หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง รสวรรณคดีไทย

รสวรรณคดีไทย

รสวรรณคด
ีไทย





จิราภรณ์ ชูรัตน์ และคณะ

คำนำ




หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง รสวรรณคดีไทย เป็นส่วนหนึ่ งของ
โครงงานรื่นรสวรรณคดีไทยจรรโลงใจผ่านบทเพลง จัดทำขึ้นเพื่อเป็น
สื่ อการเรียนรู้ ให้ความรู้ในเรื่องรสวรรณคดีไทย อันประกอบไปด้วย
ความหมาย ประเภทของรสวรรณคดีไทย รวมไปถึงตัวอย่างบทเพลง
ที่ เกี่ ยวข้องกับรสวรรณคดีไทย

ขอขอบพระคุณผู้ช่วยศาตราจารย์เพ็ญประภา สิงห์สวัสดิ์ อาจารย์
ที่ ปรึกษาโครงงานที่ ให้คำแนะนำจนหนังสืออิเล็กทรอนิกส์สำเร็จลุล่วง
ไปได้ด้วยดี

คณะผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ จะเป็น
ประโยชน์ต่อการเรียนรู้รสวรรณคดีไทย และเป็นประโยชน์ต่อผู้ที่ สนใจ
ศึ กษารสวรรณคดีไทยในบทเพลงอย่างแน่ นอน

คณะผู้จัดทำ

รสวรรณคดีไทย




รสวรรณคดี (กวีโวหารที่เน้นเนื้อความเป็นหลัก) คือ
คุณลักษณะของวรรณคดีวรรณกรรมที่ สามารถทำให้ผู้อ่าน
มีอารมณ์ ความคิดตอบสนองได้ เปรียบเหมือนกับอาหาร
ที่มีรสชาติต่าง ๆ เช่น เปรี้ยว หวาน เค็ม เผ็ด เป็นต้น
ซึ่ งรสวรรณคดีไทย แบ่งออกเป็น ๔ รส ดังนี้

๑. เสาวรจนี
๒. นารีปราโมทย์
๓. พิโรธวาทัง
๔. สัลลาปังคพิสัย

เสาวรจนี




เสาวรจนี (คำประพันธ์ที่ ไพเราะ) คือ การแต่งบท
ร้อยกรองให้มีเนื้ อความและท่วงทำนอง ชมโฉม ชมนาง
ชมความสวยงาม เดิมหมายถึงชมความงามหรือชมโฉม
บุคคล แต่ต่อมามีการใช้โวหารนี้ ชมธรรมชาติ ชมสัตว์
สิ่ งของหรือสถานที่ ด้วย ซึ่ งบทชมอาจเป็นชมความงาม
ของตัวละคร ความเก่งกล้าของกษัตริย์ ชมบ้านเมือง

ตัวอย่าง

เหลือบเห็นสตรีวิไลลักษณ์ พิศพักตร์ผ่องเพียงแขไข
งามโอษฐ์ งามแก้มงามจุไร
งามถันงามกรรณงามขนง งามนัยน์เนตรงามกร
งามจริตกิริยางามงอน
ถึงโฉมองค์อัครลักษมี งามองค์ยิ่ งเทพอัปสร
สิ้ นทั้งไตรภพจบโลกา งามเอวงามอ่อนทั้ งกายา
พระสุรัสวดีเสน่หา

จะเอามาเปรียบไม่เทียบทัน

(รามเกียรติ์ : พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช)

นารีปราโมทย์




นารีปราโมทย์ (ซึ่ งเป็นที่ ยินดีของหญิง) คือ
การแต่งบทร้อยกรองให้มีเนื้ อความ และท่วงทำนอง
ฝากรักและแสดงความรักต่อนางอันเป็นที่ ถูกตาต้องใจ
เป็นบทโอ้โลม เกี้ ยวพาราสี การแสดงความรัก รวมถึง
บทสั งวาส

ตัวอย่า
ง

สุดเอยสุดสวาท โฉมประหลาดล้ำเทพอัปสร
ทั้ งวาจาจริตก็งามงอน
อันซึ่ งธุระของเจ้า ควรเป็นนางฟ้อนวิไลลักษณ์
ถ้าวาสนาเราเคยบํารุงรัก
ตัวพี่ มิได้ลวนลาม หนักเบาจงแจ้งให้ประจักษ์
สาวสรรค์ขวัญฟ้ายาใจ
ก็จะเป็นภักดิ์ ผลสื บไป
จะถือความสิ่ งนี้ นี่ ไม่ได้
พี่ ไร้คู่จะพึ่ งแต่ไมตรี

(รามเกียรติ์ : พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช)

พิโรธวาทัง




พิโรธวาทัง (ถ้อยคำที่ แสดงความโกรธ) คือ
การแต่งบทร้อยกรองให้มีเนื้ อความ และท่วงทำนอง
แสดงความโกรธ ตัดพ้อต่อว่า เสียดสี เหน็บแนม
ประชดประชัน หรือเยาะเย้ย

ตัวอย่าง

“หากเอ็งเป็นทศกัณฐ์แย่งสีดา พระรามคือเพื่อนที่ ข้ารัก
ทั้งหัวใจ หากเอ็งจะแย่งชิงนาง ต้องผ่านศพข้าไป สามโลกจำ
เอาไว้เป็นพยาน”

(สามบาทห้าสิบ Feat. ปราง ปรางทิพย์, หนุ่ม หนุมาน, ๒๕๕๙)





“มีนามว่ากรเรียกข้าว่าหนุมาน ในมือข้ามีตะบอง พร้อมจะ
ฟาดฟันกับพวกมาร ใครหาญเข้ามาประลอง มันจะเจ็บไปอีก
นานเท่านาน ถวายใจภักดิ์ด้วยชีวิตวิญญาณ เพราะใจของข้านั้น
มีแต่ราม”

(เก่ง ธชย Feat. ฟักกลิ้ง ฮีโร่, ๒๕๖๐)
“

ตัวอย่าง

“เลื่องลือนามก็มีอยู่ว่า แม่นางสีดากลับมาแปรผันใจ บอก
ว่าพระรามนั้นดีเกินไป และยกหัวใจให้กับทศกัณฐ์ ฝ่ายพระราม
ได้ยินแล้วสะอื้น แทบล้มทั้งยืนบอกเธอทำได้ไง รู้ไหมว่ารักเจ้า
แค่ไหนนะ ทำไม ทำไม เจ้าจึงทำได้ลง”

(ปืน ซีพราย, ๒๕๕๙)

“รักกันมาตั้งนมตั้งนาน ดันครหาไม่บริสุทธิ์ เดินลุยไฟ
เมืองมิถิลา ให้สิ้ นชีวาให้สิ้ นให้สุดโอ้พระรามไม่เชื่ อใจ แต่ไม่มีใคร
ที่ จะมาหยุด โอ้ คนที่ ไม่ทิ้งกัน มันจะพอมีบ้างไหม แค่คนที่ รักกัน
ฉันจะหาได้จากใคร ความรักที่ นิรันฉันจะหาได้ที่ ไหน”

(สีดา เดอะวิลเลียน, ๒๕๖๔)

สัลลาปังคพิสัย




สั ลลาปังคพิสั ย (วิสัยแห่งการรำพัน) คือ
การแต่งบทร้อยกรองให้มีเนื้ อความและท่วงทำนอง
คร่ำครวญ หรือรำพันถึงบุคคลอันเป็นที่ รัก หรือรำพัน
ถึงความทุกข์กายทุกข์ใจ เป็นบทโศกแสดงความห่วงหา
อาลัยอาวรณ์ การพลัดพรากจากสิ่ งรัก

ตัวอย่าง

“ฉันเสียใจที่ ฉันชอบทำผิดไปทุกที ความคิดไม่ตรงกับใจสักที
(คิดไม่ตรงกับใจสักที) ถ้าหากยังเป็นคนแบบนี้ ไม่รู้ว่าเธอจะยัง
เข้าใจกันบ้างไหม”

(The Rube, ๒๕๕๙)



“และทุกคนนั้นตลึง เมื่อตอนจบศึกกรุงลงกา เพราะตัวพี่ นั้น
ไม่เชื่ อใจ ในความรักแม่สีดา จึงให้ตัวเจ้าบุก ลุยไฟ ไปพร้อม ๆ
กับน้ำตา ทั้ง ๆ ที่ เจ้านั้นซื่ อสัตย์ และรักพี่ ตลอดมา”

(มิกซ์ เซมเบ้, ๒๕๕๙)
)

ตัวอย่าง




“ได้เพียงมองพี่ ราม อยู่เคียงคู่น้องสีดา ส่วนฉันเหว่ว้า ไม่มี
เธอมาเคียงข้างกาย ไม่หมายปองน้องสีดา ก็รักพี่ มีมากกว่า
จึงยอมหลีกทางเป็นคนเคียงข้างของพวกเธอ”

(Feedback Band, ๒๕๕๙)











“ถ้าเปรียบตัวฉันเหมือนดั่งสุวรรณมัจฉา ที่ รอหนุมานเดิน
ตามพระรามไปแสนไกล ทิ้งให้เราเก้อหา ทิ้งน้ำตาเศร้าเฝ้าใจ
เหตุไฉนใยหนอไม่หวนกลับมา”

(บุหลัน คชรมย์, ๒๕๕๙)

เอกสารอ้างอิง




กฤษดา บู่สุวรรณ. (๒๕๖๓). ภาษาไทยเตรียมทหาร. ม.ป.ท. ประจวบคีรีขันธ์.
ธชย ประทุมวรรณ. (๒๕๖๐). หนุมาน (เพลงประกอบซีรีส์ หนุมาน สงครามมหาเทพ). [ออนไลน์]

ได้จาก: https://www.youtube.com/watch?v=uS8dEOHBv54
[สืบค้นเมื่อวันที่ ๒๐ กันยายน ๒๕๖๔].
บุหลัน คชรมย์. (๒๕๕๙). สุวรรณมัจฉา (สุพรรณมัจฉา). [ออนไลน์] ได้จาก:
https://www.youtube.com/watch?v=BdFpZCdmU4Y
[สืบค้นเมื่อวันที่ ๒๐ กันยายน ๒๕๖๔].
พุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, พระบาทสมเด็จพระ. (๒๕๑๕). บทละคร เรื่อง รามเกียรติ์. พิมพ์ครั้งที่ ๖.
สำนักพิมพ์แพร่พิทยา : กรุงเทพฯ.
ภูผา วัฒนาปรีดากุล. (๒๕๕๙). ในหนึ่ งใจ มีหนึ่ งเดียว (จากใจสี ดา). [ออนไลน์] ได้จาก: https://www.
youtube.com/watch?v=Zg7cFqundgE [สืบค้นเมื่อวันที่ 22 กันยายน 2564].
มิ๊กซ์ เซมเบ้. (๒๕๕๙). พระราม (ขอโทษที่หูเบา). [ออนไลน์] ได้จาก: https://www.youtube.com/
watch?v=VCcqzdoKsdk [สืบค้นเมื่อวันที่ 22 กันยายน 2564].
สามบาทห้าสิบ. (๒๕๕๙). หนุมาน. [ออนไลน์]. ได้จาก: https://www.youtube.com/
watch?v=s IgIMcMH7WU [สืบค้นเมื่อวันที่ ๒๒ กันยายน ๒๕๖๔].
สีดา เดอะวินเลียน. (๒๕๖๔). ไม่ใช่นางเอก. [ออนไลน์] ได้จาก: https://www.youtube.com/
watch?v =gbc0YbaXmO8 [สืบค้นเมื่อวันที่ ๒๑ กันยายน ๒๕๖๔].
Feedback Band. (๒๕๕๙). พระลักษมณ์ (ผู้เสี ยสละ). [ออนไลน์]. ได้จาก:
https://www.youtube.com/watch?v=uuh8kByHIfk
[สืบค้นเมื่อวันที่ ๒๒ กันยายน ๒๕๖๔].
The Rube. (๒๕๕๙). I'M SORRY (สี ดา). [ออนไลน์] ได้จาก: https://www.youtube.com
/watch?v=CQbO1bDRTPA [สืบค้นเมื่อวันที่ ๒๑ กันยายน ๒๕๖๔].

ประวัติคณะผู้จัดทำ




๑. ชื่ อ - สกุล นางสาวจิราภรณ์ ชูรัตน์

ภูมิลําเนา ๒๐๑ หมู่ ๔ บ้านโนนทรายงาม ตําบลหนองคู อําเภอเมือง จังหวัดยโสธร

การศึ กษา กําลังศึกษาอยู่ในระดับปริญญาการศึกษาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย

คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

เบอร์โทรศั พท์ ๐๘๒-๓๖๙๒๕๕๘

อีเมล ๖๑๐๑๐๕๑๔๐๐๗@msu.ac.th

๒. ชื่ อ - สกุล นายรติพงศ์ พรหมทา

ภูมิลําเนา ๘๔ หมู่ ๑๑ บ้านโนนสะเดา ตําบลหนองเทพ อําเภอโนนนารายณ์ จังหวัดสุรินทร์

การศึ กษา กําลังศึกษาอยู่ในระดับปริญญาการศึกษาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย

คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

เบอร์โทรศั พท์ ๐๙๓-๕๔๓๓๐๕๗

อีเมล ๖๑๐๑๐๕๑๔๐๒๕@msu.ac.th

๓. ชื่ อ - สกุล นางสาววณิชชา เพ็งสวัสดิ์
ภูมิลําเนา ๖๐ หมู่ ๙ บ้านหนองทับครัว ตําบลหนองใหญ่ อําเภอโพนทอง จังหวัดร้อยเอ็ด
การศึ กษา
กําลังศึกษาอยู่ในระดับปริญญาการศึกษาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย
เบอร์โทรศั พท์
อีเมล คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

๐๙๖-๖๗๘๕๑๗๗

๖๑๐๑๐๕๑๔๐๒๗@msu.ac.th

๔. ชื่ อ - สกุล นางสาววิรากานต์ อุปนิตย์
ภูมิลําเนา ๔๔ หมู่ ๗ บ้านกุดอ้อ ตําบลหัวเรือ อําเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม
การศึ กษา กําลังศึกษาอยู่ในระดับปริญญาการศึกษาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
เบอร์โทรศั พท์ ๐๙๘-๖๕๙๘๘๐๓
อีเมล ๖๑๐๑๐๕๑๔๐๓๑@msu.ac.th

๕. ชื่ อ - สกุล นางสาวศศิประภา แช่มชื่ น
ภูมิลําเนา ๒๕ หมู่ ๓ บ้านไทยเจริญ ตําบลสามัคคี อําเภอเลิงนกทา จังหวัดยโสธร
การศึ กษา กําลังศึกษาอยู่ในระดับปริญญาการศึกษาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
เบอร์โทรศั พท์ ๐๖๔-๐๔๘๘๖๒๔
อีเมล ๖๑๐๑๐๕๑๔๐๓๓@msu.ac.th