สังเกตอย่างไร...ประโยคชนิดใดหรือกลุ่มคำ.ppt

นางวิรงรอง ศรีพอ
ครูผู้สอน

หลกั ภาษาและการใช้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖

ตวั ช้วี ัด
ระบุลกั ษณะของประโยค (ท ๔.๑ ป.๖/๔)

หลกั หภลากั ษภาาแษลาะแกลาะรกใชา้ภรใาชษ้ภาาไษทายไทช้นัยปชรั้นะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

นักเรียนอา่ นเรือ่ งที่กาหนด สงั เกตคาอักษรสีวา่ เปน็ ประโยค

กลมุ่ คาหรือวลี มดแดง

มดแดงเปน็ มดชนิดหนึง่ ซึ่งมีมากกว่า ๑๕,๐๐๐ ชนดิ มดแดงมลี าตัว
สีส้มค่อนข้างแดง จึงไดช้ ่อื วา่ “มดแดง”

มดแดงเปน็ สัตว์สังคมเนอ่ื งจากชอบอยู่รวมกันเปน็ กลุ่ม มนั ช่วยกนั สร้างรัง
ออกไข่ และเล้ียงดูตวั อ่อนใหเ้ จริญเติบโต มดแดงกดั เจบ็ แต่
ไมเ่ ปน็ อนั ตราย เมือ่ มนั กัดจะปล่อยกรดออกมา มีกลิ่นฉุน ทาใหป้ วดแสบปวด
ร้อน หากถกู เสือ้ ผา้ จะทาให้ผ้าด่างซีด

มดแดงช่วยกาจัดศัตรูพชื เชน่ เพล้ีย หนอน ตั๊กแตน จกั จ่ันสีเขียว ทาให้
เกษตรกรลดการใช้สารเคมีกาจดั ศตั รพู ืชลงได้

เรียบเรยี งโดย นฤภร รุจิเรข

หลักหภลากั ษภาาแษลาะแกลาะรกใชา้ภรใาชษ้ภาาไษทายไทช้ันยปชรั้นะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

จากข้อสงั เกตพบว่า ลักษณะ
กลุ่มคา
ข้อความ ประโยคสามญั
ลาตัวสสี ม้ ค่อนข้างแดง,ชอบอยู่รวมกนั เป็นกลุ่ม ประโยครวม
มดแดงช่วยกาจัดศัตรูพืช ประโยคซ้อน
มดแดงกัดเจ็บแตไ่ มเ่ ป็นอันตราย
มดแดงเปน็ มดชนิดหนึง่ ซึง่ มีมากกว่า ๑๕,๐๐๐
ชนิด

หลกั หภลากั ษภาาแษลาะแกลาะรกใชาภ้รใาชษ้ภาาไษทายไทชัน้ยปชรัน้ ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

กล่มุ คาหรือวลี

ตวั อย่าง

ประโยค

ประโยค เกิดจากการนาคาตั้งแต่ ๒ คาขนึ้ ไปมาเรียงกันแล้ว
ได้ใจความสมบรู ณ์ ประโยคประกอบด้วย ภาคประธานและภาคแสดง

สง่ิ ทีน่ กั เรียนจะได้เรียนในหน่วยการเรียนรู้นี้ คือ

ประโยคสามญั ประโยครวม

ประโยคซ้อน

หลกั หภลากั ษภาาแษลาะแกลาะรกใชา้ภรใาชษ้ภาาไษทายไทช้ันยปชรัน้ ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

ประโยคสามญั

ตวั อยา่ งประโยคสามัญที่มี ๒ ส่วน

แกม้ รอ้ งเพลง นกบิน

ตัวอยา่ งประโยคสามัญที่มี ๒ ส่วน
จอมว่ายน้าเก่ง

(เก่ง ขยายกรยิ า ว่ายน้า)

แมวลายกระโดด
(ลาย ขยายประธาน แมว)

หหลลักกั หภภลาาักษษภาาาแแษลลาะะแกกลาาะรรกใใชชาภ้ภ้รใาาชษษ้ภาาาไไททษยยาไทชชั้นั้นยปปชรร้นั ะะปถถรมมะศศถกกึึ มษษศาากึ ปปษีีททาีี่่ ป๖๖ีที่ ๖

ตวั อย่างประโยคสามญั ทม่ี ี ๓ ส่วน

สุรศักดต์ ีระนาด ขวัญสดุ าร้อยพวงมาลัย
(ระนาด เป็นกรรม) (พวงมาลยั เปน็ กรรม)

หลักหภลากั ษภาาแษลาะแกลาะรกใชา้ภรใาชษ้ภาาไษทายไทชั้นยปชรน้ั ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

สรปุ ความแตกต่างระหวา่ งประโยคสามัญ ๒ ส่วน
และประโยคสามญั ๓ สว่ น

มใี จความเดียว

หลกั หภลาักษภาาแษลาะแกลาะรกใชาภ้รใาชษภ้ าาไษทายไทชัน้ยปชรน้ั ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

ประโยคสามัญ เป็นประโยคทีม่ ใี จความเดียว โดยแบ่งได้
๒ ประเภท คือ ประโยค ๒ ส่วน จะประกอบดว้ ย ประธานและกริยาและ
ประโยค ๓ สว่ น จะประกอบดว้ ย ประธาน กริยา กรรม
บางประโยคอาจมสี ่วนขยายเพ่อื ใหไ้ ด้ใจความชัดเจนยิง่ ขนึ้

หลกั หภลากั ษภาาแษลาะแกลาะรกใชาภ้รใาชษ้ภาาไษทายไทช้ันยปชร้ันะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

ประโยครวม

ประโยคความรวมที่มีใจความคล้อยตามกนั คลิกเลือก
ประโยคความรวมที่มีใจความขัดแยง้ กัน หัวข้อเพื่อดู
ตวั อยา่ ง

ประโยคความรวมที่มใี จความใหเ้ ลือกอยา่ งใดอยา่ งหนึง่

ตัวอยา่ งประโยคความรวมทีม่ ีใจความคล้อยตามกัน

พป่ี ั่นจกั รยาน น้องป่ันจักรยาน
(ประโยคสามัญ) (ประโยคสามญั )

ประโยครวม : พแ่ี ละน้องป่ันจักรยาน

คาเช่อื ม คอื และ

หลักหภลากั ษภาาแษลาะแกลาะรกใชา้ภรใาชษภ้ าาไษทายไทช้นัยปชรน้ั ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

ตัวอยา่ งประโยคความรวมทีม่ ีใจความขัดแย้งกนั

กุลธดิ าเรียนคอมพวิ เตอร์ กลุ สตรีเรียนดนตรีไทย
(ประโยคสามญั ) (ประโยคสามัญ)

ประโยครวม : กลุ ธดิ าเรียนคอมพวิ เตอร์แต่กุลสตรีเรียนดนตรไี ทย
คาเช่อื ม คือ แต่

หลกั ภาษาและการใชภ้ าษาไทย ชัน้ ประถมศกึ ษาปีที่ ๖

ตัวอยา่ งประโยคความรวมทีม่ ใี จความใหเ้ ลือกอย่างใดอยา่ งหนึ่ง

เธออยากไปเที่ยวทะเล เธออยากไปเทีย่ วน้าตก
(ประโยคสามญั ) (ประโยคสามัญ)

ประโยครวม : เธออยากไปเทีย่ วทะเลหรือน้าตก
คาเช่อื ม คือ หรือ

หลกั หภลาักษภาาแษลาะแกลาะรกใชา้ภรใาชษ้ภาาไษทายไทช้ันยปชรน้ั ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

ประโยครวม เป็นประโยคสามญั ๒ ประโยค
มารวมกัน มคี าเชื่อมประโยคให้มีใจความต่อเนื่องกัน
มี ๓ ชนิด คือ

๑. ประโยคความรวมที่มีใจความคล้อยตามกัน
๒. ประโยคความรวมที่มีใจความขดั แยง้ กนั
๓. ประโยคความรวมที่มีใจความให้เลือกอยา่ งใด

อย่างหน่งึ

หลักหภลากั ษภาาแษลาะแกลาะรกใชา้ภรใาชษ้ภาาไษทายไทชนั้ยปชร้นั ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

หลักหภลาักษภาาแษลาะแกลาะรกใชาภ้รใาชษ้ภาาไษทายไทช้ันยปชรั้นะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

ตัวอย่างประโยคซอ้ น

หลักหภลาักษภาาแษลาะแกลาะรกใชาภ้รใาชษภ้ าาไษทายไทชั้นยปชร้นั ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

ตวั อย่างประโยคซอ้ น

หลกั หภลาักษภาาแษลาะแกลาะรกใชาภ้รใาชษภ้ าาไษทายไทช้นัยปชรั้นะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

ประโยคซอ้ น เป็นประโยคทีม่ ีใจความสาคัญเปน็ ประโยค
หลกั และมีประโยคย่อยอีกประโยคซ้อนอยู่
ซึ่งไปขยายประโยคหลกั

หลักหภลาักษภาาแษลาะแกลาะรกใชา้ภรใาชษภ้ าาไษทายไทชั้นยปชรั้นะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

สรุปความรู้

กลุ่มคา เกิดจากการนาคาตั้งแต่ ๒ คาขึ้นไปมาเรียงต่อกัน
มีความหมายแต่ยังไมส่ มบรู ณ์

ประโยค มีใจความสมบูรณ์ประกอบด้วยประธาน กริยา
บางประโยคจะมีกรรมหรือไมม่ ีกรรมกไ็ ด้ ประโยคมีทั้งประโยคสามญั
ประโยครวม ประโยคซ้อน การใช้ประโยคในการสอ่ื สารได้ถูกต้องจะทา
ใหก้ ารสือ่ สารมีประสทิ ธิภาพ

หลกั หภลาักษภาาแษลาะแกลาะรกใชาภ้รใาชษ้ภาาไษทายไทชั้นยปชรน้ั ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

แบบทดสอบเพือ่ ประเมินผลตวั ชีว้ ดั

ตวั ชว้ี ดั
ระบลุ ักษณะของประโยค (ท ๔.๑ ป.๖/๔)

เริม่ ทาแบบทดสอบ

หลักหภลาักษภาาแษลาะแกลาะรกใชา้ภรใาชษภ้ าาไษทายไทชน้ัยปชรั้นะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

นกั เรียนระบลุ ักษณะของข้อความต่อไปนี้วา่ เป็นกลุม่ คาหรือประโยคชนิดใด

_________ ๑. กรมพฒั นาพลังงานทดแทนและอนรุ ักษ์พลังงาน
_________ ๒. พ่ชี อบเล่นเทนนิสแต่นอ้ งชอบเล่นปิงปอง
_________ ๓. ฉันชอบไปเทีย่ วทะเลในหน้าร้อน
_________ ๔. นักเรียนควรแปรงฟันหลงั จากรับประทานอาหาร
_________ ๕. อาหารพ้ืนเมอื งปกั ษ์ใต้สว่ นมากมีรสจดั

หลกั หภลาักษภาาแษลาะแกลาะรกใชาภ้รใาชษภ้ าาไษทายไทช้ันยปชร้นั ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖ เฉลย

นักเรียนระบุลกั ษณะของข้อความต่อไปนี้ว่าเป็นกลุ่มคาหรือประโยคชนิดใด

_________ ๖. เปน็ อกี ทางเลอื กหนง่ึ ของประชาชนผู้รักสนั ติ
_________ ๗. คุณย่ามกั ดื่มนา้ ขิงหรือนา้ มะตูมเสมอ
_________ ๘. ไก่และนกเปน็ สตั ว์ปีกประเภทเดียวกนั
_________ ๙. ต้มยากุ้งเป็นอาหารไทยที่ชาวต่างประเทศรจู้ กั กนั ดี
_________ ๑๐. วิถีชวี ิตของคนไทยในสมยั ก่อนเปลีย่ นแปลงการปกครอง

หลกั หภลาักษภาาแษลาะแกลาะรกใชาภ้รใาชษภ้ าาไษทายไทชน้ัยปชร้ันะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖ เฉลย

เฉลยแบบทดสอบเพื่อประเมินผลตวั ช้วี ดั

ตัวช้วี ัด
ระบุลกั ษณะของประโยค (ท ๔.๑ ป.๖/๔)

หลักหภลากั ษภาาแษลาะแกลาะรกใชา้ภรใาชษ้ภาาไษทายไทช้นัยปชรน้ั ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

นักเรียนระบุลกั ษณะของขอ้ ความตอ่ ไปนี้วา่ เป็นกลมุ่ คาหรือประโยคชนดิ ใด

__ก_ล_ุ่ม__ค_า__ ๑. กรมพฒั นาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลงั งาน
ป_ร_ะ_โ_ย_ค__ร_ว_ม๒. พ่ชี อบเล่นเทนนิสแต่นอ้ งชอบเล่นปิงปอง
ประ_โ_ย_ค_ส_า_ม_ญั__ ๓. ฉันชอบไปเที่ยวทะเลในหน้าร้อน
ปร_ะ_โ_ย_ค__ซ_อ้ _น_ ๔. นกั เรียนควรแปรงฟนั หลงั จากรบั ประทานอาหาร
ปร_ะ_โย_ค_ส__าม__ัญ_ ๕. อาหารพ้ืนเมอื งปกั ษ์ใต้สว่ นมากมีรสจัด

ไปยงั ข้อ ๖-๑๐

หลักหภลากั ษภาาแษลาะแกลาะรกใชาภ้รใาชษ้ภาาไษทายไทชั้นยปชร้ันะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖

นกั เรียนระบลุ กั ษณะของขอ้ ความต่อไปนี้วา่ เป็นกลุ่มคาหรือประโยคชนดิ ใด

__ก_ล_มุ่ _ค__า__ ๖. เปน็ อกี ทางเลือกหนง่ึ ของประชาชนผู้รักสนั ติ
ป__ร_ะ_โ_ย_ค_ร_ว_ม๗. คณุ ย่ามักดม่ื น้าขิงหรอื น้ามะตูมเสมอ
ป__ร_ะ_โ_ย_ค_ร_ว_ม๘. ไก่และนกเป็นสัตว์ปีกประเภทเดียวกนั
_ป__ร_ะ_โ_ย_ค_ซ_้อ๙น. ต้มยากุ้งเปน็ อาหารไทยทีช่ าวต่างประเทศรู้จกั กนั ดี
___ก_ล_ุ่ม__ค_า_ ๑๐. วิถชี ีวิตของคนไทยในสมัยก่อนเปล่ยี นแปลงการปกครอง

หลักหภลากั ษภาาแษลาะแกลาะรกใชาภ้รใาชษ้ภาาไษทายไทชนั้ยปชรนั้ ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖ กลไปับยหงั ขนอ้ ๖้า-ห๑๐ลกั

จบบทเรียนแล้วคะ่

มอบหมายงาน

- ทาแบบฝกึ หดั ทกั ษะภาษา หนา้ ๗๔ - ๗๖
และแบบฝกึ หดั ภาษาไทย หนา้ ๕๕ - ๖๑
- ทบทวนบทเรยี นทผ่ี า่ นมา
เพอื่ เตรยี มตวั สอบปลายภาคเรยี นท่ี ๑

ขอใหท้ กุ คนโชคดใี นการสอบ แล้วพบกนั ใหมน่ ะคะ

ไปยังข้อ ๖-๑๐

หลกั หภลาักษภาาแษลาะแกลาะรกใชาภ้รใาชษ้ภาาไษทายไทชน้ัยปชรน้ั ะปถรมะศถกึ มษศาึกปษีทาี่ ป๖ีที่ ๖