รายงาน การส ารวจความหลากชนิดของนก ในล ่ ุ มน า ้ อง ิ ตอนล ่ าง มกราคม 2567 ส ุ ทธ ิ มลท ิ องและ สมาคมแม่น ้าเพื่อชีวิต
สรุปรายงานการส ารวจความหลากชนิดของนกในลุ่มน ้าอิงตอนล่าง พื้นที่ส ารวจ ด ำเนินกำรส ำรวจควำมหลำกชนิดของนกภำยในพ้ืนที่ลุ่มน้ำ อิงตอนล่ำงใน 4 พ้ืนที่ไดแ้ก่ 1) บ้ำนป่ ำข่ำ ต ำบลป่ ำตำล อ ำเภอขุนตำล จังหวัดเชียงรำย 2) บ้ำนป่ ำบง ต ำบลยำงฮอม อ ำเภอขุนตำล จังหวัดเชียงรำย 3) บ้ำนม่วงชุม ต ำบลครึ่ง อ ำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงรำย 4) บ้ำนบุญเรืองใต้ ต ำบลบุญเรือง อ ำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงรำย 1.บ้ำนป่ ำข่ำ ต ำบลป่ ำตำล 2.บ้ำนป่ ำบง ต ำบลยำงฮอม
3.บ้ำนม่วงชุม ต ำบลครึ่ ง 4.บ้ำนบุญเรืองใต้ ต ำบลบุญเรือง
การส ารวจความหลากหลายของชนิดพันธ์ุนก ส ำรวจโดยกำรพบเห็นตัวนกโดยตรง (Direct count)โดยเลือกเส้นทำงส ำรวจตำมเส้นทำงที่ ชุมชนใช้เป็ นประจ ำ (Road side) สำมำรถใช้พัฒนำเป็ นเส้นทำงกำรเรียนรู้ของชุมชนได้ และให้เป็ น ตวัแทนถิ่นที่อยู่อำศัยที่ส ำคญัของพ้ืนที่ลุ่มน้ ำอิงตอนล่ำงกำรส ำรวจจะท ำกำรเก็บข้อมูลชนิดและ ประชำกรนกที่พบพร้อมบันทึกพิกัดต ำแหน่งเส้นทำงส ำรวจ น ำจ ำนวนชนิดนกที่พบสรุปเป็ นรำยชื่อชนิด และตรวจสอบสถำนภำพทำงด้ำนกำรอนุรักษ์ ของโลกและของประเทศไทยจำกสถำนภำพทำงกำรอนุรักษ์ใน Global Threat Status (Bird Life 2021) National Threat Status (ONEP 2020)และ National Threat Level (BCST) รวมถึงประเมินควำมชุกชุม(Abundance) ในพ้ืนที่ของนกแต่ละชนิด ค่าสถิติที่ใช้ในการส ารวจประชากรนก ความชุกชุม(Abundance) เป็ นกำรศึกษำประชำกรของนกที่นิยมกันมำกที่สุดเป็ นกำรหำประชำกรของนกในเชิง คุณภำพ (Qualitative) ไม่ใช่หำจ ำนวนตัวหรือเชิงปริมำณ (Quantitative) เปอร์เซ็นต์ควำมชุกชุม = จำ นวนคร้ังที่พบนก X 100 จำ นวนคร้ังที่สำ รวจ เมื่อได้เปอร์เซ็นต์ควำมชุกชุมแล้วก็น ำมำตัดสินถึงควำมชุกชุมของประชำกรซึ่งมักจะ แตกต่ำงกันแล้วแต่กำรตัดสินของแต่ละบุคคลก ำหนดระดับควำมชุกชุมออกเป็ น 6ระดับ คือ 1 – 10 จัดเป็ นนกที่มีควำมชุกชุม “น้อยมำก (Very rare)” 11 – 20 จัดเป็ นนกที่มีควำมชุกชุม “น้อย (Rare)” 21 – 40 จัดเป็ นนกที่มีควำมชุกชุม “ค่อนข้ำงน้อย (Uncommon)” 41 – 60 จัดเป็ นนกที่มีควำมชุกชุม “ปำนกลำง (Moderate common)” 61 – 90 จัดเป็ นนกที่มีควำมชุกชุม “บ่อย (Common)” 91 – 100 จัดเป็ นนกที่มีควำมชุกชุม “บ่อยมำก (Very common)”
ผลการส ารวจความหลากชนิดของนกในลุ่มน ้าอิงตอนล่าง จำกกำรด ำเนินงำนกำรส ำรวจควำมหลำกชนิดของนกในพ้ืนที่เป้ำหมำยต้ังแต่เดือน กรกฏำคม 2566 – เดือน ธันวำคม 2566จำ นวน 3คร้ัง ไดผ้ลกำรสำ รวจ ดงัน้ี 1. ความหลากหลายของชนิดนกโดยรวม จำกกำรสำ รวจพ้ืนที่เป้ำหมำย 4 หมู่บ้ำน พบชนิดนกท้งัหมด 110 ชนิด ดังรำยละเอียด ตำมตำรำงที่ 1 ตำรำงที่ 1 แสดงชนิดนกท้งัหมดที่พบในพ้ืนที่สำ รวจ No. ชนิดนก Common Name Scientific Name 1 เป็ดแดง Lesser Whistling Duck Dendrocygnajavanica 2 เป็ดลาย Garganey Spatula querquedula 3 เป็ดปากส้ัน Eurasian Wigeon Marecapenelope 4 เป็ดเทาพันธุ์อินเดีย Indian Spot-billed Duck Anaspoecilorhyncha 5 เป็ดเทาพันธุ์จีน Eastern Spot-billed Duck Anaszonorhyncha 6 เป็ดปี กเขียว Eurasian Teal Anascrecca 7 ไก่ป่า Red Junglefowl Gallus gallus 8 นกเป็ดผีเล็ก Little Grebe Tachybaptusruficollis 9 นกพิราบป่า Rock Pigeon Columba livia 10 นกเขาไฟ Red Collared Dove Streptopeliatranquebarica 11 นกเขาใหญ่, นกเขาหลวง Eastern Spotted Dove Spilopeliachinensis 12 นกเขาชวา Zebra Dove Geopeliastriata 13 นกกระปูดใหญ่ Greater Coucal Centropussinensis 14 นกกระปูดเล็ก Lesser Coucal Centropusbengalensis 15 นกบ้งัรอกใหญ่ Green-billed Malkoha Phaenicophaeustristis 16 นกกาเหว่า Asian Koel Eudynamysscolopaceus 17 นกแอ่นพันธุ์หิมาลัย Himalayan Swiftlet Aerodramusbrevirostris 18 นกแอ่นตาล Asian Palm Swift Cypsiurusbalasiensis 19 นกแอ่นบ้าน House Swift Apusnipalensis 20 นกเด้าดิน Common Sandpiper Actitishypoleucos
21 นกอีล้า Common Moorhen Gallinulachloropus 22 นกอีโก้ง Grey-headed Swamphen Porphyriopoliocephalus 23 นกกวัก White-breasted Waterhen Amaurornisphoenicurus 24 นกกระแตแต้แว๊ด Red-wattled Lapwing Vanellusindicus 25 นกปากห่าง Asian Openbill Anastomusoscitans 26 นกยางด า Black Bittern Ixobrychusflavicollis 27 นกยางไฟธรรมดา Cinnamon Bittern Ixobrychuscinnamomeus 28 นกยางไฟหัวด า Yellow Bittern Ixobrychussinensis 29 นกแขวก Black-crowned Night Heron Nycticoraxnycticorax 30 นกยางเปี ย Little Egret Egrettagarzetta 31 นกยางกรอกพันธุ์จีน Chinese Pond Heron Ardeolabacchus 32 นกยางควาย Eastern Cattle Egret Bubulcuscoromandus 33 นกยางโทนใหญ่ Great Egret Ardea alba 34 นกยางโทนน้อย Intermediate Egret Ardeaintermedia 35 นกกระสานวล Grey Heron Ardeacinerea 36 นกกระสาแดง Purple Heron Ardeapurpurea 37 นกเค้าโมง,นกเค้าแมว Asian Barred Owlet Glaucidiumcuculoides 38 เหยี่ยวขาว Black-winged Kite Elanuscaeruleus 39 เหยี่ยวนกเขาชิครา Shikra Accipiter badius 40 เหยยี่วผ้ึง Oriental Honey-buzzard Pernisptilorhynchus 41 เหยยี่วกิ้งก่าสีดา Black Baza Avicedaleuphotes 42 เหยี่ยวทุ่งพันธุ์เอเชียตะวันออก Eastern Marsh Harrier Circus spilonotus 43 เหยี่ยวด่างด าขาว Pied Harrier Circus melanoleucos 44 เหยี่ยวปี กแดง Rufous-winged Buzzard Butasturliventer 45 นกเค้าโมง, นกเค้าแมว Asian Barred Owlet Glaucidiumcuculoides 46 นกกระเต็นน้อยธรรมดา Common Kingfisher Alcedoatthis 47 นกกระเต็นอกขาว White-throated Kingfisher Halcyon smyrnensis 48 นกกระเต็นหัวด า Black-capped Kingfisher Halcyon pileata 49 นกกระเต็นปักหลัก Pied Kingfisher Cerylerudis
50 นกจาบคาเล็ก Asian Green Bee-eater Meropsorientalis 51 นกตะขาบทุ่ง Indochinese Roller Coraciasaffinis 52 นกตีทอง Coppersmith Barbet Psilopogonhaemacephalus 53 นกโพระดกธรรมดา Lineated Barbet Psilopogonlineatus 54 เหยี่ยวเคสเตรล Common Kestrel Falco tinnunculus 55 นกแต้วแล้วธรรมดา Blue-winged Pitta Pitta moluccensis 56 นกแอ่นพง Ashy Woodswallow Artamusfuscus 57 นกขมิ้นนอ้ยธรรมดา Common Iora Aegithinatiphia 58 นกพญาไฟเล็ก Small Minivet Pericrocotuscinnamomeus 59 นกพญาไฟพันธุ์เหนือ Long-tailed Minivet Pericrocotusethologus 60 นกแซงแซวหางปลา Black Drongo Dicrurusmacrocercus 61 นกแซงแซวหางบ่วงใหญ่ Greater Racquet-tailed Drongo Dicrurusparadiseus 62 นกแซงแซวสีเทา Ashy Drongo Dicrurusleucophaeus 63 นกจับแมลงจุกด า Black-naped Monarch Hypothymisazurea 64 นกกาแวน Racquet-tailed Treepie Crypsirinatemia 65 นกอีเสือสีน้า ตาล Brown Shrike Laniuscristatus 66 นกอีเสือหัวด า Long-tailed Shrike Laniusschach 67 นกจับแมลงหัวเทา Grey-headed Canary-flycatcher Culicicapaceylonensis 68 นกพงปากหนา Thick-billed Warbler Arundinaxaedon 69 นกยอดข้าวหางแพนหัวแดง Bright-capped Cisticola Cisticolaexilis 70 นกกระจิบธรรมดา Common Tailorbird Orthotomussutorius 71 นกกระจิบคอด า Dark-necked Tailorbird Orthotomusatrogularis 72 นกกระจิบหญ้าท้องเหลือง Yellow-bellied Prinia Priniaflaviventris 73 นกกระจิบหญ้าสีเรียบ Plain Prinia Priniainornata 74 นกนางแอ่นทรายสีน้า ตาล Asian Plain Martin Ripariachinensis 75 นกนางแอ่นบ้าน Barn Swallow Hirundorustica 76 นกปรอดทอง Black-headed Bulbul Brachypodiusatriceps 77 นกปรอดเหลืองหัวจุก Black-crested Bulbul Rubigulaflaviventris 78 นกปรอดสวน Streak-eared Bulbul Pycnonotusconradi
79 นกปรอดคอลาย Stripe-throated Bulbul Pycnonotusfinlaysoni 80 นกปรอดหัวโขน Red-whiskered Bulbul Pycnonotusjocosus 81 นกปรอดหัวสีเขม่า Sooty-headed Bulbul Pycnonotusaurigaster 82 นกปรอดหัวตาขาว Flavescent Bulbul Pycnonotusflavescens 83 นกกระจิ๊ดธรรมดา Yellow-browed Leaf Warbler Phylloscopusinornatus 84 นกกระจิ๊ดสีคล้า Dusky Warbler Phylloscopusfuscatus 85 นกกินแมลงอกเหลือง Pin-striped Tit Babbler Mixornisgularis 86 นกกระจ้อยวงตาสีทอง Warbler Phylloscopus sp. 87 นกจาบดินอกลาย Puff-throated Babbler Pellorneumruficeps 88 นกแว่นตาขาวสีทอง Indian White-eye Zosteropspalpebrosus 89 นกกิ้งโครงคอดา Black-collared Starling Gracupicanigricollis 90 นกเอ้ียงสาริกา Common Myna Acridotherestristis 91 นกเอ้ียงหงอน White-vented Myna Acridotheresgrandis 92 นกกิ้งโครงแกลบหวัเทา Chestnut-tailed Starling Sturniamalabarica 93 นกกางเขนบ้าน Oriental Magpie Robin Copsychussaularis 94 นกกางเขนดง White-rumpedShama Kittacinclamalabarica 95 นกจบัแมลงคอน้า ตาลแดง Hill Blue Flycatcher Cyorniswhitei 96 นกจับแมลงคอแดง Taiga Flycatcher Ficedulaalbicilla 97 นกยอดหญ้าสีด า, นกข้ีหมา Pied Bushchat Saxicolacaprata 98 นกยอดหญ้าหัวด า Amur Stonechat Saxicolastejnegeri 99 นกสีชมพูสวน Scarlet-backed Flowerpecker Dicaeumcruentatum 100 นกกินปลีแก้มสีทับทิม Ruby-cheeked Sunbird Chalcopariasingalensis 101 นกกินปลีอกเหลือง Olive-backed Sunbird Cinnyrisjugularis 102 นกปลีกล้วยเล็ก Little Spiderhunter Arachnotheralongirostra 103 นกกระจาบธรรมดา Baya Weaver Ploceusphilippinus 104 นกกระติ๊ดข้ีหมู Scaly-breasted Munia Lonchurapunctulata 105 นกกระติ๊ดตะโพกขาว White-rumpedMunia Lonchurastriata 106 นกกระติ๊ดแดง Red Avadavat Amandavaamandava 107 นกกระจอกบ้าน Eurasian Tree Sparrow Passer montanus
108 นกเด้าลมหลังเทา Grey Wagtail Motacillacinerea 109 นกอุ้มบาตร White Wagtail Motacilla alba 110 นกเด้าดินสวน Olive-backed Pipit Anthushodgsoni 2. ความหลากหลายของชนิดนกรายหมู่บ้าน จำกกำรส ำรวจชนิดนกในพ้ืนที่ 4 หมู่บ้ำน พบว่ำ บ้ำนป่ ำบง พบชนิดนกมำกที่สุด คือ 78 ชนิด รองลงมำ คือบ้ำนบุญเรือง พบชนิดนก 70 ชนิด บ้ำนเมืองชุม 69 ชนิด และบ้ำนป่ ำข่ำ 66 ชนิด ตำมล ำดับ (รำยละเอียดดังตำรำงที่ 2 ) ตำรำงที่ 2แสดงชนิดนกที่พบในแต่ละพ้ืนที่กำรส ำรวจ No. ชนิดนก บ้านป่ าข่า บ้านป่ าบง บ้านเมืองชุม บ้านบุญเรือง 1 เป็ดแดง ✓ ✓ ✓ ✓ 2 เป็ดลาย ✓ 3 เป็ดปากส้ัน ✓ 4 เป็ดเทาพันธุ์อินเดีย ✓ ✓ ✓ 5 เป็ดเทาพันธุ์จีน ✓ 6 เป็ดปี กเขียว ✓ 7 ไก่ป่า ✓ ✓ 8 นกเป็ดผีเล็ก ✓ ✓ 9 นกพิราบป่า ✓ ✓ 10 นกเขาไฟ ✓ 11 นกเขาใหญ่, นกเขาหลวง ✓ ✓ ✓ ✓ 12 นกเขาชวา ✓ ✓ ✓ ✓ 13 นกกระปูดใหญ่ ✓ ✓ ✓ ✓ 14 นกกระปูดเล็ก ✓ ✓ 15 นกบ้งัรอกใหญ่ ✓ ✓ ✓ ✓ 16 นกกาเหว่า ✓ ✓ ✓ ✓ 17 นกแอ่นพันธุ์หิมาลัย ✓ 18 นกแอ่นตาล ✓ ✓
19 นกแอ่นบ้าน ✓ 20 นกเด้าดิน ✓ 21 นกอี ล้ า ✓ ✓ ✓ 22 นกอีโก้ง ✓ 23 นกกวัก ✓ ✓ ✓ ✓ 24 นกกระแตแต้แว๊ด ✓ ✓ ✓ ✓ 25 นกปากห่าง ✓ ✓ ✓ ✓ 26 นกยางด า ✓ ✓ ✓ 27 นกยางไฟธรรมดา ✓ ✓ ✓ 28 นกยางไฟหัวด า ✓ ✓ ✓ 29 นกแขวก ✓ ✓ ✓ 30 นกยางเปี ย ✓ ✓ ✓ 31 นกยางกรอกพันธุ์จีน ✓ ✓ ✓ 32 นกยางควาย ✓ ✓ ✓ ✓ 33 นกยางโทนใหญ่ ✓ ✓ 34 นกยางโทนน้อย ✓ ✓ 35 นกกระสานวล ✓ ✓ ✓ 36 นกกระสาแดง ✓ ✓ ✓ 37 นกเค้าโมง,นกเค้าแมว ✓ 38 เหยี่ยวขาว ✓ ✓ ✓ 39 เหยี่ยวนกเขาชิครา ✓ 40 เหยยี่วผ้ึ ง ✓ ✓ 41 เหยยี่วกิ้งก่าสี ดา ✓ ✓ 42 เหยี่ยวทุ่งพันธุ์เอเชียตะวันออก ✓ 43 เหยี่ยวด่างด าขาว ✓ 44 เหยี่ยวปี กแดง ✓ ✓ 45 นกเค้าโมง, นกเค้าแมว ✓ 46 นกกระเต็นน้อยธรรมดา ✓ 47 นกกระเต็นอกขาว ✓ ✓ ✓ ✓
48 นกกระเต็นหัวด า ✓ 49 นกกระเต็นปักหลัก ✓ 50 นกจาบคาเล็ก ✓ ✓ ✓ ✓ 51 นกตะขาบทุ่ง ✓ 52 นกตีทอง ✓ ✓ ✓ 53 นกโพระดกธรรมดา ✓ ✓ ✓ ✓ 54 เหยี่ยวเคสเตรล ✓ 55 นกแต้วแล้วธรรมดา ✓ 56 นกแอ่นพง ✓ ✓ ✓ 57 นกขมิ้นนอ้ ยธรรมดา ✓ ✓ ✓ ✓ 58 นกพญาไฟเล็ก ✓ 59 นกพญาไฟพันธุ์เหนือ ✓ 60 นกแซงแซวหางปลา ✓ ✓ ✓ ✓ 61 นกแซงแซวหางบ่วงใหญ่ ✓ 62 นกแซงแซวสีเทา ✓ ✓ 63 นกจับแมลงจุกด า ✓ ✓ ✓ 64 นกกาแวน ✓ ✓ 65 นกอี เสื อสี น้ า ตาล ✓ ✓ ✓ ✓ 66 นกอีเสือหัวด า ✓ ✓ 67 นกจับแมลงหัวเทา ✓ ✓ ✓ ✓ 68 นกพงปากหนา ✓ 69 นกยอดข้าวหางแพนหัวแดง ✓ 70 นกกระจิบธรรมดา ✓ ✓ ✓ ✓ 71 นกกระจิบคอด า ✓ ✓ ✓ ✓ 72 นกกระจิบหญ้าท้องเหลือง ✓ ✓ 73 นกกระจิบหญ้าสีเรียบ ✓ ✓ ✓ ✓ 74 นกนางแอ่นทรายสี น้ า ตาล ✓ ✓ ✓ 75 นกนางแอ่นบ้าน ✓ ✓ ✓ ✓ 76 นกปรอดทอง ✓ ✓
77 นกปรอดเหลืองหัวจุก ✓ ✓ ✓ 78 นกปรอดสวน ✓ ✓ ✓ ✓ 79 นกปรอดคอลาย ✓ ✓ ✓ 80 นกปรอดหัวโขน ✓ ✓ ✓ ✓ 81 นกปรอดหัวสีเขม่า ✓ ✓ ✓ ✓ 82 นกปรอดหัวตาขาว ✓ 83 นกกระจิ๊ ดธรรมดา ✓ ✓ ✓ ✓ 84 นกกระจิ๊ ดสี คล้ า ✓ ✓ ✓ ✓ 85 นกกินแมลงอกเหลือง ✓ ✓ ✓ ✓ 86 นกกระจ้อยวงตาสีทอง ✓ 87 นกจาบดินอกลาย ✓ ✓ ✓ ✓ 88 นกแว่นตาขาวสีทอง ✓ ✓ 89 นกกิ้งโครงคอดา ✓ ✓ ✓ 90 นกเอ้ี ยงสาริ กา ✓ ✓ ✓ ✓ 91 นกเอ้ี ยงหงอน ✓ ✓ ✓ ✓ 92 นกกิ้งโครงแกลบหวั เทา ✓ ✓ 93 นกกางเขนบ้าน ✓ ✓ ✓ 94 นกกางเขนดง ✓ ✓ ✓ ✓ 95 นกจบั แมลงคอน้ า ตาลแดง ✓ ✓ ✓ 96 นกจับแมลงคอแดง ✓ ✓ ✓ ✓ 97 นกยอดหญ้าสีด า, นกข้ี หมา ✓ ✓ ✓ ✓ 98 นกยอดหญ้าหัวด า ✓ 99 นกสีชมพูสวน ✓ ✓ ✓ ✓ 100 นกกินปลีแก้มสีทับทิม ✓ 101 นกกินปลีอกเหลือง ✓ ✓ ✓ ✓ 102 นกปลีกล้วยเล็ก ✓ 103 นกกระจาบธรรมดา ✓ ✓ ✓ 104 นกกระติ๊ ดข้ี หมู ✓ ✓ ✓ ✓ 105 นกกระติ๊ ดตะโพกขาว ✓
106 นกกระติ๊ดแดง ✓ 107 นกกระจอกบ้าน ✓ ✓ ✓ 108 นกเด้าลมหลังเทา ✓ ✓ ✓ 109 นกอุ้มบาตร ✓ ✓ 110 นกเด้าดินสวน ✓ จ านวนชนิดรวม 66 78 69 70 กรำฟที่ 1แสดงชนิดนกรวมที่ส ำรวจพบในแต่ละพ้ืนที่
จำกกรำฟด้ำนล่ำงแสดงชนิดนกที่ส ำรวจพบในแต่ละคร้ัง คร้ังที่ 1 ส ำรวจในเดือน กรกฏำคม คร้ังที่2 ส ำรวจในเดือนกนัยำยน และคร้ังที่3 ส ำรวจในเดือนธันวำคม โดยจ ำนวนชนิด นกมีแนวโนม้ สูงข้ึนในเดือนธนัวำคม ซ่ึงชนิดนกที่พบส่วนใหญ่เป็นนกอพยพในฤดูหนำวเช่น เป็ ด ลำยเป็ ดปี กเขียว นกเด้ำดิน เหยี่ยวด่ำงด ำขำว เป็ นต้น กรำฟที่ 2แสดงชนิดนกที่ส ำรวจพบในแต่ละคร้ัง
3. สถานภาพและความชุกชุม(Abundance) ของนกแต่ละชนิดในพื้นที่ จำกชนิดนกที่สำ รวจพบในพ้ืนที่น ำมำตรวจสอบสถำนภำพ ทำงด้ำนกำรอนุรักษ์ของโลก และของประเทศไทย รวมถึงค่ำควำมชุกชุมของนกแต่ละชนิดในพ้ืนที่พบวำ่ นกที่ส ำรวจพบ 110 ชนิด แบ่งตำมสถำนภำพกำรอพยพเป็น นกประจำ ถิ่น 63 ชนิด นก อพยพฤดูหนำว 19 ชนิด นกที่มีท้งัประชำกรที่ประจำ ถิ่นและประชำกรที่อพยพ 26 ชนิด นกอยพพ มำท ำรังหรืออพยพผ่ำน 1 ชนิด และนกอพยพฤดูหนำวหรืออพยพมำท ำรัง 1 ชนิด เมื่อตรวจสอบสถำนภำพนกทำงด้ำนกำรอนุรักษ์ พบนกที่มีสถำพภำพกำรอนุรักษ์ใน ระดับประเทศ ตำม National Threat Status (ONEP 2020) ที่เป็ น Vulnerable (VU) หรือมีแนวโน้ม ใกล้สูญพันธุ์ หมำยถึง ชนิดพันธุ์ที่เข้ำสู่ภำวะใกล้สูญพันธุ์ในอนำคตอันใกล้ ถ้ำยังคงมีปัจจัยต่ำงๆ อนัเป็นสำเหตุใหช้นิดพนัธุ์น้นัสูญพนัธุ์ พบนก 3 ชนิด ไดแ้ก่เป็ดลำย นกนำงแอ่นทรำยสีน้ำ ตำล และ นกปรอดหัวโขน นกที่มีสถำพภำพกำรอนุรักษ์ในระดับประเทศตำม National Threat Level (BCST) ที่เป็ น Endangered (EN) หรือ ใกล้สูญพันธุ์ หมำยถึง ชนิดพันธุ์ที่ก ำลังอยู่ในภำวะอันตรำยที่ใกล้จะสูญ พันธุ์ ไปจำกโลกหรือสูญพันธุ์ไปจำกแหล่งที่มีกำรกระจำยพันธุ์อยู่ ถ้ำปัจจัยต่ำง ๆ ที่เป็ นสำเหตุให้ เกิดกำรสูญพันธุ์ยังด ำเนินต่อไป พบนก 1 ชนิด ไดแ้ก่เป็ดลำย และสถำนภำพอื่นๆ รำยละเอียด ตำมตำรำงที่ 3 ตำรำงที่ 3 สถำนภำพและควำมชุกชุม(Abundance) ของนกแต่ละชนิดในพ้ืนที่ No. ชนิดนก ความชุกชุม Seasonal status Global Threat Status (BirdLife 2021) National Threat Status (ONEP 2020) National Threat Level (BCST) 1 เป็ดแดง Common R,N 2 เป็ดลาย Very rare N VU EN 3 เป็ดปากส้ัน Very rare N 4 เป็ดเทาพันธุ์อินเดีย Moderate common R,N 5 เป็ดเทาพันธุ์จีน Very rare N 6 เป็ดปี กเขียว Very rare N 7 ไก่ป่า Uncommon R 8 นกเป็ดผีเล็ก Rare R,N 9 นกพิราบป่า Uncommon R 10 นกเขาไฟ Very rare R 11 นกเขาใหญ่ Very common R
12 นกเขาชวา Moderate common R 13 นกกระปูดใหญ่ Very common R 14 นกกระปูดเล็ก Uncommon R 15 นกบ้ งั รอกใหญ่ Moderate common R 16 นกกาเหว่า Moderate common R 17 นกแอ่นพันธุ์หิมาลัย Very rare R,N 18 นกแอ่นตาล Rare R 19 นกแอ่นบ้าน Very rare R 20 นกเด้าดิน Very rare N 21 นกอี ล้ า Moderate common R,N 22 นกอีโก้ง Rare R 23 นกกวัก Common R 24 นกกระแตแต้แว๊ด Uncommon R 25 นกปากห่าง Moderate common R 26 นกยางด า Moderate common B, N, (R?) 27 นกยางไฟธรรมดา Moderate common R 28 นกยางไฟหัวด า Uncommon R 29 นกแขวก Moderate common R,N 30 นกยางเปี ย Moderate common R,N 31 นกยางกรอกพันธุ์จีน Moderate common R,N 32 นกยางควาย Common R,N 33 นกยางโทนใหญ่ Moderate common R,N 34 นกยางโทนน้อย Rare R,N 35 นกกระสานวล Uncommon R,N LC 36 นกกระสาแดง Moderate common R,N 37 นกเค้าโมง,นกเค้าแมว Very rare R 38 เหยี่ยวขาว Uncommon R NT NT 39 เหยี่ยวนกเขาชิครา Very rare R,N 40 เหยยี่วผ้ึ ง Rare R,N
41 เหยยี่วกิ้งก่าสี ดา Rare R,N 42 เหยี่ยวทุ่งพันธุ์เอเชียตะวันออก Very rare N NT 43 เหยี่ยวด่างด าขาว Very rare N NT 44 เหยี่ยวปี กแดง Uncommon R 45 นกเค้าโมง, นกเค้าแมว Very rare R 46 นกกระเต็นน้อยธรรมดา Very rare R,N 47 นกกระเต็นอกขาว Common R 48 นกกระเต็นหัวด า Very rare N 49 นกกระเต็นปักหลัก Very rare R 50 นกจาบคาเล็ก Very common R 51 นกตะขาบทุ่ง Very rare R 52 นกตีทอง Moderate common R 53 นกโพระดกธรรมดา Common R 54 เหยี่ยวเคสเตรล Very rare N 55 นกแต้วแล้วธรรมดา Very rare B, P 56 นกแอ่นพง Moderate common R 57 นกขมิ้นนอ้ ยธรรมดา Common R 58 นกพญาไฟเล็ก Very rare R 59 นกพญาไฟพันธุ์เหนือ Very rare R,N 60 นกแซงแซวหางปลา Very common R,N 61 นกแซงแซวหางบ่วงใหญ่ Rare R 62 นกแซงแซวสีเทา Rare R,N 63 นกจับแมลงจุกด า Moderate common R,N 64 นกกาแวน Uncommon R 65 นกอี เสื อสี น้ า ตาล Moderate common N 66 นกอีเสือหัวด า Rare R,N LC 67 นกจับแมลงหัวเทา Moderate common R,N 68 นกพงปากหนา Very rare N 69 นกยอดข้าวหางแพนหัวแดง Very rare R
70 นกกระจิบธรรมดา Very common R 71 นกกระจิบคอด า Common R 72 นกกระจิบหญ้าท้องเหลือง Uncommon R 73 นกกระจิบหญ้าสีเรียบ Common R 74 นกนางแอ่นทรายสี น้ า ตาล Uncommon R VU VU 75 นกนางแอ่นบ้าน Common R,N 76 นกปรอดทอง Rare R 77 นกปรอดเหลืองหัวจุก Uncommon R 78 นกปรอดสวน Common R 79 นกปรอดคอลาย Uncommon R 80 นกปรอดหัวโขน Moderate common R VU VU 81 นกปรอดหัวสีเขม่า Common R 82 นกปรอดหัวตาขาว Very rare R 83 นกกระจิ๊ ดธรรมดา Moderate common N 84 นกกระจิ๊ ดสี คล้ า Uncommon N 85 นกกินแมลงอกเหลือง Moderate common R 86 นกกระจ้อยวงตาสีทอง Very rare N 87 นกจาบดินอกลาย Moderate common R 88 นกแว่นตาขาวสีทอง Rare R 89 นกกิ้งโครงคอดา Uncommon R 90 นกเอ้ี ยงสาริ กา Common R 91 นกเอ้ี ยงหงอน Common R 92 นกกิ้งโครงแกลบหวั เทา Rare R,N 93 นกกางเขนบ้าน Moderate common R 94 นกกางเขนดง Common R NT 95 นกจบั แมลงคอน้ า ตาลแดง Uncommon R,N 96 นกจับแมลงคอแดง Moderate common N 97 นกยอดหญ้าสีด า, นกข้ี หมา Common R 98 นกยอดหญ้าหัวด า Very rare N
99 นกสีชมพูสวน Very common R 100 นกกินปลีแก้มสีทับทิม Very rare R 101 นกกินปลีอกเหลือง Very common R 102 นกปลีกล้วยเล็ก Very rare R 103 นกกระจาบธรรมดา Uncommon R 104 นกกระติ๊ดข้ีหมู Common R 105 นกกระติ๊ดตะโพกขาว Rare R 106 นกกระติ๊ดแดง Very rare R 107 นกกระจอกบ้าน Moderate common R 108 นกเด้าลมหลังเทา Uncommon N 109 นกอุ้มบาตร Rare N 110 นกเด้าดินสวน Very rare N *Seasonal status: R resident or presumed resident; N non-breeding visitor; B breeding visitor; P mainly spring and autumn passage migrant; V vagrant (non-breeding visitor with three or fewer records) **Global/National threat status: EX Extinct; EW Extinct in the wild; CR critically endangered; EN endangered; VU vulnerable; NT near-threatened; DD data-deficient; Either LC or Blank = Least Concern. National Threat Status is based on ONEP กรำฟที่ 3แสดงสัดส่วนสถำนภำพกำรอพยพนกที่พบในแต่ละพ้ืนที่
4. ความสัมพันธ์ของชนิดนกกบัแหล่งที่อยู่อาศัย หำกจดัจำ แนกชนิดนกที่พบตำมแหล่งที่อยู่อำศยัประเภทต่ำงๆที่ส ำคญั ในพ้ืนที่สำมำรถ แบ่งพ้ืนที่ออกเป็น 5ลักษณะพ้ืนที่อำศยั (Habitat) ของนก ดงัน้ี 1) พ้ืนที่ชุ่มน้ำ (wetland) เป็ นพ้ืนที่มีน้ ำท่วมขงัท้งัที่เกิดข้ึนเองตำมธรรมชำติและที่มนุษยส์ร้ำงข้ึน ในพ้ืนที่กำร สำ รวจท้งั 4 หมู่บำ้น จะประกอบไปดว้ย หนอง บึง บ่อและแม่น้ำ อิงที่เป็นสำยน้ำ หลกัของพ้ืนที่นก ที่พบส่วนใหญ่ในลกัษณะพ้ืนที่ชุ่มน้ำ จึงเป็นนกที่ปรับตวัให้หำกินอยู่ในน้ ำหรือริมน้ำ ไดแ้ก่นก อีโกง้เป็ดแดง เป็ดเทำพนัธุ์อินเดีย ยำงดำ ยำงกรอกพนัธุ์จีน นกแขวกอีล้ำ เป็นตน้ 2) พ้ืนที่นำ (Ricefield) ทุ่งนำก็เป็ นเป็นพ้ืนที่ชุ่มน้ำ อีกรูปแบบหน่ึง แต่ผนัแปรไปตำมรอบกำรทำ นำ ซ่ึงลกัษณะ พ้ืนที่ทุ่งนำเป็นพ้ืนที่ขนำดใหญ่ในลุ่มน้ำ อิงตอนล่ำง มีท้งัช่วงที่มีน้ำ ท่วมขงัและช่วงที่ไม่มีน้ำ ชนิด นกที่พบเองก็ผนัแปรไปตำมอำยุของนำในแต่ละรอบ ช่วงที่มีน้ ำท่วมขงัในนำจะพบนกน้ ำหลำย ชนิด เช่น นกยำงกรอกพันธุ์จีน นกยำงเปี ย นกยำงควำย นกอุ้มบำตร นกปำกห่ำง ในขณะที่ช่วงนำ ไม่มีน้ำ ก็คือช่วงเวลำที่ตน้ขำ้วเริ่มโตจนถึงขำ้วออกรวงจะพบชนิดนกที่เปลี่ยนไป เช่น นกกระติ๊ดข้ี หมู นกกระจอก นกเขำใหญ่ นกกระจิบหญ้ำสีเรียบ และ นกพิรำบ 3) พ้ืนที่ป่ำ (Forest) ซ่ึงพ้ืนที่ป่ำที่พบในลุ่มน้ำ อิงตอนล่ำง เป็นป่ำที่มีกำรปรับตวัต่อกำรท่วมขงัของน้ำ ในฤดู ฝน หรือ ป่ำชุมน้ ำตำมฤดูกำล (Seasonal Wetland Forest) และพ้ืนที่ป่ำขนำดใหญ่มีมำกกว่ำ 3000 ไร่ในพ้ืนที่ตำ บลบุญเรือง นกที่พบจึงเป็นนกที่หำกินบนเรือนยอดไม้และพุ่มไม้ไดแ้ก่นกพญำไฟ พนัธุ์เหนือ นกกระจิ๊ดธรรมดำ นกปรอดทอง นกปรอดเหลืองหวัจุกเป็นตน้ 4) พ้ืนที่โล่งชำยป่ำ เป็นพ้ืนที่ที่มีกำรใช้ประโยชน์จำกชุมชน เช่นพ้ืนที่เล้ียงควำย พ้ืนที่สำธำรณะประโยชน์ ของชุมชน ฯลฯ พ้ืนที่ดงักล่ำวมกัเป็นทุ่งโล่งมีหญำ้ข้ึนเป็นส่วนใหญ่นกที่พบจึงเป็นนกอำศยัหำกิน ตำมพ้ืนที่โล่ง เช่น นกกระจิบหญำ้สีเรียบ นกกระแตแตแ้ว๊ด นกยำงควำย นหปรอดหัวสีเขม่ำ เป็ น ต้น 5) พ้ืนที่สวนและพ้ืนที่ใกลบ้ำ้นเรือนชุมชน เป็นพ้ืนที่ไมผ้ล หรือไมด้อกที่ปลูกโดย ชุมชน มีกระจำยเป็นหย่อมๆใกลบ้ำ้นเรือนชุมชน นกที่พบมีท้งันกที่กินผลไม้อย่ำงเช่นนกปรอด สวน นกปรอดหัวสีเขม่ำ นกขม้นน้อยธรรมดำ หรือนกที่กินแมลง เช่น นกกระจิบธรรมดำ นกจับ แมลงคอแดง เป็ นต้น ท้งัน้ียงัมีลกัษณะพ้ืนที่ที่ควรพิจำรณำเป็นพิเศษ คือพ้ืนที่ริมน้ำ ท้งัพ้ืนที่เปิดโล่งริมฝั่งน้ำ อิงมีลกัษณะเป็นคนัดินจำกกำรกดัเซำะของน้ำ หรือปัจจยัอื่นๆ อนัเป็นแหล่งอำศยัทำ รังของนกอยู่3 ชนิดในพ้ืนที่ไดแ้ก่นกจำบคำเลก็นกกระเตน็ ปักหลกัและ นกนำงแอ่นทรำยสีน้ำ ตำล ซ่ึงชนิดหลงั
เป็ นนกที่มีสถำพภำพกำรอนุรักษ์ในระดับประเทศ เป็ น Vulnerable (VU) หรือมีแนวโน้มใกล้สูญ พันธุ์ หมำยถึง ชนิดพันธุ์ที่เข้ำสู่ภำวะใกล้สูญพันธุ์ในอนำคตอันใกล้ และพ้ืนที่ริมน้ำ ที่เป็นหญำ้หรือพืชริมน้ำ อนัเป็นแหล่งอำศกัหำกินของนกอีกหลำยชนิด อำทิเช่น นกกระติ๊ดแดง นกกระจิ๊ดสีคล้ำ ฯลฯ