คับ

13 ระบบยอ่ ยอาหาร

-กระเพาะอาหาร stomach หมายถงึ อวัยวะของทางเดนิ อาหารทเี่ กี่ยวข้องกับ

กระบวนการยอ่ ยอาหา

-การกิน ingestion หมายถึงการนาอาหารเขา้ สรู่ ่างกาย ทาให้รา่ งกายเจริญเติบโต

และมีพลงั งาน

-การถ่ายอุจจาระ defaecation หมายถึงขน้ั สดุ ท้ายของการยอ่ ยอาหาร โดย

ส่ิงมชี วี ติ กาจดั ของเสีย

-การยอ่ ย digestion หมายถึงกระบวนการสลายอนภุ าคอาหารใหม้ ขี นาดเลก็ สุด

จนสามารถดูดซึมเขา้ ไปในเซลล์ได้

-เกลือนา้ ดี bile salt หมายถงึ เกลอื โซเดยี มไกลโคคอเลต และโซเดียมทอโรคอเลต มี

บทบาทในการทาหนา้ ทเ่ี ป็นอิมลั ซไิ ฟองิ เอเจนต์ ช่วยในการยอ่ ยและดูดซมึ ไขมัน
และน้ามันในลาไสเ้ ลก็

-เข็มพษิ nematocyst หมายถึงสิง่ ทไ่ี ฮดราปล่อยออกมาเพ่อื ทาใหเ้ หยอื่ เป็น

อัมพาต

-คอหอย pharynx หมายถึงส่วนของคอตรงเหนอื ลกู กระเดอื กข้ึนมา เปน็ ทางรว่ ม

ของระบบทางเดินอาหาร และระบบทางเดนิ อากาศหายใจ

-คารบ์ อกซิเพปทเิ ดส carboxypeptidase หมายถงึ เอนไซมใ์ นลาไส้เล็ก มหี น้าที่

เรง่ ปฏิกริ ยิ าการสลายพนั ธะเพปไทด์

-โคลอน colon หมายถงึ ส่วนทย่ี าวทส่ี ดุ ของลาไสใ้ หญ่

-โคเอโนไซต์ choanocyte หมายถงึ เซลล์ที่มแี ฟลเจลลัมและมปี ลอกหุ้ม

+ไมโครทรปิ ซิน chymotrypsin หมายถงึ เอนไซมท์ ่ยี อ่ ยโปรตนี แบบ

endopeptidase

-ไมโครทริปซิโนเจนchymotrypsinogen หมายถงึ สารเคมีทีไ่ ม่พรอ้ มจะทางาน

ต้องอาศยั ทริปซินเปลี่ยนเปน็ ไคโมทริปซิน (Chymotrypsin) กอ่ น จึงจะทาหนา้ ท่ยี ่อย
โปรตนี ได้

-ไคโลไมครอนchylomicron หมายถงึ ไขมนั ที่พบในเลอื ดหลังจากท่รี บั ประทาน

อาหารที่มไี ขมนั มาก

-เจจูนัมjejunum หมายถึงลาไสเ้ ล็กส่วนกลาง

-ซกี ัม caecum หมายถงึ สว่ นแรกของลาไสใ้ หญ่

-ดูโอดีนมั duodenum หมายถงึ คนแรกของลาไส้เล็ก

-ตับออ่ นpancreas หมายถงึ อวัยวะประเภทตอ่ มของระบบทางเดนิ อาหารของคน

และสตั ว์ ทาหนา้ ทสี่ รา้ ง และขับน้าย่อยอาหาร และสร้างฮอรโ์ มนอนิ ซูลนิ และกลู
คากอน.

-ถุงนา้ ดีgallbladder หมายถงึ ถงุ ทที่ าหนา้ ท่เี ก็บนา้ ดีทีส่ ร้างจากตบั

14 ระบบหายใจ

-กระบวนการหายใจระดับเซลล์cellular respiration หมายถึงกระบวนการ

สลายโมเลกลุ ของสารอาหาร ภายในเซลล์

-กล่องเสียง larynx หมายถึงอวัยวะในคอของสัตวเ์ ลีย้ งลกู ด้วยน้านมท่ที าหนา้ ท่ี

ในการปอ้ งกันท่อลม และการทาให้เกดิ เสยี ง

-การแลกเปล่ยี นแก๊ส gas exchange หมายถึงการแลกเปล่ยี นระหวา่ งกซ๊ ออกซิ

เจนกบั ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์

-การแลกเปลี่ยนแบบสวนทางกนั countercurrent exchange หมายถึงการ

แลกเปลย่ี นก๊าซของปลา : ทศิ ทางการไหลของนา้ และเลอื ดตรงขา้ มกนั

-แขนงหลอดลม parabronchi หมายถงึ ยอดรวมของปลอดภยั ขนาดของหลอดลม

ใหญ่

-เครอื่ งสไปโรมิเตอร์ spirometer หมายถงึ เคร่ืองตรวจวดั ปรมิ าณอากาศทห่ี ายใจ

เขา้ ออก

-ถุงลมในแมลงและนก air sac หมายถงึ ถงุ ทอี่ อกจากปอดมีประโยชน์ในการบนิ

ของนก

-ถงุ ลมในมนษุ ย์ alveolus หมายถงึ ถุงที่แยกออกจากปอด

-ทอ่ ลม trachea หมายถงึ อวัยวะหายใจของแมลงบางชนดิ อยู่ถัดจากชอ่ ง

หายใจ

-โพรงจมกู nasal cavity หมายถึงอวยั วะอยถู่ ัดจากรจู มูกเปน็ ทีม่ าของอากาศ

ก่อนจะถกู สดู เข้าสู่ปอด

-ระบบหายใจ respiratory system หมายถึงการแลกเปลีย่ นกา๊ ซออกซิเจนและ

คารบ์ อนไดออกไซด์ของรา่ งกาย

-รูจมกู nostril หมายถึงส่วนทถ่ี ึงก่อนโพรงจมกู เป็นทางเขา้ ของอากาศ

-โรคถุงลมโป่งพอง emphysema หมายถงึ การอกั เสบหรอื การท่ีระบบหายใจถูก

ทาลาย

-โรคปอดบวมpneumonia หมายถึงการอักเสบเนือ่ งจากไวรัสหรือแบคทเี รยี

-โรคมะเรง็ ปอด lung cancer หมายถงึ เจริญเติบโตอย่างผิดปกติของเซลล์ทเี่ ตบิ โต

อย่างรวดเรว็ และไม่สามารถควบคุมได้

-โรควณั โรค tuberculosis หมายถงึ โรคติดเชอ้ื ทางอากาศเกดิ จากการติดเชอ้ื

แบคทีเรียไมโครแบคทีเรียนทูเบอรค์ ูโลซิส

15 ระบบหมุนเวียนเลือดและนา้ เหลอื ง

-กลา้ มเนือ้ หัวใจ cardiac muscle หมายถงึ กล้ามเนือ้ ลายชนิดหน่ึงทอ่ี ยูน่ อก

อานาจจติ ใจ

-การแขง็ ตวั ของเลอื ด blood clotting หมายถงึ กระบวนการท่ที าใหเ้ ลอื ดกลายเป็น

ลิ่มซ่ึงเป็นการทหี่ า้ มเลือด

-แกรนโู ลไซต์ granulocyte หมายถึงเซลล์เมด็ เลอื ดขาวท่ีมีแกรนลู อยภู่ ายในเซลล์

-โกบลู นิ globulin หมายถึงสารประกอบโปรตนี ในพลาสมา ชว่ ยในการสรา้ งแอน

ตบิ อดหี้ รือภมู ิคมุ้ กนั สิง่ แปลกปลอม

-ของเหลวระหว่างเซลล์ interstitial fluid หมายถงึ น้าท่ีอยู่รอบๆ เซลล์ หรือน้า

ตามชอ่ งว่างระหว่างเซลล์

-คล่ืนไฟฟา้ หวั ใจ electrocardiogram หมายถึงคล่นื ไฟฟ้าท่ีเกิดจากการไหล
ของกระแสไฟฟ้า ในหัวใจ เป็นการบนั ทึกการเปล่ียนแปลงของ electrical
activity.

-ความดันซสิ โทลกิ systolic pressure หมายถึงแรงดนั เลอื ดในขณะท่หี วั ใจบบี

ตวั

-ความดนั ไดแอสโทลิก diastolic pressure หมายถงึ แรงดันเลือดในขณะท่ี

หวั ใจคลายตัว

-เคร่ืองกระตนุ้ การเต้นของหวั ใจ artificial pacemaker หมายถึงเครอ่ื งที่ชว่ ย

กระตุ้นจงั หวะการเต้นของหวั ใจ

-เครอื่ งบนั ทกึ คล่ืนไฟฟ้าหัวใจ electrocardiograph หมายถึงเครื่องท่ชี ว่ ย

บนั ทกึ คล่ืนไฟฟ้าของหวั ใจของผ้ปู ว่ ย

-โคโรนารีอาร์เทอรี coronary artery หมายถงึ หลอดเลือดแดง

-เซลล์เมด็ เลือดขาว leukocyte หมายถงึ เซลล์ทท่ี าหน้าที่ปอ้ งกันเชอื้ โรค

-เซลล์เมด็ เลือดแดง erythrocyte หมายถงึ เซลลท์ ่ไี มม่ นี วิ เคลียส และมีรปู รา่ ง

คล้ายโดนทั ท่ีไม่มรี ูตรงกลาง

-ต่อมน้าเหลือง lymph node หมายถึงเน้อื เยอื่ ในระบบนา้ เหลอื ง โดยมลี กั ษณะ

เป็นก้อนเล็กๆรูปไข่ นุม่ เคลื่อนทไี่ ด้เล็กน้อย มขี นาดเลก็ เปน็ มิลลเิ มตร

-เยอื่ หุ้มหัวใจ pericardium หมายถงึ เยื่อบางๆชั้นนอกสดุ ของหัวใจ

-ทรอมบนิ thrombin หมายถงึ โปรตีนท่อี ยู่ในเลือด

-นา้ เหลอื ง lymph หมายถึงของเหลวท่ีหมนุ เวยี นอยูใ่ นระบบนา้ เหลอื ง

16 ระบบภูมคิ มุ กัน

-การอกั เสบinflammation หมายถึงการตอบสนองทางชีวภาพท่ซี บั ซ้อนของ

เนอื้ เย่อื หลอดเลือดต่อสง่ิ กระต้นุ ท่เี ปน็ อนั ตราย

-เซรุ่มserum หมายถงึ ส่วนของนา้ เลือดทแ่ี ยกเอาสารทท่ี าให้เลอื ดแขง็ ตวั ออกไป

แลว้ เซรมุ่ ทม่ี ี ภูมิคมุ้ กันท่ตี อ้ งการใช้ฉีดเขา้ ไปในรา่ งกาย เพอ่ื ให้ภูมคิ ้มุ กันแก่
ร่างกายโดยตรง

-เซลล์ทีT cell หมายถึงเซลล์ทถ่ี ูกสร้างข้นึ เพอื่ ฆ่าเชอ้ื โรคหรือสงิ่ แปลกปลอม

-เชลซีท่ที าลายเซลลแ์ ปลกปลอม cytotoxic T cell หมายถึงเซลล์ทีม่ ีหน้าท่ี

ทาลายสงิ่ แปลกปลอม

-เซลล์ทผี ู้ช่วย helper T cell หมายถงึ เซลลท์ ี่กระต้นุ การทางานและการแบง่

เซลลเ์ ม็ดเลอื ดขาว

- เซลล์บี B cellหมายถงึ เซลลพ์ พี่ ัฒนาเป็นเซลลพ์ ลาสมา

-เซลลพ์ ลาสมา plasma cell หมายถึงเซลลท์ ีพ่ ฒั นามาจากเซลลท์ าหนา้ ทส่ี ร้าง

และหล่งั แอนตบิ อด้ี

- เซลล์แมสต์ mass cell หมายถงึ เซลล์ทมี่ รี ูปร่างกลมหรอื รี ในไซโทรพลาสซึมมี
แกรนลู ทีบ่ รรจุสาร histamine และ heparin

-เซลล์โฮสต์ host cell หมายถงึ เซลลเ์ จ้าบา้ นหมายถึงเซลลท์ ่ใี ช้รบั ดเี อ็นเอหรอื

ยนี เพื่อให้เกิดการเปลยี่ นแปลงสารพันธกุ รรมและทาใหแ้ สดงคณุ ลกั ษณะทีต่ ้องการ

-ภูมิคุม้ กนั กอ่ กนั เอง t cell recaptor หมายถึงภมู คิ ุ้มกนั ที่เกิดจากร่างกายไดร้ บั

แอนตเิ จน หรอื เช้ือโรคทอี่ อ่ นกาลังลงซ่ึงไม่ทาอันตรายต่อสุขภาพ

-ภูมิคุ้มกนั รบั มา active immunization หมายถงึ ภูมคิ ุ้มกนั ท่ไี ด้มาจากการสกดั

จากเลอื ดของสง่ิ มีชวี ติ แลว้ นามาฉีดใหร้ า่ งกายตา้ นทานโรคไดท้ นั ที

-ระบบภูมิคุ้มกัน passive immunization หมายถึงระบบที่ประกอบข้ึนจาก

โครงสร้างและกระบวนการทางชวี ภาพหลายอยา่ งประกอบกนั มีหนา้ ที่คอยปกป้อง
ร่างกายของสิ่งมีชวี ิตจากส่ิงแปลกปลอม

-โรคภูมแิ พ้ allergy หมายถึงโรคทีเ่ กิดจากเกดิ จากร่างกายสมั ผสั สารก่อภูมแิ พ้ ซง่ึ

ไปกระตนุ้ ใหม้ ีปฏิกริ ิยาตอบสนองตอ่ สารเหล่าน้นั มากผดิ ปกติ และทาให้เกดิ อาการ
ตา่ งๆ ทีร่ ่างกาย

-สารก่อภมู ิแพ้ allergen หมายถงึ สารท่กี ระตุน้ ใหเ้ กดิ ปฏกิ ริ ยิ าทางภมู ิคมุ้ กนั และ

ส่งผลใหเ้ กิดอาการภูมิแพ้ขน้ึ ในคนทม่ี ีความไวต่อสารน้ันๆ

17 ระบบขับถา่ ย

-กรวยไต pelvis หมายถึงอวยั วะที่มีลกั ษณะเปน็ โครงเป็นส่วนตอ่ กับทอ่ ไต

-กระเพาะปสั สาวะurinary bladder หมายถงึ อวยั วะที่มรี ูปร่างคลา้ ยบอลลูนไว้

กบั เก็บนา้ ปสั สาวะ

-การกรอง filtration หมายถงึ การแยกทางกลทแ่ี ยกสารทเี่ ป็นของแข็งไมส่ ามารถ

ละลายได้ออกจากของเหลว

-การดูดกลบั reabsorptionหมายถึงการดูดสารบางอย่างท่ีเปน็ ประโยชนต์ ่อ

รา่ งกายอยกู่ ับเข้าสูก่ ระแสเลอื ด

-การหล่ัง Secretion หมายถงึ กระบวนการผลิตและการหลั่งสารทผ่ี ลติ ออกจาก

เซลลห์ รือตอ่ ม

-ของเหลวทีผ่ ่านการกรอง filtrate คอื ของเหลวทีผ่ า่ นการกรองแล้ว

-ของเหลวภายนอกเซลล์ extracellular fluid หมายถงึ ส่วนของน้าทอี่ ยู่

ภายนอกเยอื่ ห้มุ เซลล์

-ของเหลวภายในเซลล์ intracellular fluid หมายถงึ ส่วนตา่ งๆทอ่ี ยภู่ ายในเยอ่ื

หุ้มเซลลไ์ มร่ วมนิวเคลยี ส

-คอนแทร็กไทล์แวควิ โอล contractile vacuole หมายถึงโครงสร้างภายในเซลล์

ของโพรทสิ ต์บางชนดิ มีลักษณะเป็นถงุ ลม

- คอรเ์ ทกซ์ cortex หมายถึงเปลอื กหรือหนงั สัตว์

-ต่อมใตส้ มองส่วนหลงั posterior pituitary gland

-ไต kidney หมายถงึ อวยั วะภายในของมนุษย์หรือสัตวม์ ีรปู รา่ งคล้ายเม็ดถว่ั

-ทอ่ ไต ureter หมายถึงเปน็ ทอ่ เกิดจากใยกลา้ มเน้ือเรียบซ่งึ ลาเลียงปสั สาวะจาก

ไตสู่กระเพาะปัสสาวะ

- ทอ่ ปัสสาวะ urethra หมายถึงทอ่ ท่ีตอ่ จากกระเพาะปสั สาวะ

-น่วิ ในไต kidney stone หมายถงึ โรคท่ีเกดิ จากแร่ธาตตุ า่ งๆรวมตัวกนั เปน็ ก้อน
เกิดข้ึนท่ไี ต