯQJӣKuQKҧQKPLQKKRҥFyWKӇ FyQKLӅXKѫQPӝWOӵDFKӑQ $5ӯQJWUӗQJNKDLWKiFJӛ %5ӯQJFDXGӯD &5ӯQJQ~LÿҩW '5ӯQJQJұSQѭӟF (5ӯQJWK{QJ  4XDQViWFiFKuQKҧQKYjÿiQKGҩX9)YjRFӝWӭQJYӟLYDLWUzFӫDUӯQJ WURQJPӛLKuQK a b c Hình Phục vụ du lịch Bảo vệ đất Sản xuất gỗ a b c 8. Hm\QӕLWrQORҥLUӯQJFӝW$YӟLP{WҧPөFÿtFKVӱGөQJFӝW%VDRFKR SKKӧS A B Rừng phòng hộ Được sử dụng chủ yếu để bảo tồn nguồn gene sinh vật rừng, nghiên cứu khoa học, bảo vệ di tích lịch sử – văn hoá và phục vụ du lịch. Rừng đặc dụng Được sử dụng chủ yếu để khai thác gỗ và lâm sản ngoài gỗ. Rừng sản xuất Được sử dụng để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, chống sa mạc hoá, hạn chế lũ lụt. 30

9. +m\QӕLFiFKuQKFӝW$YӟLWrQVҧQSKҭPWKXÿѭӧFWӯUӯQJFӝW%VDR FKRSKKӧS a b c d A B Hình a Hàng thủ công mĩ nghệ từ mây, tre, lá. Hình b Hoa phong lan rừng. Hình c Mật và sáp của ong rừng. Hình d Đồ gia dụng từ gỗ. 4XDQViWFiFKuQKҧQKYjÿiQKGҩX9YjRFӝWӭQJYӟLPөFÿtFKVӱGөQJ FӫDWӯQJORҥLUӯQJGѭӟLÿk\ a. Rừng phi lao (đảo Ngọc Vừng, Quảng Ninh) b. Rừng Cúc Phương (thuộc địa phận ba tỉnh Ninh Bình, Hoà Bình và Thanh Hoá) c. Rừng keo trồng (Đồng Hỉ, Thái Nguyên) Hình Rừng đặc dụng Rừng sản xuất Rừng phòng hộ a b c 11. Hã\WUuQKEj\FiFFKӭFQăQJFӫDUӯQJWUӗQJ[XQJTXDQKNKXGkQFѭF{QJ QJKLӋSÿ{WKӏOӟQ .................................................................................................................... .................................................................................................................... 31

.................................................................................................................... .................................................................................................................... +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFWrQFiFYѭӡQTXӕFJLDӣ9LӋW1DP &~F3KѭѫQJ   1DP&iW7LrQ 7UjP&KLP  &ҫQ*Lӡ 80LQK7KѭӧQJ  ĈLӅQFiFWӯFөPWӯWKtFKKӧSYjRFKӛWUӕQJ ӢQѭӟFWDPDWUӗQJUӯQJFKtQKӣFiFWӍQKPLӅQ%ҳFOjPD[XkQYj ««««««PLӅQ7UXQJYjPLӅQ1DPWKѭӡQJWUӗQJUӯQJYjRPD ««««««««« 9jR FiF PD Qj\ WKӡL WLӃW WӕW UkP PiW ÿҩW ««««««JL~SFk\FRQSKiWWULӇQWӕW  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFFiFѭXÿLӇPFӫDYLӋFWUӗQJUӯQJEҵQJ Fk\FRQ %ӝUӉFӫDFk\FRQÿѭӧFEҧRYӋ. Ck\FRQNK{QJEӏWKD\ÿәLP{LWUѭӡQJVӕQJ Ck\FyEӝUӉNKӓHVӭFÿӅNKiQJFDR. &k\FRQFyWӍOӋVӕQJFDRYjSKiWWULӇQWӕW. %ӝUӉFӫDFk\FRQFҳPEiPQKDQKYjRÿҩW  +m\QrXQKѭӧFÿLӇPFӫDSKѭѫQJSKiSWUӗQJUӯQJEҵQJFk\FRQ 7UӗQJUӯQJEҵQJFk\FRQFyEҫXÿҩWffl ........................................................ .................................................................................................................... 7UӗQJUӯQJEҵQJFk\FRQUӉWUҫQffl .............................................................. .................................................................................................................... Bài 7. TRỒNG, CHĂM SÓC VÀ BẢO VỆ RỪNG 32

 &{QJYLӋFQjRGѭӟLÿk\WKXӝFJLDLÿRҥQFKXҭQEӏFk\FRQÿӇWUӗQJUӯQJ" $&KXҭQEӏSKkQEyQOyWFKRFk\ %&KӑQFk\FRQÿӫWLrXFKXҭQVLQKWUѭӣQJSKiWWULӇQWӕW &/jPVҥFKFӓFKӛÿjRKӕWUӗQJFk\ '7ѭӟLQѭӟFÿӇFk\FRQVLQKWUѭӣQJSKiWWULӇQWӕW.  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFFiFF{QJYLӋFWKXӝFJLDLÿRҥQFKXҭQEӏ ÿҩWÿӇWUӗQJFk\FRQÿmFyUӉ /jPVҥFKFӓ. /jPFKRÿҩWEҵQJSKҷQJ. 7ҥRKӕWUӗQJFk\ &KһWEӓFiFORjLGk\OHRFk\KRDQJGҥL /ҩSKӛQKӧSSKkQEyQYjÿҩWPjXYjRKӕWUӗQJFk\ &KӑQFk\FRQNKRҿÿӫWLrXFKXҭQ 6. ĈLӅQFiFWӯFөPWӯWKtFKKӧSGѭӟLÿk\YjRFKӛWUӕQJ GLQKG˱ͩQJPjXEyQOyW &KRKӛQKӧSfflSKkQKӳXFѫVXSHUOkQ13.YӟLOӟSÿҩW«««««« YjRKӕWUӗQJFk\JӑLOj«««««QKҵPFXQJFҩSFKҩW«««« FKRFk\FRQNKLPӟLPӑF và EpQUӉ 7. ĈLӅQFiFWӯFөPWӯWKtFKKӧSGѭӟLÿk\YjRFKӛWUӕQJ GLQKG˱ͩQJSKkQEyQW˯L[͙S 7UӗQJUӯQJEҵQJFk\FRQFyEҫXÿҩWÿѭӧFiSGөQJӣQKӳQJYQJÿҩW [ҩXÿӗLQ~LWUӑFĈҩWWURQJEҫXÿҩW««««««««««YjFKӭD ««««««FXQJFҩS«««««JL~SFk\FRQSKiWWULӇQWӕW 8. +m\FKRELӃWYLӋFWUӗQJUӯQJEҵQJFk\FRQFyEҫXÿҩWÿѭӧFWKӵFKLӋQWKHR WKӭWӵQjRGѭӟLÿk\ a b c Rạch bỏ vỏ bầu đất của cây con Lấp và nén đất lần 2 Lấp và nén đất lần 1 33

d e f Tạo lỗ trong hố trồng Vun gốc Đặt bầu cây con vào hố trồng $G f  a  c EH %G a  f  c EH C. a  d  f HE c. 'D f  c E d H ffi 1ӕLWrQFiFEѭӟFWKӵFKLӋQFӝW$YӟLWiFGөQJFӝW%VDRFKRSKKӧS YӟLTX\WUuQKWUӗQJUӯQJEҵQJFk\FRQFyEҫXÿҩW A B Tạo lỗ trong hố trồng có độ sâu lớn hơn chiều cao bầu đất. Giúp giữ vững chắc cây trồng. Rạch bỏ vỏ bầu đất của cây con. Cung cấp lớp đất có chứa phân bón cho cây. Lấp và nén đất lần 1. Giúp rễ phát triển, hấp thụ chất dinh dưỡng. Lấp và nén đất lần 2. Để bầu đất không lộ ra ngoài. 10. Hã\JӑLWrQYjQrXWiFGөQJFӫDWӯQJWKDRWiFNƭWKXұWWURQJTX\WUuQK WUӗQJUӯQJEҵQJFk\FRQUӉWUҫQÿѭӧFWKӇKLӋQWURQJPӛLKuQK ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… 34

………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… ………………………… +m\FKRELӃWÿLӇPNKiFQKDXJLӳDOҩSQpQÿҩWOҫQYjOҫQ ±/ҫQffl ...................................................................................................... ±/ҫQffl ...................................................................................................... +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFWiFGөQJFӫDYLӋFYXQÿҩWFDRKѫQJӕFFk\ *LӳFKRFk\YӳQJFKҳF &XQJFҩSÿӫGLQKGѭӥQJFKRFk\FRQ .K{QJÿӑQJQѭӟFӣJӕFOjP~QJFk\ *L~SFk\SKiWWULӇQQKDQK +ҥQFKӃVkXEӋQKKҥLFk\UӯQJVDXNKLWUӗQJ 13. Hm\ YLӃW FKӳ Ĉ YjR VDX KLӋQWѭӧQJ YLӋFOjP ÿ~QJ Yj FKӳ 6 YjR VDX KLӋQWѭӧQJYLӋFOjPVDLYӅQJX\rQQKkQNKLӃQUӯQJVDXNKLWUӗQJFyWӍOӋ Fk\FKӃWFDR D6ӵSKiKRҥLFӫDWK~UӯQJ …………… E&ӓGҥLFKqQpSiQKViQJFӫDFk\UӯQJPӟLWUӗQJ …………… F3KiWTXDQJGLӋWFӓGҥL …………… G.K{QJÿӫÿӝҭPÿӇFk\VLQKWUѭӣQJYjSKiWWULӇQ …………… H9XQÿҩWTXDQKJӕFFk\ …………… I0ұWÿӝWUӗQJFk\NK{QJWKHR\rXFҫXÿmTX\ÿӏQK …………… &ҫQSKiWTXDQJNKLFKăPVyFFk\UӯQJPӟLWUӗQJÿӇ $Fk\FRQNK{QJEӏFk\KRDQJGҥLFKqQpS %Fk\FRQNK{QJJm\ÿәNKLPѭDEmR &EәVXQJGLQKGѭӥQJFKRFk\FRQ 'FXQJFҩSÿӫQѭӟFFKRFk\FRQ 35

0өFÿtFKFKăPVyFFk\UӯQJVDXNKLWUӗQJOjJu" $*LúSFk\FRQFyNKҧQăQJFKӏXNK{KҥQ %*LúSFk\FRQFyWӍOӋVӕQJFDRVLQKWUѭӣQJYjSKiWWULӇQQKDQK &*LúSFk\FRQNK{QJEӏVkXEӋQKKҥL '*LúSFKRUӉFӫDFk\FRQFҳPFKҳFYjRÿҩW +m\ÿiQKGҩX9YjRFiF{ WUѭӟFFiFF{QJYLӋFFKăPVyFFk\UӯQJ VDXNKLWUӗQJ /jPKjQJUjREҧRYӋFk\UӯQJPӟLWUӗQJ &KһWEӓGk\OHRFk\GҥLFKqQpSFk\UӯQJ /jPFӓ[ӟLÿҩWYjYXQJӕFFk\ &ҳWWӍDOjPWKѭDEӟWFjQKOiFӫDFk\UӯQJ &XQJFҩSSKkQEyQEәVXQJGLQKGѭӥQJFKRFk\ /ҩSYjQpQÿҩWFKһW[XQJTXDQKJӕFFk\ 7ѭӟLWLrXFXQJFҩSÿӫQѭӟFFKRFk\UӯQJ. 7UӗQJGһPYjRFKӛFk\EӏFKӃW 9ӟLFk\UӯQJWUӗQJSKkQWiQQJѭӡLWDOjPUjREҧRYӋEҵQJFiFKQjR" $7UӗQJFk\GӭDGҥLGj\EDRTXDQKNKXUӯQJWUӗQJ %/jPUjREҵQJWUHQӭDEDRTXDQKNKXUӯQJWUӗQJ &/jPUjREҵQJWUHQӭDEDRTXDQKWӯQJFk\ '7UӗQJFk\GӭDGҥLGj\EDRTXDQKWӯQJFk\ fl1ӕLFiFKuQKFӝW$YӟLQJX\rQQKkQFyWKӇOjPPҩWUӯQJFӝW%VDRFKR SKKӧS a b c A B Hình a Chặt phá rừng. Hình b Cháy rừng. Hình c Lấn chiếm rừng làm nương, rẫy. 36

ffi+m\ÿiQKGҩX9)YjR{ WUѭӟFFiFWjLQJX\rQUӯQJFyWKӇEӏ[kPSKҥP &k\UӯQJ ĈӝQJYұWKRDQJGmTXêKLӃP 9ұWQX{L ĈҩWUӯQJ. &k\GѭӧFOLӋXTXê &k\OѭѫQJWKӵF +m\JLҧLWKtFKOtGRYuVDRFҫQSKҧLEҧRYӋUӯQJ .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... 21. ĈLӅQFiFWӯFөPWӯWKtFKKӧSYjRFKӛWUӕQJÿӇP{WҧFiFELӋQSKiSEҧR YӋUӯQJ. 1JKLrPFҩPPӑLKjQKÿӝQJ«««««««««««UӯQJJk\ «««««««UӯQJOҩQFKLӃPUӯQJYjÿҩWUӯQJffVăQEҳWPXDEiQ YұQFKX\ӇQFҩWJLӳ««««««FNJQJQKѭFiFORjL««««« UӯQJEӏFҩPNKDLWKiFVăQEҳW 9uVDRFҫQQpQÿҩWOҫQNKLWUӗQJUӯQJEҵQJFk\FRQ" $ĈӇUӉSKiWWULӇQWKXұQOӧLKѫQ. %ĈӇÿҧPEҧRJӕFFk\ÿѭӧFJLӳFKһWNK{QJEӏÿә. C. ĈӇFk\K~WÿѭӧFQKLӅXFKҩWÿLQKGѭӥQJ. 'ĈӇUӉFk\NK{QJEӏQJұS~QJ. +m\YLӃWFKӳĈYjRVDXê ÿ~QJYjFKӳ6YjRVDXêVDLYӅÿLӇPJLӕQJQKDX WURQJTX\WUuQKWUӗQJUӯQJEҵQJFk\FRQUӉWUҫQYjWUӗQJUӯQJEҵQJFk\ FRQFyEҫXÿҩW D7ҥROӛWURQJKӕWUӗQJ …………… E5ҥFKEӓYӓEҫXÿҩWFӫDFk\FRQ …………… c. ĈһWEҫXFk\FRQYjRKӕWUӗQJ. …………… G/ҩSYjQpQÿҩWOҫQ …………… H/ҩSYjQpQÿҩWOҫQ …………… I9XQJӕF …………… 37

24. Hm\ÿiQKGҩX9)YjR{ WUѭӟFFiFF{QJYLӋFHPFyWKӇOjPÿӇSKiW WULӇQEҧRYӋUӯQJYjP{LWUѭӡQJVLQKWKiL 7KDPJLDSKRQJWUjR³7ӃWWUӗQJFk\´ӣÿӏDSKѭѫQJ &KăPVyFYjEҧRYӋFk\[DQKӣNKXSKӕÿӏDSKѭѫQJ &KһWFk\[DQKӣNKXÿ{WKӏQѫLF{QJFӝQJ 7X\rQWUX\ӅQEҧRYӋUӯQJYjP{LWUѭӡQJVLQKWKiL 1JăQFҧQQKӳQJKjQKÿӝQJSKiKRҥLFk\[DQKӣNKXÿ{WKӏ 7ұQGөQJNKRҧQJWUӕQJTXDQKJӕFFk\[DQKÿ{WKӏ +m\NӇWrQQKӳQJKRҥWÿӝQJEҧRYӋUӯQJWURQJQѭӟFKLӋQQD\PjHPELӃW .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... .................................................................................................................... ....................................................................................................................  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFYDLWUzFӫDUӯQJÿӕLYӟLÿӡLVӕQJYjVҧQ[XҩW &XQJFҩSNKtR[\JHQFKRFRQQJѭӡLYjÿӝQJYұW &XQJFҩSVӭFNpRQKѭWUkXEzQJӵD«SKөFYөWKDPTXDQGXOӏFK +ҥQFKӃFiFKLӋQWѭӧQJ[yLPzQVҥWOӣÿҩWONJOөW &XQJFҩSQJX\rQOLӋXPk\WUHÿDQFKRVҧQ[XҩWKjQJWKӫF{QJPƭQJKӋ &XQJFҩSQJX\rQOLӋXFKRQJjQKF{QJQJKLӋSQһQJ  5ӯQJSKzQJKӝFyFKӭFQăQJFKtQKOjJu" $%ҧRYӋQJXӗQQѭӟFEҧRYӋÿҩW %%ҧRWӗQQJXӗQJHQHVLQKYұWUӯQJ &&XQJFҩSJӛ '3KөFYөQJKLrQFӭXNKRDKӑF ÔN TẬP CHƯƠNG 3 38

 &KӭFQăQJFKtQKFӫDUӯQJÿһFGөQJOjJu" $&KӕQJ[yLPzQKҥQFKӃONJOөW %3KөFYөGXOӏFK &&XQJFҩSOkPVҧQQJRjLJӛ '&KӕQJVDPҥFKRi  &KӭFQăQJFKtQKFӫDUӯQJVҧQ[XҩWOjJu" $%ҧRYӋGLWtFKOӏFKVӱ±YăQKRi %%ҧRWӗQUӯQJQJX\rQVLQK &&XQJFҩSJӛYjFiFOkPVҧQQJRjLJӛ. '&KҳQJLyFKҳQFiWED\  +m\ÿLӅQVӕWKӭWӵYjRFKӛWUӕQJVDRFKRSKKӧSYӟLFiFEѭӟFWURQJTX\ WUuQKWUӗQJUӯQJEҵQJFk\FRQFyEҫXÿҩW %ѭӟF««««fflĈһWEҫXFk\FRQYjRJLӳDKӕWUӗQJ %ѭӟF««««ffl/ҩSÿҩWNtQFәUӉFk\ %ѭӟF««««ffl7ҥROӛWURQJKӕWUӗQJ %ѭӟF««««ffl9XQJӕF %ѭӟF««««ffl5ҥFKEӓYӓEҫXÿҩWFӫDFk\FRQ  7KӭWӵÿ~QJFӫDTX\WUuQKWUӗQJUӯQJEҵQJFk\FRQUӉWUҫQOjffl $7ҥROӛWURQJKӕWUӗQJĺÿһWFk\FRQYjRKӕĺQpQÿҩWĺOҩSÿҩWNtQ JӕFFk\ĺYXQJӕF %7ҥROӛWURQJKӕWUӗQJĺÿһWFk\FRQYjRKӕĺOҩSÿҩWNtQJӕFFk\ĺ npQÿҩWĺYXQJӕF &7ҥROӛWURQJKӕWUӗQJĺQpQÿҩWĺOҩSÿҩWNtQJӕFFk\ĺÿһWFk\FRQ YjRKӕĺYXQJӕF '7ҥROӛWURQJKӕWUӗQJĺOҩSÿҩWNtQJӕFFk\ĺÿһWFk\FRQYjRKӕĺ npQÿҩWĺYXQJӕF  +m\ÿiQKGҩX 9YjR{ WUѭӟFFiFF{QJYLӋFJLӕQJQKDXFӫDWUӗQJ UӯQJEҵQJFk\FRQFyEҫXÿҩWYjWUӗQJUӯQJEҵQJFk\FRQUӉWUҫQ /ҩSYjQpQÿҩW 7ҥROӛWURQJKӕÿҩW 5ҥFKEӓYӓEҫXÿҩW 9XQJӕFFk\ ĈһWFk\FRQYjRKӕÿҩW 39

fl +m\YLӃWFKӳĈYjRVDXFiFYLӋFOjPÿ~QJYLӃWFKӳ6YjRVDXFiFYLӋFOjP VDLYӅFKăPVyFUӯQJVDXNKLWUӗQJ D;ӟLÿҩWYXQJӕF ««««««« E3KiWTXDQJ ««««««« F/ҩSÿҩWNtQJӕFFk\ ««««««« G7ӍDYjGһPFk\ ««««««« H1pQÿҩW ««««««« I%yQSKkQ ««««««« J/jPUjREҧRYӋ ««««««« ffi +m\QrXWiFGөQJFiFF{QJYLӋFFKăPVyFFk\UӯQJVDXNKLWUӗQJYjREҧQJ GѭӟLÿk\ Công việc Tác dụng Làm rào bảo vệ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bón phân cho cây rừng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tỉa và dặm cây . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bón phân . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFFiFELӋQSKiSWKtFKKӧSÿӇEҧRYӋWjL QJX\rQUӯQJYjÿҩWUӯQJ 7tFKFӵFWX\rQWUX\ӅQYӅEҧRYӋWjLQJX\rQUӯQJYjÿҩWUӯQJ &KӫÿӝQJWKӵFKLӋQFiFSKѭѫQJiQSKzQJFKi\FKӳDFKi\UӯQJ 7UӗQJFiFORҥLFk\OѭѫQJWKӵFGѭӧFSKҭPWUrQYQJÿҩWUӯQJ 1JKLrPFҩPPӑLKjQKÿӝQJSKiUӯQJJk\FKi\UӯQJOҩQFKLӃPÿҩWUӯQJ 6ăQEҳWPXDEiQYұQFKX\ӇQFiFORjLÿӝQJYұWUӯQJ 40

 +m\ÿiQKGҩX9YjR{ [iFÿӏQKYDLWUzFӫDQJjQKFKăQQX{LWURQJ QӅQNLQKWӃ9LӋW1DP &XQJFҩSWKӵFSKҭPFKRFRQQJѭӡL &XQJFҩSVӭFNpRSKөFYөWKDPTXDQGXOӏFK &XQJFҩSOѭѫQJWKӵFFKRFRQQJѭӡL &XQJFҩSQJX\rQOLӋXGDO{QJVӯQJFKRQJjQKF{QJQJKLӋSQKҽ &XQJFҩSSKkQEyQSKөFYөVҧQ[XҩWQ{QJQJKLӋS &XQJFҩSQJX\rQOLӋXFKRQJjQKFKӃELӃQJӛ  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFWrQVҧQSKҭPFӫDQJjQKFKăQQX{L 7KӏWJj 7KӏWEz 6ӳDÿұXQjQK 7UӭQJYӏW 1ҩPUѫP 'DFiVҩX 6ӳDGr  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFWULӇQYӑQJFӫDQJjQKFKăQQX{Lӣ9LӋW1DP ChăQQX{LKӳXFѫ 3KiWWULӇQFKăQQX{LQ{QJKӝ 3KiWWULӇQFKăQQX{LWUDQJWUҥL C{QJQJKLӋSKRiKLӋQÿҥLKRi /LrQNӃWJLӳDFiFNKkXFKăQQX{LJLӃWPәYjSKkQSKӕL 1JѭӡLODRÿӝQJFKăQQX{LWӵSKӕLWUӝQWKӭFăQFKăQQX{L Chương 4. 0ĿïŜ89Ŧ&+õ118·, Phần 2. &+õ118·, Bài 8. NGHỀ CHĂN NUÔI Ở VIỆT NAM 41

 *KpSWrQQJKӅFKăQQX{LFӝW$YӟLÿһFÿLӇPFѫEҧQFӫDQJKӅÿyFӝW% FKRSKKӧS A B Nhà chăn nuôi Tổ chức và thực hiện các hoạt động chăn nuôi. Nhà tư vấn nuôi trồng thuỷ sản Nghiên cứu về giống vật nuôi. Bác sĩ thú y Hỗ trợ kĩ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc cho thuỷ sản. Kĩ thuật viên nuôi trồng thuỷ sản Nghiên cứu và tư vấn để cải tiến các kĩ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc cho thuỷ sản. Lao động chăn nuôi Chẩn đoán, điều trị và tiêm phòng bệnh cho vật nuôi. 5. ĈiQKGҩX9YjREҧQJErQGѭӟLÿӇ[iFÿӏQKVӵSKKӧSFӫDEҧQWKkQYӟL FiFQJKӅWURQJOƭQKYӵFFKăQQX{L Năng khiếu, sở thích Có Không Có năng khiếu trong lĩnh vực sinh học, hoá học (môn Khoa học tự nhiên). Yêu động vật. Thích học, nghiên cứu về đời sống, sự phát triển của động vật. Thích quan sát, theo dõi các thí nghiệm trên động vật. Yêu thích việc nghiên cứu và chữa bệnh cho vật nuôi. Thích nuôi dưỡng gia cầm, gia súc. Thích tham gia các nhóm, câu lạc bộ ngoại khoá về nuôi dưỡng động vật.  *KLFKӳĈYjRVDXP{Wҧÿ~QJYjFKӳSYjRVDXP{WҧVDLYӅ\rXFҫXFӫD QJKӅFKăQQX{LÿӕLYӟLQJѭӡLODRÿӝQJ D.LӃQWKӭFYӅTX\WUuQKVҧQ[XҩWWKӭFăQFKăQQX{L E .LӃQWKӭFYӅÿһFÿLӇPVLQKWUѭӣQJFӫDORjLYұWQX{L c. .LӃQWKӭFYӅPXDEiQYjSKkQSKӕLVҧQSKҭPFKăQQX{L d. .ƭQăQJWKLӃWNӃ[k\GӵQJFKXӗQJQX{L. H .ƭQăQJQX{LGѭӥQJYjFKăPVyFYұWQX{L. f. .ƭQăQJVӱGөQJFiFWKLӃWEӏGөQJFөWURQJOƭQKYӵFFKăQQX{L. «««« «««« «««« «««« «««« «««« 42

 1ӕLKuQKҧQKVҧQSKҭPFӝW$YӟLWrQQJX\rQOLӋXGQJÿӇVҧQ[XҩWFӝW% FKRSKKӧS a b c A B Hình a Sừng của vật nuôi (trâu, bò). Hình b Lông của vật nuôi (cừu, gà, vịt). Hình c Da của vật nuôi (trâu, bò). fl +uQKErQÿDQJPLQKKRҥFKRELӋQSKiSFKăQQX{LQjR"  $&KăQQX{LQ{QJKӝ %&KăQQX{LKӳXFѫ &7ӵFKӃELӃQFXQJFҩSWKӭFăQFKRYұWQX{L '/LrQNӃWFiFNKkXFKăQQX{LJLӃWPәFKӃELӃQ ffi ӬQJGөQJF{QJQJKӋWURQJTXҧQOtYұWQX{LFyOӧLtFKJu"  $7KHRG}LÿѭӧFKRҥWÿӝQJWKѭӡQJQJj\FӫDQJѭӡLODRÿӝQJFKăQQX{L %4XҧQOtÿѭӧFÿjQYұWQX{LYӟLTX\P{QKӓVӕOѭӧQJYұWQX{LtW. &1ҳPÿѭӧFWuQKWUҥQJÿӏDKuQKQѫLÿDQJFKăQWKҧÿjQYұWQX{L '7KHRG}LÿѭӧFWuQKWUҥQJVӭFNKRҿFKXNuVLQKVҧQ«FӫDYұWQX{L +uQKErQÿDQJPLQKKRҥFKRELӋQSKiSFKăQQX{LQjR" $&KăQQX{LWUDQJWUҥL %&KăQQX{LDQWRjQVLQKKӑF &ӬQJGөQJF{QJQJKӋWURQJTXҧQOtYұWQX{L '/LrQNӃWFiFNKkXFKăQQX{LJLӃWPәSKkQSKӕL 43

1ӕLKuQKҧQKFӝW$YӟLWrQFӫDJLDV~FăQFӓFӝW%FKRSKKӧS a b c d A B Hình a Bò vàng Việt Nam. Hình b Bò lai Sind. Hình c Bò sữa Hà Lan. Hình d Trâu Việt Nam.  9uVDRJLDV~FăQFӓÿѭӧFQX{LQKLӅXӣNKXYӵF%ҳF7UXQJ%ӝ'X\rQKҧL 1DP7UXQJ%ӝYj7k\1JX\rQ"+m\YLӃWFKӳĈYjRVDXJLҧLWKtFKÿ~QJ YjFKӳ6YjRVDXJLҧLWKtFKVDLGѭӟLÿk\ffl a. &yÿӗQJFӓWӵQKLrQWKXұQOӧLÿӇFKăQWKҧJLDV~FăQFӓ E &yQJXӗQWKӭFăQGӗLGjRFXQJFҩSFKRJLDV~FăQFӓ c. &yQJXӗQQѭӟFÿӇ[ӱOtFKҩWWKҧLFKăQQX{L d. ĈLӅXNLӋQNKtKұXKҥQFKӃSKiWVLQKGӏFKEӋQKӣJLDV~FăQFӓ H 3KҫQOӟQKӝQ{QJGkQWKtFKFKăQQX{LJLDV~FăQFӓ «««« «««« «««« «««« ««««  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFWrQJLӕQJJLDV~FăQFӓÿѭӧFQX{LSKәELӃQ ӣ9LӋW1DP %zYjQJ9LӋW1DP 9ӏW[LrP /ӧQӍ 7UkX9LӋW1DP %zODL6LQG Bài 9. MỘT SỐ PHƯƠNG THỨC CHĂN NUÔI Ở VIỆT NAM 44

4. Hã\VRViQKÿһFÿLӇPQJRҥLKuQKFӫDOӧQ/DQGUDFHYjOӧQ<RUNVKLUHVDXÿy ÿLӅQYjREҧQJErQGѭӟL Đặc điểm ngoại hình Lợn Landrace Lợn Yorkshire Giống nhau − Thân: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . − Màu da, màu lông: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . − . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Khác nhau − Tai: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . − . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . − Tai: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . − . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. ĈӇSKkQELӋWFiFJLӕQJJLDFҫPWDGӵDYjRFiFÿһFÿLӇPQjR" $.KҧQăQJÿӅNKiQJGӏFKEӋQKFӫDJLDFҫP %ĈһFÿLӇPQJRҥLKuQKWҫPYyFPjXO{QJ. &.KҧQăQJVLQKWUѭӣQJYjSKiWWULӇQ '.KҧQăQJVLQKVҧQ  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFWrQFiFSKѭѫQJWKӭFFKăQQX{LFKӫ\ӃX ӣQѭӟFWD ChăQWKҧ ChăQQX{LQ{QJKӝ 1X{LQKӕW %iQFKăQWKҧ &KăQQX{LWUX\ӅQWKӕQJ  1KӳQJORҥLYұWQX{LQjRSKKӧSYӟLSKѭѫQJWKӭFFKăQQX{LFKăQWKҧ" $7UkXEz  %/ӧQ   &7ҵP  '7Kӓ fl 1KӳQJORҥLYұWQX{LQjRSKKӧSYӟLSKѭѫQJWKӭFQX{LF{QJQJKLӋS" $*jYӏWOӧQ  %7UkXEz  &2QJ  '&ӯXGr ffi +m\YLӃWFKӳĈYjRVDXSKiWELӇXÿ~QJYjFKӳ6YjRVDXSKiWELӇXVDLYӅ ÿһFÿLӇPFKăQQX{LWKHRSKѭѫQJWKӭFFKăQWKҧ a. 9ұWQX{LÿLOҥLWӵGRYjWӵNLӃPWKӭFăQ E.ƭWKXұWFKăQQX{LÿѫQJLҧQ c. 9ұWQX{LVӱGөQJWKӭFăQGRQJѭӡLFKăQQX{LFXQJFҩS d. 3KөWKXӝFYjRQJXӗQWKӭFăQFyWURQJWӵQKLrQ H.K{QJFyFKXӗQJWUҥLFKRYұWQX{L «««« «««« «««« «««« «««« 45

ĈLӅQFiFWӯFөPWӯWKtFKKӧSYjRFKӛWUӕQJ .KLFKăQQX{LWKHRSKѭѫQJWKӭFQX{LQKӕWQX{LF{QJQJKLӋSQJѭӡL FKăQQX{LFҫQÿҫXWѭYӅ««««««««««««««« SKѭѫQJWLӋQYjNƭWKXұWFKăQQX{L7KHRSKѭѫQJWKӭFFKăQQX{LQj\YұW QX{L Vӱ GөQJ ««««««««  QѭӟF XӕQJ GR QJѭӡL FKăQ QX{L «««««YjÿѭӧF««««««««GӏFKEӋQK 11. PhѭѫQJWKӭFFKăQQX{LEiQFKăQWKҧFyÿһFÿLӇPJu" $9ұWQX{LÿLOҥLWӵGRNK{QJFyFKXӗQJWUҥL %9ұWQX{LWӵNLӃPWKӭFăQFyWURQJWӵQKLrQ &9ұWQX{LVӱGөQJWKӭFăQF{QJQJKLӋSNӃWKӧSWKӭFăQWӵWuPNLӃP '9ұWQX{LFKӍVӱGөQJWKӭFăQQѭӟFXӕQJGRQJѭӡLFKăQQX{LFXQJFҩS 1ӕLKuQKҧQKFӝW$YӟLWrQSKѭѫQJWKӭFFKăQQX{LFӝW%FKRSKKӧS a b c A B Hình a Bán chăn thả. Hình b Chăn thả. Hình c Nuôi nhốt. 13. NruFiFѭXÿLӇPYjQKѭӧFÿLӇPFӫDPӛLSKѭѫQJWKӭFFKăQQX{LYjREҧQJ ErQGѭӟL Phương thức chăn nuôi Chăn thả Nuôi nhốt Bán chăn thả Ưu điểm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nhược điểm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

 +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟF\ӃXWӕҧQKKѭӣQJÿӃQVӵSKiWWULӇQFӫD YұWQX{L 1X{LGѭӥQJYұWQX{L &KăPVyFYұWQX{L &KLӅXFDRFKXӗQJQX{L PhzQJWUӏEӋQKFKRYұWQX{L /RҥLFk\WUӗQJOҩ\EyQJPiWFKREmLFKăQWKҧ  9LӃWFKӳĈYjRVDXYLӋFOjPÿ~QJYjFKӳ6YjRVDXYLӋFOjPVDLNKLQX{L GѭӥQJYjFKăPVyFYұWQX{L a. 7ҳPFKҧLKҵQJQJj\FKRYұWQX{L E/X{QJLӳYӋVLQKVҥFKVӁӣFKXӗQJQX{L c. 6ѫQPjXWUҳQJFKRWѭӡQJFӫDFKXӗQJQX{L d. &XQJFҩSWKӭFăQÿӫGLQKGѭӥQJFKRYұWQX{L H6ӱGөQJORҥLPiQJăQFӫDYұWQX{LEҵQJLQR[ f. 7KӵFKLӋQSKzQJWUӏEӋQKFKRYұWQX{LWKHRÿӏQKNu «««« «««« «««« «««« «««« ««««  ĈLӅQWӯFөPWӯWKtFKKӧSGѭӟLÿk\YjRFKӛWUӕQJ NKiQJWK͋WLrXGL͏WPL͍QG͓FKYDFFLQH .KLÿѭD«««««YjRFѫWKӇYұWQX{LNKRҿPҥQKWLrPQKӓ PҳWQKӓPNJLXӕQJFѫWKӇYұWQX{LVӁSKҧQӭQJOҥLEҵQJFiFKVҧQVLQKUD ««««FKӕQJOҥLWiFQKkQJk\EӋQK.KLEӏPҫPEӋQK[kPQKұS FѫWKӇYұWQX{LFyNKҧQăQJ«««««PҫPEӋQKJL~SYұWQX{LNKy EӏPҳFEӋQKJӑLOjYұWQX{LÿmFyNKҧQăQJ««««««  +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFÿһFÿLӇPcѫWKӇFӫDYұWQX{LQRQ 6ӵÿLӅXWLӃWWKkQQKLӋWFKѭDKRjQFKӍQK &KӭFQăQJFӫDKӋWLrXKRiFKѭDKRjQFKӍQK &yVӭFNKRҿ và VӭFÿӅNKiQJNKiWӕW Chương 5. 18·,'óŀ1*&+õ06¶&9£  3+µ1*75ģ%ũ1+&+29ş718·, Bài 10. KĨ THUẬT NUÔI DƯỠNG VÀ CHĂM SÓC VẬT NUÔI 47

&KӭFQăQJPLӉQGӏFKFKѭDWӕW 6ӭFÿӅNKiQJNpPKѫQVRYӟLYұWQX{LWUѭӣQJWKjQK 5. ĈһFÿLӇPFѫWKӇҧQKKѭӣQJÿӃQTXiWUuQKVLQKWUѭӣQJFӫDYұWQX{LQRQ QKѭWKӃQjR" $ҦQKKѭӣQJÿӃQNKҧQăQJJLӳҩPPLӉQGӏFKFӫDYұWQX{LQRQ %ҦQKKѭӣQJÿӃQNKҧQăQJE~VӳDPҽFӫDYұWQX{LQRQ &ҦQKKѭӣQJÿӃQNKҧQăQJYұQÿӝQJFӫDYұWQX{LQRQ 'ҦQKKѭӣQJÿӃQWKӡLJLDQYұWQX{LQRQQJӫWURQJQJj\  +m\QrXPӝWYtGөYӅҧQKKѭӣQJFӫDÿһFÿLӇPFѫWKӇÿӃQTXiWUuQKVLQKWUѭӣQJ FӫDYұWQX{LQRQ .................................................................................................................... .................................................................................................................... ....................................................................................................................  1ӕLKuQKҧQKFӝW$YӟLYDLWUzFӫDF{QJYLӋFQX{LGѭӥQJYjFKăPVyFYұWQX{L QRQFӝW%FKRSKKӧS a b c d e f A B Hình a Cung cấp dinh dưỡng, kháng thể từ sữa mẹ, giúp cơ thể vật nuôi chống lại bệnh tật. Hình b Phòng bệnh cho vật nuôi non. Hình c Giữ vệ sinh chuồng nuôi. Hình d Sưởi ấm, giúp cơ thể vật nuôi không bị nhiễm lạnh. Hình e Bổ sung thêm dinh dưỡng để vật nuôi non phát triển tốt. Hình f Giúp vật nuôi vận động khoẻ mạnh. 48

fl &ҫQQX{LGѭӥQJYjFKăPVyFQKѭWKӃQjRÿӇYұWQX{LQRQNKRҿPҥQKSKiW WULӇQYjNKiQJEӋQKWӕW" $&XQJFҩSWKӭFăQFyÿӫQăQJOѭӧQJSURWHLQYLWDPLQYjFKҩWNKRiQJ %.LӇPWUDÿӏQKNuWKӇWUӑQJWLQKGӏFKFӫDYұWQX{L C.ThѭӡQJ[X\rQWҳPFKҧLFKRYұWQX{LQRQ '&XQJFҩSÿӫFDOFLXPYjFiFFKҩWGLQKGѭӥQJÿӇWҥRWUӭQJ ffi +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟFYDLWUzFӫDYұWQX{LÿӵFJLӕQJÿӕLYӟL VӵSKiWWULӇQFӫDÿjQ *L~SÿjQFRQFyFkQQһQJÿӗQJÿӅX. *L~SYұWQX{LOӟQQKDQKSKiWWULӇQWӕW *L~SÿjQYұWQX{LWKtFKQJKLYӟLÿLӅXNLӋQVӕQJ *L~SÿjQFRQVLQKUDFyNKҧQăQJNKiQJEӋQKFDR *L~SU~WQJҳQWKӡLJLDQQX{LGѭӥQJYjFKăPVyFYұWQX{L 0өFÿtFKFӫDYLӋFQX{LGѭӥQJFKăPVyFYұWQX{LÿӵFJLӕQJOjJu" $ĈӇÿàQFRQFyWӍOӋVӕQJFDRÿӃQO~FFDLVӳD %ĈӇÿjQFRQGӉWKtFKQJKLYӟLÿLӅXNLӋQVӕQJ. &ĈӇYұWQX{LFyNKҧQăQJSKӕLJLӕQJFDRÿjQFRQNKRҿPҥQK 'ĈӇKӋWLrXKRiFӫDYұWQX{LÿӵFJLӕQJSKiWWULӇQKRjQWKLӋQ. +m\ÿiQKGҩX9YjR{ WUѭӟF\rXFҫXÿӕLYӟLYұWQX{LÿӵFJLӕQJOj OӧQEzGr CѫWKӇFkQÿӕLUҳQFKҳFNK{QJEpRTXiKD\Jҫ\TXi CóVӭFÿӅNKiQJFDR TăQJWUӑQJWӕW CóVӕOѭӧQJYjFKҩWOѭӧQJWLQKGӏFKWӕW 'ӉQX{LFKӏXăQXӕQJNKDPNKә 12. ĈӕLYӟLJjYӏWFRQWUӕQJFҫQÿҥWWLrXFKXҭQQKѭWKӃQjR" $/{QJyQJPѭӧWPjXVһFVӥ %&ѫWKӇNK{QJTXiEpRKD\TXiJҫ\QKDQKQKҽQ &&KӭFQăQJPLӉQGӏFKWӕW '7ăQJWUӑQJWӕW 49