ความรู้พื้นฐานสำหรับช่างทันตกรรม

ความรพู้ ้ืนฐานสาหรบั ช่างทนั ตกรรม

Basic Knowledge for Dental Technician

Hexa Ceram Co., Ltd.

High Precision Dental Laboratory

ฉบบั ปรบั ปรุงแกไ้ ขครง้ั ท่ี 7 ธนั วาคม 2564
วนั ทพ่ี มิ พ์ 9 ธนั วาคม 2564

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 1 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

คำนำ

อำชีพช่ำงทันตกรรม เป็ นอาชีพเฉพาะท่ีมีการสอนในบางสถาบนั การศึกษา และไม่เป็ นที่รู้จกั มากนกั จึงทาให้มี
บุคลากรท่ีผา่ นการศึกษาไม่เพยี งพอต่อความตอ้ งการ

อำชีพช่ำงทันตกรรม คือบุคลากรทางทนั ตกรรมท่ีปฏิบตั ิงานในห้องแล็บทนั ตกรรม มีหนา้ ที่ประดิษฐ์ฟันเทียม
เพื่อใหท้ นั ตแพทยน์ าไปบาบดั แก่ผปู้ ่ วย เป็ นงานฝีมือ โดยอาศยั ความประณีต ประสบการณ์ เทคโนโลยีการผลิตที่
ทนั สมยั และนวตั กรรมท่ีพฒั นาข้ึนตลอดเวลา

บริษัท เอก็ ซำ ซีแลม จำกดั ไดต้ ระหนกั ถึงความสาคญั ของอาชีพช่างทนั ตกรรมเสมอมา และ
หวงั เป็ นอยา่ งยิ่งท่ีจะผลิตช่างทนั ตกรรมที่มีความสามารถสู่สายงานทนั ตกรรม จึงไดม้ ีการรวบรวมความรู้พ้ืนฐาน
สาหรับช่างทนั ตกรรมเล่มน้ีข้ึน จากตารา เอกสาร และขอ้ มูลจากช่างทนั ตกรรมผูเ้ ช่ียวชาญของบริษทั ฯ มีการ
ปรับปรุงเน้ือหาให้ละเอียดและเป็ นประโยชน์ต่อการทางาน ผลิตภณั ฑ์ใหม่ และข้นั ตอนการผลิตให้ทนั สมยั อยู่
ตลอดเวลา เม่ือถึงกาหนดจะจดั ฝึ กอบรมและทดสอบความรู้ ความสามารถของช่างทนั ตกรรม ก่อน
พิจารณารับบรรจุเขา้ ทางาน เพ่ือเป็ นแรงจูงใจในการพฒั นาตนเอง ตระหนกั ในบทบาทและหน้าที่ และได้รับ
คา่ ตอบแทนที่เหมาะสม ตามนโยบายส่งเสริมอาชีพช่างทนั ตกรรม

คณะผูจ้ ดั ทาขอขอบพระคุณ ผูส้ นบั สนุนทุกท่าน ท่ีไดเ้ อ้ือเฟ้ื อตารา เอกสารประกอบ และขอ้ มูลเพิ่มเติมอนั เป็ น
ประโยชน์ต่อช่างทนั ตกรรมท้งั บรรจุแลว้ และอยูใ่ นระหวา่ งฝึ กงาน รวมถึงบุคลากร ผูส้ นใจทวั่ ไป คณะผูจ้ ดั ทา
ยนิ ดีนอ้ มรับขอ้ ติชม คาแนะนาจากทุกทา่ น เพอื่ นามาแกไ้ ขปรับปรุงเน้ือหาใหเ้ หมาะสม และสมบูรณ์ยงิ่ ข้ึนต่อไป

งานพฒั นาและอบรม, ฝ่ ายบุคคล
บริษทั เอก็ ซา ซีแลม จากดั

พิมพว์ นั ที่ 9 ธนั วาคม 2564

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 2 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

สำรบัญ

เรื่อง หน้ำ

1 ชุดของฟัน
2 การจดั ประเภทกลุ่มฟัน
3 โครงสร้างภายนอกและภายในของฟัน
4 การใชส้ ัญลกั ษณ์แทนฟัน
5 ความสัมพนั ธ์ของโครงสร้างรูปหนา้ กบั รูปทรงของฟัน
6 การเรียกดา้ นของฟัน
7 ลกั ษณะทางกายวภิ าค ตาแหน่งต่าง ๆ ของฟัน
8 การสบฟัน
9 การทางานของขากรรไกร
10 โคง้ สปี โคง้ วลิ สัน สเฟี ยร์ออฟมอนสนั
11 ความสัมพนั ธท์ างกายวภิ าคของตาแหน่งในช่องปาก
12 ฟันปลอม
13 ทนั ตกรรมจดั ฟัน
14 ผลิตภณั ฑห์ ลกั ของบริษทั เอก็ ซา ซีแลม จากดั และบริษทั ในเครือ

คาศพั ทภ์ ายในเล่ม

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 3 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

รูปร่างพืน้ ฐานทางกายวภิ าคของฟัน

ฟัน เป็นอวยั วะภายในช่องปากที่ทาหนา้ ท่ีสาคญั มากอยา่ งหน่ึงของร่างกายคือ การเค้ียวยอ่ ยอาหาร ฟัน
ช่วยฉีก กดั และบดอาหารให้เป็นชิ้นเลก็ ลง ทาใหร้ ะบบการยอ่ ยอาหารช่วงต่อไปทางานไดส้ ะดวกข้ึน นอกจากน้ี
ฟันทาหนา้ ท่ีปกป้องอวยั วะในช่องปากมิใหไ้ ดร้ ับภยนั ตราย ช่วยในการพดู การออกเสียงใหถ้ ูกตอ้ งชดั เจน และ
เสริมเสน่ห์ใหก้ บั เจา้ ของฟันอีกดว้ ย

ชุดฟันประกอบดว้ ยฟันหลายแบบไม่เหมือนกนั ฟันแตล่ ะซ่ีแตกต่างกนั ในเร่ืองรูปร่าง ขนาด และสี
รวมท้งั ตาแหน่งที่อยู่ การท่ีฟันแต่ละซ่ีอยใู่ นตาแหน่งตา่ งกนั ทาใหฟ้ ันมีลกั ษณะท่ีปรากฏต่างกนั ดว้ ยรูปร่างของ
ฟันแตล่ ะซี่สมั พนั ธ์ซ่ึงกนั และกนั และทางานร่วมกนั การศึกษารูปร่างพ้นื ฐานทางกายวภิ าคของฟัน มีส่วน
สาคญั อยา่ งยงิ่ สาหรับช่างทนั ตกรรมในการสร้างงานใหไ้ ดต้ รงกบั ความตอ้ งการของทนั ตแพทย์

ฟันธรรมชาติประกอบดว้ ยฟัน 2 ชุด คือ เรื่องท่ี 1 ชุดของฟัน

1. ฟันชุดแรกเรียกวา่ ฟันนา้ นม Hexa Ceram Co., Ltd.
Deciduous teeth ดีซีดวซ ทีธ Temporary teeth เทมโพเรรี ทีธ
ประกอบด้วยฟันนา้ นม จานวน 20 ซี่
ฟันน้านมซ่ีแรกจะข้ึนเมื่ออายปุ ระมาณ 6 เดือน
และจะข้ึนครบ 20 ซี่เม่ืออายปุ ระมาณ 2 ปี คร่ึง

2. ฟันชุดท่ีสองเรียกวา่ ฟันถาวรหรือฟันแท้
Permanent teeth เพอมาเนนท์ ทีธ
ประกอบด้วยฟันแท้ จานวน 32 ซ่ี
ฟันแทซ้ ่ีแรกจะข้ึนเม่ืออายปุ ระมาณ 6 ปี และจะข้ึนครบ 28 ซ่ี
เมื่อเดก็ อายปุ ระมาณ 12 ปี ส่วนฟันกรามซี่ที่ 3 ซ่ึงจะเป็นซ่ีในสุด
จานวนท้งั หมด 4 ซ่ีน้นั มีช่วงระยะเวลาการข้ึนต้งั แต่อายปุ ระมาณ
18 - 25 ปี ฟันซ่ีน้ี อาจประสบปัญหางอกข้ึนมาในช่องปากไมไ่ ด้
หรือข้ึนไดไ้ ม่เตม็ ซี่เรียกวา่ ฟันคุด

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 4 / 47

เรื่องท่ี 2 การจดั ประเภทกล่มุ ฟัน

1. จดั ประเภทกลุ่มตำมลกั ษณะส่วนโค้งแนวฟัน
เน่ืองจากฟันมีการเรียงตวั ตามแนวโคง้ ของ กระดูกขากรรไกรล่าง และบนแนวโคง้ น้ีเรียกวา่ ส่วนโคง้ แนวฟัน
(Dental arch เดนทัล อาช) เมื่อแบ่งฟันตามเสน้ แนวนอนทาใหฟ้ ันถูกแบ่งเป็น และจากเสน้ แบ่งในแนวด่ิงผา่ นก่ึงกลางของขากรรไกร
บนลา่ ง จะทาใหฟ้ ันถกู แบ่งออกเป็ นดา้ นซา้ ยและขวา วธิ ีการน้ีฟันจะถูกแบ่งเป็น 4 ส่วน (Quadrant ควอดแร็นท์)

ขวำ ซ้ำย

หมายเลข Quadrant ควอดแร็นท์ แทนกลมุ่ ฟันซ่ึงมีอยู่ 4 กลุ่ม ท้งั ฟันแทแ้ ละฟันน้านม
ถา้ แบ่งปากออกเป็นสี่ส่วน ตวั เลข 1 - 4 ใชก้ บั ฟันแท้ ตวั เลข 5 - 8 ใชก้ บั ฟันน้านม
*** เป็ นการใชส้ ญั ลกั ษณ์แทนตวั เลขตวั แรกของฟันในระบบตวั เลขสองหลกั (Two-digit System) ดงั น้ี

ฟันแท้
Quadrant ควอดแร็นท์ ที่ 1 ฟันบนดา้ นขวา
Quadrant ควอดแร็นท์ ท่ี 2 ฟันบนดา้ นซา้ ย
Quadrant ควอดแร็นท์ ที่ 3 ฟันลา่ งดา้ นซา้ ย
Quadrant ควอดแร็นท์ ที่ 4 ฟันล่างดา้ นขวา

ฟันนำ้ นม
Quadrant ควอดแร็นท์ ท่ี 5 ฟันบนดา้ นขวา
Quadrant ควอดแร็นท์ ที่ 6 ฟันบนดา้ นซา้ ย
Quadrant ควอดแร็นท์ ที่ 7 ฟันล่างดา้ นซา้ ย
Quadrant ควอดแร็นท์ ที่ 8 ฟันล่างดา้ นขวา

หมายเหตุ การเรียกดา้ นของฟัน ใหถ้ ือเสมือนวา่ คนไขห้ นั หนา้ หาเรา ขา้ งที่อยซู่ า้ ยมือเรา จึงเป็ นขวาของคนไข้

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 5 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

2. จดั ประเภทตำมรูปร่ำงลกั ษณะและหน้ำทข่ี องฟัน
แบ่งฟันเป็ น 4 ประเภท คือ ฟันตดั ฟัน เข้ียว ฟันกรามนอ้ ย (ในฟันน้านมไม่มีฟันกรามนอ้ ย) และฟันกราม

ฟันนา้ นม 20 ซ่ี ประกอบด้วย ฟันแท้ 32 ซ่ี ประกอบด้วย
ฟันตดั จานวน 8 ซี่ ฟันตดั จานวน 8 ซี่
ฟันเขีย้ ว จานวน 4 ซ่ี ฟันเขีย้ ว จานวน 4 ซ่ี
ฟันกราม จานวน 8 ซ่ี ฟันกรามน้อย จานวน 8 ซ่ี
ฟันกราม จานวน 12 ซี่

ประเภทของฟัน ลกั ษณะ หน้าท่ี
ตดั และฉีกอาหาร
1. ฟันตดั (incisors อินไซเซอร์ ) เหมือนจอบหรือส่ิว พดู ออกเสียง ความสวยงาม
กดั ฉีกอาหาร
ปลายฟันตดั แบนเรียบ บดเค้ียวอาหาร
บดเค้ียวอาหาร
2. ฟันเข้ียว (Canine เคนาย) มีป่ ุมฟันแหลมคม มีป่ ุมเดียว

3. ฟันกรามนอ้ ย (Premolars พรีโมลาร์) มีป่ ุมฟันเต้ียกวา่ ฟันเข้ียว มี 2 – 3 ป่ ุม

4. ฟันกราม (Molars โมลาร์) มีป่ ุมเต้ียๆ 3 – 6 ป่ ุม

บางคร้ังอาจพบการเรียกกลุ่มฟันที่ต่างออกไป อาจเรียกรวมเป็ น 2 กล่มุ ใหญ่ๆ ดงั น้ี

ฟันตดั และฟันเข้ียว เรียกรวมกนั วา่ “ฟันหนา้ ” (Anterior Teeth แอนเทียเรีย ทีธ)

ฟันกรามนอ้ ย และฟันกราม เรียกรวมกนั วา่ “ฟันหลงั ” (Posterior Teeth โพสเทียเรีย ทีธ)

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 6 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เรื่องที่ 3 โครงสร้างภายนอกและภายในของฟัน

โครงสร้างภายนอกของฟัน

ประกอบดว้ ยส่วนที่เป็นตวั ฟัน (Crown คราวน์) และส่วนรากฟัน (Root รูท) บริเวณท่ีสองส่วนน้ีมาตอ่ กนั เรียกวา่ แนวคอฟัน (Cervical
line เซอร์วิคอล ไลน์) ส่วนตวั ฟันคือส่วนที่โผล่พน้ เหงือกปรากฏใหเ้ ห็นในช่องปากส่วนรากฟันจะจมอยใู่ ตเ้ หงือกและกระดูกไม่
สามารถมองเห็นไดจ้ ากในช่องปาก

ปลายรากฟัน

Root รากฟัน แนวคอฟัน

ส่วนตวั ฟันที่มองเห็นในช่องปาก Crown ตวั ฟัน

Anatomical crown = สว่ นของฟันท่คี ลมุ ดว้ ย enamel ตงั้ แตจ่ ดุ ยอดสดุ ของ Crown ถงึ Cervical line

เคลือบฟันโครงสร้างภายในของฟัน เคลอื บฟัน
ฟันประกอบไปดว้ ยเน้ือเยอื่ 4 ชนิดคือ เนอื้ ฟัน
เคลือบฟัน (Enamel อีนาเมล) เนอื้ เย่อื โพรงประสาทฟัน
เนื้อฟัน (Dentine เดน็ ทีน)
เคลือบรากฟัน (Cementum ซีเมนทัม) เนอื้ เยอ่ื โพรงประสาทฟัน
เนื้อเยื่อในของฟัน (Dental pulp เดนทัล พัลพ์)
กระดกู
3 ส่วนแรกจะเป็ นเน้ือเยอื่ แขง็ (Hard tissue ฮาร์ด ทิชชู) เสน้ เลอื ด
ส่วนสุดทา้ ยเป็ นเน้ือเยอ่ื ออ่ น (Soft tissue ซอฟท์ ทิชชู)
เสน้ ประสาท

เคลือบฟัน (Enamel อีนาเมล) เป็นส่วนที่คลมุ บนตวั ฟันโดยตลอด มีความหนามากท่ีสุด บริเวณป่ ุมและขอบปลายฟัน คอ่ ย ๆ บางลง
ตอนใกลค้ อฟัน เคลือบฟันเป็ นส่วนที่แขง็ ที่สุดของฟัน แตเ่ ปราะ โดยทว่ั ไปจะมีสีขาว แต่อาจมองเห็นเป็นสีเหลืองอนั เน่ืองจากแสง
สะทอ้ นสีเหลืองออกมาจากเน้ือฟันภายใน
เนื้อฟัน (Dentine เดน็ ทีน) เป็ นส่วนประกอบส่วนใหญข่ องฟัน อยถู่ ดั เคลือบฟันและเคลือบรากฟันเขา้ ไป มีส่วนประกอบคลา้ ย
กระดูกแตแ่ ขง็ กวา่ กระดูก และออ่ นกวา่ เคลือบฟัน
เคลือบรากฟัน (Cementum ซีเมนทมั ) เป็ นส่วนที่คลุมรากฟันโดยตลอด มีส่วนประกอบคลา้ ยกระดูกแตแ่ ขง็ กวา่ กระดูก ออ่ นกวา่
เคลือบฟันและเน้ือฟัน ทาหนา้ ที่เป็ นตวั กลางในการยดึ ระหวา่ งฟันกบั กระดูกเบา้ ฟัน
เนื้อเย่ือในของฟัน หรือเนื้อเยื่อโพรงประสาทฟัน (Dental pulp เดนทลั พลั พ)์ เป็ นเน้ือเยอื่ อ่อน (Soft tissue ซอฟท์ ทิชชู) ที่อยใู่ นช่อง
วางกลางฟันซ่ึงประกอบดว้ ยหลอดเลือด หลอดน้าเหลือง และเสน้ ประสาท ทาหนา้ ที่นาอาหารสู่ฟัน ส่งทอดความรู้สึกจากฟันหลอ่
เล้ียงฟันโดยผา่ นเขา้ ทางรูเปิ ดปลายราก ไปยงั ช่องวา่ งใจกลางฟันซ่ึงเรียกวา่ โพรงประสาทฟัน

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 7 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เรื่องท่ี 4 การใช้สัญลกั ษณ์แทนฟัน

การใชส้ ญั ลกั ษณ์แทนฟัน เป็ นวธิ ีเรียกช่ือฟันตามแบบวทิ ยาศาสตร์ เพื่อสะดวกในการเขียนและอ่านช่ือฟันในรายงานประวตั ิและ
การรักษาคนไข้ ในใหม้ ีความหมายเป็ นสากล และเขา้ ใจกนั ระหวา่ งทนั ตแพทยท์ ุกชาติทุกภาษา นิยมใชใ้ นปัจจบุ นั 3 ระบบ คือ
ระบบของปาลม์ เมอร์ ระบบเรียงตวั เลข และระบบเลขสองตวั

1. ระบบของปาล์มเมอร์ (Palmer notation system)

ระบบน้ี ใชเ้ ครื่องหมายแทน Quadrant (¼)
ใชเ้ ลขอารบิกแทนซ่ีฟันแท้
ใชต้ วั อกั ษรโรมนั แทนซี่ฟันน้านม

ตวั อยา่ ง

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 8 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

2. ระบบเรียงตวั เลข (Universal numbering system)

ระบบน้ีใชเ้ ลขอารบิกแทนฟันแตล่ ะซี่เรียงติดต่อกนั ไปตามลาดบั จากเลข 1 ถึง 32 แทนซ่ีฟันแท้ โดยเร่ิมจากฟันกรามบนขวาซ่ีที่
สามเป็ นเลข 1 นบั เวยี นไปตามเขม็ นาฬิกาหรือทางซา้ ยของเจา้ ของฟันจนถึงฟันทรามบนซา้ ยซ่ีที่สามเป็ นเลข 16 ตอ่ มาคือฟันกราม
ลา่ งซา้ ยซ่ีที่สาม เป็ นเลข 17 เวยี นถึงฟันกรามซ่ีท่ีสามเป็ นเลข 32 ฟันแตล่ ะซี่จึงมีเลขประจาซ่ีท่ีไม่ซ้ากนั ดงั น้ี

3. ระบบเลขสองตัว (Two-digit system หรือ FDI system)

สหพนั ธ์ทนั ตแพทยน์ านาชาติ (Federation Dentaire Internationale: FDI) ไดก้ าหนดสญั ลกั ษณ์ระบบเลขสองตวั ข้ึนมา โดยใหฟ้ ันแต่ละซ่ี

มีสญั ลกั ษณ์แทนดว้ ยเลข 2 ตวั ดงั น้ี

ก. เลขตวั แรกบอกตาแหน่งกลุ่มฟันท่ีฟันซ่ีน้นั อยู่ มี 4 กลุม่

ถา้ แบ่งปากออกเป็นส่ีส่วน (Quadrants) ตวั เลข 1-4 ใชก้ บั ฟันแท้ ตวั เลข 5-8 ใชก้ บั ฟันน้านม ดงั น้ี

รหัสตวั แรกของฟันแท้ รหสั ตวั แรกของฟันนำ้ นม

1 ฟันแทบ้ นขวา 5 ฟันน้านมบนขวา

2 ฟันแทบ้ นซา้ ย 6 ฟันน้านมบนซา้ ย

3 ฟันแทล้ ่างขวา 7 ฟันน้านมลา่ งซา้ ย

4 ฟันแทล้ า่ งซา้ ย 8 ฟันน้านมล่างขวา

ข. เลขตวั ท่ีสองแทนฟันแตล่ ะซ่ีโดยเริ่มนบั ต้งั แตฟ่ ันตดั ซ่ีกลางของแตล่ ะกลุ่ม ใชเ้ ลข 1 และจากฟันตดั ซี่กลางถดั ไปตามลาดบั

จนถึงฟันกรามซ่ีท่ีสามของกล่มุ ใชเ้ ลข 8 (1 – 8 ในฟันแท้ และ 1 – 5 แทนฟันน้านม)

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 9 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

ในประเทศไทยส่วนใหญจ่ ะใชร้ ะบบเลขสองตวั เนื่องจากเรียนรู้ จดจาไดง้ ่าย เหมาะสมในการบนั ทึกประวตั ิการรักษาผปู้ ่ วย และ
สะดวกในการติดตอ่ ส่ือความหมายในการป้อนขอ้ มลู เขา้ คอมพิวเตอร์ ยงั มีผใู้ ชส้ ญั ลกั ษณ์แทนฟันระบบของปาลม์ เมอร์อยบู่ า้ งแต่
ไม่คอ่ ยมีผนู้ ิยมใชร้ ะบบเรียงตวั เลขอาจเป็ นเพราะจายากกวา่ ระบบอ่ืนขณะท่ีในต่างประเทศมีการใชร้ ะบบเรียงตวั เลขมากกวา่

ตารางเทยี บสัญลกั ษณ์แทนช่ือฟัน ระบบปาล์มเมอร์และระบบเลขสองตัว

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 10 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

ภาพประกอบการเทียบสญั ลกั ษณ์แทนชื่อฟัน ระบบปาลม์ เมอร์และระบบเลขสองตวั และการเรียกชื่อฟัน

Central incisor เซ็นทรัล อินไซเซอร์ ฟันตดั ซี่กลาง
Lateral incisor แลทเทอรัล อินไซเซอร์ ฟันตดั ซี่ขา้ ง

Cuspid, Canine คสั พิด, เคนาย ฟันเข้ยี ว
First bicuspid (premolar) เฟิ ร์ส ไบคัสปิ ด (พรีโมลาร์ ) ฟันกรามนอ้ ยซ่ีทห่ี น่ึง
Second bicuspid (premolar) เซ็คคันด์ ไบคัสพิด(พรีโมลาร์ ) ฟันกรามนอ้ ยซ่ีที่สอง
First molar เฟิ ร์ส โมลาร์ ฟันกรามซี่ทห่ี น่ึง
Second molar เซ็คคนั ด์ โมลาร์ ฟันกรามซ่ีที่สอง
Third molar เธิร์ด โมลาร์ ฟันกรามซ่ีที่สาม

กำรใช้สัญลกั ษณ์แทนฟัน
ดา้ นนอกตวั ฟัน = ระบบปาลม์ เมอร์
ดา้ นในตวั ฟัน = ระบบเลขสองตวั

การเรียกข้าง ให้ถอื เสมือนว่าคนไข้หนั หน้าหาเรา
ข้างทอี่ ย่ซู ้ายมือเรา จึงเป็ นขวาของคนไข้

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 11 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เรื่องท่ี 5 ความสัมพนั ธ์ของโครงสร้างรูปหน้ากบั รูปทรงของฟัน

Tooth shapes in relation to body anatomy Tooth shapes in relation to face anatomy

รูปร่างฟันที่มคี วามสมั พนั ธก์ บั สรีระร่างกาย รูปร่างฟันที่มีความสมั พนั ธ์กบั รูปร่างของใบหนา้

A B A โครงสร้างรูปหนา้ Square สแควร์ ทรงสี่เหล่ียม
B โครงสร้างรูปหนา้ Square tapering สแควร์เทเพอริง ส่ีเหล่ียมทรงสอบ
C โครงสร้างรูปหนา้ Triangular ไทรแองกูลาร์ สามเหล่ียม

C D D โครงสร้างรูปหนา้ Ovoid โอวอยด์ ทรงไข่

Prominence of zygomatic arches A Convexe คอนเวคซ์ รูปหนา้ โคง้ นูน
B Straight สเทรท รูปหนา้ ตรง
พรอมมิเนนซ์ ออฟ ไซโกแมทิค C Concave คอนเคฟ รูปหนา้ โคง้ เวา้
รอยนูนกระดูกแนวโคง้

ความสมั พนั ธข์ องส่วนตา่ งๆ ขา้ งตน้ ทนั ตแพทยใ์ ชเ้ ป็ นขอ้ มลู มาประมวลและวเิ คราะห์เพอื่ สรุปหาการวจิ ยั การวางแผนการตรวจ
รักษาทางทนั ตกรรม และเป็ นแนวทางในการผลิตงานทนั ตกรรมสาหรับช่างทนั ตกรรมอีกดว้ ย เพือ่ ใหก้ ารรักษาดว้ ยวธิ ีการใส่ฟัน
ปลอมมีคุณภาพมากที่สุด การเลือกรูปร่างซี่ฟันปลอมควรเลือกซี่ฟันปลอมใหม้ ีรูปร่างใกลเ้ คียงกบั ฟันธรรมชาติขา้ งเคียงที่มีอยหู่ รือ
จากรูปถา่ ย หากไม่เหลือฟันหนา้ อยเู่ ลยกต็ อ้ งนาความรู้เก่ียวกบั รูปร่างของใบหนา้ , อาย,ุ เพศ และบคุ ลิกลกั ษณะของผปู้ ่ วยมาช่วย
ในการเลือกรูปร่างที่เหมาะสมของฟัน โดยทวั่ ไป รูปร่างของใบหนา้ มกั มีความสมั พนั ธก์ บั รูปร่างของฟันหนา้

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 12 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เรื่องท่ี 6 การเรียกด้านของฟัน

ด้านของฟัน ฟันมีการระบุดา้ น ตามตาแหน่งท่ีฟันอยดู่ งั น้ี

ด้านประชิด (Proximal Surface) เป็นดา้ นของฟันท่ีอยชู่ ิด กบั ฟันขา้ งเคียง ในส่วนโคง้ ของขากรรไกรเดียวกนั
Mesial มเี ซียล ด้านใกล้กลาง เป็นดา้ นของฟันที่หนั ไปดา้ นหนา้ หรือใกล้ เสน้ แนวระนาบด่ิง หรือเสน้ กลางของปาก (Midline มิดไลน)์
Distal ดิสทอล ด้านไกลกลาง เป็นดา้ นของฟันท่ีหนั ไปดา้ นหลงั หรือไกล เสน้ กลางของปาก

ด้านใบหน้า (Facial surface เฟเชียล เซอร์เฟส) แบ่งเป็ น
Buccal บัคคอล ด้านแก้ม เป็ นดา้ นของฟันหลงั ที่อยชู่ ิดแกม้
Labial เลเบียล ด้านริมฝี ปาก เป็ นดา้ นของฟันหนา้ ท่ีอยชู่ ิดริมฝี ปาก

Lingual ลิงกวล ด้านลนิ้ เป็ นดา้ นของฟันล่างท่ีหนั ไปทางลิน้
Palatal พาลาทอล ด้านเพดานปาก เป็ นดา้ นของฟันบนที่ชิดเพดานปาก

Occlusal อ๊อคคลซู อล เป็ นดา้ นของฟันหลงั ที่ใชบ้ ดเค้ียวอาหาร
Incisor Edge อินไซเซอร์ เอดจ์ ในฟันหนา้ ที่ใชก้ ดั และฉีกอาหาร

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 13 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เรื่องท่ี 7 ลกั ษณะทางกายวภิ าค ตาแหน่งต่าง ๆ ของซ่ีฟัน

1. Cusps คัสพ์ คือเน้ือฟันท่ีนูนเป็นป่ ุมบนดา้ นบดเค้ียว (Occlusal อ๊อคคลซู อล) ของฟันกรามนอ้ ยและฟันกราม

(2) Ridges คือเน้ือฟันที่เป็ นสนั นูนข้ึนมา ตวั อยา่ ง
 Marginal ridges มาร์จินัลริดจ์ คือสนั ท่ีทอดอยดู่ า้ นขา้ งของฟัน ดงั น้นั ฟันจึงมี 2 marginal ridges มาร์จินัลริดจ์ นนั่ คือ Mesial
marginal ridge มเี ซียล มาร์จินัล ริดจ์ และ Distal marginal ridge ดิสทอล มาร์จินัล ริดจ์

 Transverse Ridges ทรานส์เวิร์ส ริดจ์ พบไดบ้ นฟันกรามนอ้ ยบางซ่ีเท่าน้นั จะอยตู่ รงขา้ มกนั และต้งั ฉากกบั ร่องแบ่งกลางฟัน
(central groove เซ็นทรัล กรู๊ฟ) อาจกลา่ วไดอ้ ีกอยา่ งหน่ึงคือ เป็ นสนั ท่ีทอดจาก cusp tips คัสพ์ ทิพส์ ท้งั สองบนฟันกรามนอ้ ย

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 14 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

 Oblique Ridges อ๊อปริค ริดจ์ พบไดบ้ นฟันกรามจะมีอยบู่ นฟันกรามท้งั หมดและจะอยเู่ ฉียงประมาณ 45 องศากบั ร่องแบ่งกลาง
ฟัน (central primary groove เซ็นทรัล ไพมารี กรู๊ฟ)

(3) Fossae ฟอสซา เป็ นส่วนท่ีเวา้ ลึกลงไปของดา้ นบดเค้ียว (Occlusal อ๊อคคลซู อล) และลอ้ มรอบโดย Occlusal Table อ๊อคคลซู อล เท
เบิล้ และ Ridges ริดจ์ ตา่ งๆ Fossae ฟอสซา หรือ ส่วนเวา้ น้ีจะรองรบั ส่วนนูน (Cusps คัสพ์) ของฟันท่ีท่ีประกบกนั

(4) Groove กรู๊ฟ เป็นร่องที่แบ่งฟัน เพือ่ แสดงขอบเขตของ Cusps

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 15 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เร่ืองท่ี 8 การสบฟัน

การสบฟัน มี 3 ประเภท ดังนี้ คือ

1. Class I คลาส วนั ฟันกรามซ่ีแรก บนและล่างสบกนั อยา่ งปกติ

Mesio buccal cusp ของฟันกรามบนซี่ท่ี 6 สบอยตู่ รง mesiobuccal groove ของฟันกรามล่างซ่ีที่ 6
2. Class II คลาส ทูการสบฟันท่ีผดิ ปกติโดยมีฟันกรามซ่ีแรกบนอยหู่ นา้ ตอ่ ฟันกรามซ่ีแรกล่าง

disio buccal cusp ของฟันกรามซ่ีที่ 6 สบอยตู่ รง mesio buccal groove ของ ฟันกรามล่างซี่ท่ี 6

Class II subdivision (ประเภทที่ 2 กล่มุ ย่อย) :
Class II (ประเภทท่ี 2 กลุ่มท่ี 1)
(ปลายฟันตดั บนเอียงไปทางดา้ นริมฝี ปาก (labial)
Class II division 2 (ประเภทที่ 2 กลุ่มท่ี 2)
(ปลายฟันตดั บนเอียงไปทางดา้ นลิน้ (lingual)
3. Class III คลาส ธรี การสบฟันท่ีผดิ ปกติโดยมีฟันกรามซี่แรกบนอยหู่ ลงั ตอ่ ฟันกรามซ่ีแรกลา่ ง

buccal groove ของฟันกรามแทซ้ ีแรกล่างอยไู่ ปทาง mesial ต่อ mesio-buccal cusp ของฟันบน

นอกจากน้ียงั สามารถจาแนกการสบฟันที่ผดิ ปกติออกไปไดอ้ ีก
1. Deep bite ดีพ ไบท์ คือ การสบฟันลึก ในตวั อยา่ งท่ีแสดงน้ี มีการสบฟันลึกมาก จนไม่สามารถมองเห็น
ฟันหนา้ ล่างไดอ้ ยา่ งเตม็ ที่

2. Open bite โอเพ่น ไบท์ คือ การที่ฟันไม่สบกนั จากภาพตวั อยา่ งมีสาเหตมุ าจากการกลืนที่ผิดปกติ ใช้
ลิน้ ดนั ฟันขณะกลืนน้าลาย และมีนิสยั ชอบดูดนิ้ว ทาใหไ้ ม่สามารถกดั อาหารดว้ ยฟันหนา้ ใหข้ าดได้

3. Cross bite ครอส ไบท์ คือ การท่ีฟันสบกนั แบบไขว้ มีฟันหนา้ ล่างคร่อมฟันหนา้ บน

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 16 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

Edge to Edge เอดจ์ ทู เอดจ์ คือ ฟันหนา้ สบกนั แบบปลายฟันสัมผสั กนั

Overbite (โอเวอร์ไบท์)

คือระยะความเหล่อื มกนั ตามแนวดง่ิ ของฟันหนา้ บนกบั ฟันหนา้ ลา่ ง

Overjet (โอเวอร์เจท็ )

คือระยะการเหลอื่ มกนั ตามแนวราบของฟันหนา้ บนกบั ฟันหนา้ ล่าง

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 17 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เร่ืองที่ 9 การทางานของขากรรไกร

วธิ ีหน่ึงท่ีจะช่วยใหเ้ ขา้ ใจการทางานของขากรรไกรคือการใช้ Articulator
อาร์ทิคคูเลเทอร์ เพอื่ จาลองการเค้ียวอาหาร ยกตวั อยา่ งเช่นหากใช้ Articulator
อาร์ทิคคูเลเทอร์ และเล่ือนแบบจาลองของฟันล่างในทิศทางที่เลื่อนมาขา้ งหนา้
ปลายฟัน (Incisal Edges) อินไซซอล เอดจ์ ของฟันหนา้ ล่างจะเล่ือนไปบนดา้ น
Lingual ลิงกวล ของฟันหนา้ บนโดยสัมผสั กนั เป็นกลุ่มและฟันหลงั จะเล่ือน
ออกจากกนั ทนั ที

ต่อไปเล่ือนแบบจาลองใหก้ ลบั ไปอยใู่ น Centric เซ็นทริค และเล่ือนกรามล่าง
ไปทางซา้ ย ฟันเข้ียวล่างซา้ ยเลื่อนไปบนดา้ น Lingual ลิงกวล ของฟันเข้ียว
บนซา้ ยฟันหลงั ดา้ นขวาแยกจากกนั แต่ฟันหลงั ดา้ นซา้ ยยงั คงสมั ผสั กนั ฟัน
หลงั ดา้ นซา้ ยทางานเป็นกลุ่มและกล่าวไดว้ า่ กาลงั ทางานอยู่ ส่วนชุดดา้ นขวา
น้นั ไมไ่ ดท้ างาน

เล่ือนแบบจาลองใหก้ ลบั ไปอยใู่ น Centric เซ็นทริค อีกคร้ังแลว้ เลื่อนกรามล่าง
ไปทางขวา จะสังเกตไดว้ า่ ฟันหลงั ดา้ นขวายงั คงสัมผสั กนั และกาลงั ทางานอยู่
ในขณะที่ดา้ นซา้ ยแยกออกจากกนั และไมไ่ ดท้ างาน จาเป็นอยา่ งยง่ิ ที่จะตอ้ งไม่มี
การรบกวนกนั ระหวา่ ง Cusp คัสพ์ ในดา้ นท่ีไมไ่ ดท้ างาน แม้ Cusp คัสพ์ หน่ึง
Cusp คัสพ์ ใดก็ตามมีการกระทบหรือไม่เขา้ อยใู่ น Fossa ฟอสซา ที่พอดีจะ
ส่งผลถึงการสบฟันที่เสียสมดุลไปและทาใหฟ้ ันที่ถูกรบกวนน้นั เสียหายไป

อปุ กรณ์ขากรรไกรจาลอง Articulator อาร์ทิคคูเลเทอร์ เป็ นอุปกรณ์ท่ีใชจ้ าลองลกั ษณะการสบของฟัน
ความสัมพนั ธ์ระหวา่ งขากรรไกรล่างตอ่ ขากรรไกรบน ในสมยั ตน้ ๆ ของวงการทนั ตกรรม เราใช้ Articulator
อาร์ทิคคูเลเทอร์ เพียงเพ่อื ที่จะบนั ทึกตาแหน่งของขากรรไกรล่างที่มีต่อขากรรไกรบนเทา่ น้นั ต่อมามีการ
ววิ ฒั นาการมากข้ึน มีการพยายามแกไ้ ขปรับปรุงให้ Articulator อาร์ทิคคูเลเทอร์ สามารถใหล้ อกเลียนลกั ษณะ
การเคลื่อนไหวของขากรรไกรล่างในทิศทางต่าง ๆ จนกระทงั่ ในปัจจุบนั มีการทา Articulator อาร์ทิคคูเลเทอร์
ข้ึนมาใชก้ นั หลายชนิด

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 18 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

การแบง่ ชนิดของ Articulator อาร์ทิคคูเลเทอร์ มีหลายวธิ ี ข้ึนอยกู่ บั วตั ถุประสงคข์ องรูปแบบ ส่วนใหญ่มกั จะแบง่
ตาม Mechanical reproduction มิแคนนิคคัล รีโปรดัคช่ัน ท่ีสามารถลอกเลียนจากคนไขแ้ ละถ่ายทอดสู่
Articulator อาร์ทิคคูเลเทอร์ น้นั ไดแ้ ก่

1. Hinge axis type ฮินจ์ แอคซิส ไทพ์ หรืออาจเรียกไดว้ า่ เป็ น Single hinge ซิงเกิล้
ฮินจ์ หรือ Plain line articulator แพลน ไลน์ อาร์ทิคคูเลเทอร์ ชนิดน้ีใชใ้ นลกั ษณะ
ที่คลา้ ยบานพบั คือ อา้ และหุบปากเท่าน้นั

ใช้กบั งานฟันปลอมชนิดติดแน่น ใช้กบั งานฟันปลอมชนิดถอดได้

2. Mean value type มนี แวลู ไทพ์ หรือ Rational type แรช่ันแนล ไทพ์ ชนิดน้ีมีการเคล่ือนไหวไดบ้ า้ งตามที่

อุปกรณ์จดั ได้ เช่น ยา้ ยไปมาขา้ ง ๆ ตามท่ีกาหนดมาในเครื่อง

3. Semi adjustable type เซมิแอด็ จัสเทเบิล้ ไทพ์ ชนิดน้ีสามารถจดั ต้งั ใหม้ ีทิศทางการเคล่ือนไหวไดบ้ า้ งตาม
Condylar movement คอนดายล์ลาร์ มฟู เมนท์ แตไ่ มค่ รบท้งั 3 มิติ (ตัวอย่างในรูปใช้ได้ท้ังงานติดแน่นและถอดได้)

4. Fully adjustable type ฟูลล่ี แอ๊ดจัสเทเบิล้ ไทพ์ ชนิดน้ีสามารถปรับไดท้ ุกทิศทาง
ดงั น้นั จึงสามารถลอกเลียนแบบการเคลื่อนไหวของขากรรไกรไดด้ ีที่สุด ใกลเ้ คียงที่สุด

การจะเลือกใช้ Articulator อาร์ทิคคูเลเทอร์ ชนิดไหนข้ึนอยกู่ บั ความตอ้ งการของทนั ตแพทยว์ า่ ตอ้ งการที่จะให้
ผลงานที่ออกมาเป็ นอยา่ งไร โดยทว่ั ๆ ไปแลว้ Articulator อาร์ทิคคูเลเทอร์ ที่ดี ตอ้ งสามารถลอกเลียนลกั ษณะการ
สบฟัน และการเคลื่อนไหวของขากรรไกรไดท้ ้งั หมด

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 19 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เรื่องที่ 10 โค้งสปี โค้งวลิ สัน สเฟี ยร์ออฟมอนสัน

โค้งสปี (Curve of Spee) การเอียงตวั ของฟันน้ีเป็นผลที่ก่อใหเ้ กิด

การจดั ตวั ที่มีสภาพตอ่ เน่ืองกนั ซ่ึงจะสงั เกตได้ คือ ป่ ุมฟันดา้ น
แกม้ ของฟันหลงั จะอยใู่ นแนวท่ีคลอ้ ยตามกนั เป็ นแนวโคง้ จาก
ดา้ นหนา้ ไปดา้ นหลงั แนวโคง้ น้ี เรียกวา่ โคง้ สปี ซ่ึงใหช้ ื่อตามผทู้ ่ี
สงั เกตพบโคง้ น้ี คือ ฟอน สปี (Von Spee) ป่ ุมดา้ นแกม้ ของฟัน
หลงั และปลายฟันหนา้ จะต่อเนื่องกนั เป็ นแนวโคง้ ส่วนต่าที่สุด
ของแนวโคง้ จะอยทู่ ่ีฟันกรามซี่ที่หน่ึงและฟันกรามนอ้ ยซ่ีที่สอง
ซ่ึงแนวโคง้ น้ี คือ แนวการสบฟัน (Occlusal plane)

โค้งวลิ สัน (Curve of Wilson) ถา้ สงั เกตป่ ุมฟันดา้ นแกม้ และ

ดา้ นลิน้ ของฟันหลงั ของท้งั ขวาและขา้ งซา้ ยจะพบแนวคลอ้ ย
ตามกนั เป็ นแนวโคง้ เช่นกนั แนวโคง้ น้ีเรียกวา่ โคง้ วลิ สนั
หรือโคง้ แนวขวาง (Transverse curve) โคง้ น้ีวลิ สนั เป็นผสู้ งั เกต
พบคนแรก แนวโคง้ น้ีถา้ ในฟันลา่ งจะมีลกั ษณะเวา้ ส่วนฟัน
บนจะมีลกั ษณะนูน

สเฟี ยร์ออฟมอนสัน (Sphere of Monson)

ประกอบดว้ ย Two Curves of Spee และ Curve of Wilson แลว้ มองใน
ภาพ 3 มิติ เป็ นรูปคลา้ ยพีรามิดที่มีรัศมี 4 นิ้ว มีฐานโคง้ คลา้ ย
เป็ นส่วนหน่ึงของทรงกลม ซ่ึงวางอยบู่ น Occlusal Surface ของฟัน

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 20 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เรื่องท่ี 11 ความสัมพนั ธ์ทางกายวภิ าคของจุดต่าง ๆ ในช่องปาก

 ภาพพร้อมชื่อเรียกตาแหน่งภายในช่องปากดา้ นฟันบน

ตาแหน่ง A คือ Labial frenum เลเบียล ฟรีนุม - เน้ือยดึ ดา้ นริม

ฝี ปาก

ตาแหน่ง AA คือ Buccal frenum บคั คอล ฟรีนุม – เน้ือยดึ ดา้ นแกม้

ตาแหน่ง B คือ Labial vestibule เลเบียล เวสทิบูล - โพรงหนา้ หรือ ช่องดา้ นริมฝีปาก

ตาแหน่ง C คือ Incisive papilla อินไซซีฟ พาพิวลา - ป่ ุมเน้ือเพดานปากหลงั ฟันตดั

ตาแหน่ง D คือ Buccal vestibule บคั คอล เว็สทิบุล - โพรง หรือ ช่องปากส่วนแกม้

ตาแหน่ง E คือ Foveae palatinae ฟอวีเอ พาลาทเี น – จุด 2 จุดที่อยทู่ างทา้ ยเพดานแขง็

ตาแหน่ง F คือ Maxillary tuberosity แมคซิลาร่ี ทเู บอร์โรซิท่ี – ป่ ุม, กระดูกขากรรไกรบนดา้ นทา้ ยของสันเหงือก

ตาแหน่ง G คือ Posterior palatal seal region โพสท์เทอร์เรีย พาลาทอล ซีล รีเจ้ียน - ขอบเขตผนึกทา้ ยเพดานปาก

ตาแหน่ง H คือ Rugae รูจ์กี - รอยหยกั , รอยยน่ เยอื่ เมือก

 แบบพมิ พป์ ากฟันบนแสดงถึงจุดตาแหน่งที่สอดคลอ้ งกบั ฟันปลอม

1 Labial notch เลเบียล นอทช์ - รอยบากดา้ นริมฝีปาก
2 Labial flange เลเบียล แฟลนจ์ - ปี กฟันปลอมดา้ นริมฝีปาก
3 Buccal notch บัคคอล นอทช์ - รอยบากดา้ นแกม้
4 Buccal flange บัคคอล แฟลนจ์ - ปี กฟันปลอมดา้ นแกม้
5 Coronoid contour โคโรนอยด์ คอนทัวร์
6 Alveolar groove แอลวโี อลาร์ กรู๊ฟ - ร่องแอลวโี อลาร์
7 Area of tuberosity แอเรีย ออฟ ทูเบอโรซิที - พ้ืนท่ีป่ ุมกระดูก

8 Pterygomaxillary seal in area of hamular notch

เทอรีโกแมคซิลลาร่ี ซีล อิน แอเรีย ออฟ ฮามลู าร์ นอทช์

9 Area of posterior palatal seal แอเรีย ออฟ โพสเทอเรีย พาลาทอล ซีล

10 Foveae palatinae ฟอวเี อ พาลาทีเน
11 Median palatine groove มเี ดยี น พาลาไทน์ กรู๊ฟ
12 Incisive fossa อินไซซีฟ ฟอสซา - แอง่ เพดานปากหลงั ฟันตดั
13 Rugae รูจก์ ี - รอยหยกั , รอยยน่ เยอื่ เมอื ก

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 21 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

 ภาพพร้อมช่ือเรียกตาแหน่งภายในช่องปากดา้ นฟันล่าง

1 Labial frenum เลเบียล ฟรีนุม - เน้ือยดึ ดา้ นริมฝีปาก
2 Labial vestibule เลเบียล เวสทิบูล - โพรงหนา้ หรือ ช่องดา้ นริมฝีปาก
3 Buccal frenum บัคคอล ฟรีนุม - เน้ือยดึ ดา้ นแกม้
4 Buccal vestibule บัคคอล เวสทิบูล - โพรงหนา้ หรือ ช่องดา้ นแกม้
5 Residual alveolar ridge รีซิจดวล แอลวโี อลาร์ ริดจ์
6 Buccal shelf บัคคอล เชลฟ - ไหล่สนั เหงือกดา้ นแกม้
7 Retromolar pad รีโทรโมลาร์ แพด–แผน่ เหงือกรูป ตอ่ จากฟันกรามซี่

สุดทา้ ย Pterygomandibular raphe เทอรีโกแมนดิบูลาร์ แรฟ
Retromylohyoid fossa รีโทรมายโลไฮออยด์ ฟอสซา - แอ่งรีโทรมายโลไฮออยด์
8 Tongue ทัง - ลิ้น
9 Alveololingual sulcus แอลวโี อโลลิงกวล ซัลคัส - ร่องเหงือกเบา้ ฟันดา้ นลิ้น
10 Lingual frenum ลิงกวล ฟรีนุม - เน้ือยดึ ลิน้
11
12 Region and premylohyoid eminence
13
รีเจียน แอนด์ พรีมายโลไฮออยด์ เอมมิเนน็ ซ์

 แบบพิมพป์ ากฟันล่างแสดงถึงจุดตาแหน่งที่สอดคลอ้ งกบั ฟันปลอม

1 Labial notch เลเบียล นอทช์ - รอยบากดา้ นริมฝี ปาก
2 Labial flange เลเบียล แฟลนจ์ - ปี กฟันปลอมดา้ นริมฝี ปาก
3 Buccal notch บัคคอล นอทช์ - รอยบากดา้ นแกม้
4 Buccal flange บัคคอล แฟลนจ์ - ปี กฟันปลอมดา้ นแกม้
5 Alveolar groove แอลวโี อลาร์ กรู๊ฟ - ร่องแอลวโี อลาร์, ร่องเบา้ ฟัน
6 Buccal flange บัคคอล แฟลนจ์ - ปี กฟันปลอมดา้ นแกม้
7 Retromolar pad รีโทรโมลาร์ แพด - แผน่ กอ้ นเหงือกทา้ ยต่อฟันกรามซ่ีสุดทา้ ย
8 Pterygomandibular notch เทอรีโกแมนดิบูลาร์ นอท
9 Lingual flange ลิงกวล แฟลนจ์ - ปี กฟันปลอมดา้ นลิน้
10 Inclined plane for the tongue อินไคลน์ เพลน ฟอร์ เธอะ ทัง
11 Lingual flange ลิงกวล แฟลนจ์ - ปี กฟันปลอมดา้ นลิ้น
12 Lingual notch ลิงกวล นอทช์ - รอยบากดา้ นลิ้น
13 Premylohyoid eminence พรีมายโลไฮออยด์ เอมมิเนน็ ซ์

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 22 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เร่ืองที่ 12 ฟันปลอม

ฟันปลอม (Denture เดน็ เชอร์, False Teeth ฟอลซ์ ทีธ) คือ ฟันที่ถูกทาข้ึน เพอื่ ใชท้ ดแทนฟันธรรมชาติ ท้งั ฟัน
น้านมและฟันแท้ ที่สูญเสียไป ซ่ึงอาจเกิดจากอุบตั ิเหตุ ฟันผุ หรือถูกถอนฟันไปก่อนกาหนด ฟันปลอมอาจทาจาก
พลาสติก เซรามิก โลหะชนิดตา่ งๆ หรือวสั ดุอ่ืนก็ได้ เช่น Ingots อินกอ็ ทส์ ซ่ึงเป็นวสั ดุในการทาครอบฟัน
สะพานฟัน และชิ้นงานที่ใชอ้ ุดฟัน

ฟันปลอมในเดก็
ฟันน้านมมีหนา้ ที่สาคญั หลายประการ ไดแ้ ก่ การออกเสียง การบดเค้ียว การป้องกนั นิสัยกดั สบที่ผดิ ปกติ

และเก็บรักษาพ้ืนที่ใหก้ บั ฟันแทท้ ี่กาลงั ข้ึน เป็นตน้ ดงั น้นั ถา้ เด็กตอ้ งสูญเสียฟันน้านมไปก่อนกาหนดจากสาเหตุ
ตา่ งๆ ไม่วา่ จะเป็นโรคฟันผุ ภยนั ตรายท่ีเกิดกบั ฟัน การท่ีเดก็ ไม่มีฟันมาแต่กาเนิด ความผดิ ปกติในการสร้างฟันท่ี
เกิดร่วมกบั โรคทางระบบตา่ งๆ หรือโรคทางพนั ธุกรรมบางโรค หรือผปู้ ่ วยเพดานโหว่ เป็นตน้ การใส่ฟันปลอมให้
เด็กที่มีปัญหาลกั ษณะน้ี จะช่วยป้องกนั และแกไ้ ขผลเสียท่ีจะตามมาในอนาคตได้

ประโยชน์ ของกำรใส่ ฟันปลอม
1. ช่วยเสริมสร้างบุคลิกภาพ รูปร่างใบหนา้ ใหเ้ หมือนปกติ เพ่ิมความมนั่ ใจใหแ้ ก่คนไข้ โดยเฉพาะคนไขท้ ่ี
สูญเสียฟันหนา้
2. ช่วยเพ่มิ ประสิทธิภาพของการบดเค้ียวอาหารไดล้ ะเอียดข้ึน ทาใหก้ ระเพาะอาหารไม่ตอ้ งทางานหนกั
จนเกินไป
3. ช่วยป้องกนั การเกิดฟันที่อยขู่ า้ งเคียงลม้ เอียงหรือฟันคู่สบยนื่ ยาวเขา้ มาหาช่องวา่ งที่สูญเสียฟัน ซ่ึงจะ
ก่อใหเ้ กิดปัญหาในเรื่องของโรคปริทนั ตแ์ ละการสบฟันท่ีผดิ ปกติได้

สำหรับเด็ก
1. ป้องกนั และแกไ้ ข ปัญหาทางการพดู มีการศึกษาพบวา่ ถา้ เดก็ อายตุ ่ากวา่ 3 ปี มีการสูญเสียฟันหนา้ น้านม
ไปก่อนกาหนด และไมไ่ ดใ้ ส่ฟันปลอม อาจมีผลทาใหเ้ ด็กพดู ไมช่ ดั และอาจติดเป็นนิสัยไปจนโต
2. ป้องกนั นิสยั ท่ีผดิ ปกติ เช่น ดูดริมฝีปาก ตาแหน่งลิ้นผิดปกติขณะกลืน
3. รักษาช่องวา่ งใหก้ บั ฟันแทท้ ี่กาลงั ข้ึน เม่ือมีการสูญเสียฟันน้านมไปก่อน
4. บูรณะปิ ดช่องที่ เกิดจากความผดิ ปกติแตก่ าเนิดหรือภายหลงั เช่น เด็กปากแหวง่ เพดานโหว่ และความ
ผดิ ปกติท่ีเกิดจากอุบตั ิเหตุ หรือจากผลของการผา่ ตดั ซ่ึงตอ้ งมีการใส่เครื่องมือหรือฟันปลอมปิ ดช่องวา่ ง เพือ่ ให้
สามารถรับประทานอาหาร หรือพูดไดป้ กติ และสวยงาม

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 23 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

ฟันปลอมแบ่งเป็ น 2 ประเภท คือ

1. ฟันปลอมชนิดติดแน่น (Crown & Bridge คราวน์ แอนด์ บริดจ์)

ฟันปลอมชนิดติดแน่น เป็ นฟันปลอมถาวรชนิดติดแน่นท่ีจะยดึ ในช่องปาก โดยผทู้ ่ีใส่ไมส่ ามารถถอดออกมาเพอ่ื
ทาความสะอาดภายนอกช่องปากได้ ฟันปลอมชนิดน้ีจะยดึ อยโู่ ดย การใชฟ้ ันธรรมชาติซี่ที่อยขู่ า้ งเคียงกบั ช่องวา่ ง
เป็นหลกั ในการยดึ ฟันปลอม ขอ้ ดีของฟันปลอมชนิดน้ี ไดแ้ ก่ ฟันปลอมชนิดน้ีจะไมข่ ยบั หรือหลวมหลุดในขณะ
พดู หรือเค้ียวอาหาร ทาใหผ้ ทู้ ่ีใส่มีความมน่ั ใจ ฟันปลอมจะมีขนาดชิ้นงานที่ค่อนขา้ งเล็ก ไมก่ ่อใหเ้ กิดความราคาญ
มีประสิทธิภาพในการบดเค้ียวค่อนขา้ งสูง เนื่องจากแรงจากการบดเค้ียว จะถูกถ่ายทอดไปสู่ฟันธรรมชาติซี่
ขา้ งเคียงที่ใชเ้ ป็นหลกั ยดึ ฟันปลอมโดยตรง

อยา่ งไรกต็ ามฟันปลอมชนิดน้ีจะมีขอ้ เสียที่สาคญั มาก ไดแ้ ก่ การท่ีจะฟันธรรมชาติที่อยขู่ า้ งเคียงจะตอ้ งถูกกรอแตง่
เพ่ือใหม้ ีขนาดเล็กลงเพือ่ ใชเ้ ป็นฟันหลกั สาหรับยดึ ฟันปลอมติดแน่น ซ่ึงอาจส่งผลเสียต่อฟันธรรมชาติต่อไปได้
นอกจากน้ีแลว้ ผทู้ ่ีใส่ฟันปลอมชนิดน้ีจะตอ้ งสนใจดูแลความสะอาดของฟันปลอมมากเป็นพเิ ศษ เนื่องจากฟัน
ปลอมไมส่ ามารถถูกถอดออกมาเพ่ือทาความสะอาดภายนอกช่องปากได้ และฟันปลอมชนิดน้ีมีราคาสูงกวา่ ฟัน
ปลอมชนิดถอดได้

ผทู้ ่ีเหมาะสมกบั ฟันปลอมชนิดน้ี ไดแ้ ก่ ผทู้ ่ีสูญเสียฟันธรรมชาติไปเป็ นจานวนนอ้ ย เพียง 1-2 ซี่ ตอ่ 1 ช่องวา่ ง
เท่าน้นั และฟันธรรมชาติท่ีอยดู่ า้ นหนา้ และดา้ นหลงั ช่องวา่ งจะตอ้ งอยใู่ นสภาพดี ไม่มีปัญหาโรคเหงือกอกั เสบ
หรือฟันผอุ ยา่ งรุนแรง และจะตอ้ งเป็นผทู้ ี่สามารถดูแลทาความสะอาดภายในช่องปากไดเ้ ป็นอยา่ งดีอีกดว้ ย

2. ฟันปลอมชนิดถอดได้ (Removable Denture รีมฟู เอเบิล เดน็ เชอร์ )

ฟันปลอมชนิดถอดได้ เป็ นฟันปลอมชนิดท่ีสามารถถอดออกมาเพือ่ ทาความสะอาดขา้ งนอกช่องปากได้ มีท้งั ชนิด
ชวั่ คราวที่ทาดว้ ยพลาสติกและชนิดถาวรท่ีทาดว้ ยโลหะ

ขอ้ ดีของฟันปลอมชนิดน้ี ไดแ้ ก่ ช่วยใหผ้ ทู้ ่ีสวมใส่สามารถดูแลรักษาความสะอาดไดง้ ่าย ข้นั ตอนในการทาไม่
ยงุ่ ยาก ไม่เสียเวลามาก และมีค่าใชจ้ า่ ยในการทาที่ค่อนขา้ งต่ากวา่ ฟันปลอมชนิดอื่นๆ แต่ฟันปลอมชนิดน้ีจะมี
ขอ้ เสียที่สาคญั ไดแ้ ก่ ชิ้นงานฟันปลอมจะมีขนาดค่อนขา้ งใหญก่ วา่ ฟันปลอมชนิดอื่น อาจก่อใหเ้ กิดความราคาญ
ในขณะพูดหรือการเค้ียวอาหาร ประสิทธิภาพในการบดเค้ียวจะต่ากวา่ ฟันปลอมชนิดอ่ืน เน่ืองจากแรงจากการบด
เค้ียวส่วนใหญ่จะไปสู่สันเหงือกท่ีรองรับฟันปลอมซ่ึงสามารถรับแรงบดเค้ียวไดน้ อ้ ยกวา่ ฟันธรรมชาติ นอกจากน้ี
ในบางคร้ังยงั อาจมีปัญหาเรื่องการขาดความสวยงามได้ เน่ืองจากจะตอ้ งมีส่วนตะขอของฟันปลอมไปโอบเกี่ยวกบั
ฟันธรรมชาติที่เหลืออยบู่ างซี่ และเมื่อใชง้ านฟันปลอมไปนานอาจมีปัญหาเรื่องการหลวมขยบั หรือหลุดในขณะใช้

งานได้

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 24 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

ผทู้ ่ีเหมาะสมกบั ฟันปลอมชนิดน้ี ไดแ้ ก่ ผทู้ ่ีมีการสูญเสียฟันธรรมชาติไปเป็นจานวนมาก จนไมส่ ามารถเหลือ
เพียงพอสาหรับทาฟันปลอมชนิดติดแน่นได้ ผทู้ ่ีเคยมีปัญหาโรคเหงือกอกั เสบหรือฟันผอุ ยา่ งรุนแรงหลายซี่
ตลอดจนผทู้ ่ีไมส่ ามารถทาความสะอาดช่องปากไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ เนื่องจากฟันปลอมชนิดน้ีจะดูแลง่ายและ
ไมส่ ่งผลเสียหายอยา่ งรุนแรงต่อฟันธรรมชาติท่ีเหลืออยู่

ฟันปลอมแบบถอดไดแ้ บง่ ตามวสั ดุท่ีใชท้ าได้ 3 ชนิด ดงั น้ี
1. ฟันปลอมถอดได้ฐำนพลำสติก (Acrylic Denture อคริลิก เดน็ เชอร์ ) มกั ใส่ชวั่ คราวระหวา่ งรอใหแ้ ผล
ถอนฟันหายสนิท มีขอ้ ดีคือ กรณีท่ีมีการสูญเสียฟันเพ่มิ สามารถเสริมฟันท่ีหายไปได้ สามารถเสริมฐานฟันปลอม
ใหแ้ นบสนิทกบั สนั เหงือกท่ียบุ ตวั ลงไปได้ กรณีที่ฟันปลอมหลวม ราคาถูก แต่มีขอ้ เสียคือ ฟันปลอมจะชิ้นใหญ่
และคลุมฟันธรรมชาติมากถา้ ทาความสะอาดไมด่ ี ฟันธรรมชาติจะผไุ ด้ และฟันปลอมจะแตกหกั ไดง้ ่ายเพราะวสั ดุ
มีความแขง็ แรงนอ้ ย ตอ้ งระวงั ไม่ทาตก ฟันปลอมชนิดน้ีสามารถทาไดส้ าหรับคนไขท้ ่ีสูญเสียฟันต้งั แต่ 1 ซี่ข้ึนไป
และไม่มีฟันธรรมชาติหลงเหลืออยเู่ ลย
2. ฟันปลอมถอดได้โครงโลหะ (RPD - Removable Partial Denture รีมฟู เอเบิล พาร์เชียว เดนเชอร์) ขอ้ ดีคือชิ้น
เล็กกวา่ แบบพลาสติก คลุมฟันนอ้ ยกวา่ น้าหนกั เบา ทาใหค้ นไขย้ อมรับฟันปลอมไดง้ ่ายกวา่ แบบพลาสติก และ
แขง็ แรงมากกวา่ ขอ้ เสียคือแพงกวา่ แบบพลาสติก และถา้ มีการสูญเสียฟันธรรมชาติที่เป็นหลกั ยดึ ฟันปลอม จะตอ้ ง
ทาฟันปลอมชิ้นใหม่
3. ฟันปลอมถอดได้ฐำนยืดหยุ่นพเิ ศษ (Flexible Denture เฟลก็ ซิเบิล เดน็ เชอร์) มีขอ้ ดีคือมีความยดื หยนุ่ เมื่อ
คนไขใ้ ชง้ านจะเจบ็ นอ้ ยกวา่ 2 แบบแรก มีความสวยงาม เน่ืองจากตะขอมีสีเหมือนเหงือกทาใหม้ องไมเ่ ห็นตะขอ
เวลายมิ้ หรือพูด ขอ้ เสียคือดูแลรักษายงุ่ ยากกวา่ 2 แบบแรก เนื่องจากวสั ดุมีความพรุน จะเกิดการเปลี่ยนสีง่าย ตอ้ ง
ใชน้ ้ายาทาความสะอาดเฉพาะ และอุณหภูมิที่สูงมากๆ จะทาใหว้ สั ดุฐานฟันปลอมเสียความยดื หยนุ่ ไป

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 25 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เร่ืองที่ 13 ทันตกรรมจดั ฟัน

ทนั ตกรรมจัดฟัน คือ สาขาหน่ึงของทนั ตกรรมซ่ึงจะเกี่ยวขอ้ งกบั กบั การแกไ้ ขฟันและขากรรไกรท่ีอยู่ ในตาแหน่ง
ท่ีไม่ถูกตอ้ ง ฟันยนื่ และฟันท่ีขบกนั ไมพ่ อดีจะทาใหย้ ากต่อการทาความสะอาด และมีความเสี่ยงตอ่ การสูญเสียฟัน
ก่อนวยั อนั ควรเนื่องมาจากฟันผแุ ละโรคเหงือก นอกจากน้ียงั ทาใหเ้ กิดการกดทบั ตอ่ กลา้ มเน้ือท่ีใชใ้ นการบดเค้ียว
ซ่ึงสามารถ ทาใหเ้ กิดอาการปวดศีรษะ อาการปวดท่ีขอ้ ต่อขากรรไกร คอ ไหล่ และหลงั ได้ ฟันที่ยนื่ หรือไมอ่ ยใู่ น
ตาแหน่งท่ีเหมาะสมกย็ งั ทาลายบุคลิกภาพอีกดว้ ย
ประโยชนข์ องทนั ตกรรมจดั ฟันน้นั รวมถึงสุขภาพปากที่แขง็ แรงข้ึน ลกั ษณะบุคลิกภาพที่น่าพงึ ใจกวา่ เดิม และฟัน
ที่สามารถจะคงทนไปตลอดชีวติ
ผเู้ ช่ียวชาญในสาขาน้ีเรียกวา่ ทนั ตแพทยจ์ ดั ฟัน ซ่ึงจะใชเ้ วลา 2 ปี หรือมากกวา่ น้นั ในการศึกษาในโปรแกรมท่ี
ไดร้ ับการรับรองจาก ADA (American Dental Association หรือ สมาคมทนั ตแพทยอ์ เมริกนั ) นอกเหนือจากเวลา 4
ปี ในโรงเรียนทนั ตแพทย์

ปัญหำใดทค่ี นไข้ต้องกำรทนั ตกรรมจัดฟัน
ทนั ตแพทยห์ รือทนั ตแพทยจ์ ดั ฟันจะสามารถตดั สินไดว้ า่ คนไข้ ควรจะจดั ฟันหรือไม่ จากการวนิ ิจฉยั ดว้ ยประวตั ิ
การรักษาทางการแพทยแ์ ละทนั ตกรรม การตรวจในคลินิค แบบพิมพฟ์ ันของคนไข้ และภาพเอก็ ซเรย์

คนไขอ้ าจตอ้ งรับการจดั ฟันถา้ มีปัญหาต่อไปน้ี:
 ฟันบนยื่น ฟันบนยน่ื ออกมาขา้ งหนา้ มาก (Upper protrusion)
 ฟันล่ำงย่ืน ฟันล่างยนื่ ออกมาขา้ งหนา้ มาก (Under bite, Class III)
 ฟันกดั คร่อม ฟันบนไมส่ ามารถขบไดพ้ อดีกบั ฟันล่าง มีลกั ษณะขบแบบไขว้ (Cross bite)
 ฟันสบเปิ ด เม่ือขบฟันและแลว้ มีช่องวา่ งเปิ ดระหวา่ งฟันบนกบั ฟันล่าง (Open bite)
 ฟันกดั เบยี้ ว จุดศูนยก์ ลางของฟันบนไม่ตรงกบั ฟันล่าง (Midlines)
 ฟันห่ำง มีช่องวา่ งระหวา่ งฟันอนั เกิดจากฟันหลุดหรือฟันท่ีข้ึนไม่เตม็ (Spacing)
 ฟันซ้อน ฟันท่ีข้ึนมามากเกินไปจนเกทบั กนั (Crowding)

กำรรักษำด้วยทนั ตกรรมจัดฟันเป็ นอย่ำงไร
การรักษาดว้ ยทนั ตกรรมจดั ฟันมีหลายวธิ ีที่จะช่วยในการจดั ฟัน จดั ระเบียบกลา้ มเน้ือและขากรรไกร โดย

มีท้งั ที่เป็นแบบติดถาวรและแบบถอดออกได้ ซ่ึงเคร่ืองมือเหล่าน้ีจะทาการดดั ฟันและขากรรไกรแบบนุ่มนวล
ความรุนแรงของปัญหาของคุณจะเป็นตวั ตดั สินวา่ วธิ ีการจดั ฟันแบบใดท่ีจะมี ประสิทธิภาพมากที่สุด

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 26 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เคร่ืองมือจดั ฟันแบบติดแน่น:

 เหลก็ จัดฟัน — เป็นวธิ ีการท่ีพบมากท่ีสุด ประกอบดว้ ยยาง ลวด หรือเหล็ก โดยยางจะติดรอบฟันโดยใชเ้ ป็นตวั
ยดึ ของอุปกรณ์ ส่วนเหลก็ จะถูกเชื่อมติดกบั ดา้ นหนา้ ของฟัน เส้นลวดจะถูกร้อยผา่ นแตล่ ะเหลก็ และยดึ ติดกบั
ยาง การดึงลวดใหต้ ึงข้ึนจะเป็ นการเพมิ่ แรงดึงที่ตวั ฟัน และคอ่ ย ๆ เคลื่อนฟันไปยงั ตาแหน่งท่ีเหมาะสม
เหล็กดดั ฟันจะมีการปรับทุก ๆ เดือนเพอ่ื ให้เกิดผลท่ีตอ้ งการ ซ่ึงเวลาท่ีใชใ้ นการจดั ฟันอาจเร่ิมต้งั แต่ 2-3 เดือน
จนถึง 2-3 ปี ปัจจุบนั น้ี เหลก็ จดั ฟันมีขนาดเลก็ ลง เบาลง และดูไมเ่ ป็นโลหะเหมือนในอดีต นอกจากน้ียงั มีสีสนั
สดใสสาหรับเดก็ และแบบใสที่ผใู้ หญน่ ิยมใชอ้ ีกดว้ ย

 เคร่ืองมือตดิ แน่นแบบพเิ ศษ — สาหรับใชค้ วบคุมการดูดนิ้ว หรือการใชล้ ิ้นดนั โดยอุปกรณ์ชนิดน้ีจะถูกติดกบั
ฟันดว้ ยยาง เนื่องจากเป็นวธิ ีท่ีไมส่ ะดวกสบาย จึงมกั จะใชเ้ ป็นทางเลือกสุดทา้ ย

 เคร่ืองมือรักษำช่องว่ำงของฟันแบบตดิ แน่น — กรณีท่ีฟันน้านมหลุดป็นการถาวร อุปกรณ์รักษาช่องวา่ งจะถูก
ใชจ้ นกวา่ ฟันแทจ้ ะข้ึน โดยจะใส่ยางติดกบั ฟันซ่ีถดั จากช่องวา่ งดา้ นหน่ึง และลวดจะต่อเขา้ กบั ฟันซี่ถดั จาก
ช่องวา่ งอีกดา้ นหน่ึง

เคร่ืองมือจดั ฟันแบบถอดได:้

 เคร่ืองมือรักษำช่องว่ำงของฟันแบบถอดได้ — อุปกรณ์น้ีทางานเช่นเดียวกบั อุปกรณ์รักษาช่องวา่ งของฟันแบบถาวร
โดยทาจากอะคริลิคที่ขนาดพอดีกบั ขากรรไกร และมีพลาสติกหรือลวดระหวา่ งฟันท่ีตอ้ งการรักษาช่องวา่ งไว้

 เคร่ืองมือจัดตำแหน่งของขำกรรไกร — อุปกรณ์น้ีสามารถใส่จากขากรรไกรบนหรือล่างกไ็ ด้ เพื่อที่จะจดั ตาแหน่ง
ของขากรรไกรให้อยใู่ นจุดท่ีเหมาะสม เพอื่ ใชแ้ กไ้ ขอาการขอ้ ต่อขากรรไกรผดิ ปกติ

 เคร่ืองมือป้องกนั ริมฝี ปำกและแก้ม — อุปกรณ์น้ีไวใ้ ชส้ าหรับกนั ริมฝีปากและแกม้ ออกจากฟัน เนื่องจากริมฝีปาก
และแกม้ สามารถสร้างแรงกดทบั ที่ฟัน ซ่ึงอุปกรณ์น้ีจะช่วยลดแรงกดทบั

 เคร่ืองมือขยำยขำกรรไกร — อุปกรณ์น้ีจะช่วยขยายขากรรไกรบน โดยมีลกั ษณะเป็นแผน่ พลาสติกท่ีติดพอดีกบั
เพดานปาก และใชแ้ รงดนั จากภายนอกดว้ ยการขนั สกรูจะบงั คบั ใหข้ อ้ ต่อขากรรไกรเปิ ดกวา้ ง ข้ึน

 รีเทนเนอร์ (Removable retainers) — เคร่ืองมือน้ีจะถูกใส่ที่เพดานปากเพือ่ ป้องกนั การเคลื่อนท่ีของฟันกลบั ไปยงั
จุดเดิม โดยอาจถูกดดั แปลงเพื่อป้องกนั การดูดนิ้วไดด้ ว้ ย

 เคร่ืองมือจัดฟันภำยนอก — เคร่ืองมือน้ีจะมีสายรัดรอบศรีษะ และต่อเขา้ กบั ลวดดา้ นหนา้ โดยเครื่องมือน้ีจะช่วย
ชะลอการเติบโตของขากรรไกรบน และรักษาฟันดา้ นในในอยใู่ นตาแหน่งเดิมในขณะที่ฟันดา้ นหนา้ จะถูกดึงเขา้ มา

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 27 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เครื่องมือคงสภำพฟัน Retainer รีเทนเนอร์

ในการรักษาทางทนั ตกรรมจดั ฟัน นอกจากทนั ตแพทยจ์ ะตอ้ งเคลื่อนฟันของคนไขใ้ หอ้ ยใู่ นตาแหน่งที่ถูกตอ้ ง
สวยงาม มีประสิทธิภาพในการบดเค้ียว แลว้ ส่ิงสาคญั และจาเป็นอยา่ งยง่ิ คือ ตาแหน่งของฟันหลงั การจดั ฟันจะตอ้ ง
คงที่ ถา้ ตาแหน่งของฟันคืนกลบั ไปสู่ตาแหน่งเดิมแลว้ ความสวยงามและประสิทธิภาพในการบดเค้ียวจะลดลงได้
ตามธรรมชาติฟันที่ถูกเคลื่อนไปสู่ตาแหน่งใหมจ่ ะพยายามคืนกลบั เขา้ สู่ตาแหน่งหรือสภาพเดิมก่อนการจดั ฟัน
ดงั น้นั จึงจาเป็นท่ีตอ้ งใชเ้ ครื่องมือยดึ ฟันใหอ้ ยคู่ งท่ีภายหลงั การถอดเครื่องมือจดั ฟัน เรียกวา่ เคร่ืองมือคงสภาพฟัน
Retainer รีเทนเนอร์ หรือ Retainer appliance รีเทนเนอร์ แอพไพลอานซ์ ซ่ึงเป็นเครื่องมือชิ้นสุดทา้ ยท่ีจะช่วย
ควบคุมใหฟ้ ันอยใู่ นตาแหน่งท่ีตอ้ งการ จนกวา่ เน้ือเยอื่ รอบฟันจะมีการปรับตวั เขา้ กบั ตาแหน่งใหมข่ องฟันได้

เคร่ืองมือคงสภำพฟัน แบ่งได้เป็ น 2 ประเภท คือ
1. เคร่ืองมือคงสภาพฟันชนิดติดแน่น (fixed retainer) ฟิ กซ์ รีเทนเนอร์
2. เคร่ืองมือคงสภาพฟันชนิดถอดได้ (removable retainer) รีมฟู วเฟเบิล รีเทนเนอร์

.

เครื่องมือคงสภำพฟันชนิดตดิ แน่น (Fixed Appliance) ฟิ กซ์ รีเทนเนอร์
1. Anti – rotation band แอนตี้ โรเทช่ัน แบนด์ ใชใ้ นการคงสภาพ
ฟันที่เคยหมุนโดยการทาแบนด์ (band) ที่ฟันซ่ึงแกไ้ ขเรียบร้อยแลว้ และ
เชื่อมเดือยลวด (spurs) สเพอร์ส ทางดา้ นริมฝีปาก (labial) เลเบียล และ
ดา้ นลิ้น (lingual) ลิงกวล ของแบนด์ โดยใหเ้ ดือยลวดแตะกบั ฟันขา้ งเคียง
เพื่อตา้ นการคืนกลบั

2. Soldered or Bonded lingual retainer โซเดอร์ ออร์ บอนดิง้ ลิงกวล รีเทนเนอร์ ปกติใชใ้ นฟันล่าง เพือ่ คง
สภาพความโคง้ ของแนวฟันบนสันเหงือก (arch form) อาร์ค ฟอร์ม ที่ถูกขยายในระหวา่ งการรักษาป้องกนั การ
คืนกลบั มาทางดา้ นลิ้นของฟันหนา้ ล่าง ตา้ นการหมุนคืนกลบั และป้องกนั การกดั สบลึกท่ีนิยมใชก้ นั มาก ไดแ้ ก่
canine to canine retainer ( 3-3 lingual retainer ) เคนาย ทู เคนาย รีเทนเนอร์ (3-3 ลิงกวล รีเทนเนอร์ )
ประกอบดว้ ย แบนดท์ ่ีฟันเข้ียวล่างท้งั สองขา้ งและ lingual arch ลิงกวล อาชร์ ซ่ึงเช่ือมติดกบั แบนดต์ าแหน่งของ

lingual arch ลิงกวล อาชร์ ควรวางท่ีขอบบนของ 2 ใน 3ความสูงของฟันหนา้ ล่างหรืออยใู่ ตจ้ ุดสัมผสั ระหวา่ งฟัน

ซ่ึงจะเป็นตาแหน่งท่ีป้องกนั การหมุนกลบั ของฟันถา้ วางต่าจะทาใหเ้ ป็นท่ีเกาะของหินปูนไดง้ ่ายและยากตอ่ การทา
ความสะอาดเครื่องมือน้ี ในคนไขบ้ างรายอาจขยายตอ่ ไปยงั ฟันกรามนอ้ ยซี่แรก ซ่ึงเรียกวา่ 4 – 4 lingual retainer
4 – 4 ลิงกวล รีเทนเนอร์ หรือ ขยายไปยงั ฟันกรามนอ้ ยซี่ที่สองและฟันกรามได้

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 28 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

ส่วน bonded lingual retainer เป็นการดดั แปลงมาจาก soldered lingual retainer เพ่ือใหส้ ามารถใส่ทนั ทีภายหลงั

การถอดเครื่องมือจดั ฟัน มีขอ้ ดีท้งั ทางดา้ นความสวยงาม ลดอตั ราเส่ียงต่อการละลายของผวิ เคลือบฟัน

(decalcification) และฟันผใุ ตแ้ บนดไ์ ด้

เคร่ืองมือคงสภำพฟันชนิดถอดได้ (Removable Retainer) รีมฟู วเฟเบิล้ รีเทนเนอร์

1. Hawley retainer เป็นเครื่องมือคงสภาพฟันท่ีนิยมใชม้ ากท่ีสุด ใชไ้ ดท้ ้งั ในฟันบนและฟันล่าง เพือ่ คง
สภาพฟันบนและฟันล่าง เพื่อคงสภาพการเรียงตวั ของฟันบนสนั เหงือก เคร่ืองมืออนั บนอาจดดั แปลงโดยการทา
แนวกดั สบทางดา้ นหนา้ ชนิดระนาบ (flat anterior bite plane) เพือ่ ท่ีใหป้ ลายฟันล่างแตะอยู่ ป้องกนั การคืนกลบั
ของการกดั สบลึก หรือเม่ือตอ้ งการป้องกนั การคืนกลบั ของฟันหนา้ ล่างซ่ึงถูกดนั ไปทางดา้ นหนา้ ในระหวา่ งการ
รักษา อาจดดั แปลงทาเป็ นแนวกดั สบทางดา้ นหนา้ ชนิดเอียง (inclined anterior bite plane) (ดงั รูป) ส่วนประกอบ
ของ Hawley retainer มีดงั น้ี

1.1 Molar cribs ใชเ้ ป็นตวั ยดึ และป้องกนั การเคล่ือนที่ของฟันกราม
1.2 Acrylic base plate ใชป้ ้องกนั การเคล่ือนของฟันทางดา้ นเพดานหรือลิ้น
1.3 Labial bow ใชเ้ ป็นหลกั ยดึ และช่วยในการจดั เรียงฟันหนา้

2. Andresen appliance หรือ activator หรือ monobloc เป็ นเคร่ืองมือคงสภาพฟันและคงสภาพ
ความสัมพนั ธ์ของฟันและขากรรไกรบนและล่าง มกั เลือกใชค้ นไขท้ ี่มีความผดิ ปกติของขากรรไกร และยงั มีการ
เจริญเติบโต อยภู่ ายหลงั การจดั ฟัน

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 29 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

3. Oral screen เป็นเครื่องมือคงสภาพของฟันหนา้ บนที่ถูกกดเขา้ เคร่ืองมือน้ีวางอยรู่ ะหวา่ งฟัน กระพงุ้
แกม้ และริมฝีปาก มีลกั ษณะเป็นแผน่ อะคริลิก โคง้ ตามความยาวต้งั แตฟ่ ันกรามใหญข่ า้ งหน่ึงไปยงั อีกขา้ งหน่ึง
ขอบความกวา้ งของแผน่ อะคริลิกโคง้ ตามความยาวต้งั แต่ฟันกรามใหญ่ขา้ งหน่ึงไปยงั อีกขา้ งหน่ึง ขอบความกวา้ ง
ของแผน่ อะคริลิกจะอยบู่ ริเวณ mucobuccal fold ของฐานฟันบนและล่าง ปัจจุบนั ไม่คอ่ ยนิยมใช้ เพราะมีขนาด
ใหญ่ใส่ไมส่ บายและหา้ มใชใ้ นกรณีคนไขม้ ีปัญหาของทางเดินหายใจ
4. Positioned เป็นเคร่ืองมือที่มีความยดึ หยนุ่ ทาดว้ ยยางหรือพลาสติกชนิดนิ่มเป็นเครื่องมือชิ้นเดี่ยวท่ีคลุม
รอบตวั ฟันทุกซี่ในขากรรไกรบนและล่างใชค้ งสภาพฟันและความสัมพนั ธ์ของฟันบนและล่างแกน้ ิสัยผดิ ปกติ เช่น
การกลืนผดิ ปกติ การหายใจทางปาก เครื่องมือน้ีอาจดดั แปลงใชแ้ กไ้ ขตาแหน่งของฟันเลก็ นอ้ ยได้ โดยการทา
เครื่องมือในแบบจาลองฟันท่ีจดั เรียงฟัน ( set up) ในตาแหน่งท่ีตอ้ งการ ขณะใชเ้ ครื่องมือน้ีจะมีแรงเคลื่อนฟันไป
ยงั ตาแหน่งท่ีจดั เรียงไวป้ ระสิทธิภาพของเคร่ืองมือ ข้ึนกบั ความร่วมมือของคนไขแ้ ตม่ ีขอ้ เสียคือขนาดใหญ่

5. Wraparound retainer เป็นเครื่องมือท่ีประกอบดว้ ย ส่วนของลวดท่ีดดั แตะกบั ดา้ นหนา้ ของฟันทุกซ่ีใน
ปาก หรือ จากฟันกรามขา้ งหน่ึงไปยงั ฟันกรามอีกขา้ งหน่ึง โดยมี loops บริเวณฟันเข้ียว ทางดา้ นเพดานหรือ
ดา้ นลิ้น เป็นส่วนของแผน่ อะคริลิก เคร่ืองมือน้ีใชค้ วบคุมฟันไดด้ ี และสามารถใชป้ ิ ดช่องวา่ งเล็กๆได้

6. Spring retainer เป็ นเครื่องมือคงสภาพฟันที่นิยมใชก้ บั ฟันหนา้ ล่างเทา่ น้นั ใชใ้ นรายที่ตอ้ งการคงสภาพ
ตาแหน่งของฟันหนา้ ล่างที่เคยชอ้ นเก และอาจดดั แปลงใหเ้ ป็นเครื่องมือชนิดมีแรงกระทาตอ่ ตวั ฟันในกรณีท่ีพบวา่

ฟันซี่น้นั มีการซอ้ นเกเกิดข้ึนเล็กนอ้ ยภายหลงั การจดั ฟัน ทาโดยการจดั ฟัน (set up) ในแบบจาลองฟัน ใหเ้ ป็น
ระเบียบก่อนทาเครื่องมือประกอบดว้ ยลวดเส้นเดียวขนาด 0.7 มม. ดดั เป็น Loops ที่บริเวณฟันเข้ียวท้งั สองขา้ งและ
มีส่วนของอะคริลิกเป็นแถบเลก็ ๆ คลุมบนลวดท้งั ดา้ นริมฝีปากและดา้ นลิ้น

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 30 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

Spring retainer

ลกั ษณะของเคร่ืองมือคงสภำพฟันทด่ี ี
1. ตอ้ งควบคุมตาแหน่งของฟันไดท้ ุกซ่ี
2. ไมเ่ ป็นอุปสรรคขดั ขวางต่อการบดเค้ียว
3. ทาความสะอาดไดง้ ่ายและง่ายต่อการรักษาสุขภาพของช่องปาก
4. ส่วนประกอบเครื่องมือนอ้ ยแต่มีความแขง็ แรงเพียงพอท่ีจะใชต้ ลอดระยะเวลาของการคงสภาพฟัน

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 31 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เรื่องที่ 14 ผลติ ภณั ฑ์หลกั ของบริษทั เอก็ ซา ซีแลม จากดั และบริษทั ในเครือ

งานฟันปลอมชนิดตดิ แน่น Crown & Bridge คราวน์ แอนด์ บริดจ์

ครอบฟัน Crown คราวน์ มีท้งั งานครอบฟันเซรามิก (*หรือเรียกพอร์ซเลน) ครอบฟันโลหะลว้ น (Full Metal Crown ฟูล เมทัล

คราวน์) และครอบฟันที่ไมม่ ีโลหะ เป็ นวธิ ีการบรูณะฟันธรรมชาติ ท่ีสูญเสียเน้ือฟันที่ดีออกไปมากเกินกวา่ จะสามารถรักษาดว้ ยวธิ ี
อ่ืนๆ เช่นการอดุ ฟัน ทา Inlays อินเลย์ หรือ Onlays ออนเลย์ ได้ ควรทา ครอบฟัน เพือ่ คงสภาพเน้ือฟันที่เหลืออยไู่ วแ้ ละทดแทนส่วน
ที่สูญเสียไป ในการทา ครอบฟัน จาเป็นตอ้ งกรอเน้ือฟันออกเพ่อื การยดึ ติดของครอบฟัน ฟันท่ีรักษารากฟันมาแลว้ ส่วนใหญ่เน้ือ
ฟันที่ดีจะเหลือนอ้ ยและฟันจะเปราะบางกวา่ ปกติ ทาใหเ้ กิดการแตกหกั ไดง้ ่าย จึงควรเสริมความแขง็ แรงของฟันดว้ ยการทาครอบ
ฟันร่วมกบั การทา เดือยฟัน (Pin tooth พินทูธ หรือ Post and Core โพสท์ แอนด์ คอร์) ฟันท่ีมีขนาดเลก็ เช่น ฟันหนา้ และฟันกรามนอ้ ย
หลงั จากรักษารากฟันมาแลว้ ควรท่ีจะทาเดือยฟันร่วมกบั การทาครอบฟัน ส่วนฟันกรามใหญ่ที่มเี น้ือฟันดีเหลืออยมู่ ากแค่อดุ โพรง
ฟันแลว้ จึงทาครอบฟันก็เพยี งพอ

สะพานฟัน Bridge บริดจ์ เป็นฟันปลอมท่ีมีลกั ษณะใกลเ้ คียงกบั ฟันธรรมชาติ

โดยการกรอฟันซี่ขา้ งเคียง เพอ่ื ทาครอบฟันเป็นหลกั ยดึ ของสะพานฟัน
เพ่ือทาฟันปลอม การทาครอบที่ฟันหลกั จะช่วยป้องกนั ฟันผแุ ละใหค้ วามสวยงาม

งานครอบฟันพอร์ซเลนหรือเซรามกิ (Porcelain or Ceramic)

ข้นั ตอนการผลติ

1. อ่านและทาความเขา้ ใจกบั ใบสั่งงานก่อนลงมือทางาน หากไม่ชดั เจนใหต้ ดิ ต่อทนั ตแพทย์

2. เทพิมพแ์ บบฟัน ที่ไดร้ บั ทนั ตแพทย์
3. จดั เตรียมโมเดลเพ่ือทางาน จาลองการสบฟันโดยใชอ้ ปุ กรณ์ขากรรไกรจาลอง (เขา้ Articulator อาร์ติ๊กคูเลเตอร์)

4. ข้ึนรูปข้ีผ้งึ (Wax แว๊กซ์), ปักสปรู, นาชิ้นงานข้ีผ้ึงลงในเบา้ เทปูนทนไฟ (Investment อินเวสเมนท์) ลงในเบา้ เตรียมหลอม
5. เหวยี่ งและหลอมโลหะ นาชิ้นงานที่ไดม้ า กรอแตง่ และขดั เงา เป่ าทราย
6. เคลือบโอเพคปิ ดสีโลหะ และข้ึนรูปเซรามิก นาเขา้ เตาเผาอุณหภูมิ 935 – 950 องศาเซลเซียล
7. ขดั เงาขอบโลหะ, เป่ าทรายทาความสะอาดชิ้นงาน
8. ตรวจสอบคุณภาพข้นั สุดทา้ ย (QC – Quality Control คิวซี – ควอลิตี้ คอนโทรล)
9. ออกบิล/ใบกากบั ภาษี บรรจุและจดั ส่ง

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 32 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

งานครอบฟันโลหะล้วน (Full Metal Crown ฟูล เมทัล คราวน์)

ข้ันตอนการผลติ

1. อ่านและทาความเขา้ ใจกบั ใบสั่งงานก่อนลงมือทางาน หากไมช่ ดั เจนใหต้ ิดต่อทนั ตแพทย์
2. เทพมิ พแ์ บบฟัน ท่ีไดร้ ับทนั ตแพทย์
3. จดั เตรียมโมเดลเพอ่ื ทางาน จาลองการสบฟันโดยใชอ้ ุปกรณ์ขากรรไกรจาลอง (เขา้ Articulator อาร์ต๊ิกคูเลเตอร์)
4. ข้ึนรูปข้ีผ้งึ ปักสปรู หล่อปูนบนแบบข้ีผ้งึ
5. เหวย่ี งและหลอมโลหะ นาชิ้นงานท่ีไดม้ า กรอแต่งและขดั เงา เป่ าทรายทาความสะอาดชิ้นงาน
6. ตรวจสอบคุณภาพข้นั สุดทา้ ย (QC – Quality Control คิวซี – ควอลิตี้ คอนโทรล)
7. ออกบิล/ใบกากบั ภาษี บรรจุและจดั ส่ง

การปลูกรากฟันเทยี มแบบทว่ั ไป

https://thailanddentalclinic.com/conventional-implants/

ดว้ ยววิ ฒั นาการดา้ นเทคโนโลยแี ละพฒั นาการทางเทคนิคและวธิ ีการทางทนั ตกรรม ทาใหก้ ารปลูกรากฟันเทียมไททาเนียมและ
การปลูกรากฟันเทียมแบบทนั ทีการปลกู ถ่ายกระดูก สามารถทาไดโ้ ดยง่าย และยงั ช่วยใหม้ ีระดบั ความสาเร็จที่สูงข้นึ อีกดว้ ย

การพฒั นาดา้ น เทคโนโลยที ่ีใชใ้ นการปลกู รากฟันเทียมและเทคนิคใหมๆ่ ช่วยให้ การปลูกรากฟันเทียมแบบทนั ที และการปลกู
รากฟันเทียมแบบทนั ทีพร้อมครอบฟันสามารถทาไดด้ ว้ ยระยะเวลาในการรักษาที่ส้นั ลง

การทารากฟันเทียม (Dental Implant) เพ่ือทดแทนฟันท่ีสูญเสียไป แบบธรรมชาติใหค้ วามรู้สึกใกลเ้ คียงกบั ฟันธรรมชาติมากที่สุด
ซ่ึงจะไมม่ ีผลขา้ งเคียงท่ีจะทาใหเ้ กิดอนั ตรายในการปลกู รากฟันเทียม จาเป็ นตอ้ งเป็ นทนั ตแพทยท์ ี่มีความเช่ียวชาญเฉพาะดา้ นทนั
ตกรรมรากฟันเทียม

ในการรักษาทนั ตแพทยจ์ ะทาการฝังรากเทียม ลงไปในกระดูกขากรรไกร เพือ่ ใหก้ ระดูกยดึ ติดกบั ตวั รากเทียม ซ่ึงตวั รากเทียมน้ีจะ
ช่วยรองรับการใส่ฟันแบบตดิ แน่น หรือแบบถอดได้ ทาใหส้ ามารถใชง้ านบดเค้ียวอาหารไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพเสมือนฟัน
ธรรมชาติ ปัจจุบนั การใส่รากฟันเทียมถือวา่ เป็ นวธิ ีที่ดีท่ีสุดวธิ ีหน่ึง

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 33 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

ข้นั ตอนในการปลูกรากฟันเทยี มแบบทว่ั ไป

คร้ังที่ 1 การปรึกษาและการตรวจวนิ จิ ฉัย
 ทนั ตแพทยร์ ากเทียมจะตรวจวนิ ิจฉยั และถ่ายเอก๊ ซเรย์ / CT Scan เพอ่ื วางแผนการรักษาท่ีถกู ตอ้ งรวมถึงการกาหนดวธิ ีการ

รักษาที่เหมาะสมที่สุด
 หากคนไขส้ ูญเสียฟันมานานแลว้ และมีปริมาณกระดูกเพยี งพอ สามารถผา่ ตดั ฝังรากเทียมไดภ้ ายในคร้ังแรกเลย แตห่ ากมี

ปริมาณกระดูกบริเวณท่ีจะทารากเทียมไมเ่ พยี งพอ ทนั ตแพทยจ์ ะแนะนาใหท้ าการปลกู กระดูกก่อนที่จะปลูกรากฟันเทียมตอ่ ไป
 ทนั ตแพทยร์ ากเทียมจะทาการฝังรากฟันเทียมลงบนกระดูกรองรับฟัน และทาการเยบ็ ปิ ดแผล
 ทนั ตแพทยจ์ ะนดั มาตรวจเช็คแผล และตดั ไหมประมาณ 7 – 14 วนั หลงั การผา่ ตดั

หลงั การผา่ ตดั ปลูกรากฟันเทียม คนไขต้ อ้ งใชเ้ วลารอประมาณ 2 –3 เดือน เพ่ือรอใหร้ ากฟันเทียมยดึ ติดกบั กระดูกโดยรอบได้
สมบูรณ์ ท้งั น้ีข้นึ อยกู่ บั ชนิดและคุณสมบตั ิของรากเทียมท่ีใช้

คร้ังท่ี 2 กำรพมิ พ์ปำก (Impression)
 ทนั ตแพทยจ์ ะใส่แกนฟันจาลอง (coping) เพ่ือทาการพิมพฟ์ ันใหค้ นไข้
 นาชิ้นงานที่พิมพแ์ ลว้ ส่งแลปทนั ตกรรมเพื่อทาตวั ครอบฟัน/สะพานฟัน
 รอแลปทนั ตกรรมผลิตชิ้นงานใชเ้ วลาประมาณ 5-7 วนั
 ในกรณีที่ใชเ้ ทคโนโลยี CAD/CAM ในการทาครอบฟัน อาจใชเ้ วลาผลิตชิ้นงานเพยี ง 1 วนั

คร้ังที่ 3 กำรใส่ครอบฟัน
 ทนั ตแพทยจ์ ะใส่แกนฟันตวั จริง (abutment) และใส่ครอบฟัน/สะพานฟันตวั จริง
 ปรับการสบฟันใหส้ ามารถกดั สบและการบดเค้ียวเป็นปกติ
 ทนั ตแพทยจ์ ะนดั เชค็ ทุก 6 เดือน หรือข้นึ อยกู่ บั ดุลยพนิ ิจของทนั ตแพทย์

ข้อดขี องรากฟันเทียม

 ไม่สูญเสียเน้ือฟันซ่ีขา้ งเคียงเหมือนการทาสะพานฟัน
 ช่วยรักษากระดูกบริเวณท่ีสูญเสียฟันไมใ่ หส้ ลายไป
 การใชง้ านเสมือนฟันธรรมชาติมากกวา่ ฟันปลอมชนิดอ่ืนๆ
 เพิ่มความมน่ั ใจ และคุณภาพชีวติ ท่ีดีข้ึน
 เป็ นการรักษาที่ไมไ่ ดก้ ่อใหเ้ กิดความเจ็บปวด แผลมีขนาดเลก็
 ใชร้ ะยะเวลาในการรักษาไมน่ านเพยี ง 30-60 นาที/ซ่ี
 สามารถใชง้ านบดเค้ียวไดด้ ี
 ไม่มีปัญหากบั การออกเสียง เม่ือเทียบกบั ฟันปลอมชนิดอน่ื ๆ
 ใหค้ วามสวยงาม ดูเป็นธรรมชาติมากท่ีสุด
 มีอายกุ ารใชง้ านยาวนาน คงทน และถาวร
 เม่ือร่วมกบั ฟันปลอมแบบถอดได้ ไม่มีปัญหาฟันปลอมขยบั ระหวา่ งพดู คุย หรือรบั ประทานอาหาร

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 34 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

ประเภทของกำรปลกู รำกฟันเทยี ม :

1. กำรปลูกรำกฟันเทยี มลงในกระดูก (Endosteal)
เป็ นวธิ ีการปลกู รากฟันเทียมแบบทว่ั ไปและเป็ นที่นิยมใชก้ นั โดยปลกู
ลงในกระดูกขากรรไกร ซ่ึงสามารถรักษาร่วมกบั การทาสะพานฟันและ
การทาฟันปลอมได้

2. กำรปลูกรำกฟันเทยี มลงบนกระดูก (Subperiousteal)
เป็ นการปลูกรากฟันเทียมท่ีบริเวณดา้ นบนสุดของกระดูกขากรรไกร
โดยส่วนท่ีเป็ นรากจะยนื่ ออกมา และมีเหงือกเป็ นตวั ยดึ รากไว้ ซ่ึงวธิ ีน่ี
เหมาะกบั ผทู้ ี่ไม่สามารถใส่ฟันปลอมแบบทว่ั ไปได้ หรือผทู้ ่ีมีฟันขนาดเลก็

* โดยทว่ั ไป ทนั ตแพทย์จะนิยมปลกู รำกฟันเทยี มลงในกระดูก

งำนครอบฟันชนิดทไี่ ม่มโี ครงโลหะ (**นิยมเรียกงาน All Ceramic ออล เซรามิก)

เป็ นงานครอบฟัน สะพานฟัน และเคลือบฟัน ท่ีผลิตจากวสั ดุที่ไม่ใช่โลหะ ทาใหง้ านครอบฟันท่ีผลติ มีความสวยงาม ดูเป็ น
ธรรมชาติ เช่น

e.max อี.แมก็ ซ์ งานจะสวยใสกวา่ งานเซรามิกทวั่ ไป ตวั โครงใชว้ สั ดุ Lithium Disilicate ลิเทียมไดซิลิเคต มีคุณสมบตั ิโปร่งแสง

และ เคลือบดว้ ยเซรามิก แตม่ ีขอ้ จากดั ไม่เหมาะสาหรับงานรักษารากฟัน ลกั ษณะฟันสบลึก หรือตอฟันเป็ นโลหะ

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 35 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

งาน Zircon : Crown & Bridge เซอร์คอน : คราวน์แอนด์บริดจ์

Full Zircon : Crown & Bridge งาน Zircon เซอร์คอน
Full Zircon Multilayer (High Strength)
เป็ นงานครอบฟันหรือสะพานฟันที่มีโครง
Full Zircon Multilayer (High Translucent) ทาจากวสั ดุเซอร์โคเนียมไดออกไซด์
มีความแขง็ แรงทนทานสูง

เป็ นนวตั กรรมใหมใ่ นการผลิตชิ้นงานครอบฟัน
และสะพานฟันที่ใชค้ อมพิวเตอร์ในการออกแบบ
และผลิตชิ้นงาน
CAD/CAM แคด/แคม

Computer Aided Design
Computer Aided Manufacturing

มีส่วนประกอบหลกั ๆ ดงั น้ี

เคร่ืองจกั รซีเอน็ ซี

CNC : Computer Numerical Controlled

เครื่องจกั รท่ีใชส้ าหรับกดั กอ้ นวตั ถดุ ิบ
เซอร์โคเนียมไดออกไซด์ ท่ีอดั เป็ นแผน่ กลม
(เรียกแผน่ เซอร์โคเนียม) ใหไ้ ดร้ ูปร่าง ตามแบบ
ชิ้นงานท่ีไดอ้ อกแบบไวแ้ ลว้

ซอฟต์แวร์สำหรับงำน CAM
ทาหนา้ ที่ รับขอ้ มลู 3 มิติ (3D) จากซอฟตแ์ วร์

CAD

Zircon Crown [With Porcelain Layer]

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 36 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

งาน Full Zircon

ข้นั ตอนการผลติ

1. อ่านและทาความเขา้ ใจกบั ใบสั่งงานก่อนลงมือทางาน หากไม่ชดั เจนใหต้ ดิ ต่อทนั ตแพทย์

2. รับงาน ตรวจสอบคาสง่ั ผลิต เตรียมโมเดลเพ่อื ทางาน โดยการเติม ปะ ปิ ด ข้ีผ้งึ บนโมเดลชิ้นงาน เพอื่ กาจดั พ้นื ท่ีคอด (Block

out undercuts บลอ็ กเอาท์ อันเดอร์คัท) เป็นการป้องกนั ไม่ใหส้ ่วนใดส่วนหน่ึงของตวั โครงชิ้นงานอยใู่ นพ้นื ท่ีคอด (undercut)

ซ่ึงจะเป็ นอปุ สรรคต่อการใส่งานครอบฟันใหค้ นไข้

3. นาโมเดลเขา้ เคร่ืองสแกน แบบของโมเดลจะถูกสแกน เคร่ืองสแกน 3 มิติ
ดว้ ยเครื่อง Scanner สแกนเนอร์ เพือ่ นาขอ้ มลู เขา้ สู่

คอมพวิ เตอร์และแสดงออกมาเป็นภาพ 3 มิติ

4. ออกแบบงาน (Design ดไี ซน์) ในคอมพิวเตอร์ตามที่ทนั ตแพทยต์ อ้ งการใหถ้ กู ตอ้ งตามโครงสร้างและรูปร่างของฟัน

5. คานวณวางตาแหน่งชิ้นงานใหเ้ หมาะสมกบั วตั ถุดิบ (เซอร์โคเนียมไดออกไซด์ **หรือเรียกแผน่ เซอร์โคเนียม) ที่มีรูปร่างเป็ น

แผน่ ทรงกลม เพอื่ เตรียมกลึงงานดว้ ยเครื่องจกั รซีเอน็ ซี (Milling Machine มิลลิ่งแมชชีน) เป็ นเครื่องกลึงท่ีมีความแมน่ ยาสูง ท่ี

บริษทั โลตสั เดนทลั จากดั

6. หลงั จากกลึงเสร็จเรียบร้อย ช่างทนั ตกรรมตดั ชิ้นงานออกจากส่วนที่เช่ือมต่อกบั แผน่ เซอร์โคเนียม และกรอแต่งใหช้ ิ้นงานมีผวิ

เรียบ โดยใชห้ วั กรอ และเครื่องเป่ าทราย

แผน่ เซอร์โคเนียม Milling Machine

7. นาเขา้ เตาเผา อณุ หภมู ิ 1,530 องศาเซลเซียส โดยใชเ้ วลามาตรฐาน 12 ชวั่ โมง
8. กรอแต่งชิ้นงานหลงั เผาดว้ ยหวั กรอเพ่ือเชค็ ความถูกตอ้ งในเรื่องของขอบฟัน (Margin มาร์จิน้ ), แนวฟัน (Contour คอนทัวร์), ความ

แน่นของชิ้นงานกบั โมเดล (Fitting ฟิ ตติง้ ), ฟันขา้ งเคียง (Contact คอนแทค) และการกดั สบในโมเดล (Bite ไบท์)
9. ตรวจสอบคุณภาพข้นั สุดทา้ ย (QC – Quality Control คิวซี – ควอลิตี้ คอนโทรล)
10. ออกบิล/ใบกากบั ภาษี บรรจุและจดั ส่ง

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 37 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

งานฟันปลอมชนิดถอดได้
(Removable Partial Denture รีมูฟเอเบลิ พาร์เชียล เดนเชอร์)

คือฟันปลอมท่ีทาข้ึนใหก้ บั ผทู้ ่ียงั มีฟันธรรมชาติเหลืออยู่ เป็นการใส่ฟันเพียงบางส่วนและเป็ นฟันปลอมท่ีสามารถถอดออกมาลา้ ง
ทาความสะอาดได้ มีท้งั ชนิดโครงโลหะ และพลาสติก

กรณที เ่ี หมาะในการทาฟันปลอมบางส่วนชนิดถอดได้
 ฟันหลกั ดา้ นทา้ ยไมม่ ีทาใหไ้ ม่มีฟันหลกั เพ่อื ยดึ สาหรับทาสะพานฟัน
 ระยะช่วงท่ีถอนฟันออกไปเป็นช่วงยาว
 ช่วงท่ีเพ่งิ ถอนฟันไปใหม่ๆ เหงือกยงั ไม่ยบุ สนิทดี ถา้ คอยจนแผลหายเหงือกจะยบุ ลงไปอีก

อาจทาฟันปลอมชนิดถอดได้ ใส่ไปก่อนเมื่อสนั เหงือกยบุ สนิทดีจึงมาเสริมฐานฟันปลอมตอ่
การใส่ฟันเร็วจะช่วยคงสภาพสนั เหงือกทาใหเ้ หงือกเตม็ ไมย่ บุ ตวั มาก

งานฟันปลอมบางส่ วนถอดได้
RPD (Removable Partial Denture) รีมฟู เอเบิล พาร์เชียว เดนเชอร์

ข้นั ตอนการผลิต
1. อ่านและทาความเขา้ ใจกบั ใบสั่งงานก่อนลงมือทางาน หากไมช่ ดั เจนใหต้ ดิ ต่อทนั ตแพทย์

2. รับงาน ต้งั ฐานโมเดล และใชเ้ ครื่อง Survey เซอร์เวย์ ในการออกแบบโครง ทา Block Out บลอค เอาท์ หา undercut อันเดอร์คัท
สาหรับการถอดใส่และวางตะขอ

3. จาลองแบบโมเดล (Duplicate Model ดปุ พลิเคท โมเดล) เป็ นการจาลองโมเดลข้ึนมาอีกชิ้นหน่ึง เพ่อื ช่วยใหท้ นั ตแพทยใ์ ช้
ตรวจเชค็ ชิ้นงานกบั โมเดลได้

4. ใชแ้ วก๊ ซส์ าเร็จรูปวางตามตาแหน่งท่ีออกแบบไว้ ในโมเดลจาลอง และติดปรู เตรียมชิ้นงานเขา้ เบา้ หลอม
5. หลงั จากเหวยี่ งเสร็จแลว้ นาชิ้นงานมาเป่ าทราย กรอแต่งและขดั เงา
6. จาลองการสบฟันโดยใชอ้ ปุ กรณ์ขากรรไกรจาลอง (เขา้ Articulator) อาร์ทิกกเู ลเทอร์ จดั เตรียมฟันสาเร็จรูปโดยแผนก Mouthing

เมาธ์ธิง และเรียงฟัน
7. ตดั แต่งข้ีผ้ึงบนชิ้นงานใหก้ ลมกลืนกบั สนั เหงือกและฟันธรรมชาตใิ กลเ้ คียง
8. ตดั แต่งชิ้นงานลงบนฟลาส ตม้ ไล่ข้ีผ้งึ และอดั ดว้ ยอคริลิกเรซิ่น, งาน RPD (อาร์พดี )ี ชิ้นเลก็ ใชเ้ ทคนิคซิลิโคน ชิ้นใหญ่ใช้

เทคนิคฟลาส

9. กรอแต่งและขดั เงาชิ้นงานท้งั ส่วนท่ีเป็ นโครงโลหะและอคริลิคที่ได้
10. ตรวจสอบคุณภาพข้นั สุดทา้ ย (QC – Quality Control คิวซี – ควอลิตี้ คอนโทรล)
11. ออกบิล/ใบกากบั ภาษี บรรจุและจดั ส่ง

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 38 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

ฟันปลอมท้งั ปาก Full denture ฟลู เดนเชอร์

กรณที เี่ หมาะในการทาฟันปลอมท้งั ปาก
 ไมม่ ีฟันธรรมชาติเหลืออยแู่ ลว้
 ฟันที่เหลืออยมู่ ีนอ้ ยซี่ รูปร่างฟัน, กระดูกยดึ รอบรากฟันไมด่ ี ฟันโยกมาก ใชเ้ ป็ นหลกั ยดึ ไม่ได้
 สุขภาพช่องปากไมด่ ี มีฟันผมุ าก ควรถอนทิ้งแลว้ ทาฟันปลอมท้งั ปาก
 ฟันท่ีเหลืออยไู่ ม่สวย อยใู่ นตาแหน่งท่ีไมด่ ี มีแนวดา้ นสบฟันหอ้ ยหรืออยนู่ อกสนั เหงือก หากทาฟันปลอมถอดไดห้ รือติดแน่น

โดยยดึ แนวฟันเดิมจะไม่ไดค้ วามแขง็ แรงท่ีดี ขาดการยดึ แน่น และไมส่ วยงาม

งานฟันปลอมอคริลกิ (Full Denture) ฟูล เดนเชอร์

ข้นั ตอนการผลิต

1. อา่ นและทาความเขา้ ใจกบั ใบสงั่ งานก่อนลงมือทางาน หากไมช่ ดั เจนใหต้ ดิ ตอ่ ทนั ตแพทย์
2. รับงาน พมิ พแ์ บบ ต้งั ฐานโมเดล จาลองการสบฟันโดยใชอ้ ปุ กรณ์ขากรรไกรจาลอง (เขา้ Articulator) อาร์ทิกกเู ลเทอร์

โดยกลมุ่ งาน Mouthing
3. จดั เตรียมฟันสาเร็จรูปโดยกลมุ่ งาน Mouthing เมาธ์ธิง และเรียงฟันโดยแผนก เรียงฟัน
4. ตดั แตง่ ข้ีผ้งึ บนชิ้นงานใหก้ ลมกลนื กบั สนั เหงือกและฟันธรรมชาตใิ กลเ้ คียงโดยแผนกแตง่ เหงือก
5. ตดั แต่งชิ้นงานลงบนฟลาส ตม้ ไล่ข้ีผ้ึงและอดั ดว้ ยอคริลิกเรซิ่น โดยแผนกลงฟลาส
6. กรอแตง่ และขดั เงาชิ้นงานอคริลคิ ที่ได้ โดยแผนกกรอพลาสติก
7. ตรวจสอบคุณภาพข้นั สุดทา้ ย บรรจุและจดั ส่ง

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 39 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เครื่องมือจัดฟันชนิดติดแน่น
(Fixed Orthodontic Appliance) ฟิ กซ์ ออร์ โธดอนทิค แอพพลิอานซ์

เป็ นเคร่ืองมือจดั ฟันภายในช่องปากท่ีติดแน่นอยกู่ บั ตวั ฟัน คนไขไ้ มส่ ามารถถอดเครื่องมือออกมาไดด้ ว้ ยตวั เอง แบ่งออกไดเ้ ป็น 2
ประเภทใหญๆ่ คือ

1. เครื่องมือจัดฟันด้านหน้าหรือด้านแก้ม

(Labial Orthodontic Appliance) เลเบียล ออร์โธดอนทิค แอพพลิอานซ์
เครื่องมือจดั ฟันชนิดน้ีจะเป็ นชนิดท่ีรูจ้ กั กนั ทวั่ ไปเน่ืองจากมองเห็นไดช้ ดั เจน โดยเคร่ืองมือจดั ฟันชนิดน้ีจะติดอยทู่ ่ีผิวดา้ นหนา้ ของ
ตวั ฟันหรือดา้ นลิ้น และคนไขไ้ มส่ ามารถถอดออกได้

2. เครื่องมือจัดฟันด้านในหรือด้านลนิ้

(Lingual Orthodontic Appliance) ลิงกวล ออร์โธดอนทิค แอพพลิอานซ์
เป็ นเคร่ืองมือจดั ฟันที่ติดอยทู่ ่ีผิวฟันดา้ นในหรือดา้ นลิน้ ทาใหไ้ มส่ ามารถสงั เกตเห็นไดจ้ ากดา้ นนอก เครื่องมือจดั ฟันประเภทน้ีมี
ราคาสูงที่สุดในเคร่ืองมือจดั ฟันชนิดติดแน่นท้งั หมด

3. เครื่องมือจัดฟันแบบใส

ระบบจดั ฟัน “ใส” เร่ิมจากทนั ตแพทยพ์ มิ พฟ์ ันของคนไขอ้ อกมาและสแกนเป็ นโมเดล 3 มิติ (Virtual 3D Model) ส่งไปที่หอ้ งแลบ็ ซ่ึง
ใชโ้ ปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ออกแบบมาโดยเฉพาะสาหรับการจดั เรียงฟัน ฟันท่ีจดั เรียงแลว้ จะถกู ส่งกลบั มาในรูปแบบ Digital File
ใหค้ นไขเ้ ปรียบเทียบภาพก่อน – หลงั การรักษา เพ่อื ตดั สินใจ หากคนไขต้ กลงรับการรักษา หอ้ งแลบ็ จะผลิตเคร่ืองมือจดั ฟันใส
เรียกวา่ Clear Aligners ซ่ึงทาหนา้ ที่จดั เรียงฟันของคนไข้ โดยแต่ละชิ้นใชเ้ วลาประมาณ 2 สปั ดาห์ ฟันก็จะเคลื่อนตามท่ีออกแบบไว้

การจดั ฟันท้งั แบบธรรมดาและแบบใส จะสามารถแกไ้ ขการสบฟันผดิ ปกติ เช่น ฟันซ่อนเก ฟันห่าง (Crossbite ครอสไบท์) สบฟัน
ลึก และฟันไมส่ บกนั สาหรับงาน จดั ฟันแบบใส มีคุณสมบตั ิพิเศษกวา่ งานจดั ฟันแบบธรรมดาคือ เหมาะสาหรับคนไขท้ ี่ตอ้ งการ
จดั ฟัน โดยไมใ่ หค้ นรอบขา้ งรู้วา่ กาลงั จดั ฟัน หรือมีขอ้ จากดั จากหนา้ ท่ีการทางาน คนไขส้ ามารถรับประทานอาหารทุกอยา่ งได้
ตามปกติ และเศษอาหารไม่ติดเคร่ืองมือ ทาความสะอาดง่าย ไม่ยงุ่ ยาก สามารถเล่นกีฬาและดนตรีไดต้ ามปกติ คนไขจ้ ะเห็นผลการ
จดั ก่อนตดั สินใจ ใชร้ ะยะเวลาไมน่ าน ต้งั แต่ 3 เดือนถึง 1 ปี ข้ึนกบั แตล่ ะบุคคล

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 40 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 41 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 42 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

เคร่ืองมือคงสภำพฟัน (Retainer) รีเทนเนอร์

เมื่อถอดเคร่ืองมือจดั ฟันติดแน่นออกแลว้ จาเป็ นตอ้ งใส่เครื่องมือคงสภาพฟันตาม เพือ่ ป้องกนั การเล่ือนกลบั คืนตาแหน่งเดิม
ของฟัน เครื่องมือคงสภาพฟันจะช่วยประคองฟันไว้ เพือ่ ใหก้ ระดูกและเหงือกไดป้ รับสภาพเขา้ กบั ตาแหน่งฟันใหม่

ข้นั ตอนกำรผลติ
1. อ่านและทาความเขา้ ใจกบั ใบสงั่ งานก่อนลงมือทางาน หากไม่ชดั เจนใหต้ ิดตอ่ ทนั ตแพทย์
2. เตรียมโมเดล ตดั แต่งเตรียมงานก่อนการดดั ลวด
3. ดดั ลวดตามคาสงั่ ทนั ตแพทย์
4. ยดึ ตาแหน่งลวดที่ดดั เสร็จดว้ ย Wax
5. ดีไซน์ขอบเขต ทาน้ายา Separating โรย Plate ตามสีที่ทนั ตแพทยก์ าหนด
6. นาชิ้นงานใส่หมอ้ อดั แรงดนั ในอณุ หภูมิ 55 องศาเซลเซียส เป็นวลา 25 นาที
7. นาชิ้นงานมาทาความสะอาดไล่คราบ Wax พร้อมกรอแต่ง Plate
8. ขดั ทราย ขดั เงา และทาความสะอาด
9. ตรวจสอบคุณภาพข้นั สุดทา้ ย บรรจุและจดั ส่ง

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 43 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

คาศัพท์ภายในเล่ม

คาศัพท์ คาอ่าน คาแปล
alveolar groove แอลวโี อลาร์ กรูฟ ร่องแอลวีโอลาร์
alveololingual sulcus แอลวโี อโลลิงกวล ซัลคัส แอลวโี อโลลิงกวล ซลั คสั
anterior Teeth แอนทีเรีย ทีธ ฟันหนา้
apex เอเพคซ์ ปลายราก
apex of Lingual root เอเพคซ์ ออฟ ลิงกวล รูท ปลายรากดา้ นลิ้น
apical foramina แอพพิคัล โฟรามินา รูปลายราก
apical one-third แอพพิคัล วนั -เธิร์ด ส่วนปลายราก
articulator อาร์ ทิคคูเลเทอร์ อปุ กรณ์ขากรรไกรจาลอง
buccal บคั คอล เป็นดา้ นของฟันหลงั ที่อยชู่ ิดแกม้
buccal and lingual dissectional grooves บคั คอล แอนด์ ลิงกวล ดิสเซ็คชนั นลั กรู๊ฟ
buccal cusp บัคคอล แอนด์ ลิงกวล ดิสเซ็คชันนัล กรู๊ฟ ป่ มุ ฟันดา้ นแกม้
buccal flange ปี กฟันปลอมดา้ นแกม้
buccal frenum บัคคอล คัสพ์ เน้ือเยอื่ ดา้ นแกม้ , เน้ือยดึ แกม้
buccal groove บัคคอล แฟรนจ์ ร่องดา้ นแกม้
buccal notch บัคคอล ฟรีนมุ รอยบากดา้ นแกม้
buccal ridge บคั คอล กรูฟ สนั ดา้ นแกม้
buccal shelf บัคคอล นอทช์ บคั คอล เชลฟ์
buccal surface บัคคอล ริดจ์ ดา้ นของฟันหลงั ชิดแกม้
buccal vestibule บัคคอล เชล์ฟ ช่องปากส่วนแกม้ , โพรง
canine บัคคอล เซอร์เฟส ฟันเข้ียว
cementoenamel junction (cervical line) บัคคอล เวส็ ทิบลุ รอยต่อเคลือบฟัน-เคลือบรากฟัน
cementum เคนาย เคลือบรากฟัน
central developmental groove ร่องฟันกลาง
central dissectional groove ซีเมนโทอีนาเมล จังค์ชั่น (เซอร์ วิคัล ไลน์) ร่องแบ่งกลางฟัน
central fossa แอง่ กลาง
central groove ซีเมนทัม ร่องกลาง
central incisor เซ็นทรัล ดีเวลลอปเมนทัล กรู๊ฟ ฟันตดั ซ่ีกลาง
cervical one-third เซ็นทรัล ดิสเซ็คช่ัน กรู๊ฟ ส่วนคอฟัน
cervix เซ็นทรัล ฟอสซา แนวคอฟัน
condyle เซ็นทรัล กรู๊ฟ ป่ มุ ตอนปลายของกระดูกขากรรไกร
coronoid bulge เซ็นทรัล อินไซเซอร์ โคโรนอยส์ บลั จ์
coronoid contour เซอวิเคิล วัน-เธิร์ด โคโรนอยส์ คอนทวั ร์
crest of curvature เซอวิคซ์ ส่วนป่ องสุด
cross bite คอนดายล์ สบฟันแบบไขว้
cross section โคโรนอยส์ บัลจ์ แนวตวั ขวาง
curve of Spee โคโรนอยส์ คอนทัวร์ โคง้ สปี
curve of Wilson เครสท์ ออฟ เคอร์วาเชอร์ โคง้ วลิ สนั
cusp of Carabelli ครอส ไบท์ ป่ มุ คาราเบลลี, ป่ มุ ท่ี 5
cusp tip ครอส เซ็คช่ัน ยอดป่ มุ
cuspid เคิว์ฟ ออฟ สปี ฟันเข้ียว
เคิว์ฟ ออฟ วิลสัน
คัสพ์ ออฟ คาราเบลลี
คัสพ์ ทิพ
คัสพิด

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 44 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

คาศัพท์ คาอ่าน คาแปล
cusps คัสพ์ เน้ือฟันที่นูนเป็ นป่ มุ บนดา้ นบดเค้ียว
deep bite ดพี ไบท์ ภาวะสบลึก
dentine เดน็ ทีน เน้ือฟัน
depression on crown ดีเพรสช่ัน ออน คราวน์ รอยเวา้ ท่ีตวั ฟัน
รอยเวา้ จากรากตอ่ เนื่องถึงตวั ฟัน
depression on root which extends onto crown ดีเพรสช่ัน ออน รูท วิช เอก็ ซ์เท็นส์ ออนทู คราวน์ ร่องโคง้ แบ่งฟัน
เป็นดา้ นของฟันท่ีหนั ไปดา้ นหลงั หรือไกลเส้นกลางของปาก
dissectional grooves ดิสเซ็คชันนัล กรู๊ฟ สมั ผสั ดา้ นไกลกลาง
distal ดิสทอล ป่ มุ ฟันไกลกลาง
distal contact ดิสทอล คอนแทค สนั ป่ มุ ฟันดา้ นไกลกลาง
distal cusp ดิสทอล คัสพ์ สนั ขอบ ดา้ นไกลกลาง
distal cusp slope ดิสทอล คัสพ์ สโล๊บ ร่องเฉียงดา้ นไกลกลาง และแอ่งดา้ นไกลกลาง
distal marginal ridge ดิสทอล มาร์ จินอล ริดจ์ ส่วนไกลกลาง
distal oblique groove and distal fossa ดา้ นไกลกลาง
distal one-third ดิสทอล อะบริค กรูฟ แอนด์ ดิสทอล ฟอสซา แอง่ สามเหล่ียมและหลุมดา้ นไกลกลาง
distal Surface แอง่ สามเหล่ียม ไกลกลาง
distal triangualr fossa & pit ดิสทอล วัน-เธิร์ด ป่ มุ ฟันดา้ นแกม้ -ไกลกลาง
distal triangular fossa ดิสทอล เซอร์เฟส ร่องฟันดา้ นแกม้ -ไกลกลาง
distobuccal cusp ป่ มุ ฟันดา้ นลิ้น-ไกลกลาง
distobuccal groove ดิสทอล ไทรแองกิวลาร์ ฟอสซา แอนด์ พิท ป่ มุ ฟันดา้ นลิ้น-ไกลกลาง
distolingual cusp เคลือบฟัน
distolingual cusp ดิสทอล ไทรแองกิวลาร์ ฟอสซา ฟันกรามซี่ที่หน่ึง
enamel ดิสโทบคั คอล คัสพ์ ฟันกรามนอ้ ยซี่ที่หน่ึง
first molar ดิสโทบคั คอล แอง่ ฟัน
first premolar ดิสโทลิงกวล แอง่ เพดาน
fossa ดิสโทลิงกวล ร่องท่ีขา้ มผา่ นสนั ขอบดา้ นใกลก้ ลาง
foveae palatinae อีนาเมล รอยบากฮามูลาร์
groove crossing mesial marginal ridge เฟิ ร์ส โมลาร์ เน้ือเยอื่ แขง็
hamular notch เฟิ ร์ส พรีโมลาร์ ปลายฟัน
hard tissue ฟอสซา ส่วนปลายฟัน
incisal edge ฟอวเี อ พาลาทีเน อินไซซีฟ ฟอสซา
incisal one-third ป่ ุมเน้ือเพดานปากหลงั ฟันตดั
incisive fossa กรู๊ฟ ครอสซิ่ง มเี ซียล มาร์ จินอล ริดจ์ ฟันตดั
incisive papilla อินไคลน์ เพลน ฟอร์ เธอะ ทงั
incisor ฮามูลาร์ นอทช์ ปี กฟันปลอมดา้ นริมฝีปาก
inclined plane for the tongue ฮาร์ด ทิชชู เอน็ ยดึ ริมฝีปาก
labial flange อินไซซอล เอดจ์ รอยบากดา้ นริมฝีปาก
labial frenum อินไซซัล วัน-เธิร์ด ส่วนดา้ นริมฝี ปาก
labial notch อินไซซีฟ ฟอสซา ดา้ นของฟันทางริมฝีปาก
labial one-third อินไซซีฟ พาพิวลา ส่วนลึกที่สุดของร่องดา้ นริมฝีปาก
labial surface อินไซเซอร์ ฟันตดั ซ่ีขา้ ง
labial vestibule อินไคลน์ เพลน ฟอร์ เธอะ ทัง
lateral incisor เลเบยี ล แฟลนจ์
เลเบียล ฟรีนุม
เลเบียล นอทช์
เลเบยี ล วัน-เธิร์ด
เลเบียล เซอร์เฟส
เลเบียล เวส็ ทิบลุ
แลทเทอรัล อินไซเซอร์

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 45 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

คาศัพท์ คาอ่าน คาแปล
lingual ลิงกวล เป็นดา้ นของฟันท่ีหนั ไปทางลิ้น
lingual cusp ลิงกวล คัสพ์ ป่ มุ ฟันดา้ นลิ้น
lingual frenum ลิงกวล ฟรีนมุ เน้ือยดึ ดา้ นลิ้น
lingual groove ลิงกวล กรู๊ฟ ร่องดา้ นลิ้น
lingual notch ลิงกวล นอทช์ รอยบากดา้ นลิ้น
lingual one-third ลิงกวล วัน-เธิร์ด ส่วนดา้ นลิ้น
lingual surface ลิงกวล เซอร์เฟส เป็นดา้ นของฟันที่หนั ไปทางลิ้น
long section ลอง เซ็คช่ัน แนวแกนฟัน
mandibular แมนดิบลู าร์ ฟันล่าง
marginal ridges มาร์จินัล ริดจ์ สนั ท่ีทอดอยดู่ า้ นขา้ งของฟัน
maxillary แมคซิลาร่ี ฟันบน
maxillary tuberosity แมคซิลารี่ ทูเบอร์โรซิที ป่ มุ , กระดูกส่วนทา้ ยขากรรไกรบน
median palatine groove มเี ดียน พาลาไทน์ กรูฟ มีเดียน พาลาไทน์ กรูฟ
median palatine raphe มเี ดยี น พาลาไทน์ ราฟี มีเดียน พาลาไทน์ ราฟี
mesial cervical ridge มเี ซียล เซอร์วิคอล ริดจ์ สนั คอฟันดา้ นใกลก้ ลาง
mesial cusp slope มีเซียล คัสพ์ สโล๊บ สนั ป่ มุ ฟันดา้ นใกลก้ ลาง
mesial marginal ridge groove มีเซียล มาร์จินอล ริดจ์ กรูฟ ร่องสนั ขอบใกลก้ ลาง
mesial marginal ridge มีเซียล มาร์จินอล ริดจ์ สนั ขอบใกลก้ ลาง
mesial one-third มเี ซียล วัน-เธิร์ด ส่วนใกลก้ ลาง
mesial surface มเี ซียล เซอร์เฟส ดา้ นใกลก้ ลาง
mesial triangular fossa มีเซียล ไทรแองกิวลาร์ ฟอสซา แอง่ สามเหล่ียมใกลก้ ลาง
mesial triangular fossa and pit แอง่ สามเหล่ียมและหลุมดา้ นใกลก้ ลาง
mesiobuccal cusp มเี ซียล ไทรแองกิวลาร์ ฟอสซา แอนด์ พิท ป่ มุ ฟันดา้ นแกม้ -ใกลก้ ลาง
mesiobuccal groove ร่องดา้ นแกม้ -ใกลก้ ลาง
mesiolingual cusp มีซีโอบัคคอล คัสพ์ ป่ มุ ฟันดา้ นลิ้น-ใกลก้ ลาง
middle one-third มซี ีโอบคั คอล กรู๊ฟ ส่วนกลางฟัน
molar มีซีโอลิงกวล คัสพ์ ฟันกราม
oblique ridge มิดเดิล วนั -เธิร์ด สนั ทแยง
occlusal one-third โมลาร์ ส่วนดา้ นบดเค้ียว
occlusal plane โอบริค ริดจ์ ระนาบสบฟัน
occlusal surface อ๊อคคลูซอล วนั -เธิร์ด ดา้ นบดเค้ียว
occlusal Table อ๊ออคลูซอล แพลน ขอบเขตของดา้ นบดเค้ียวของฟัน
occlusion อ๊อคคลซู อล เซอร์เฟส การสบฟัน
open bite อ๊อคคลูซอล เทเบิล้ ภาวะสบเปิ ด
palatal อ๊อคคลูช่ัน เป็นดา้ นของฟันที่หนั ไปทางเพดานปาก
posterior palatal seal โอเพ่น ไบท์ โพสเทอเรีย พาลาทอล ซีล
posterior palatal seal region พาลาทอล โพสทเ์ ทอร์เรีย พาลาทอล ซีล รีเจ้ียน
posterior Teeth โพสเทอเรีย พาลาทอล ซีล ฟันหลงั
premolar ฟันกรามนอ้ ย
premylohyoid eminence โพสท์เทอร์เรีย พาลาทอล ซีล รีเจยี้ น พรีมายโลไฮออยด์ เอมมิเน็นซ์
pterygomandibular notch รอยบากเทอรีโกแมนดิบลู าร์
โพสทีเรีย ทีธ
พรีโมลาร์
พรีมายโลไฮออยด์ เอมมิเนน็ ซ์
เทอรีโกแมนดิบลู าร์ นอท

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 46 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.

คาศัพท์ คาอ่าน คาแปล
pterygomandibular raphe เทอรีโกแมนดิบลู าร์ แรฟ เทอรีโกแมนดิบลู าร์ แรฟ
เทอรีโกแมคซิลลารี่ ซีล อิน แอเรีย ออฟ ฮามูลาร์ นอทช์
pterygomaxillary seal in area of hamular notch เทอรีโกแมคซิลลาร่ี ซีล อิน แอเรีย ออฟ ฮามลู าร์ นอทช์ เน้ือเยอ่ื ใน
รีเจียน แอนด์ พรีมายโลไฮออยด์ เอมมิเน็นซ์
pulp พลั พ์ สนั เหงือก
region and premylohyoid eminence รีโทรโมลาร์ แพด
residual alveolar ridge รีเจียน แอนด์ พรีมายโลไฮออยด์ เอมมเิ นน็ ซ์ รีโทรมายโลไฮออยด์ ฟอสซา
retromolar pad เน้ือฟันท่ีเป็นสนั นูนข้ึนมา
retromylohyoid fossa รีซิจดวล แอลวีโอลาร์ ริดจ์ จุดแยกสองราก
ridges รีโทรโมลาร์ แพด รอยยน่ , รอยหยกั , เยอ่ื เมือก
root bifurcation รีโทรมายโลไฮออยด์ ฟอสซา ฟันกรามซี่ที่สอง
rugae ริ ดจ์ ฟันกรามนอ้ ยซ่ีท่ีสอง
second Molar รูท ไบเฟอร์เคช่ัน เน้ือเยอ่ื อ่อน
second Premolar รูจ์กี สเฟี ยร์ของมอนสนั
soft tissue เซ็คคันด์ โมลาร์ โคง้ สเฟี ยริคลั
sphere of Monson เซ็คคันด์ พรีโมลาร์ ส่วนที่ลึกที่สุดของร่องเหงือก ขา้ งแกม้
spherical curve ซอฟท์ ทิชชู ร่องเสริม
sulcus สเฟี ยร์ ออฟ มอนสัน ฟันกรามซ่ีท่ีสาม
supplemental grooves สเฟี ยริคัล เคิว์ฟ จุดสูงสุดของความป่ อง
third molar ซัลคัส ปลายป่ มุ ฟันดา้ นลิ้น
tip of curvature ซัพพลายเมนทัล กรู๊ฟ ลิ้น
tip of lingual cusp เธิร์ด โมลาร์ โคง้ แนวขวาง
tongue ทิพ ออฟ บคั คอล คัสพ์ ร่องขวางของสนั ทแยง
transverse curve ทิพ ออฟ ลิงกวล คัสพ์ สนั ขวาง
transverse groove of oblique ridge ทังก์ สนั สามเหลี่ยมป่ มุ ดา้ นลิ้น-ใกลก้ ลาง
transverse ridge ทรานสเวิร์ส เคิว์ฟ สนั สามเหลี่ยม
triangualr ridge of ML cusp ทรานสเวิร์ส กรู๊ฟ ออฟ อะบลิค ริดจ์ สนั สามเหล่ียมป่ ุมดา้ นแกม้ -ใกลก้ ลาง
triangular ridge ทรานสเวิร์ส ริดจ์
triangular ridge of MB cusp
ไทรแองกิวลาร์ ริดจ์ ออฟ เอม็ แอล คัสพ์

ไทรแองกิวลาร์ ริดจ์

ไทรแองกิวลาร์ ริดจ์ ออฟ เอม็ บี คสั พ์

Basic Knowledge for Dental Technician หน้า 47 / 47 Hexa Ceram Co., Ltd.