เซลล์

โครงสร้างของเซลล์ และหน้าที่ของออร์แก เนลต่างๆภายในเซลล์ จัดจัทำ โดย นายปิติปติวิตวิร ตันตัเจริญริม.4/5 เลขที่ 18 นางสาวปุณปุยนุชนุศรีสรีวัสวัดิ์ ม.4/5 เลขที่ 19 นางสาวพรพรรษา ดีวัดีงวัพล ม.4/5 เลขที่ 21 นางสาวพัทพัธนิกาญจน์ ธนวิบูวิลบูย์ชัยชัม.4/5 เลขที่ 23 นายภูวภูเนศวร์ ขาวกุญกุชร ม.4/5 เลขที่ 25 เสนอ อาจารย์ปนัดดา วงษ์วิจิตรานนท์

คำคำคำคำ คำคำ นำนำนำนำ นำนำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) นี้จัดจัทำ ขึ้นเพื่อการ ศึกษาเรื่องโครงสร้างของเซลล์และหน้าที่ของออแกเนลล์ ต่างๆภายในเซลล์ คณะผู้จัดจัทำ หวังว่าจะเป็นประโยชน์สำ หรับ ผู้ที่สนใจ หากมีข้อพิดพลาดประการใดต้องขออภัยมา ฌ ที่นี้ ด้วย คณะผู้จัดจัทำ ก

สารบับั บับั ญ เรื่อ รื่ ง คำ นำ สารบัญบั ส่วส่นห่อห่หุ้มหุ้ ไซโทพลาซึมซึ Cilia Flagellum ออร์แร์กเนลเยื่อ ยื่ หุ้มหุ้ 1 ชั้นชั้ ออร์แร์กเนลเยื่อ ยื่ หุ้มหุ้ 2 ชั้นชั้ ไซโทซอล ออร์แร์กแนลล์พล์บในบางเซลล์ สรุปรุส่วส่นต่าต่งๆของเซลล์พืล์ชพื เซลล์สัล์ตสัว์ บรรณานุกนุรม หน้า น้ ก ข 1 2 3 4 6 8 10 11 ค ข

โครงสร้ร้ ร้ร้ างของเซลล์ล์ ล์ล์ “ ส่ส่ ส่ส่ วนห่ห่ ห่ห่ อหุ้หุ้หุ้หุ้ม “ • เป็นส่วนท่ีอยู่ด้านนอกของเยื่อหุ้มเซลล์พืชสาหร่าย โพรโทซัวซั แบคทีเรีย และเห็ดรา • ไม่พบในเซลล์สัตว์ • ประกอบด้วยเซลลูโลส เช่นช่เฮมิเซลลูโลส เพกติน ซูเซูบอริน คิว ทิน และลิกนิน • ช่อช่งเล็กๆเรียกว่า พลาสโมเดสมาตา ทำ หน้าที่ เชื่อ ชื่ มต่อระหว่าง 2 เซลล์ที่อยู่ติดกัน และเป็นเส้นทางการ ลำ เลียงสารของพืช • เยื่อบางๆ ล้อมรอบไซโทพลาซึมซึ ให้คงรูปร่างและแสดง ขอบเขตของเซลล์ • พบในเซลล์ทุกชนิด • โครงสร้างหลักประกอบด้วย โปรตีน และไขมัน • มีสมบัติเป็นเย่ือเลือกผ่าน (Selectively permeable) มีหน้าที่สำ คัญในการ ควบคุมการลำ เลียงสารผ่านเข้าออก เซลล์ ผนังนัเซลล์ ( CELL WALL ) เยื่อ ยื่ หุ้มหุ้ เซลล์ ( Cell Membrane ) 1

โครงสร้ร้ ร้ร้ างของเซลล์ล์ ล์ล์ “ ไซโทพลาซึซึ ซึซึ ม “ เป็นส่วนท่ีล้อมรอบนิวเคลียสอยู่ในเย่ือหุ้ม เซลล์ ประกอบด้วยส่วนท่ีสาคัญ 2 ส่วน คือ ออร์แกเนลล์ และไซโทซอล • ออร์แกเนลล์ที่ไม่มีเยื่อหุ้ม • พบในเซลล์สัตว์ ไม่พบในเซลล์พืช • บริเวณที่ยึดเส้นใยสปินเดิลช่วช่ยในการเคลื่อนที่ของโครโมโซม (ในการแบ่งเซลล์) • ประกอบด้วยหลอดเล็กๆ เรียกว่า ไมโครทิวบลู เรียงตัวกัน เป็นกลุ่ม กลุ่มละ 3 หลอด มีทั้งทั้หมด 9 กลุ่ม (ไม่มีตรงกลาง) เรียกการเรียงตัวแบบน้ีว่า 9+0 •บริเวณไซโทพลาซึมซึท่ีอยู่ล้อมรอบเซนทริโอล แต่ละคู่เรียกว่า เซนโทรโซม • ไม่มีเยื่อหุ้ม • แหล่งสร้างโปรตีน ส่งออกนอกเซลล์ • ประกอบด้วยหน่วยย่อย 2 หน่วย คือ 1 ) Large subunit 2 ) Small subunit • เซลล์ของโปรคาริโอตจะมีขนาด 70S ( S ย่อมา จาก Svedberg Unit ) ประกอบด้วย 2 หน่วยย่อย คือ หน่วยย่อยใหญ่มีขนาด 50S และหน่วยย่อยเล็กมีขนาด 30S • เซลล์ของยูคาริโอตมีขนาด 80S ประกอบด้วย 2 หน่วยย่อย คือ หน่วยย่อยใหญ่มีขนาด 60S และ หน่วยย่อยเล็กมีขนาด 40S ไซโทพลาซึมซึ เซนทริโริอล ไรโบโซม ออร์ร์ ร์ร์ แกเนลล์ล์ ล์ล์ไม่ม่ ม่ม่ มีมี มีมี เยื่ยื่ ยื่ยื่ อหุ้หุ้หุ้หุ้ม 2

Cilia และ Flagellum • ประกอบด้วยหลอดเล็กๆ เรียกว่า ไมโครทิวบลู เรียงตัวกันเป็นกลุ่มๆ ละ 2 หลอด มีทัง้ หมด 9 กลุ่ม (ตรงกลาง มี 2 หลอด) เรียกการเรียงตัวแบบนี้ว่า 9+2 เป็นขนเส้นยาว 1-2 เส้น โครงสร้างท่ีใช้ใช้นการเคล่ือนที่พบ ในโพรโทซัวซับางชนิดเช่นช่ยูกลีนา ( Euglena sp. ) ทริปพา โนโซมา ( Trypanosoma sp. ) ไตรโคโมแนส ( Trichomonas sp. ) มีลักษณะเป็นเส้นมีความยาวประมาณ 100-200 ไมครอน มีจานวนเพียง 1 หรือ 2 อัน พบในโพรโทซัวซับางชนิด เช่นช่พารามีเซียซีม (Paramecium sp.) วอร์ติเซลลา (Vorticella sp.) สเตน เตอร์ (Stentor sp.) ซิเซิลียมีลักษณะคล้ายแฟลเจลลัมแต่มี ความยาวเพียง 2 -10 ไมครอน และมีจำ นวนมากกว่า Cilia และ Flagellum แฟลเจลลัมลั ( flagellum ) ซีเซีลียลี ( cilia ) 3

ไซโทพลาซึซึ ซึซึ ม ออร์ร์ ร์ร์ แกเนลเยื่ยื่ ยื่ยื่ อหุ้หุ้หุ้หุ้ม 1 ชั้ชั้ ชั้ชั้ ชั้ชั้ น • เยื่อหุ้ม 1 ชั้นชั้ • ผลิตและลำ เลียงสารในเซลล์ • แบ่งออกเป็น 2 ชนิด • 1 ) บริเวณมีไรโบโซมเกาะติดอยู่ทำ ให้มองดูคล้ายผิวขรุขระ ( Rough endoplasmic reticulum ; RER ) หน้าที่สังเคราะห์ โปรตีน • 2) บริเวณไม่มีไรโบโซมเกาะ ผิวเรียบ (Smooth endoplasmic reticulum) หน้าท่ีสังเคราะห์ลิพิด เช่นช่ สารสเต อรอยด์ พวกฮอร์โมนเพศ การกาจัดจัสารพิษ และเป็น แหล่งสะสมแคลเซียซีม ไอออน • มีเย่ือหุ้ม 1 ชั้นชั้แบ่งเป็น 3 ชนิด 1 ) contractile vacuole พบในเซลล์ของส่ิงมีชีวิชีวิตเซลล์ เดียว เช่นช่อะมีบา พารามี เซียซีม ทำ หน้าที่รักษาสมดุลของ น้ำ 2 ) food vacuole บรรจุอจุาหารที่รับมาจากภายนอกเซลล์ เพื่อย่อยสลาย พบในเซลล์เม็ดเลือดขาวและส่ิงมีชีวิชีวิตเซลล์ เดียว 3 ) sap vacuole หรือ central vacuole ทำ หน้าท่ีสะสมสาร บางชนิด เช่นช่สารสี ไอออน น้ำ ตาล กรดอะมิโน ผลึกและ สารพิษต่าง ๆ • Golgi body หรือ Golgi apparatus • มีเยื่อหุ้ม 1 ชั้นชั้ • ทำ หน้าท่ีเติมกลุ่มคาร์โบไฮเดรตให้กับ โปรตีนส่งมาจาก ER เกิดเป็นไกลโค โปรตีน หรือเติมกลุ่มคาร์โบไฮเดรต ให้ กับลิพิดท่ีส่งมาจาก ER เกิดเป็นไกล โคลิพิด • สร้างเวสิเคิลบรรจุสจุารเหล่าน้ีไว้เพื่อ ส่งออกไปภายนอก เซลล์โดยวิธีเอกโซ ไซโทซิสซิหรือเก็บไว้ใช้ภช้ายในเซลล์ เอนโดพลาสมิกมิเรติคูติลัคูมลั แวคิวคิโอล กอลจิคจิอมเพล็กล็ซ์ 4

1. 2. ไซโทพลาซึซึ ซึซึ ม ออร์ร์ ร์ร์ แกเนลเยื่ยื่ ยื่ยื่ อหุ้หุ้หุ้หุ้ม 1 ชั้ชั้ ชั้ชั้ ชั้ชั้ น • มีเยื่อหุ้ม 1 ชั้นชั้เป็นถุง ๆ (เวสิเคิล) ที่สร้าง มาจากกอลจิ คอมเพล็กซ์ • พบในเซลล์พืชและโพรทิสต์บางชนิด และ เซลล์สัตว์เกือบ ทุกชนิด ยกเว้นเซลล์เม็ดเลือดแดงของสัตว์ที่เลี้ยงลูกด้วย น้ำ นม • ภายในมีเอนไซม์ย่อย คาร์โบไฮเดรต โปรตีน และไขมัน · ทําลายสิ่งแปลกปลอม กำ จัดจัเชื้อ ชื้ โรค และ กําจัดจัออร์แกแสลล์ ที่หมดอายุ • มีเยื่อหุ้ม 1 ชั้นชั้ • ภายในบรรจุเจุอนไซม์ catalase เพื่อ กำ จัดจัสาร H,O2 (เป็น พิษ) จาก กระบวนการเมตาบอลิซึมซึของเซลล์ ให้กลายเป็น H2O (น้ำ ) และ O2 • มักพบในยอดพืช ตับของสัตว์ ไลโซโซม เพอรอกซิโซิซม 5

1. 1 ) ออร์ร์ ร์ร์ แกเนลเยื่ยื่ ยื่ยื่ อหุ้หุ้หุ้หุ้ม 2 ชั้ชั้ ชั้ชั้ ชั้ชั้ น • มีเยื่อหุ้ม 2 ชั้นชั้ชั้นชั้นอกและ ชั้นชั้ ใน ชั้นชั้ ในพับทบไปมา เรียก Cristae • ภายในมีของเหลวบรรจุอจุยู่ เรียก Matrix มีเอนไซม์ เกี่ยวข้องกับการหายใจระดับ เซลล์ และการเกิดวัฏจักจัร เครบส์ • พบในเซลล์ยูคาริโอตเกือบทุก ชนิด พบมาทีเซลล์ตับ และ เซลล์กล้ามเนื้อหัวใจ • ทําหน้าที่ สร้างพลังงานในรูป ของ ATP ให้กับเซลล์ • เป็นพลาสติดที่มีสีเขียว •เนื่องจากมีสารคลอโรฟิลล์ (chlorophyll) • แหล่งสร้างอาหารของเซลล์พืชและ โพรทิสต์บางชนิด • สารสีใช้ใช้นกระบวนการสังเคราะห์ด้วย แสง เช่นช่ คลอโรฟิลล์ แคโรทีนอยด์ • ออร์แกแนลล์ที่มีเยื่อหุ้ม 2 ชั้นชั้ • จำ แนกได้ 3 ชนิด ได้แก่ ไมโทคอนเดรียรี คลอโรพลาสต์ พลาสติดติ ไซโทพลาซึซึ ซึซึ ม 6

2 ) 3 ) ออร์ร์ ร์ร์ แกเนลเยื่ยื่ ยื่ยื่ อหุ้หุ้หุ้หุ้ม 2 ชั้ชั้ ชั้ชั้ ชั้ชั้ น เป็นพลาสติดที่มีสารที่ทำ ให้เกิดสี ต่างๆ ยกเว้นสีเขียว เช่นช่ ผลสีแดงของพริก รากของแครอท และ ใบไม้แก่ๆ นอกจากมีสารพวกแคโรทีนอยด์ จึงจึทำ ให้เกิดสีแดง สีส้ม และสีเหลือง เป็นพลาสติดที่ไม่มีสี อาจทำ หน้าที่สะสมแป้ง หรือน้ำ มัน โครโมพลาสต์ ลิวลิโคพลาสต์ ไซโทพลาซึซึ ซึซึ ม 7

โครงสร้ร้ ร้ร้ างของเซลล์ล์ ล์ล์ นินินินิวเคลีลี ลีลี ยส •ลักษณะเป็นสารกึ่งแข็งกึ่งเหลว เซลล์บางเซลล์มีการไหล ของไซโทพลาซึมซึ ไปรอบ ๆ เซลล์ เรียกว่า ไซโคลซิสซิ (Cyclosis) •บริเวณเอนโดพลาซึมซึมีลักษณะค่อนข้างเหลวเป็นที่อยู่ของ ออร์แกเนลล์ต่าง ๆ • อาจพบโครงสร้างอื่น ๆ เช่นช่ก้อนไขมัน เม็ดสีต่าง ๆ • เป็นโครงสร้างที่ไม่มีเยื่อหุ้ม ประกอบด้วยโปรตีนและกรด นิวคลีอิกชนิด RNA เป็นส่วนใหญ่ เป็นองค์ประกอบสำ คัญ ของไรโบโซม เกี่ยวข้องกับการสังเคราะห์ โปรตีน • เยื่อบางๆ 2 ชั้นชั้เยื่อแต่ละชั้นชั้ ประกอบด้วยลิพิด มีช่อช่งเล็ก ๆ (nuclear pore) ทะลุผ่านเยื่อทั้งทั้สองชั้นชั้กระจายอยู่ทั่วไป ทําหน้าที่ เลือกสารผ่านเข้าออก เยื่อ ยื่ หุ้มหุ้ นิวนิเคลียลีส นิวนิคลีโลีอลัสลั ไซโทซอล ไซโทซอล 8

โครงสร้ร้ ร้ร้ างของเซลล์ล์ ล์ล์ ไซโทซอล • สาย DNA ที่ขดพันกันไปมาอยู่ใน นิวเคลียส ไม่มีเยื่อหุ้ม นิวเคลียส หน้าที่ควบคุม การทำ งานของเซลล์และการ ถ่ายทอดลักษณะ ทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิชีวิต โครมาทินทิ 9

ออร์แกแนลล์พบ ในบางเซลล์ ออร์แกแนลล์พบ ในบางเซลล์ ออร์แกแนลล์ที่พบในเซลล์สัตว์แต่ไม่พบในเซลล์พืช มีขนาด เล็ก ใส มีรัศมีแผ่ออกมาโดยรอบมีรูปร่างคล้ายท่อทรง กระบอก ในแต่ละเซลล์จะมีเซนทริโอล 2 อัน เรียงในลักษณะ ตั้งตั้ฉากกัน หน้าที่ของเซนทริโอล คือ ช่วช่ยในการเคลื่อนที่ ของโครโมโซมในขณะที่มีการแบ่ง เซลล์ ช่วช่ยในการ เคลื่อนที่ของเซลล์บางชนิด ออร์แกแนลล์ที่พบเฉพาะในเซลล์พืชแต่ไม่พบในเซลล์สัตว์ เป็นชั้นชั้ที่ล้อมเซลล์ซึ่ง ซึ่ อยู่ถัดจากชั้นชั้ของเยื่อหุ้มเซลล์ ทำ หน้าที่เป็นตัวค้ำ จุนจุโครงสร้าง ปกป้องเซลล์ และกลไกคัด กรองสาร เซนทริโริอ ผนังนัเซลล์ 10

เซลล์พืล์ชพืเซลล์สัล์ตสัว์ โครงสร้า ร้ เซลล์ 11

บรรณานุก นุ รม ค https://th.m.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AD%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B 9%8C%E0%B9%81%E0%B8%81%E0%B9%80%E0%B8%99%E0%B8%A5%E0% B8%A5%E0%B9%8C