F4 BAB 4.4 KAWALAN PNEUMATIK

4.4 KAWALAN PNEUMATIK

1

CONTOH APLIKASI

Untuk kerja ringan dan sederhana berat
Contoh : kawalan pintu automatik, pendingin udara, gerudi,
tukul dll
Sistem ini lebih ringkas, mudah, murah dan lebih selamat
daripada sistem hidraulik

2

PRINSIP PNEUMATIK

Menggunakan udara yang ditapis dan dimampatkan oleh mesin
pemampat.
Udara termampat ini ialah udara bertekanan tinggi.

3

4 BAHAGIAN UTAMA SISTEM PNEUMATIK

BAHAGIAN PERKHIDMATAN PEMBEKALAN
BAHAGIAN PENGAWALAN PNEUMATIK
BAHAGIAN PENGGERAK
BAHAGIAN PEMINDAHAN TENAGA

4

BLOK SISTEM PNEUMATIK

5

1. BAHAGIAN PERKHIDMATAN PEMBEKALAN

•FUNGSI : sedut masuk udara dari atmaosfera dan dimampatkan
kemudian disimpan di dalam tangki

Komponen Fungsi Simbol

•Menghidupkan pam

MOTOR ELEKTRIK •Akan terus berputar sehingga tangki
simpanan udara menyamai tolok tekanan

PEMAMPAT • sedut udara, mampatkan untuk
UDARA meningkatkan tekanannnya

PENAPIS MINYAK •Tapis udara daripada air dan minyak sebelum

DAN AIR disimpan di dalam tangki

PENAPIS UDARA •Menapis udara yang masuk dari sebarang
bendasing yang boleh mengganggu kelancaran
udara dan sistem

TANGKI • Menyimpan udara termampat
• Menyejukkan udara termampat
6

1.BAHAGIAN PERKHIDMATAN PEMBEKALAN

Component Function Symbol

PENGERING •Keringkan udara 7

PELICIN •Untuk menambahkan
kelancaran aliran udara
TOLOK
TEKANAN •Mengurangkan geseran dan
kehausan komponen
INJAP
KAWALAN •Tunjukkan bacaan tekanan.
TEKANAN
•Mengawal kadar aliran tekanan
udara dalam system

•Melindungi komponen lain
daripada menerima tekanan
berlebihan

2. BAHAGIAN PENGAWALAN PNEUMATIK

•Berfungsi mengawal tekanan, kadar aliran dan arah udara termampat.

Komponen Fungsi Simbol

INJAP KAWALAN • kawal aliran udara termampat ke
ALIRAN bahagian penggerak

1. Pengehad tetap • Injap sehala – menyekat aliran
udara pada arah bertentangan
2. Pengehad boleh
laras

3. Injap sehala

INJAP KAWALAN • kawal arah aliran udara termampat
ARAH dengan menggunakan kaedah
insani, tenaga solenoid, pelocok dan
tenaga pneumatik

8

2. BAHAGIAN PENGAWALAN PNEUMATIK

Component Function Symbol

Injap kawalan arah •2/2 valve (2 ports, 2 position)
2 liang dan 2 •Has 1 direction output control.
kedudukan ( 2/2 )

Injap kawalan arah 3 •3/2 valve (3 ports, 2 position)
liang 2 kedudukan •Has 2 directions output control.

( 3/2 )

Injap kawalan arah 4 •4/3 valve (4 ports, 3 position)
liang 3 kedudukan •Has 4 directions output control
in three position.
( 4/3) •2 types:

–Normally open
–Normally closed

9

2. BAHAGIAN PENGAWALAN PNEUMATIK

Component Function Symbol

Injap kawalan arah •4/2 valve (4 ports, 2 position)
•Has 2 direction output control.
4 liang dan 2
kedudukan ( 4/2 )

10

3. BAHAGIAN PENGGERAK @ PENUKAR

• Bahagian yang menukarkan tenaga pneumatik kepada tenaga
mekanikal

Komponen Fungsi Simbol

SILINDER •Satu rod, satu liang, perlukan daya
TINDAKAN luar untuk kembalikan omboh
TUNGGAL kembali ke kedudukan asal.

•Satu rod, satu liang dan pegas
•Pegas berfungsi mengembalikan

omboh ke kedudukan asal.

SILINDER DWI •Untuk menggerakkan beban pada
TINDAKAN dua arah

•Mempunyai satu rod dua liang tanpa
pegas

11

Komponen Fungsi Simbol

•Untuk menggerakkan dua beban pada
empat arah

SILINDER DUA •Boleh melakukan kerja pada dua arah
ROD / KEMBAR yang bertentangan.

•Ada dua liang, dua rod dan tiada pegas

12

4. BAHAGIAN PEMINDAHAN TENAGA

KOMPONEN FUNGSI SIMBOL

PEMAMPAT •Mampatkan udara dari atmosfera untuk
menukarnya menjadi udara bertekanan

PAIP UTAMA/ •Membawa bendalir di dalam paip pada
PENYAMBUNG keseluruhan sistem

SILINDER •Kawalan pneumatic satu arah atau elurus
TINDAKAN dan dikembalikan dengan pegas
TUNGGAL
DENGAN
PEGAS

SILINDER •Satu rod, satu liang, perlukan daya luar
TINDAKAN untuk kembalikan omboh kembali ke
TUNGGAL kedudukan asal.
TANPA PEGAS
13

4. BAHAGIAN PEMINDAHAN TENAGA

KOMPONEN FUNGSI SIMBOL

MOTOR •Menghidupkan pam
ELEKTRIK
•Akan terus berputar sehingga tangki
simpanan udara menyamai tolok tekanan

INJAP OLAK •Injap yang boleh mengawal dari dua
ALIK ( DUA masukan
HALA )
•Untuk menggerakkan dua beban pada
SILINDER empat arah
DUA ROD / •Boleh melakukan kerja pada dua arah
KEMBAR yang bertentangan.
•Ada dua liang, dua rod dan tiada pegas

SILINDER •Kawalan pneumatic pada dua arah A 14
HUJUNG atau B, gerakan kembali lembut.
BERKUSYEN

KENDALIAN INJAP SECARA INSANI ( LANGSUNG ) PUNAT
TEKAN
TUIL

PEDAL / KAKI TOMBOL

KENDALIAN LITAR SECARA MEKANIK KENDALIAN SECARA ELEKTRIK n
PNEUMATIK
SESONDOL
Seperti roda ISYARAT PANDU
dipicu oleh
PEGAS
Mengembalikan injap pneumatic bagi
mengawal injap
ke kedudukan asal
ELEKTRIK
SOLENOID
gelung menjadi
magnet dan
mengawal in15jap

CONTOH LITAR PNEUMATIK

BEFORE OPERATION AFTER OPERATION

16

Apabila butang suis ‘ON’ ditekan pintu akan terbuka
Apabila butang suis ‘OFF’ ditekan pintu akan tertutup

17

18

PEPREBREBZAEAZNAASINSTSEIMSTKEAMWAHLIADNRAPNUELUIKMDAATINK DPANNEUHIMDRAATUIKLIK

SISTEM PNEUMATIK SISTEM HIDRAULIK

Guna udara termampat Guna bendalir hidraulik

Kos murah Kos bendalir hidraulik mahal

Untuk kerja ringan Untuk kerja berat

Rintangan aliran yang rendah Rintangan aliran tinggi

Lebih pantas tetapi Kerja perlahan tetapi lancer
kadangkala tersekat2

Tidak sesuai untuk kerja yang Sesuai untuk kerja yang

berhenti separuh jalan memerlukan system terhenti

separuh jalan

Boleh berfungsi pada suhu Merbahaya kerana bendalir

yang tinggi hidraulik mudah terbakar
19

PERBEZAANKSEISLTEEBMIHKAANWASILSATNEPMNEPUNMEUATMIKADTAIKN HIDRAULIK

Guna sumber
boleh

diperbaharui

Jika bocor tidak Mudah disimpan
mencemarkan n dibawa

KELEBIHAN

Berikan respon yang Rekabentuk ringkas
cepat untuk mula dan
20
hentikan operasi

Udara tidak
mudah terbakar

PERBEZAANKESILSETMEMAHKAAWNASLIASNTEPMNEPUNMEAUTIMK DAATINKHIDRAULIK

Udara menyerap
kelembapan – system

tidak cekap

Pencemaran bunyi – KELEMAHAN Tekanan udara
udara ekzos bising bergantung kpd

kapasiti
pemampat

Mudah berlaku
kebocoran

21