บทที่13 การติดตั้งและการบำ รุงรักษา สายส่งและสายอากาศ นายเตชสิทธิ์ แซ่ตัน ปวช2/1 เลขที่12 นำ เสนอโดย
เนื้อหา 6.ขั้วต่อแบบต่างๆ 7.เครื่อ รื่ งขยายสัญญาณ 8.อุปกรณ์แยกสัญญาณ 9.การซ่อมบำ รุ่งรักษาสายส่งและสายอากาศ
ขั้ว ขั้ ต่อแบบต่างๆ ขั้วต่อสายส่งเป็นอุปกรณ์ที่ออกแบบไว้เ ว้ พื่อให้การต่อ สายเข้ากับอุปกรณ์หรือ รื การเชื่อมต่อสายให้เป็นไปอย่าง เรีย รี บร้อยและใช้ทั่วไปมี 2 แบบ คือ แบบใช้เสียบกับ แบบที่มีน็อตขันยืดให้แน่น แบบที่มีน็อตขันยึดให้แน่นมี ความแข็งแรง คุณสมบัติทางไฟฟ้าดี การสูญเสียต่ำ ปัจจุบันนิยมใช้ ดังรูป
MALE BNC for Baluns 'T'TYPWE CONNECTOR THREE FEMALE "L'TYPE CONNECTOR CRIMP RIGHT ANGLE TYPE BNC-MOLDING TYPE ADAPTOR BNC MALE TO RCA DOUBLE FEMALE CONNECTOR BNC-SOLDER TYPE BNC-T-TYPE
เครื่องขยายสัญญาณ เครื่อ รื่ งขยายสัญญาณ (Amplifiur) ใช้ขยาย สัญญาณจากสายอากาศ และขยายสัญญาณ ที่มี กำ ลังตกลงในระบบ MATV ดังรูปที่ 13.21 ชนิดของเครื่องขยายสัญญาณแบบต่างๆ 1.แชนแนลแอมปลิไฟเออร์ (Channel ampifier) เป็นเครื่อ รื่ งขยายสัญญาณเฉพาะช่อง โดยตัดความถี่ช่อง อื่นออกไป ลักษณะพิเศษจะ ให้สัญญาณเอาต์พุดสูง เหมาะกับระบบใหญ่ 2. มัลติแบนค์แอมปลิไฟเออร์ (Muliband amplifier) เป็นเครื่อ รื่ งขยายสัญญาณหลาย ๆ แบนด์ในเครื่อ รื่ ง เดียวกัน จะมีขั้วอินพุตจำ นวนเท่ากับจำ นวนแบนด์ ที่ทำ การขยาย ที่อินพุตแต่ละแบนด์จะมีฟิลเตอร์กรองให้ คลื่นเฉพาะแบนด์นั้นผ่านเข้าไปได้ จึงนิยมใช้เป็นเครื่อ รื่ ง ขยายสัญญาณที่รับได้จากสายอากาศ
3. ปรีแ รี อมปลิไฟเออร์ (Pre-amplifier) เป็นเครื่อ รื่ งขยายสัญญาณที่ใช้ขยายสัญญาณจากสาย อากาศที่มีกำ ลังอ่อนก่อนแล้วป้อนไปขยายที่เมนแอมป์ 4. บูสเตอร์ (Booster amplifier) เป็นเครื่อ รื่ งขยาย สัญญาณแบบขยายความถี่ในช่วงกว้า ว้ ง โดยทั่วไป ออกแบบให้มีหลายอินพุต แยกตามแบนด์ต่าง ๆ มี ลักษณะคล้ายมัลติแบนค์ แอมป์ แต่อัตราขยายต่ำ กว่า ว่ แบบมัลติแบนด์ แอมป์ รูปที่ 13.2 1 เครื่อ รื่ งขยายสัญญาณจากสายอากาศชนิดต่างๆ
อุปกรณ์แยกสัญญาณ เมื่อทำ การขยายสัญญาณมีขนาดสูงเพียงพอแล้เวลาจะ ป้อนสัญญาณไปตามจุดต่างๆต้องมีการแยกสัญญาณ ออกจากสายเมน อุปกรณ์ที่ใช้ในการแยกสัญญาณมี 2 แบบ คือ สปลิดเตอร์ (Splitter) และแท็ปออฟ (Tap off) ดังรูปที่ 13.22 1. สปลิตเตอร์เป็นอุปกรณ์ที่แยกสัญญาณเข้าออกเป็น สัญญจณที่มีขนาดเท่าๆ กัน เป็นจำ นวนเท่ากันแบบไว้ จำ นวนขั้วออกเป็น 2, 3, 4 หรือ รื มากกว่า ว่ แต่ที่ใช้ทั่วไป จะเป็นแบบ 2 ขั้น เรีย รี กว่า ว่ แบบ 2 ทางและ 4 ทาง 2. แท็ปออฟ เป็นอุปกรณ์แยกสัญญาณจากสายเมนโดยการ แบ่งสัญญาณเพียงส่วนหนึ่งไปยังสายย่อย และสัญญาณ ส่วนใหญ่จะผ่านตัวแท็ปออฟออกไป
รูปที่ 13.22 อุปกรณ์แยกสัญญาณแบบต่างๆ
เอาต์เลท (Outlet socket) เป็นอุปกรณ์ด้าน ปลายสุดที่จะนำ สัญญาณเข้าเครื่อ รื่ งรับโทรทัศน์ มี 2 แบบคือ แบบแยกเดี่ยว (Individual oulet) และแบบต่ออนุกรม (Series outlet) 1. เอาต์เลทแบบแยกเดี่ยวจะต่อที่ปลายสุดของการ ส่งสัญญาณเพื่อป้อนสัญญาณให้เครื่อ รื่ งรับโดย เฉพาะดังรูปที่ 13.23 รูปที่ 13.23 เอาด์เลทแบบแยกเดี่ยว
เอาต์เลทแบบแยกเดี่ยวแบ่งออกเป็นสองแบบ คือแบบที่ไม่มี วงจรอยู่ภายในจะเป็นแบบเอาต์เลทโดดๆ ซึ่งออกแบบให้ แมตช์กับอิมพีแดนซ์ของสายโคแอกเชียล 75 โอห์มพอดีส่วน แบบที่มีวงจรอยู่ภายใน จะเป็นวงจรฟิลเตอร์ที่ใช้แยก สัญญาณโทรทัศน์และวิท วิ ยุออกจากกัน โดย มี 2 ขั้วแยกกันบางชนิดใช้วิธี วิธี แยกแต่สัญญาณ แบบเดียวกับสปลิตเตอร์ ทำ ให้สัญญาณที่ไป ปรากฏที่เอาต์เลททั้ง 2 ขั้วเหมือนกันแต่จะมีการลดทอนสูง การเลือกใช้เอาด์เลทแบบแยกเดี่ยวต้องเลือกแบบที่ออกแบบ ไว้ให้มีการลดทอนสัญญาณต่ำ 2. เอาต์เลทแบบต่ออนุกรมจะมีการทำ งานเหมือนกับ แท็ปออฟ คือแท็ปสัญญาณส่วนหนึ่งออกมาที่ขั้วเอาต์เลท และให้สัญญาณส่วนใหญ่ผ่านไปรูปร่างทั่วไปเหมือนเอาร์เลท แบบแยกเดี่ยวมีวงจรภายในที่ทำ งานเป็นแท็ปออฟ มีขั้วสาย เข้าและขั้วสายออกการเลือกใช้พิจารณาเหมือนกับแท็ปออฟ จะมีปัญหาเรื่อ รื่ งการสะท้อนกลับของสัญญาณจึงทำ ให้จำ นวน ที่จะต่ออนุกรมกันได้ในสายเดียวกันมีจำ กัด เช่น ชนิดที่ ออกแบบเป็นพิเศษ จะต่ออนุกรมกันได้ถึง 8 เอาร์เลท และ เอาร์เลทตัวสุดท้ายจะต้องต่อด้วยความต้านทาน 75 โอห์ม
การซ่อมบำ รุงรักษาสายส่ง และสายอากาศ การซ่อมบำ รุงรักษาสายส่ง และสายอากาศมีความสำ คัญ มาก ทั้งนี้เนื่องจากการปฏิบัติที่ ติ ที่ ถูกต้องและเหมาะสมนั้น จะ เป็นการลดการสูญเสียของสัญญาณที่จะเกิดขึ้นได้ โดย สามารถทำ ได้ดังนี้ ทฤษฎีสายส่งและสายอากาศ 1. ทำ การตรวจจุดต่อระหว่าว่งสายสัญญาณ หรือ รื สายโคแอกเชียลกับ สายอากาศให้อยู่ใยู่ นสภาพที่สมบูรณ์ ทั้งนี้เพื่อป้องกันไม่ให้ค่า VSWR เพิ่มมากขึ้น ซึ่งจะส่งผลให้ประสิทธิภาพการแพร่กระจาย ของสัญญาณลดลง. 2. ในกรณีที่สายโดแอกเชียลเกิดการบุบ หรือ รื ขมวดเป็นปม ให้ ทำ การเปลี่ยนสายใหม่ 3. ในกรณีที่สายโคแอกเชียลเกิดการถลอก หรือ รื สึก ให้ทำ การ เปลี่ยนสายใหม่ป้องกันความเสียหายใด ๆ ที่จะเกิดขึ้นกับสายได้ 4. การเดินสายโคแอกเชียลจะต้องติดตั้งอุปกรณ์ยึดสายทุกๆความ ยาว 2 ฟุต ฟุ เพื่อ 5. เมื่อทำ การติดตั้ง หรือ รื ถอดสายโดแอกเชียล จะต้องปฏิบัติด้วย ความระมัดระวัง วั ทั้งนี้เ นี้ พื่อป้องกันความเสียหายที่จะเกิดกับบริเริวณ ข้อต่อได้
6. ในกรณีที่ดรวจพบว่า ว่ ขั้วต่อเกิดหารสึกกร่อน วิธี วิธี แก้ไขที่ ถูกต้องคือ ให้เปลี่ยนข้อต่อใหม่ ไม่ควรพยายามทำ ความ สะอาดข้อต่อ และนำ กลับมาใช้ใหม่ ซึ่งถึงแม้การสึกกร่อนที่ เกิดขึ้น เพียงเล็กน้อย ก็เป็นสาเหตุของการลดทอนของสัญญาณได้ 7. เมื่อทำ การต่อสายโคแอกเชียลใหม่จะต้องระมัดระวัง วัใน การที่จะคลื่สายชิลด์ออกรวมทั้งต้องพยายามหลีกเสี่ยงไม่ให้ เกิดการหักของลวดสายซิลด์ด้วย 8. การประกอบขั้วต่อจะต้องกระทำ อย่างระมัดระวัง วั และ หมุนขั้วเกลียวให้แน่น เพื่อให้สัญญาณผ่านไปได้โดยสะดวก นอกจากนั้นยังเป็นการหลีกเลี่ยงการบิดเบี้ยวของทั้งสายโค แอก-เชียลและขั้วต่อด้วย 9. ในกรณีที่จำ เป็นจะต้องทำ การบัดกรีส รี ลัก (pin) ของขั้ว ต่อ ลงบนตัวนำ แกนกลางของสายโคแอกเชียล จะต้องใช้ ตะกั่วบัดกรีม รี าตรฐาน 60/40 และเป็นชนิดที่ไม่มีน้ำ ยา ประสาน Acid Flux) เท่านั้น ซึ่งโดยทั่วไปแล้วไม่ควรใช้สารละลาย ที่มีความเป็นกรด กับขั้ว 10. ขณะที่ทำ การบัดกรี จะต้องระมัดระวัง วัไม่ให้ความร้อนที่ เกิดจากหัวแร้งร้อนมากเกินไป ซึ่งจะมีผลไปทำ ความเสีย หายให้กับฉนวนหุ้มของสายโคแอกเชียล
11. สายส่งสัญญาณบางชนิดจะแมตช์กับเครื่อ รื่ งรับส่งวิท วิ ยุ หรือ รื สายอากาศเฉพาะแบบดังนั้นจึงไม่ควรที่ จะทำ การใด ๆ ที่ทำ ให้สายส่งนั้น ๆ สั้นลง หรือ รื ต่อให้ ยาวขึ้น นอกจากนั้นการต่อสายสัญญาณเข้ากับสาย อากาศ จะต้องพยายามเดินสายสัญญาณให้สั้นและ ใกล้ที่สุด เพื่อเป็นการลดการสูญเสียของสัญญาณที่ จะเกิดขึ้นภายในสายได้ 12. คำ แนะนำ การติดตั้งสายอากาศ สำ หรับเครื่อ รื่ งรับส่ง ที่ได้รับจากบริษั ริษั ทผู้ผลิตจะต้องปฏิบัติตามอย่างเด รงครัด และรอบดอบ ทั้งนี้เนื่องจากจะมีขั้นตอนการ ปฏิบัติที่แดกต่างกัน มากมาย ขึ้นอยู่กับชนิดของสายอากาศเฉพาะ แบบ242เขียนถึง