ถ่านหิน

ถ่านหิน

เรื่อง ถ่านหิน

จัดทำโดย
นางสาวธีรารัตน์ นิธิโรจน์ธัญการ

คุณครูพวเขขง้้สาาววเนพผกั็รดอญะพเพริกราจิตหมั65่00น..--

เมนูสลัด เป็นส่วนหนึ่งของวิชา

เชื้อเพลิงเพื่อการคมนาคม ว23203
ปีการศึกษาที่ 1/2565

ก

คำนำ

หนังสือเล่มเล็กเรื่อง"ถ่านหิน"เล่มนี้เป็นส่วน

หนึ่งของวิชาเชื้อเพลิงเพื่อการคมนาคม ว23203

ซึ่งผู้จัดทำได้รับมอบหมายจากคุณครูผู้สอนให้

ค้นคว้าเพิ่มเติมจากแหล่งข้อมูลต่าง เพื่อใช้ประกอบ

การเรียนการสอน และใช้ประโยชน์กับผู้อ่านทุกคน

ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าสมุดเล่มเล็กเล่มนี้

ที่ได้จัดทำขึ้น จะมีประโยชน์ ให้ความรู้สำหรับผู้ที่

สนใจในเรื่องนี้ และผู้ที่กำลังศึกษาค้นคว้าในเรื่องนี้

ให้สัมฤษธิ์ผลตามความคาดหวังต่อไป
ข้าวผัดพริก 50.-

เมนูสลัด นางสาวธีรารัตน์ นิธิโรจน์ธัญการ
ผู้จัดทำ

ข

สารบัญ

เนื้อหา หน้า
คำนำ ก
สารบัญ ข
ถ่านหิน 1
ประเภทของถ่านหิน 2
การใช้ประโยชน์ 8
เอกสารอ้างอิง ค

ข้าวกระเพรา 60.-
ข้าวผัดพริก 50.-

เมนูสลัด

ถ่านหิน

ถ่านหิน

ถ่านหิน (coal) เป็นเชื้อเพลิงธรรมชาติ เกิดจากการสะสมตัวตาม

ธรรมชาติของซากพืชในแอ่งตะกอนน้ำตื้น ถ่านหินเป็นหินตะกอน

ชนิดหนึ่งซึ่งสามารถติดไฟได้ มีส่วนประกอบที่สำคัญคือ

สารประกอบของคาร์บอน ซึ่งจะมีอยู่ประมาณไม่น้อยกว่าร้อยละ

50 โดยปริมาณ ถ่านหินมีกำเนิดมาจากการเปลี่ยนแปลงตาม

ธรรมชาติของพืชพันธุ์ไม้ต่างๆ ที่สลายตัวและสะสมอยู่ในลุ่มน้ำ

หรือแอ่งน้ำต่างๆ นับเป็นเวลาหลายร้อยล้านปี เมื่อเกิดการ

เปลี่ยนแปลงของผิวโลกเช่น เกิดแผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด หรือมี

การทับถมของตะกอนมากขึ้น ทำให้แหล่งสะสมตัวนั้นได้รับความ

กดดันและความร้อนที่มีอยู่ภายในโลกเพิ่มขึ้น ซากพืชเหล่านั้นก็จะ

เกิดการเปลี่ยนแปลงกลายเป็นถ่านหินชนิดต่างๆ

ประเภทของถ่านหิน

การเกิดถ่านหินมีความหลากหลายทั้งจากปัจจัยของ

แหล่งกำเนิด ระยะเวลาและสภาวะต่างๆ ทำให้ถ่านหินจาก

แหล่งต่างกันมีองค์ประกอบและคุณสมบัติต่างกันและถูก

แบ่งประเภทไว้เป็นศักดิ์ (RANK) ตามความสมบูรณ์ทาง

ธรณีวิทยาที่กลายเป็นถ่านหิน (Coalification Process)

สามารถแยกประเภทตามลำดับชั้นได้เป็น 5 ประเภท คือ

1. พีต (Peat) มีคาร์บอน 60%

เป็นถ่านหินในขั้นเริ่มต้นของกระบวนการเกิดถ่านหิน ซาก

พืชบางส่วนยังสลายตัวไม่หมด และมีลักษณะให้เห็นเป็น

ลำต้น กิ่งหรือใบ มีสีน้ำตาลจนถึงสีดำ มีความชื้นสูง

เมื่อนำพีตมาเป็นเชื้อเพลิงต้องผ่านกระบวนการไล่

ความชื้นหรือทำให้แห้งก่อน ความร้อนที่ได้จากการเผา

พีตสูงกว่าที่ได้จากไม้ ใช้เป็นเชื้อเพลิงเพื่อให้ความร้อนใน

บ้านหรือผลิตไฟฟ้า ข้อดีของพีตคือมีร้อยละของกำมะถัน

ต่ำกว่าน้ำมันและถ่านหินอื่น ๆ ส่วนมากจะพบในที่ราบน้ำ

ท่วมถึง พีตที่เป็นชั้นหนามักจะพบในป่าพรุ

2. ลิกไนต์ (Lignite) มีคาร์บอน 55 - 60 %

เป็นถ่านหินที่มีซากพืชสลายตัวหมด ไม่เห็นโครงสร้างของ

พืช ลักษณะเนื้อเหนียวและผิวด้าน มีสีเข้ม มีปริมาณ

ออกซิเจนและความชื้นต่ำ มีปริมาณคาร์บอนสูงกว่าพีต

เมื่อติดไฟมีควันและเถ้าถ่านมาก ลิกไนต์ใช้เป็นเชื้อเพลิง

สำหรับให้ความร้อน ใช้เพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า และใช้บ่มใบ

ยา แหล่งลิกไนต์ที่สำคัญ คืออำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง

3. ซับบิทูมินัส (Sub–bituminous)

เป็นถ่านหินที่เกิดนานกว่าลิกไนต์ มีสีน้ำตาลจนถึงดำ

ลักษณะมีทั้งผิวด้านและผิวมัน มีทั้งเนื้ออ่อนร่วนและแข็ง

มีปริมาณออกซิเจนและความชื้นต่ำ แต่มีปริมาณคาร์บอน

สูงกว่าลิกไนต์ ใช้เป็นแหล่งพลังงานสำหรับผลิตกระแส

ไฟฟ้าและอุตสาหกรรม

4. บิทูมินัส (bituminous)

เป็นถ่านหินที่เกิดนานกว่าซับบิทูมินัส มีเนื้อแน่นและแข็ง มี

ทั้งสีน้ำตาลจนถึงสีดำ มีปริมาณออกซิเจนและความชื้นต่ำ

แต่มีปริมาณคาร์บอนสูงกว่าซับบิทูมินัส เมื่อเผาไหม้แล้ว
จะให้ค่าความร้อนสูง ใช้เป็นเชื้อเพลิงในการถลุงโลหะ และ

นำมาเป็นวัตถุดิบเพื่อเปลี่ยนเป็นเชื้อเพลิงเคมีอื่น ๆ ได้

5. แอนทราไซต์ (Anthracite)

เป็นถ่านหินที่มีการแปรสภาพสูงสุด เนื่องจากแรงกดดัน

และความร้อนใต้เปลือกโลกทำให้น้ำและสารระเหยต่างๆ

ในพืชหมดไปเหลือแต่คาร์บอน มี อายุการเกิดนานที่สุด มีสี

ดำ ลักษณะเนื้อแน่น แข็ง และเป็นมัน มีปริมาณออกซิเจน

และความชื้นต่ำ แต่มีปริมาณคาร์บอนสูงกว่าถ่านหินชนิด

อื่น จุดไฟติดยาก เมื่อติดไฟจะให้เปลวไฟสีน้ำเงินจาง ๆ มี

ควันน้อย ให้ความร้อนสูง และไม่มีสารอินทรีย์ระเหยออก

มาจากการเผาไหม้

การใช้ประโยชน์

1. ถ่านหิน ถูกนำมาใช้เป็นแหล่งพลังงานมากกว่า 3000 ปี ประเทศ

จีนเป็นประเทศแรก ๆ ที่นำถ่านหินมาใช้เป็นเชื้อเพลิงในการถลุง

ทองแดง ปัจจุบันการใช้ประโยชน์จากถ่านหินส่วนใหญ่ใช้เป็นเชื้อ

เพลิงในการผลิตกระแสไฟฟ้าการถลุงโลหะ การผลิตปูนซีเมนต์ และ

อุตสาหกรรมที่ใช้เครื่องจักรไอน้ำ การผลิตกระแสไฟฟ้าทั่วโลกใช้

พลังงานจากถ่านหินประมาณร้อยละ 39

2. แหล่งถ่านหินในประเทศไทยมีมากที่เหมืองแม่เมาะ จังหวัดลำปาง

คิดเป็น 97% ของปริมาณสำรองที่มีอยู่ในประเทศไทย รองลงมาคือ

เหมืองกระบี่ จังหวัดกระบี่ ส่วนใหญ่เป็นลิกไนต์และซับบิทูมินัส ซึ่งมี

คุณภาพต่ำ ให้ปริมาณความร้อนไม่สูงมากนัก

การใช้ประโยชน์

3. ถ่านหินยังนำมาทำเป็น ถ่านกัมมันต์ (Activated carbon) เพื่อใช้

เป็นสารดูดซับกลิ่นในเครื่องกรองน้ำ เครื่องกรองอากาศ หรือใน

เครื่องใช้ต่าง ๆ ทำคาร์บอนไฟเบอร์ซึ่งเป็นวัสดุที่มีความแข็งแกร่ง

แต่นำหนักเบา สำหรับใช้ทำอุปกรณ์กีฬา เช่น ด้ามไม้กอล์ฟ ไม้

แบดมินตัน ไม้เทนนิส

4. นักวิทยาศาสตร์พยายามเปลี่ยนถ่านหินให้เป็นแก๊ส และแปร

สภาพถ่านหินให้เป็นของเหลว เพื่อเพิ่มคุณค่าทางด้านพลังงานและ

ความสะดวกในการขนส่งด้วยระบบท่อส่ง เชื้อเพลิงแก๊สหรือ

ของเหลวนี้จะถูกเปลี่ยนเป็นผลิตภัณฑ์เคมีอื่น ๆ ที่มีประโยชน์ รวมทั้ง

เป็นการช่วยเสริมปริมาณความต้องการใช้เชื้อเพลิงธรรมชาติจาก

ปิโตรเลียมด้วย

ค

เอกสารอ้างอิง

ถ่านหิน. (ออนไลน์). (2561). สืบค้นจาก :
https://dmf.go.th [สืบค้นวันที่ : 19 สิงหาคม

2565]

ถ่านหิน. (ออนไลน์). (2565). สืบค้นจาก :
https://th.wikipedia.org/wiki/ถ่านหิน

[สืบค้นวันที่ : 19 สิงหาคม 2565]

ข้าวกระเพรา 60.-
ข้าวผัดพริก 50.-

เมนูสลัด