แผนบทที่ 1 เรื่องการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์

แผนการจดั การเรยี นรู้

วชิ าวิทยาศาสตรช์ ีวภาพ ว31101
กลมุ่ สาระการเรยี นรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง การลำเลยี งสารเข้าและออกจากเซลล์
ระดับชัน้ มัธยมศกึ ษาปีที่ 4 โรงเรยี นกมุ ภวาปี

นายพาณุวฒั น์ พสั รางกูล
รหสั ประจำตัวนกั ศึกษา 62040111127
สาขาวิทยาศาสตร์ทวั่ ไปและชวี วทิ ยา

การฝกึ ปฏิบัตกิ ารสอนในสถานศึกษา 1
รหัสวชิ า ED18501 (INTERNSHIP IN SCHOOL)

คณะครศุ าสตร์ มหาวทิ ยาลัยราชภฏั อุดรธานี
ภาคเรยี นท่ี 1 ปกี ารศึกษา 2565

คำนำ

แผนการจดั การเรียนรู้วชิ าวทิ ยาศาสตรช์ ีวภาพ รหัสวิชา ว31101 ชัน้ มธั ยมศึกษาปที ี่ 4 เล่ม 1 นี้จัดทำ
ขึ้นเพื่อใช้เปน็ แนวทางในการจัดการเรียนการสอนให้มีประสทิ ธิภาพ และให้นักเรยี นบรรลุตามมาตรฐานการ
เรียนรู้/ตัวชว้ี ดั ท่กี ำหนดไวใ้ นหลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาชั้นพื้นฐานพทุ ธศกั ราช 2551 (ฉบบั ปรับปรุง 2560)
ผูจ้ ดั ทำจงึ ได้ศึกษาสาระการเรยี นรู้ เทคนคิ วธิ กี ารสอน การวัดและประเมินผล มาจดั ทำแผนการจัดการเรียนรู้
ในครั้งน้ี

แผนการจดั การเรียนรใู้ นเลม่ 1 น้ี ประกอบไปดว้ ย เป้าหมายในการเรยี นวิชาวิทยาศาสตร์ เรยี นรู้อะไร
ในวิทยาศาสตร์ สาระและมาตรฐานการเรยี นรู้ คุณภาพผู้เรียนเมือ่ จบชัน้ มัธยมศึกษาบีที่ 6 ตัวชี้วัดและสาระ
การเรียนรู้แกนกลางชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 คำอธิบายรายวิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพ โครงสร้างรายวิชา
การวิเคราะห์ตัวชีว้ ดั เพ่ือกำหนดน้ำหนักคะแนน โครงสร้างกำหนดการสอน แผนการจัดการเรียนรู้หน่วยการ
เรยี นรทู้ ่ี 1 เรื่อง การลำเลียงสารเขา้ และออกจากเซลล์ เพือ่ ให้ผเู้ รียนบรรลุมาตรฐานการเรยี นรู้ได้เตม็ ศักยภาพ
อย่างแทจ้ ริง

ผ้จู ดั ทำหวงั เปน็ อย่างย่งิ ว่าแผนการจัดการเรียนรูฉ้ บับน้ี จะสามารถนำไปใช้ประกอบการจัดการเรียน
การสอนรายวิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพ นำไปสกู่ ารพฒั นาทีถ่ กู ตอ้ งและเกิดผลแกผ่ ู้เรียนเป็นอยา่ งดี

พาณวฒั น์ พัสรางกลู
10 ตุลาคม 2565

สารบญั ข

เรอ่ื ง หน้า

คำนำ ก
สารบญั ข

เป้าหมายในการเรยี นวชิ าวทิ ยาศาสตร์ ค
เรียนร้อู ะไรในวทิ ยาศาสตร์ ค
สาระและมาตรฐานการเรียนรู้ ง
คณุ ภาพผู้เรยี นเม่อื จบช้นั มัธยมศกึ ษาบีท่ี 6 ง
คำอธิบายรายวิชาวทิ ยาศาสตรช์ ีวภาพ จ
โครงสรา้ งรายวชิ า ช
การวเิ คราะห์ตัวชีว้ ัดเพื่อกำหนดน้ำหนกั คะแนน ฌ
โครงสร้างกำหนดการสอน ฎ
หน่วยการเรียนรทู้ ี่ 1 เรื่อง การลำเลียงสารเขา้ และออกจากเซลล์
1
แผนการจดั การเรียนรู้ท่ี 1 เร่อื ง เซลลข์ องสิง่ มีชีวิต 11
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง การลำเลยี งสารโดยการสรา้ งเวสิเคิล

ค

หลกั สูตรแกนกลางการศึกษาข้นั พืน้ ฐาน (พ.ศ. 2551 ฉบบั ปรบั ปรุง 2560)

กล่มุ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

เป้าหมายในการเรียนวิทยาศาสตร์

ในการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์มุ่งเน้นใหผ้ ู้เรียนได้ค้นพบความรู้ด้วยตนเองมากที่สุด เพื่อให้ได้ท้งั
กระบวนการและความรู้จากวิธีการสังเกต การสำรวจตรวจสอบ การทดลอง แล้วนำผลที่ได้มาจัดระบบเป็น
หลักการ แนวคิด และองค์ความรู้

การจดั การเรยี นการสอนวิทยาศาสตรจ์ งึ มเี ปา้ หมายทส่ี ำคญั ดังนี้
1. เพอื่ ให้เขา้ ใจหลกั การ ทฤษฎีและกฎทเ่ี ป็นพื้นฐานในวชิ าวิทยาศาสตร์
2. เพื่อให้เข้าใจขอบเขตของธรรมชาติของวิชาวิทยาศาสตร์และข้อจำกัดในการศึกษาวิชา
วทิ ยาศาสตร์
3. มที กั ษะทีส่ ำคัญในการศกึ ษาค้นคว้าและคิดค้นทางเทคโนโลยี
4. เพอื่ ใหต้ ระหนักถงึ ความสมั พนั ธ์ระหวา่ งวชิ าวทิ ยาศาสตร์ เทคโนโลยีมวลมนษุ ย์และสภาพแวดล้อม
ในเชิงทีม่ ีอิทธิพลและผลกระทบซง่ึ กนั และกนั
5. เพื่อนำความรู้ความเข้าใจ ในวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไปใช้ใหเ้ กิดประโยชน์ตอ่ สังคมและ
การดำรงชวี ิต
6. เพื่อพฒั นากระบวนการคิดและจนิ ตนาการ ความสามารถในการแกป้ ัญหา และการจัดการทักษะ
ในการสือ่ สาร และความสามารถในการตดั สินใจ
7. เพื่อให้เป็นผู้ที่มีจิตวิทยาศาสตร์ มีคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยมในการใช้วิทยาศาสตร์และ
เทคโนโลยอี ย่างสรา้ งสรรค์

เรยี นรอู้ ะไรในวทิ ยาศาสตร์
กลุ่มสาระการเรียนรูว้ ทิ ยาศาสตร์ม่งุ หวังให้ผู้เรียนไดเ้ รยี นรวู้ ทิ ยาศาสตร์ ทเี่ น้นการ เชื่อมโยงความรู้กับ

กระบวนการ มีทักษะสำคัญในการค้นคว้าและสรา้ งองค์ความรู้ โดยใช้ กระบวนการในการสบื เสาะหาความรู้
และแก้ปัญหาที่หลากหลาย ให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ ทุกขั้นตอน มีการทำกิจกรรมด้วยการลงมือ
ปฏบิ ตั ิจรงิ อยา่ งหลากหลาย เหมาะสมกับระดบั ชั้น โดยกำหนดสาระสำคญั ดังนี้

วิทยาศาสตร์ชีวภาพ เรียนรู้เก่ียวกับชีวติ ในสิ่งแวดล้อม องค์ประกอบของสิ่งมชี ีวติ การดำรงชวี ิตของ
มนษุ ย์และสัตว์การดำรงชวี ิตของพืช พันธุกรรม ความหลากหลายทางชีวภาพและววิ ฒั นาการของสงิ่ มชี วี ติ

ง

สาระและมาตรฐานการเรียนรู้
สาระและมาตรฐานการเรยี นรู้ วิชาวิทยาศาสตร์ชวี ภาพตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้นั พื้นฐาน

(พ.ศ. 2551 ฉบับปรับปรงุ 2560)
สาระที่ 1 วิทยาศาสตร์ชวี ภาพ

มาตรฐาน ว 1.1 เขา้ ใจความหลากหลายของระบบนิเวศ ความสมั พนั ธ์ระหว่างส่งิ ไมม่ ชี ีวติ กับส่ิงมีชีวิต
และความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตต่างๆ ในระบบนิเวศ การถ่ายทอดพลังงาน การเปลี่ยนแปลง
แทนที่ในระบบนิเวศ ความหมายของ ประชากร ปัญหาและผลกระทบที่มีต่อทรัพยากรธรรมชาติและ
สิง่ แวดล้อม แนวทางในการอนรุ กั ษท์ รพั ยากรธรรมชาตแิ ละการแก้ไขปญั หาสงิ่ แวดล้อม รวมท้งั นำความรู้ไปใช้
ประโยชน์

มาตรฐาน ว 1.2 เข้าใจสมบัติของสิ่งมีชีวิต หน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต การลำเลียงสารเข้า และออก
จากเซลล์ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่ของระบบต่างๆ ของสัตว์และมนุษย์ที่ทำงานสัมพันธ์กัน
ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าท่ีของอวัยวะต่างๆ ของพืชที่ทำงานสัมพันธ์กัน รวมทั้งนำความรู้ไปใช้
ประโยชน์

มาตรฐาน ว 1.3 เข้าใจกระบวนการและความสำคัญของการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม
สารพนั ธกุ รรม การเปลี่ยนแปลงทางพันธกุ รรมที่มผี ลตอ่ ส่งิ มชี วี ิต ความหลากหลายทางชีวภาพและววิ ัฒนาการ
ของส่ิงมีชวี ติ รวมทงั้ นำความรู้ไปใชป้ ระโยชน์

คุณภาพของผ้เู รยี นเมื่อจบชัน้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 6
เมอ่ื จบชัน้ มัธยมศกึ ษาปีท่ี 6 ผเู้ รยี นควรจะมีความสามารถดังน้ี
1. เข้าใจการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์กลไกการรักษาดุลยภาพของมนุษย์ ภูมิคุ้มกันใน

ร่างกายของมนุษย์และความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน การใช้ประโยชน์จากสาร ต่างๆ ที่พืชสร้างข้ึน
การถา่ ยทอดลักษณะทางพนั ธุกรรม การเปล่ียนแปลงทางพนั ธุกรรม ววิ ัฒนาการทที่ ำให้เกิดความหลากหลาย
ของส่ิงมีชีวติ ความสำคัญและผลของเทคโนโลยที างดเี อ็นเอตอ่ มนษุ ย์ส่ิงมีชีวิต และสิ่งแวดลอ้ ม

2. เข้าใจความหลากหลายของไบโอมในเขตภมู ิศาสตร์ต่างๆ ของโลก การเปลี่ยนแปลงแทนที่ในระบบ
นิเวศ ปัญหาและผลกระทบที่มีต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แนวทางในการ อนุรักษ์
ทรพั ยากรธรรมชาติและการแกไ้ ขปญั หาสิง่ แวดลอ้ ม

วทิ ยาศาสตรช์ วี ภาพ ว31101 จ
ชน้ั มธั ยมศึกษาปีที่ 4 ภาคเรยี นท่ี 1
คำอธบิ ายรายวชิ า
กลุม่ สาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
เวลา 40 ช่ัวโมง จำนวน 1.0 หน่วยกิต

ศกึ ษาวทิ ยาศาสตรช์ ีวภาพ เก่ียวกบั ความสมั พันธ์ของสภาพทางภมู ศิ าสตรบ์ นโลกกับความหลากหลาย
ของไบโอม และไบโอมชนดิ ต่าง ๆ การเปลย่ี นแปลงแทนท่ีของระบบนิเวศ การเปลยี่ นแปลงขององค์ประกอบ
ทางกายภาพและทางชีวภาพที่มผี ลต่อการเปลยี่ นแปลงขนาดของประชากรสง่ิ มีชวี ติ ในระบบนิเวศ ปัญหา และ
ผลกระทบที่มีต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และการ
แก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม โครงสร้างและสมบัติของเยื่อหุ้มเซลล์ที่สัมพันธ์กับการลำเลียงสาร การลำเลียงสาร
ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์แบบต่าง ๆ การควบคุมดุลยภาพของน้ำและสารในเลือดโดยการทำงานของไต การควบคุม
ดุลยภาพของ กรด-เบสของเลือดโดยการทำงานของไตและปอด การควบคุมดุลยภาพของอุณหภูมิภายใน
ร่างกายโดยระบบหมนุ เวียนเลือด ผิวหนัง และกล้ามเนื้อโครงรา่ ง การตอบสนองของร่างกายแบบไม่จำเพาะ
และแบบจำเพาะต่อสิ่งแปลกปลอมของร่างกาย โรคหรืออาการที่เกิดจากความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน
ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องที่มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อ HIV ชนิดของสารอาหารที่พืชสังเคราะห์ได้ การใช้
ประโยชนจ์ ากสารต่าง ๆ ที่พชื บางชนิดสร้างขนึ้ ปัจจยั ภายนอกที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช สารควบคุม
การเจรญิ เติบโตของพืชทม่ี นุษยส์ ังเคราะห์ขึ้น การนำมาประยกุ ต์ใช้ทางด้านการเกษตรของพืช การตอบสนอง
ของพืชต่อสิ่งเร้าในรูปแบบต่าง ๆ ที่มีผลต่อการดำรงชีวิต ความสัมพันธ์ระหว่างยีน การสังเคราะห์โปรตนี
และลกั ษณะทางพนั ธุกรรม การถ่ายทอดลักษณะท่ีถูกควบคุมดว้ ยยีนทอ่ี ยู่บนโครโมโซมเพศและมัลติเปิลแอล
ลีล ผลที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงลำดับนิวคลีโอไทด์ในดีเอ็นเอต่อการแสดงลักษณะของสิ่งมีชีวิต
การนำมิวเทชันไปใช้ประโยชน์ ผลของเทคโนโลยีทางดีเอ็นเอที่มตี ่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อม ความหลากหลาย
ของสิ่งมีชีวิต ซึ่งเป็นผลมาจากวิวัฒนาการ โดยใช้ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เพื่อฝึกทักษะ สืบค้น
ข้อมูล อธิบาย อภิปรายถึงสาเหตุ ยกตัวอย่างประกอบ นำเสนอ เปรียบเทียบ เขียนแผนผัง ทดสอบ บอก
ออกแบบการทดลอง ทดลอง และสังเกตได้ เพื่อให้เกิดการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการแก้ไขปัญหา
สิ่งแวดล้อม เกิดความสามารถในการคิด ความสามารถในการสื่อสาร ความสามารถในการแก้ปัญหา
ความสามารถในการใช้ทักษะชวี ติ และความสามารถในการใชเ้ ทคโนโลยี

ฉ

ตวั ชวี้ ัด
ว 1.1 ม.4/1, ม.4/2, ม.4/3, ม.4/4
ว 1.2 ม.4/1, ม.4/2, ม.4/3, ม.4/4, ม.4/5, 4/6, ม.4/7, 4/8, ม.4/9, ม.4/10, ม.4/11, ม.4/12
ว 1.3 ม.4/1, ม.4/2, ม.4/3, ม.4/4, ม.4/5, ม.4/6

รวมทัง้ หมด 22 ตัวช้วี ัด

ช

รายวิชา วิทยาศาสตร์ชีวภาพ โครงสร้างรายวชิ า ชนั้ มัธยมศึกษาปีท่ี 4
ภาคเรยี นท่ี 1 จำนวน 1.0 หนว่ ยกิต
รหัสวิชา ว31101
รวมเวลา 40 ชัว่ โมง

หน่วยท่ี ชือ่ หนว่ ยการ มาตรฐานการ สาระสำคญั เวลา น้ำหนัก
เรียนรู้ เรยี นรู้ /ตวั ชว้ี ัด / /ความคิดรวบยอด (ชว่ั โมง) คะแนน
ผลการเรยี นรู้

1 การลำเลยี งสาร ว 1.2 ม.4/1 โครงสร้างและสมบัติของเยื่อ หุ้ม 4 10
เขา้ ออกจากเซลล์ เซลล์ที่สัมพันธ์กับการลำเลียงสาร
การแพร่แบบธรรมดา ออสโมซิส
การแพร่แบบฟาซิลิเทต แอกทีฟทราน
สปอร์ต การลำเลียงสารโดยการสร้าง
เวสเิ คลิ

๒ การรกั ษาดุลย ว 1.2 ม.4/2, การรักษาดุลยภาพของน้ำและสารใน 10 25
ภาพของร่างกาย ม.4/3, ม.4/4, ร่างกาย การรักษาดุลยภาพของกรด-
มนษุ ย์ ม.4/5, 4/6, เบสของเลือด การรักษาดุลยภาพของ
ม.4/7 อณุ หภมู ใิ นร่างกาย ระบบภมู ิคมุ้ กัน

๓ การดำรงชีวติ ของ ว 1.2 ม.4/8, สารอินทรีย์ในพืช ปัจจัยภายนอกและ 6 15
พืช ม.4/9, ม.4/10, ปัจจัยภายในที่มีผลต่อการเจริญเติบโต
ม.4/11, ม.4/12 ของพืช การตอบสนองของพชื ต่อสิง่ เร้า

ซ

หน่วยท่ี ช่ือหน่วยการ มาตรฐานการ สาระสำคัญ เวลา น้ำหนัก
เรยี นรู้ เรียนรู้ /ตัวช้ีวัด / /ความคิดรวบยอด (ชวั่ โมง) คะแนน
ผลการเรยี นรู้
๔ พนั ธุกรรมและ
วิวัฒนาการ ว 1.3 ม.4/1, การถา่ ยทอดลักษณะทางพนั ธกุ รรม ยีน 14 30
ม.4/2, ม.4/3, กับการควบคุมลักษณะทางพันธุกรรม
ม.4/4, ม.4/5, การเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรม
ม.4/6 เทคโนโลยีดีเอ็นเอ วิวัฒนาการและ
ความหลากหลายของสงิ่ มชี ีวิต

๕ ชวี ิตในส่งิ แวดล้อม ว 1.1 ม.4/1, ระบบนิเวศ ไบโอม การเปลี่ยนแปลง 6 20
ม.4/2, ม.4/3, แทนท่ีของระบบนิเวศ การเปล่ยี นแปลง 100
ม.4/4 ขนาดประชากร มนุษย์กับทรัพยากร -
ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ปัญหา
และผลกระทบที่มีต่อทรัพยากรธรรม
ชาติและสิ่งแวดล้อม การอนุรักษ์
ทรพั ยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม

รวม 10

ฌ

การวิเคราะห์ตวั ชี้วัดเพอื่ กำหนดน้ำหนักคะแนน

รายวชิ า วิทยาศาสตร์ชวี ภาพ รหสั วิชา ว31101 ชัน้ มัธยมศกึ ษาปีที่ 4

ภาคเรียนที่ 1 รวมเวลา 40 ชว่ั โมง จำนวน 1.0 หนว่ ยกิต

ขอ้ ตัวช้วี ดั / ผลการเรียนรู้ คะแนน คะแนนรายด้าน
เตม็ KPA

1 ว 1.2 ม.4/1 อธิบายโครงสร้างและสมบัติของเยื่อหุ้มเซลล์ที่สัมพันธ์กับการ 10 442

ลำเลียงสารและเปรยี บเทียบการลำเลยี งสารผา่ นเย่ือหุม้ เซลลแ์ บบตา่ ง ๆ 221

2 ว 1.2 ม.4/2 อธิบายการควบคุมดุลยภาพของน้ำและสารในเลอื ดโดยการทำงาน 5 121

ของไต 211

3 ว 1.2 ม.4/3 อธิบายการควบคุมดุลยภาพของกรด-เบสของ เลอื ดโดยการทำงาน 4 121

ของไตและปอด 121

4 ว 1.2 ม.4/4 อธิบายการควบคุมดลุ ยภาพของอุณหภูมิภายใน ร่างกายโดยระบบ 4 121
111
หมนุ เวยี นเลือด ผวิ หนังและกลา้ มเน้ือโครงรา่ ง 111

5 ว 1.2 ม.4/5 อธิบาย และเขียนแผนผังเกี่ยวกบั การตอบสนองของรา่ งกายแบบไม่ 4 111

จำเพาะ และแบบจำเพาะตอ่ สิง่ แปลกปลอมของร่างกาย 111

6 ว 1.2 ม.4/6 สบื ค้นข้อมลู อธบิ ายและยกตวั อยา่ งโรค หรอื อาการท่เี กิดจากความ 4 111

ผิดปกตขิ องระบบภมู คิ มุ้ กนั 221

7 ว 1.2 ม.4/7 อธบิ ายภาวะภูมคิ ุม้ กันบกพร่องที่มีสาเหตุมาจากการติดเช้ือ HIV 4 212

8 ว 1.2 ม.4/8 ทดสอบ และบอกชนิดของสารอาหารที่พืชสังเคราะห์ได้ 3

9 ว 1.2 ม.4/9 สืบค้นข้อมูล อภิปราย และยกตัวอย่างเกี่ยวกับ การใช้ประโยชน์ 3

จากสารต่างๆ ทพี่ ชื บางชนดิ สรา้ งข้นึ

10 ว 1.2 ม.4/10 ออกแบบการทดลอง ทดลอง และอธบิ ายเก่ียวกับปัจจัยภายนอก 3

ท่ีมีผลต่อการเจรญิ เตบิ โตของพชื

11 ว 1.2 ม.4/11 สืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับสารควบคุมการ เจรญิ เติบโตของพืชที่มนุษย์ 3

สงั เคราะห์ข้ึนและยกตัวอย่างการนำมาประยกุ ตใ์ ช้ทางดา้ นการเกษตรของพืช

12 ว 1.2 ม.4/12 สังเกตและอธบิ ายการตอบสนองของพืชต่อสง่ิ เร้าในรูปแบบต่างๆ 3

ท่มี ีผลตอ่ การดำรงชีวติ

13 ว 1.3 ม.4/1 อธิบายความสมั พันธร์ ะหว่างยนี การสงั เคราะหโ์ ปรตีน และลักษณะ 5

ทางพนั ธุกรรม

14 ว 1.3 ม.4/2 อธิบายหลักการถ่ายทอดลักษณะที่ถูกควบคุมด้วยยีนที่อยู่บน 5

โครโมโซมเพศ และมลั ตเิ ปิลแอลลลี

ญ

ขอ้ ตัวชี้วัด / ผลการเรยี นรู้ คะแนน คะแนนรายดา้ น
เต็ม KPA

15 ว 1.3 ม.4/3 อธิบายผลท่ีเกิดจากการเปลี่ยนแปลงลำดับนวิ คลีโอไทด์ในดเี อ็นเอ 5 221
122
ต่อการแสดงลกั ษณะของส่งิ มีชีวิต 221
221
16 ว 1.3 ม.4/4 สบื คน้ ข้อมลู และยกตวั อยา่ งการนำมิวเทชนั ไปใชป้ ระโยชน์ 5 221
131
17 ว 1.3 ม.4/5 สืบค้นข้อมูล และอภิปรายผลของเทคโนโลยี ทางดีเอ็นเอที่มีต่อ 5 221

มนุษย์และสงิ่ แวดลอ้ ม 122

18 ว 1.3 ม.4/6 สืบคน้ ข้อมูล อธบิ าย และยกตัวอย่างความหลากหลายของส่งิ มชี วี ิต 5 32 40 26

ซง่ึ เปน็ ผลมาจากวิวฒั นาการ

19 ว 1.1 ม.4/1 สืบค้นข้อมูลและอธิบายความสัมพันธ์ของสภาพทางภูมิศาสตรบ์ น 5

โลกกบั ความหลากหลายของไบโอม และยกตวั อย่างไบโอมชนดิ ตา่ ง ๆ

20 ว 1.1 ม.4/2 สืบค้นข้อมูล อภิปรายสาเหตุและยกตัวอย่าง การเปลี่ยนแปลง 5

แทนทขี่ องระบบนเิ วศ

21 ว 1.1 ม.4/3 สืบค้นข้อมูล อธิบายและยกตัวอย่างเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของ 5

องค์ประกอบทางกายภาพ และทางชีวภาพที่มีผลต่อการเปลีย่ นแปลงขนาดของ

ประชากรสงิ่ มชี ีวติ ในระบบนเิ วศ

22 ว 1.1 ม.4/4 สืบค้นข้อมูลและอภิปรายเกี่ยวกับปัญหาและผลกระทบที่มีต่อ 5

ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พร้อมทั้งนำเสนอแนวทางในการอนุรักษ์

ทรัพยากรธรรมชาตแิ ละการแกไ้ ขปัญหาส่งิ แวดลอ้ ม

คะแนนรวม 100

ฎ

รายวชิ า วิทยาศาสตร์ชวี ภาพ โครงสร้างกำหนดการสอน ชน้ั มธั ยมศึกษาปที ่ี 4
ภาคเรยี นท่ี 1 จำนวน 1.0 หน่วยกติ
รหัสวิชา ว31101
รวมเวลา 40 ชว่ั โมง

สปั ดาห์ที่ แผนจัดการเรยี นรู้ เวลา หมายเหตุ
(ช่ัวโมง)
1 การลำเลยี งสารเข้าและออกจากเซลล์
- การปฐมนเิ ทศ 2
- โครงสร้างและสมบตั ิของเยือ่ หุ้มเซลล์ท่ีสมั พันธก์ ับ 2
วิธกี ารลำเลียงสาร

2 - การลำเลยี งสารโดยการสร้างเวสิเคิล

3 การรักษาดลุ ยภาพของร่างกายมนุษย์ 2
- การรักษาดลุ ยภาพน้ำและสารในร่างกาย

4 - การรกั ษาดุลยภาพของกรด – เบสในเลอื ด 2
และอณุ หภูมภิ ายในรา่ งกาย

5 - ระบบภมู ิคุ้มกนั และกลไกการต่อตา้ นหรอื ทำลายส่ิง 2
แปลกปลอมแบบไม่จำเพาะ

6 - กลไกการตอ่ ต้านหรือทำลายส่งิ แปลกปลอมแบบ 2
จำเพาะ

7 - ความผดิ ปกติของระบบภูมคิ ุ้มกัน 2

8 การดำรงชวี ติ ของพืช 2
- สารอินทรยี ์ในพืชและปัจจยั ภายนอก
2
9 - ปัจจัยภายในและการตอบสนองของพชื ตอ่ สิ่งเร้า 2

10 สอบกลางภาค

ฏ

สัปดาหท์ ่ี แผนจัดการเรียนรู้ เวลา หมายเหตุ
(ชั่วโมง)
11 พนั ธกุ รรมและววิ ฒั นาการ
- การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม 2

12 - ยนี ทอี่ ยบู่ นโครโมโซม 2

13 - ยีนกับการควบคมุ ลกั ษณะทางพนั ธกุ รรมและ 2
การเปล่ียนแปลงทางพนั ธุกรรม 2

14 - เทคโนโลยีทางดเี อน็ เอ

15 - ววิ ัฒนาการและความหลากหลายทางพันธกุ รรม 2

16 - การคัดเลอื กโดยธรรมชาติ 2
2
17 ชวี ติ ในสิง่ แวดลอ้ ม
- ระบบนเิ วศ 2

18 - การเปลย่ี นแปลงแทนท่ขี องระบบนเิ วศและ 2
การเปล่ียนแปลงขนาดของประชากร 2
40
19 - มนุษย์กับทรพั ยากรและส่ิงแวดล้อม

20 สอบปลายภาค

รวม

1

แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 1

รายวชิ า วิทยาศาสตร์ชวี ภาพ รหสั วชิ า ว31101 กลุม่ สาระการเรยี นรู้ วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

โรงเรยี นกุมภวาปี ช้นั มัธยมศกึ ษาปีท่ี 4 ภาคเรียนที่ 1 ปกี ารศึกษา 2565

หน่วยการเรยี นรู้ท่ี 1 การลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ เวลา 4 ชั่วโมง

เรือ่ ง เซลลข์ องสิ่งมีชวี ิต เวลา 2 ช่วั โมง

ผสู้ อน นายพาณุวัฒน์ พสั รางกูล วันที่สอน วันท่ี เดอื นพฤษภาคม พ.ศ. 2565

มาตรฐานการเรยี นรู้ /ตวั ช้ีวดั

สาระท่ี 1 วทิ ยาศาสตร์ชีวภาพ
มาตรฐาน ว 1.2 เข้าใจสมบัติของสิ่งมีชวี ติ หนว่ ยพื้นฐานของสง่ิ มีชีวิต การลำเลยี งสารเข้าและออก
จากเซลล์ ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่ของระบบต่าง ๆ ของสัตว์และมนุษย์ที่ทำงานสัมพันธ์กัน
ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่ของอวัยวะต่าง ๆ ของพืชที่ทำงานสัมพันธ์กัน รวมทั้งนำความรู้ไปใช้
ประโยชน์
ว 1.2 ม.4/1 อธิบายโครงสร้างและสมบัติของเยื่อหุ้มเซลล์ที่สัมพันธ์กับการลำเลียงสารและ
เปรียบเทยี บการลำเลยี งสารผา่ นเยื่อหุม้ เซลล์แบบต่าง ๆ
1. สาระสำคัญ

เซลล์ (cell) เป็นหน่วยพน้ื ฐานของส่ิงมชี วี ิตทุกชนิด ประกอบดว้ ยโครงสร้างพืน้ ฐานสำคัญ 3 สว่ น
ได้แก่ สว่ นท่ีหอ่ หมุ้ เซลล์ ประกอบดว้ ยเย่อื หมุ้ เซลลท์ ม่ี โี ครงสร้างเป็นเยื่อห้มุ 2 ชัน้ ที่เรยี กว่า ลพิ ดิ ไบเลเยอร์
ทำหนา้ ท่ีควบคุมการผ่านเข้า-ออกของสาร และผนงั เซลลซ์ ง่ึ จะพบในเซลล์พืชเทา่ นน้ั ไซโทพลาซมึ มลี ักษณะ
เปน็ ของเหลว ประกอบด้วยออรแ์ กเนลลห์ ลายชนิดทท่ี ำหนา้ ท่ีแตกต่างกัน เช่น ไมโทคอนเดรยี ไรโบโซม คลอ
โรพลาสต์ เป็นต้น และนิวเคลียส มีลกั ษณะกลม ทำหน้าที่ควบคมุ กิจกรรมต่าง ๆ ภายในเซลล์

เซลล์แต่ละชนิดจะมรี ปู รา่ ง ลักษณะ และหน้าท่ีแตกตา่ งกัน ซง่ึ เซลล์ทม่ี รี ูปร่างและหน้าทีเ่ หมือนกนั จะ
มารวมกลุม่ กนั เป็นเนือ้ เยื่อเพื่อทำหน้าทีอ่ ยา่ งเดียวกัน เน้ือเยอื่ หลายชนดิ จะรวมกนั เป็นอวัยวะ อวัยวะหลาย
อวยั วะรวมกนั เป็นระบบอวยั วะ และระบบอวัยวะต่าง ๆ ในร่างกายจะทำงานร่วมกันเปน็ รา่ งกายของสิ่งมชี ีวิต
เซลล์มีการลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ โดยมีการควบคุมทั้งขนิดและปริมาณสารที่ผ่านเข้าออก

กระบวนการนี้ทำให้เซลล์รักษาดุลยภาพไว้ได้และเชลล์สามารถทำงานได้ตามปกติ ซึ่งส่งผลให้สิ่งมีชีวิต

ดำรงชีวิตอยไู่ ด้

เยื่อหุ้มเชลล์ทำหนา้ ทเี่ ป็นเยอ่ื เลือกผ่านในการลำเลียงสาร โดยโครงสรา้ งและสมบตั ขิ องเย่ือห้มุ เซลล์

มคี วามสมั พนั ธก์ บั การลำเลยี งสารซง่ึ มีหลายวธิ ี เช่น การแพรแ่ บบธรรมดา ออสโมซสิ การแพรแ่ บบฟาลซิ ิเทต

แอกทีฟทรานสปอรต์ เอนโดไซโทซิส และเอกโซไทโทซสิ

2

2. สาระการเรียนรู้
- เยือ่ หุ้มเซลลม์ โี ครงสรา้ งเปน็ เย่ือหุ้มสองชนั้ ที่มี ลพิ ดิ เปน็ องค์ประกอบ และมีโปรตนี แทรกอยู่
- สารที่ละลายได้ในลิพิดและสารที่มีขนาดเล็ก สามารถแพร่ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ได้โดยตรง ส่วนสาร

ขนาดเล็กท่ีมีประจุตอ้ งลำเลียงผ่านโปรตีนทีแ่ ทรก อยู่ที่เยื่อหุ้มเซลล์ซึ่งมี ๒ แบบ คือ การแพร่แบบฟาซิลิเทต
และแอกทีฟทรานสปอร์ต ในกรณีสารขนาดใหญ่ เช่น โปรตีนจะลำเลียงเข้าโดย กระบวนการเอนโดไซโทซสิ
หรือลำเลยี งออกโดย กระบวนการเอกโซไซโทซสิ
3. จุดประสงค์การเรียนรู้

1. นักเรยี นสามารถสงั เกตโครงสรา้ งและสมบัตขิ องเยอ่ื หุ้มเซลล์ที่สัมพันธ์กบั การลำเลยี งสารเขา้ และ
ออกจากเซลลไ์ ด้

2. นกั เรยี นสามารถเปรยี บเทียบและอธิบายการลำเลียงสารเขา้ และออกจากเซลล์โดดยการแพร่แบบ
ธรรมดา ออสโมซสิ การแพร่แบบฟาลซิ เิ ทต แอกทีฟทรานสปอร์ตได้

3. นกั เรยี นมคี วามรับผดิ ชอบ ใฝ่เรยี นรู้และทำงานเปน็ กลุ่มไดด้ ี
4. กิจกรรมการเรียนรู้

ชว่ั โมงท่ี 1
1) ข้นั กระตนุ้ ความสนใจ (Engage)

1. ครูแจ้งตวั ชี้วดั ประจำหนว่ ยการเรยี นรู้ให้นักเรยี นทราบ
2. ครใู ห้นักเรยี นทำแบบทดสอบกอ่ นเรยี นในหนงั สอื เรียน
3. ครูถามคำถามเพื่อกระตนุ้ ความสนใจว่า เซลล์คืออะไร

(แนวตอบ เซลล์ คอื หน่วยพื้นฐานที่เลก็ ท่ีสุดของสิ่งมีชวี ติ โดยส่งิ มีชวี ิตทุกชนิดลว้ นประกอบข้ึนด้วย
เซลล์ทั้งสิ้น ซึ่งอาจจะประกอบด้วยเซลล์เพียงเซลล์เดียวหรือหลายเซลล์ โดยเซลล์แต่ละชนิดจะมี
รปู รา่ งและลกั ษณะที่แตกตา่ งกัน และเซลลส์ ่วนใหญ่จะไม่สามารถสังเกตเหน็ ด้วยตาเปลา่ อีกดว้ ย)
2) ข้ันสำรวจค้นหา (Explore)
1. ครแู บ่งนักเรียนเปน็ กลมุ่ ละ 4-5 คน
2. นักเรียนแตล่ ะกลุม่ รว่ มกันสืบค้นเก่ยี วกับเชลล์ ซ่งึ เป็นหนว่ ยพนื้ ฐานทเ่ี ลก็ ท่สี ุดของสงิ่ มีชวี ติ ทุกชนิด
โดยทั่วไปเซลล์มีขนาดเล็กไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า ต้องอาศัยกล้องจุลทรรศน์ประเภทต่างๆ มาศึกษา
รปู รา่ งลักษณะของเซลล์
3. ให้นักเรียนศึกษาโครงสร้างและสมบัติของเยื่อหุ้มเซลล์ จากสื่อนำเสนอ Power Point และ
อนิ เทอรเ์ นต็ โดยสังเกตลักษณะของเยื่อหุ้มเซลล์

3

4 ครใู หน้ ักเรียนดวู ดิ ีโอ จากน้นั ให้นกั เรยี นบันทกึ ขอ้ มูลทีไ่ ด้ลงในสมดุ

https://www.youtube.com/watch?v=PRyO9ZIVHVk
3) ขัน้ อธิบายและลงข้อสรุป (Explanation)

ครแู ละนกั เรียนร่วมกันสรปุ บทเรียนรว่ มกนั โดยถามคำถามเพ่ือนำอภปิ รายสรุปแลว้ อธิบายเพม่ิ เติม
โดยมคี ำถามดังต่อไปน้ี

- เยอื่ หุม้ เซลล์ มีหนา้ ท่อี ะไร
- ฟอสโฟลพิ ดิ มีหนา้ ทอ่ี ยา่ งไร
- คอเรสเตอรอล มีผลใหเ้ ยื่อหมุ้ เซลลเ์ ปน็ อยา่ งไร
- โปรตีน ช่วยอะไรในเยอื่ หมุ้ เซลล์และมีหนา้ ท่ใี ดบ้าง
- สารชนิดใดทท่ี ำหนา้ ท่ีตดิ ตอ่ ส่อื สารระหว่างเซลล์
4) ขั้นขยายความรู้ (Elaboration)
1. หลงั จากดูวิดโี อครสู ุ่มถามนักเรยี นถึงผลการทดลองจากที่ไดช้ มผ่านวิดโี อ 3 คน
2. ครนู ำภาพรากแหนภายใต้กล้องจุลทรรศน์จากการดวู ิดโี อ และให้นกั เรยี นตอบคำถามในลงในสมุด
พรอ้ มทง้ั ครอู ธบิ ายเพม่ิ เติมของสงิ่ ทเี่ กดิ ขนึ้
5) ข้นั ประเมินผล (Evaluation)
- ครูส่มุ ถามนักเรียนเพื่ออธบิ ายถงึ โครงสรา้ งและสมบัตขิ องส่วนตา่ ง ๆ ของเยอ่ื หุม้ เซลล์ 5 คน

4

ช่ัวโมงที่ 2
1) ขัน้ กระตนุ้ ความสนใจ (Engage)

1. ครูกระตุน้ ความสนใจโดยเปดิ วิดโี อการลำเลียงสารเขา้ -ออกเซลลใ์ ห้นกั เรียนชม

https://www.youtube.com/watch?v=CGHx6vXHUrU
2) ขน้ั สำรวจค้นหา (Explore)

1. ครูแบ่งนักเรยี นเปน็ กล่มุ ละ 4-5 คน
2. ครูใหน้ ักเรียนศึกษาการลำเลยี งสารเขา้ -ออกจากเซลล์จากส่อื Power Point และอินเทอร์เนต็
3. ครูให้นักเรยี นแต่ละกลุ่มทำใบกจิ กรรมท่ี 2 การลำเลยี งสารเข้า-ออกจากเซลล์
3) ขนั้ อธบิ ายและลงข้อสรปุ (Explanation)

1. ครูให้นกั เรียนแตล่ ะกลุม่ นำเสนอผลการทำกิจกรรมที่ 2

2. ครแู ละนักเรียนรว่ มกันสรุปความสัมพันธข์ องการลำเลียงสารเข้า-ออกจากเซลล์

4) ขัน้ ขยายความรู้ (Elaboration)
ครูอธบิ ายการลำเลียงสารเข้า-ออกจากเซลลเ์ พิม่ เตมิ

5) ขั้นประเมนิ ผล (Evaluation)

ครสู มุ่ ถามนกั เรยี นโดยใช้คำถามตอ่ ไปนี้
- ออสโมซสิ คอื อะไร
- การแพรแ่ บบธรรมดาเกดิ ขึน้ ท่ีช้นั ใด และแพรอ่ ย่างไร
- การแพรแ่ บบฟาลิซิเทตมกี ารลำเลยี งสารอยา่ งไร
- แอคทีฟทรานสปอรต์ มีทศิ ทางการลำเลียงอยา่ งไร

5. ส่ือการสอน / แหลง่ เรียนรู้
- หนงั สือเรียนรายวชิ าวทิ ยาศาสตรช์ ีวภาพ ช้ันมัธยมศึกษาปที ี่ 4
- ส่อื คลิปวดี ีโอเก่ยี วกับ สมบัตกิ ารเป็นเยือ่ เลือกผ่านของเยื่อหมุ้ เซลล์

5

- สอื่ นำเสนอ Power Point เรอื่ งโครงสรา้ งและสมบัตขิ องเยอื่ หุ้มเซลล์
- สื่อนำเสนอ Power Point เรอ่ื งการลำเลียงสารเข้า-ออกเซลล์
- ใบกจิ กรรมที่ 2 การลำเลียงสารเข้า-ออกจากเซลล์
- ฐานข้อมูลจาก อนิ เทอรเ์ น็ต
6. การวดั และประเมินผลการเรียนรู้

จุดประสงค์การเรียนรู้ วิธีการประเมนิ เกณฑใ์ นการประเมนิ ผล

ดา้ นความรู้ (K)

2. นักเรียนสามารถเปรียบเทียบ - ตรวจสอบความถูกต้องของใบ ผา่ นเกณฑก์ ารประเมินร้อยละ 70
และอธิบายการลำเลียงสารเข้า กจิ กรรม
และออกจากเซลล์โดดยการแพร่ - แบบประเมินการทำกิจกรรม
แบบธรรมดา ออสโมซิส การแพร่ - การมีส่วนร่วมในชั้นเรียนและ
แบบฟาลิซิเทต แอกทีฟทรานส ตอบคำถามในตลอดทงั้ กิจกรรม

ปอรต์ ได้

ทกั ษะกระบวนการ (P)

1. นักเรียนสามารถสังเกต - ตรวจสอบความถูกต้องของใบ ผ่านเกณฑก์ ารประเมินรอ้ ยละ 70

โครงสร้างและสมบัติของเย่อื หุ้ม กิจกรรม
- แบบประเมินการทำกิจกรรม
เซลลท์ ่ีสมั พนั ธ์กบั การลำเลยี งสาร - การมีส่วนร่วมในชั้นเรียนและ

เขา้ และออกจากเซลลไ์ ด้ ตอบคำถามในตลอดท้งั กิจกรรม

คณุ ลกั ษณะอันพงึ ประสงค์ (A)

3. นกั เรียนมีความรับผดิ ชอบ ใฝ่ - แบบประเมินการทำกจิ กรรม ผา่ นเกณฑก์ ารประเมนิ ร้อยละ 70

เรยี นร้แู ละทำงานเป็นกล่มุ ได้ดี - สงั เกตพฤตกิ รรมการทำงานกล่มุ
- สังเกตพฤติกรรมนักเรียน

มีความรับผิดชอบ มีความใฝ่

เรียนรแู้ ละทำงานเปน็ กลุม่ ไดด้ ี

6

ใบกิจกรรมท่ี 2
คำช้แี จง : ใหน้ ักเรียนทุกคนรว่ มกนั ระดมความคิดสรปุ การลำเลยี งสารเข้า – ออกเซลล์ดว้ ยวธิ ตี ่างๆ เป็น
แผนภาพความคิดลงในชาร์ท

7

8

9

10

11

แผนการจัดการเรียนร้ทู ่ี 2

รายวชิ า วทิ ยาศาสตรช์ ีวภาพ รหัสวชิ า ว31101 กลมุ่ สาระการเรียนรู้ วทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

โรงเรียนกุมภวาปี ช้ันมัธยมศกึ ษาปีที่ 4 ภาคเรียนที่ 1 ปกี ารศกึ ษา 2565

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 1 การลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ เวลา 4 ช่วั โมง

เรื่อง การลำเลียงสารโดยการสร้างเวสิเคิล เวลา 2 ชั่วโมง

ผสู้ อน นายพาณุวฒั น์ พสั รางกูล วันที่สอน วนั ท่ี เดอื นพฤษภาคม พ.ศ. 2565

มาตรฐานการเรียนรู้ /ตัวชีว้ ัด

สาระท่ี 1 วทิ ยาศาสตร์ชีวภาพ
มาตรฐาน ว 1.2 เข้าใจสมบัติของส่ิงมีชีวิต หน่วยพนื้ ฐานของสิง่ มีชีวิต การลำเลียงสารเข้าและออก
จากเซลล์ ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่ของระบบต่าง ๆ ของสัตว์และมนุษย์ที่ทำงานสัมพันธ์กัน
ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่ของอวัยวะต่าง ๆ ของพืชที่ทำงานสัมพันธ์กัน รวมทั้งนำความรู้ไปใช้
ประโยชน์
ว 1.2 ม.4/1 อธิบายโครงสร้างและสมบัติของเยื่อหุ้มเซลล์ที่สัมพันธ์กับการลำเลียงสารและ
เปรยี บเทียบการลำเลยี งสารผ่านเยื่อห้มุ เซลล์แบบต่าง ๆ
1. สาระสำคัญ
เซลล์มกี ารลำเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ โดยมกี ารควบคมุ ท้งั ขนิดและปริมาณสารท่ีผ่านเข้าออก
กระบวนการนี้ทำให้เซลล์รักษาดุลยภาพไว้ได้และเชลล์สามารถทำงานได้ตามปกติ ซึ่งส่งผลให้สิ่งมีชีวิต
ดำรงชีวติ อยู่ได้
เยือ่ ห้มุ เชลล์ทำหน้าท่เี ปน็ เย่อื เลอื กผ่านในการลำเลียงสาร โดยโครงสรา้ งและสมบตั ิของเยื่อห้มุ เซลล์
มคี วามสมั พันธก์ ับการลำเลียงสารซ่ึงมีหลายวิธี เช่น การแพร่แบบธรรมดา ออสโมซิส การแพรแ่ บบฟาลิซเิ ทต
แอกทีฟทรานสปอรต์ เอนโดไซโทซสิ และเอกโซไซโทซิส
2. สาระการเรยี นรู้
- เย่ือหมุ้ เซลล์มีโครงสร้างเปน็ เยือ่ หมุ้ สองชน้ั ทม่ี ี ลพิ ิดเปน็ องค์ประกอบ และมีโปรตีนแทรกอยู่
- สารที่ละลายได้ในลิพิดและสารที่มีขนาดเล็ก สามารถแพร่ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ได้โดยตรง ส่วนสาร
ขนาดเล็กที่มีประจุตอ้ งลำเลียงผ่านโปรตีนที่แทรก อยู่ที่เยื่อหุ้มเซลล์ซึ่งมี ๒ แบบ คือ การแพร่แบบฟาซิลิเทต
และแอกทีฟทรานสปอร์ต ในกรณีสารขนาดใหญ่ เช่น โปรตีนจะลำเลียงเข้าโดย กระบวนการเอนโดไซโทซิส
หรือลำเลียงออกโดยกระบวนการเอกโซไซโทซิส

12

3. จุดประสงค์การเรียนรู้
1. นักเรยี นสามารถเปรียบเทียบและอธิบายการลำเลยี งสารโดยการสรา้ งเวสิเคิล โดยใชแ้ บบเอนโดไซ

โทซิส และเอกโซไซโทซิสได้
2. นกั เรยี นสามารถเขยี นแผนภาพการลำเลียงสารโดยการสร้างเวสเิ คิล โดยใชแ้ บบเอนโดไซโทซสิ

และเอกโซไซโทซสิ ได้
3. นกั เรยี นมคี วามรบั ผิดชอบ ใฝ่เรยี นรู้และทำงานเปน็ กลุ่มไดด้ ี

4. กจิ กรรมการเรียนรู้
ชว่ั โมงที่ 1

1) ขน้ั กระตุ้นความสนใจ (Engage)
1. ครถู ามคำถามเพื่อกระตุน้ ความสนใจว่า ถ้าสารท่ีโมเลกลุ ขนาดใหญซ่ ึ่งสารโมเลกลุ ใหญเ่ หล่านไี้ ม่

สามารถผา่ นเยือ่ หมุ้ เซลล์ หรอื โปรตนี ในเยอื่ ห้มุ เซลล์ได้โดยตรงจะลำเลียงสารเข้าส่เู ซลล์อย่างไร
(แนวคำตอบ : เซลล์สามารถลำเลียงสารเหลา่ น้ไี ดด้ ว้ ยกลไกการลำเลยี ง โดยการสร้างเวสเิ คิลจากเยื่อ
หมุ้ เซลล์หรือออร์แกเนลล์ โดยเย่ือห้มุ เซลล์มีสมบัตสิ ามารถรวมตัวกับเยอ่ื หมุ้ ออร์แกเนลล์ หรอื แยกตัว
ออกเพื่อสรา้ งเวสิเคลิ สมบัติดังกลา่ วนเี้ อง ทำใหเ้ ซลลส์ ามารถใช้เย่ือห้มุ เซลลล์ ้อมรอบสารโมเลกุล
ใหญไ่ ด้)

2) ขน้ั สำรวจค้นหา (Explore)
1. แบ่งนักเรยี นออกเปน็ กลุ่มละ 4 -5 คน
1. ครูให้นักเรียนคน้ หาข้อมูลจากสอ่ื นำเสนอ Power Point และอนิ เทอร์เนต็ เพ่ือหาขอ้ มูลว่าถงุ เวสิ

เคิลคืออะไร และมกี ารลำเลียงสารอย่างไร
2. ครใู ห้นักเรยี นทำกจิ กรรมท่ี 1.3 การลำเลยี งสารโดยการสร้างเวสิเคิล

3) ข้ันอธบิ ายและลงขอ้ สรุป (Explanation)
1. ครูและนักเรียนร่วมกนั สรปุ บทเรียนรว่ มกัน โดยใชค้ ำถามดงั ตอ่ ไปน้ีและอธบิ ายเพ่มิ เติม
- เอกโซไซโทซิส (exocytosis) มีการลำเลยี งสารอย่างไร
- เอนโดไซโทซสิ (endocytosis) มกี ารลำเลยี งสารอย่างไร
2. ใหน้ กั เรียนเขียนแผนภาพเพ่ือแสดงการลำเลยี งสารโดยการสร้างเวสเิ คิล

4) ขัน้ ขยายความรู้ (Elaboration)
1. ครนู ำภาพสรุปการลำเลยี งสารเข้าสู่เซลล์ (endocytosis) ด้วยวิธีตา่ งๆ จากนนั้ ครูสุ่มนักเรียนเพ่ือ

สอบถามความเขา้ ใจ

13

5) ข้นั ประเมนิ ผล (Evaluation)
1. ครนู ำแผนภาพสรุปการลำเลียงสารโดยการสร้างเวสเิ คิล
2. ครูสุ่มถามนักเรยี น 5 คน โดยมีคำถามดงั ตอ่ ไปน้ี
- การหลง่ั เอนไซมท์ ่ีใชใ้ นการยอ่ ยอาหารมีการลำเลียงสารแบบใด
- ให้ยกตัวอย่างการลำเลยี งสารออกนอกเซลล์ มาคนละ 1 อยา่ ง
- ทำไมเราจึงตอ้ งเช้ือโรคไปทำลายท่เี ซลลเ์ ม็ดเลือดขาว
- สารทใ่ี ช้ลำเลียงสารแบบฟาโกไซโทซสิ คอื สารชนิดใด
- ฟาโกไซโทซิส มวี ธิ กี ารลำเลยี งอยา่ งไร
- โปรตีนตวั รบั มหี น้าท่ีอยา่ งไร

14

6. การวดั และประเมินผลการเรยี นรู้

จุดประสงค์การเรยี นรู้ วิธีการประเมิน เกณฑใ์ นการประเมนิ ผล

ดา้ นความรู้ (K)

1. นกั เรียนสามารถเปรยี บเทียบ - ตรวจสอบความถูกต้องของใบ ผ่านเกณฑก์ ารประเมนิ ร้อยละ 70
และอธิบายการลำเลยี งสารโดย กิจกรรม
การสรา้ งเวสเิ คิล โดยใช้แบบเอน - แบบประเมนิ การทำกจิ กรรม
โดไซโทซิส และเอกโซไซโทซสิ ได้ - การมีส่วนร่วมในชั้นเรียนและ
ตอบคำถามในตลอดทง้ั กจิ กรรม

ทักษะกระบวนการ (P)

2. นักเรยี นสามารถเขียนแผนภาพ - ตรวจสอบความถูกต้องของใบ ผา่ นเกณฑก์ ารประเมินรอ้ ยละ 70

การลำเลียงสารโดยการสร้างเวสิ กิจกรรม
- ตรวจสอบความถูกต้องของ
เคิล โดยใช้แบบเอนโดไซโทซิส แผนภาพ

และเอกโซไซโทซสิ ได้ - แบบประเมนิ การทำกิจกรรม

- การมีส่วนร่วมในชั้นเรียนและ

ตอบคำถามในตลอดท้ังกจิ กรรม

คุณลกั ษณะอนั พึงประสงค์ (A)

3. นักเรียนมีความรบั ผดิ ชอบ ใฝ่ - สังเกตพฤติกรรมการเรียนในชน้ั ผ่านเกณฑก์ ารประเมินร้อยละ 70

เรียนร้แู ละทำงานเป็นกลมุ่ ได้ดี เรียน
- แบบประเมนิ การทำกจิ กรรม

- สังเกตพฤติกรรมนักเรียน มี

ความรับผิดชอบ มีความใฝ่เรียนรู้

และทำงานเป็นกลมุ่ ได้ดี

15

กิจกรรมที่ 1.3 การลำเลียงสารโดยการสร้างเวสิเคิล
คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนแต่ละกลมุ่ สรปุ การลำเลยี งสารโดยการสรา้ งเวสเิ คิลในแบบต่างๆ ออกมาเปน็ แผนภาพลง
ในกระดาษ A4

16

17

18

19