เรียนรู้สู่งานทัศนศิลป์ เล่มที่ 1 ทัศนธาตุ

ข

เอกสารประกอบการเรยี น ชดุ เรยี นรสู้ ู่งานทศั นศิลป์ เล่มท่ี 1 ทศั นธาตุ จัดทาขึ้นเพ่อื
ประกอบการเรยี นรู้ กลมุ่ สาระการเรียนรศู้ ิลปะ สาระที่ 1 ทัศนศิลป์ สาหรบั นักเรยี นช้ันประถมศกึ ษาปที ี่ 4
เพอื่ ใชส้ อดคลอ้ งกับหลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษาข้ันพน้ื ฐานพทุ ธศกั ราช 2551 โดยเน้นอย่เู รยี นเป็นสาคญั
และเปน็ แหล่เรยี นรู้ในการศึกษาหาความรู้แกผ่ ู้เรยี น ซึ่งประกอบไปด้วย เนอื้ หาในชดุ นี้ จานวน 6 เล่ม ดังนี้

เล่มท่ี 1 ทศั นธาตุ
เลม่ ที่ 2 วสั ดุ อุปกรณ์ ในการสร้างสรรคง์ านศิลป์
เลม่ ท่ี 3 ภาพสวยด้วยเทคนคิ สี
เลม่ ที่ 4 ระยะ นา้ หนกั แสงเงา
เล่มที่ 5 วรรณะสี
เล่มที่ 6 รปู รา่ ง รูปทรง
หวังว่า เอกสารประกอบการเรยี น ชุด เรียนรสู้ ู่งานทศั นศิลป์ กลมุ่ สาระการเรียนรศู้ ลิ ปะ
สาระที่ 1 ทศั นศิลป์ ชั้นประถมศกึ ษาปีที่ 4 เล่มน้ี จะเปน็ ประโยชนต์ ่อผู้เรียนใหม้ คี วามรู้ความเข้าใจ
ในเรอ่ื งศลิ ปะได้ดีย่งิ ขึ้น

นายอนุสรณ์ บัณฑิตย์

คานา ค
สารบัญ
คาแนะนาสาหรบั ครู หน้า
คาแนะนาสาหรบั นักเรียน
สาระและมาตรฐาน ข
ตัวชีว้ ัด ค
สาระสาคญั 1
จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ 2
แบบทดสอบกอ่ นเรียน 3
บทท่ี 1 เรอ่ื ง ทัศนธาตุ 3
แบบฝกึ หดั ท่ี 1 3
บทที่ 2 เรอื่ ง ทัศนธาตทุ ่ีควรรจู้ กั 3
แบบฝกึ หดั ที่ 2 4
แบบทดสอบหลังเรียน 7
เฉลยแบบทดสอบก่อน – หลังเรยี น และแบบฝึกหดั 10
บรรณานกุ รม 11
16
17
21
24

1

เอกสารประกอบการเรียน ชุด เรยี นรูส้ งู่ านทศั นศิลป์ เล่มท่ี 1 ทัศนธาตุ กลุม่ สาระการเรียนรศู้ ลิ ปะ
สาระที่ 1 ทัศนศิลป์ สาหรบั นกั เรยี นช้นั ประถมศึกษาปที ่ี 4 เล่มน้ี ครูควรปฏิบตั ิตามข้ันตอนดังนี้

1. วิเคราะหห์ ลักสตู รแกนกลางการศึกษาขนั้ พ้นื ฐาน พุทธศักราช 2551 กล่มุ สาระการเรียนร้ศู ลิ ปะ
ชนั้ ประถมศึกษาปที ี่ 4

2. ศกึ ษาแผนการจัดการเรียนรู้ ประกอบด้วย สาระ/มาตรฐานการเรยี นรู้ ตัวชว้ี ัดชน้ั ปี สาระการเรียนรู้
สาระสาคัญ สมรรถนะสาคัญของผู้เรยี น คุณลักษณะอันพึงประสงค์ จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ กระบวนการจัดการเรียนรู้
สื่อ/แหล่งเรียนรู้ การวัดและประเมินผล ให้เข้าใจกอ่ น

3. ช้แี จงใหน้ ักเรียนอา่ นคาแนะนาการใช้เอกสารประกอบการเรียนอย่างละเอยี ด และปฏบิ ัติตามขน้ั ตอน
ของคาแนะนาสาหรับนกั เรียนตามลาดับจนครบ

4. กรณนี กั เรียนขาดเรยี นใหค้ รูใช้เป็นส่ือการสอนซ่อมเสรมิ
5. ผลการปฏบิ ัตกิ ิจกรรมนาไปใช้ประเมนิ ผลการผ่านคณุ ลักษณะอนั พงึ ประสงคใ์ นการเรียนรู้

2

เอกสารประกอบการเรยี น ชดุ เรียนรูส้ ูง่ านทศั นศิลป์ เล่มที่ 1 ทศั นธาตุ กลุม่ สาระการเรยี นรศู้ ิลปะ
สาระที่ 1 ทศั นศิลป์ สาหรับนักเรยี นช้นั ประถมศึกษาปีท่ี 4 เล่มนี้ สร้างข้ึนเพอ่ื ให้นักเรยี นศกึ ษาด้วยตนเอง
และปฏิบตั ติ ามขนั้ ตอนดงั นี้

1. นักเรยี นศึกษาเอกสารประกอบการเรียน ชดุ เรียนรสู้ ู่งานทศั นศิลป์ และทากิจกรรมไปตามลาดบั
พยายาม ทาให้เสรจ็ ตามกาหนดเวลา อ่านคาชีแ้ จงแตล่ ะกจิ กรรมและปฏิบตั ิตามคาสั่งทีละข้นั ตอน คือ ทดสอบ
ความร้กู อ่ นเรียน อา่ นเน้อื หาความรู้ ทาแบบฝึกหดั ทดสอบหลงั เรยี น ตรวจคาตอบจากเฉลย ทบทวนความรู้

2. หากมีขอ้ สงสยั ในการใช้เอกสารประกอบการเรยี น ให้ถามครูผู้สอนได้ทันที
3. การศกึ ษาเอกสารประกอบการเรียนเลม่ น้ี จะไมบ่ รรลุผลสาเร็จ ถา้ นกั เรยี นขาดความซอ่ื สัตย์
ในการปฏบิ ัติกิจกรรม
4. ให้นักเรียนปฏิบตั ิกิจกรรม และห้ามขีดเขียนเล่นลงในเอกสารประกอบการเรียนเลม่ นี้ เพราะ
เอกสารเล่มน้ีเปน็ ประโยชนต์ ่อการเรยี นรู้ของนกั เรยี น

3

สาระที่ 1 ทศั นศิลป์

มาตรฐาน ศ 1.1 สร้างสรรค์งานทัศนศลิ ปต์ ามจินตนาการ และความคดิ สร้างสรรค์ วเิ คราะห์ วิพากษ์
วิจารณ์คณุ ค่างานทัศนศลิ ป์ ถา่ ยทอดความรสู้ กึ ความคิดต่องานศิลปะอย่างอิสระ ชนื่ ชม และประยกุ ตใ์ ช้ใน
ชีวิตประจาวัน

ตวั ชวี้ ดั

ศ.1.1 ป.4/3 จาแนกทัศนธาตขุ องส่ิงต่าง ๆในธรรมชาติสิง่ แวดลอ้ มและงานทัศนศลิ ปโ์ ดยเน้นเรอื่ งเสน้ สี
รปู รา่ ง รูปทรงพ้นื ผวิ และพ้ืนทวี่ ่าง

สาระสาคญั

ทศั นธาตุเปน็ องคป์ ระกอบสาคัญของส่ิงต่างๆในธรรมชาติ ส่ิงแวดลอ้ ม และงานทศั นศลิ ป์โดยเน้น
เรอ่ื งเส้น สี รปู ร่าง รปู ทรงพ้ืนผวิ และพ้ืนท่ีวา่ ง

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

1. บอกความหมายของทศั นธาตไุ ด้ ( K )
2. เห็นความสาคญั ของทัศนธาตุของสิง่ ต่างๆ ในธรรมชาติ และในงานทศั นศลิ ป์ได้ ( A )
3. จาแนกทศั นธาตุของส่ิงตา่ ง ๆในธรรมชาติ และในงานทศั นศลิ ป์ได้ ( P )

แบบทดสอบก่อนเรยี น 4

กลุ่มสาระการเรยี นรศู้ ิลปะ สาระที่ 1 ทัศนศิลป์
เรื่อง ทศั นธาตุ ชน้ั ประถมศึกษาปีท่ี 4

1. ขอ้ ใดไมใ่ ช่ทัศนธาตุ
ก. สี
ข. เสน้
ค. ระยะ
ง. พน้ื ผิว

2. ข้อใดคือองค์ประกอบอันดบั แรกของงานทศั นศลิ ป์
ก. สี
ข. จุด
ค. เส้น
ง.รปู ทรง

3. ทัศนธาตุเบื้องตน้ ทส่ี าคญั ท่สี ดุ คอื ข้อใด
ก. เส้นชนิดต่างๆ
ข. รปู รา่ ง-รปู ทรง
ค. ชอ่ งวา่ ง
ง. พ้นื ผิว

5

4. ภาพถา่ ยผวิ หนังจระเข้เป็นลักษณะพ้นื ผวิ ชนิดใด
ก. ผวิ มนั
ข. ผิวเรียบ
ค. ผวิ ละเอียด
ง. ผวิ ขรุขระ

5. บริเวณที่ไม่มอี ะไรปรากฏในงานทัศนศลิ ป์ เราเรียกว่า
ก. พ้นื ท่วี ่าง
ข. พน้ื ทโี่ ล่ง
ค. พนื้ ที่สวา่ ง
ง. พน้ื ทเ่ี รยี บ

6. ข้อใดไม่ใช่การนาความรู้ไปใช้ในการทางานทศั นศลิ ป์
ก. มอสมองเหน็ พน้ื ผิวต่างๆ ท่ีปรากฏอยู่ในภาพวาด
ข. ณเดชสร้างพน้ื ทีว่ า่ งในการวาดภาพได้ทง้ั เสน้ และสี
ค. โยใชเ้ ส้น สี แสง เงา สร้างพื้นผวิ ให้กบั งานวาดภาพ
ง. นา้ หวานวาดภาพทม่ี ีพื้นทว่ี า่ งเพื่อใหภ้ าพไม่อึดอดั สบายตา

7. รูปทรงตา่ งจากรปู ร่างอย่างไร
ก. จับตอ้ งได้
ข. มีความหนา
ค. มีหลายแบบ
ง. ขนาดใหญ่กวา่

6

8. ความรสู้ ึกหยาบ ละเอยี ด มันวาว และขรขุ ระ คือทศั นธาตุในข้อใด
ก. พน้ื ผิว
ข. เสน้ สี
ค. รูปทรง
ง. พน้ื ที่ว่าง

9. ทัศนธาตุ มีความสาคญั ต่อการสรา้ งสรรคง์ านทัศนศลิ ป์อย่างไร
ก. เป็นส่วนท่สี ะท้อนถึงความรสู้ กึ ทีเ่ กิดขึ้นของภาพ
ข. แสดงถึงภาพลักษณ์ของผู้สร้างผลงานไดช้ ัดเจนขน้ึ
ค. เป็นองคป์ ระกอบท่สี าคัญของการสรา้ งงานทกุ ๆแขนง
ง. เปน็ จุดเร่ิมต้นของการสรา้ งสรรค์งานทัศนศิลปท์ ุกๆแขนง

10. ภาพน้จี ดั ว่าเปน็ ทศั นธาตุข้อใด
ง. หน ก. สี
ข. จดุ
ค. เสน้
ง. พื้นผิว

7

ความหมายของทัศนธาตุ
ทัศนะ หมายถงึ การเห็น สงิ่ ทีม่ องเหน็
ธาตุ หมายถงึ ส่วนสาคัญท่ีรวมกัน เปน็ รูปรา่ งของสงิ่ ทัง้ หลาย
ทัศนธาตุ หมายถงึ สว่ นสาคัญท่รี วมกันเปน็ รปู ร่างของส่ิงทั้งหลายตามทต่ี ามองเห็น
ทศั นธาตุกับงานศิลปะเป็นงานทีเ่ กิดจากองคป์ ระกอบตา่ งๆ ที่เรียกวา่ ทัศนธาตุ ซง่ึ เป็นปัจจยั หรือ

ส่วนประกอบสาคญั ท่เี ห็นไดเ้ บอ้ื งต้น ธรรมชาติและสิ่งแวดลอ้ มชวนให้เราได้สังเกตรบั รู้ เป็นแหล่งฝกึ ฝน
ใหเ้ ราได้เรยี นรู้เก่ียวทัศนธาตุท่ปี รากฏ ได้แก่ จุด เสน้ รูปร่าง รปู ทรง สี พืน้ ผวิ และพ้นื ท่วี า่ ง สามารถถ่ายทอด
มาในรูปของงานศิลปะไดอ้ ยา่ งมากมาย

ทศั นธาตทุ ี่ปรากฎในธรรมชาติ
เราจะเห็นว่าในธรรมชาติน้นั ประกอบดว้ ยทัศนธาตุต่างๆ เช่น จดุ เสน้ รปู รา่ งรูปทรง สี แสงเงา

พืน้ ผิว ช่องว่าง น้าหนกั ตวั อย่างเช่น เสือโคร่งจะมีลวดลายตามตัว หรือผีเสอื้ ก็สามารถเห็นจุดได้

ท่มี าภาพ : เสือโครง่ . http://weknowyourdreams.com/image.php?pic=/images/tiger/tiger-03.jpg

ท่มี าภาพ : ผีเสอื้ . http://img1.thaicomment.com/tc/089/001.jpg

8
ทศั นธาตุที่ปรากฎในงานทัศนศลิ ป์

ทัศนธาตทุ ่ปี รากฏในงานทศั นศิลป์ ศิลปนิ ไดน้ าทศั นธาตุ เชน่ จดุ เส้น รปู รา่ ง
รูปทรง สี แสงเงา พื้นผวิ ช่องว่าง ทาสรา้ งสรรค์ผลงานศลิ ปะในรปู แบบตา่ งๆ เปน็ ต้น

ทีม่ าภาพ : การวาดภาพระบายสี. ผลงานของเด็กชายปรชั ญา ดีปนิ ตา

ท่มี าภาพ : งานปัน้ . ผลงานของเดก็ หญิงอิงฟ้า ถาวรรตั น์

9

ท่ีมาภาพ : งานแกะสลักไม้.
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/93/Grand_Palace_in_Bangkok.jpg

ที่มาภาพ : พระทน่ี งั่ จกั รีมหาปราสาท.
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/93/Grand_Palace_in_Bangkok.jpg

10

ช่ือ………………………………..…………….….…เลขท.ี่ .............ชัน้ ประถมศกึ ษาปีที่ 4
คำชี้แจง ตอนที่ 1 ใหน้ ักเรียนอธิบายความหมายของคาว่า “ ทัศนธาตุ ” ( 5 คะแนน )

หมายถึง

.................................................................................
.................................................................................
.................................................................................

คำชแี้ จง ตอนท่ี 2 จากภาพทใี่ หม้ า นกั เรยี นเหน็ ทัศนธาตุในธรรมชาติและงานทศั นศลิ ป์ที่ปรากฏ

มีอะไรบา้ ง( 5 คะแนน )

ทัศนธาตใุ นธรรมชาติ ทัศนธาตุในงานทัศนศิลป์

ตัวอยา่ ง มองเหน็ เสน้ เฉยี ง ตัวอย่าง มองเห็น เส้นเฉียง

.......................................................... ..........................................................

.......................................................... ..........................................................

.......................................................... ..........................................................

.......................................................... ..........................................................

11
ทศั นธาตทุ ่ีควรรจู้ กั

1. จุด หมายถึง รอยหรือแตม้ ที่มีลักษณะกลมๆ ปรากฏท่ีผวิ พื้น ไมม่ ีขนาด ความกว้าง ความยาว
ความหนา เป็นสิ่งที่เลก็ ทสี่ ุดและเปน็ ธาตุเร่ิมแรกที่ทาให้เกิดธาตอุ ืน่ ๆ ขึน้

ที่มาภาพ : จุด. http://www.cpss.ac.th/learnonline/art_say/images/wwb_img6.jpg

2. เส้น หมายถงึ รอ่ งรอยทีเ่ กิดจากเคลื่อนที่ของจุดหรอื ถ้าเรานาจุดมาวางเรยี งตอ่ ๆกันไป ก็จะเกิดเปน็ เสน้

ท่มี าภาพ : เสน้ . ผลงานของ นายอนสุ รณ์ บัณฑติ ย์

12
3. รูปร่าง คือ รูปแบน ๆ มี 2 มิติ มีความกว้างกับความยาว ไม่มคี วามหนาเกิดจากเส้นรอบนอกทแี่ สดง
พ้ืนทข่ี อบเขตของรปู ต่าง ๆ เชน่ รูปวงกลม รปู สามเหลี่ยม หรอื รปู อิสระ ทแ่ี สดงเน้ือที่ของผวิ ท่ีเปน็ ระนาบ
มากกว่าแสดงปรมิ าตรหรือมวล

ท่ีมาภาพ : รปู ร่าง. ผลงานของ เด็กหญงิ ธิติมา แสงเพชรพลอย

4. รปู ทรง คอื รปู ทลี่ ักษณะเป็น 3 มติ ิ โดยนอกจากจะแสดง ความกวา้ ง ความยาวแล้ว ยังมคี วามลกึ
หรือความหนา นูน ด้วย เชน่ รปู ทรงกลม ทรงสามเหลี่ยม ทรงกระบอก เป็นต้นให้ความรู้สึกมปี รมิ าตร
ความหนาแนน่ มมี วลสาร ทเ่ี กิดจากการใช้ค่านา้ หนกั หรือการจัดองค์ประกอบของรปู ทรง หลายรูปรวมกัน

ท่มี าภาพ : รปู ทรง. ผลงานของเด็กหญงิ รฐิติกานต์ จนั ทรเ์ กดิ

13
5. สี เป็นองค์ประกอบสาคญั อย่างหน่งึ ของงานศลิ ปะ และเป็นองค์ประกอบที่มีอิทธพิ ลตอ่ ความร้สู กึ
อารมณ์ และจติ ใจ ได้มากกว่าองคป์ ระกอบอ่ืน ๆ ในชวี ติ ของมนุษย์มีความเกีย่ วข้องสัมพนั ธ์กับสีต่าง ๆ
อยา่ งแยกไมอ่ อก โดยทสี่ ีจะใหป้ ระโยชนใ์ นดา้ นตา่ ง ๆ

ทีม่ าภาพ : ส.ี ผลงานของเด็กหญงิ สจุ ิตตรา ดวงบญุ

6. พืน้ ผิว หมายถึง ลกั ษณะของบรเิ วณผิวหน้าของสิ่งต่าง ๆ ทีเ่ มือ่ สัมผสั แล้วสามารถ รับรู้ได้
ว่ามลี ักษณะอยา่ งไร คอื รวู้ า่ หยาบ ขรุขระ เรียบ มนั ด้าน เนียน สาก เป็นต้น

ทีม่ าภาพ : ลักษณะพ้นื ผิว. ผลงานของเด็กหญงิ สดุ ารตั น์ วงคร์ าชา

14
7. พน้ื ท่วี า่ ง หมายถงึ บริเวณทเี่ ปน็ ความวา่ งไมใ่ ช่สว่ นท่ีเปน็ รปู ทรงหรอื เนือ้ หาในการจดั องคป์ ระกอบ
ใดกต็ าม ถ้าปลอ่ ยใหม้ ีพน้ื ที่ว่างมากและให้มรี ปู ทรงน้อย การจัดน้ันจะใหค้ วามร้สู ึกอ้างวา้ ง โดดเดี่ยว

มีพนื้ ท่ีวา่ งมากเกนิ ไป

ทีม่ าภาพ : พน้ื ทีว่ า่ ง. ผลงานของเดก็ หญงิ มานสั นันท์ โลมาอินทร์

พื้นท่ีเหมาะสม

ทม่ี าภาพ : พนื้ ทเ่ี หมาะสม. ผลงานของเดก็ หญิงเจนจริ า ไทรยานนท์

15
ทศั นธาตุในงานสร้างสรรค์

ทัศนธาตุเบ้อื งต้นทีเ่ ปน็ ส่วนประกอบทสี่ าคญั ท่สี ดุ ก็คือ เส้น อาจจะกล่าวไดว้ ่า เส้น เปน็ แกนนา
เปน็ หวั ใจของการสรา้ งสรรค์ทัศนศิลปท์ กุ แขนง เสน้ แสดงความร้สู ึกไดด้ ว้ ยตวั ของมนั เอง การเริ่มต้นและ
การพัฒนาจนิ ตนาการของศลิ ปิน (ทศั นศิลป์) ได้แก่จติ รกร ประตมิ ากร หรอื สถาปนิก ล้วนตอ้ งอาศยั เส้น
เปน็ ปจั จัยสาคัญในการส่อื ความหมายต้ังแต่เริ่มตน้ จนกระท่งั ผลงานนั้นสมบูรณ์ เราสามารถกระทาใหเ้ กดิ
เส้นได้อยา่ งรวดเร็ว ดว้ ยสญั ชาตญาณในการแสดงออก หรอื ใช้เส้นอยา่ งพินิจพเิ คราะห์ด้วยการใชป้ ญั ญา
ในการสร้างสรรคผ์ ลงาน

ที่มาภาพ : การใชเ้ สน้ . ผลงานของเดก็ หญิงดวงฤทยั จติ บุญ

ทีม่ าภาพ : การใช้เส้นและสี. ผลงานของเด็กหญิงปิยทพิ ย์ กรานแกว้

16

ชอ่ื ………………………………..……….……………………….….…เลขที.่ .....….....ช้ันประถมศึกษาปีท่ี 4

คำช้แี จง ให้นักเรียนเขยี นแผนภาพความคิดทแ่ี สดงถึงส่วนประกอบทค่ี วรรู้จักของทัศนธาตุ

( 10 คะแนน )

รปู รา่ ง รูปทรง .........................
........................ ..................

......................... .........................
.................. ..................

......................... .........................
.................. ..................

ได.้ .............คะแนน

17

แบบทดสอบหลังเรยี น

กลมุ่ สาระการเรยี นรูศ้ ิลปะ สาระที่ 1 ทัศนศิลป์
เรื่อง ทัศนธาตุ ช้นั ประถมศึกษาปีที่ 4

1. ทัศนธาตุเบอ้ื งต้นทส่ี าคญั ท่สี ดุ คอื ข้อใด
ก. เสน้ ชนดิ ต่างๆ
ข. รูปรา่ ง-รูปทรง
ค. ช่องวา่ ง
ง. พืน้ ผิว

2. ขอ้ ใดไม่ใช่ทัศนธาตุ
ก. สี
ข. เสน้
ค. ระยะ
ง. พนื้ ผวิ

3. ขอ้ ใดคอื องคป์ ระกอบอันดบั แรกของงานทัศนศิลป์
ก. สี
ข. จดุ
ค. เสน้
ง.รปู ทรง

18

4. บริเวณที่ไมม่ ีอะไรปรากฏในงานทัศนศลิ ป์ เราเรียกวา่
ก. พ้นื ทวี่ า่ ง
ข. พืน้ ท่ีโล่ง
ค. พ้นื ทสี่ วา่ ง
ง. พน้ื ทเี่ รียบ

5. ภาพถ่ายผิวหนงั จระเข้เป็นลกั ษณะพ้ืนผิวชนดิ ใด
ก. ผวิ มัน
ข. ผิวเรยี บ
ค. ผวิ ละเอยี ด
ง. ผวิ ขรุขระ

6. รปู ทรงต่างจากรูปรา่ งอยา่ งไร
ก. จบั ต้องได้
ข. มคี วามหนา
ค. มีหลายแบบ
ง. ขนาดใหญก่ วา่

7. ขอ้ ใดไม่ใชก่ ารนาความรไู้ ปใช้ในการทางานทศั นศิลป์
ก. มอสมองเห็นพน้ื ผิวต่างๆ ทีป่ รากฏอยใู่ นภาพวาด
ข. ณเดชสร้างพนื้ ท่ีว่างในการวาดภาพไดท้ งั้ เสน้ และสี
ค. โยใช้เสน้ สี แสง เงา สร้างพ้ืนผิวใหก้ บั งานวาดภาพ
ง. น้าหวานวาดภาพทม่ี พี ื้นทวี่ ่างเพ่ือใหภ้ าพไมอ่ ึดอดั สบายตา

19

8. ภาพนีจ้ ัดวา่ เปน็ ทศั นธาตุข้อใด
ง. หน ก. สี
ข. จุด
ค. เส้น
ง. พื้นผวิ

9. ความรสู้ ึกหยาบ ละเอียด มนั วาว และขรขุ ระ คือทศั นธาตใุ นข้อใด
ก. พื้นผิว
ข. เสน้ สี
ค. รปู ทรง
ง. พื้นท่วี า่ ง

10. ทัศนธาตุ มีความสาคญั ต่อการสร้างสรรคง์ านทัศนศิลปอ์ ย่างไร
ก. เป็นส่วนทีส่ ะท้อนถงึ ความรสู้ ึกทเ่ี กิดขน้ึ ของภาพ
ข. แสดงถงึ ภาพลักษณข์ องผ้สู รา้ งผลงานได้ชัดเจนขน้ึ
ค. เป็นองค์ประกอบที่สาคัญของการสรา้ งงานทกุ ๆแขนง
ง. เป็นจุดเริม่ ต้นของการสร้างสรรค์งานทัศนศลิ ปท์ ุกๆแขนง

ต้ังใจอา่ นข้อทดสอบดๆี นะครับ

20

แบบทดสอบกอ่ นเรียน
แบบทดสอบหลงั เรียน
แบบฝึกหัด

21

เร่อื ง ทัศนธาตุ

1. ค 1. ก
2. ข 2. ค
3. ก 3. ข
4. ง 4. ก
5. ก 5. ง
6. ก 6. ข
7. ข 7. ก
8. ก 8. ข
9. ง 9. ก
10. ข 10. ง

22

คำชแี้ จง ตอนท่ี 1 ใหน้ ักเรียนอธิบายความหมายของคาวา่ “ ทศั นธาตุ ” ( 5 คะแนน )

คำชี้แจง ใหน้ ักเรยี นบอหกมคายวถางึ มสห่วมนาสยาจคาัญกทคีร่ าวทม่ีใกหนั ม้ เปาน็ตร่อูปไปรา่ นง้ีข(อ1งส0่ิงคทั้งะหแลนานยต)ามที่ตามองเหน็

ทศั นธาตกุ บั งานศลิ ปะเปน็ งานที่เกดิ จากองคป์ ระกอบตา่ งๆ ท่เี รียกวา่

ทศั นธาตุ ซึ่งเป็นปจจัย หรือส่วนประกอบสาคัญที่เหน็ ไดเ้ บื้องต้น

ธรรมชาติและสงิ่ แวดลอ้ มชวนให้เราไดส้ ังเกตรับรู้ เปน็ แหล่งฝกฝน ใหเ้ รา

ได้เรยี นรเู้ กี่ยวทัศนธาตุทปี่ รากฏ ได้แก่ จุด เส้น รปุ ร่าง รปู ทรง สี พ้นื ผิว

และพน้ื ท่ีวา่ ง อยู่ดลุ พนิ จิ ของครูผู้สอน

คำชี้แจง ตอนที่ 2 จากภาพทใ่ี หม้ า นกั เรยี นเห็นทศั นธาตุในธรรมชาตแิ ละงานทศั นศลิ ป์ท่ปี รากฏ

มอี ะไรบ้าง ( 5 คะแนน )

ทัศนธาตใุ นธรรมชาติ ทศั นธาตุในงานทัศนศิลป์

เสน้ โคง้ เสน้ ตรง พื้นผิว เสน้ หยกั สี เส้นโค้ง เสน้ เฉยี ง เส้นตรง พื้นผิว
เส้นหยัก สี
อยู่ดุลพนิ ิจของครูผูส้ อน
อยดู่ ุลพินจิ ของครูผู้สอน

ดุลพินิจของครูผ้สู อน

เกณฑ์การใหค้ ะแนน

ตอนท่ี 1 ความหมายของทัศนธาตุ 5 คะแนน

ตอนที่ 2 ทศั นธาตุในธรรมชาตแิ ละในงานทัศนศิลป์ 5 คะแนน

เกณฑก์ ารประเมนิ
ได้คะแนนรวมตงั้ แต่ 5 คะแนนข้นึ ไป จึงจะถอื วา่ “ผ่าน”

23

คำช้แี จง ให้นกั เรยี นเขียนแผนภาพความคิดที่แสดงถึงสว่ นประกอบสาคัญของทัศนธาตุ

( 10 คะแนน ข้อละ 2 คะแนน )

เสน้ พ้นื ท่วี า่ ง
..................

จุด
สี

พน้ื ผิว

ดุลพินิจของครูผสู้ อน
เกณฑ์การใหค้ ะแนน

- ความถกู ตอ้ งของทศั นธาตุ ขอ้ ละ 2 คะแนน รวม 10 คะแนน

เกณฑก์ ารประเมนิ
ไดค้ ะแนนรวมต้งั แต่ 5 คะแนนขึน้ ไป จงึ จะถือว่า “ผา่ น”

24

กระทรวงศกึ ษาธกิ าร. ตัวชีว้ ัดและสาระการเรียนรแู้ กนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรูศ้ ิลปะ ตามหลักสตู รแกนกลาง
การศกึ ษาขัน้ พืน้ ฐาน พุทธศกั ราช 2551. กรงุ เทพฯ : โรงพิมพช์ ุมชนสหกรณก์ ารเกษตรแหง่ ประเทศไทย, 2551.

โกศล พิณกลุ . ศิลปะในโรงเรยี น. กรุงเทพฯ : สานกั พมิ พ์โอเดยี นสโตร์, 2554.
ฉตั รชัย อรรถปักษ์. องคป์ ระกอบศิลปะ. กรงุ เทพฯ : บริษทั วิทยพฒั น,์ 2550.
ชลูด นมิ่ เสมอ. องคป์ ระกอบของศลิ ปะ. กรงุ เทพฯ : โรงพมิ พไ์ ทยวฒั นาพานิช, 2538.
ชลุ รี ัตน์ เลอื ดนา้ ชล. การเขยี นภาพด้วยสไี ม้. กรุงเทพฯ : โรงพิมพไ์ ทยวัฒนาพานิช, 2538.
ภาพเสือโคร่ง.ออนไลน์จาก http://weknowyourdreams.com/images/tiger/tiger-03.jpg/.วันทีส่ บื ค้น. 15.02.57.
ภาพผีเส้อื . ออนไลนจ์ าก http://img1.thaicomment.com/tc/089/001.jpg/.วนั ทีส่ ืบคน้ . 15.02.57.
ภาพงานแกะสลกั ไม้. ออนไลน์จาก https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ วนั ท่ีสบื คน้ . 15.02.57.
ภาพพระท่ีน่ังจักรีมหาปราสาท.ออนไลน์จาก https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ วนั ท่ีสืบคน้ . 15.02.57.
ภาพจดุ .ออนไลน์จาก http://www.cpss.ac.th/learnonline/art_say/images/wwb_img6.jpg. วนั ท่ีสบื คน้ . 15.02.57.
รงค์ ประภาสะโนบล. ทศั นศิลป์ ป.4. กรุงเทพฯ : สานักพมิ พ์ บริษัทพฒั นาคุณภาพวชิ าการ (พว.), 2558.
วิโรจน์ มงั คละมณ.ี คู่มือครูประกอบหนงั สือเรียน กล่มุ สาระการเรียนรู้ศลิ ปะ ทัศนศิลป์ ระดับช้นั ประถมศึกษาปีที่ 4.

กรุงเทพ : สานกั พิมพป์ ระสานมิตร(ปสม.) จากัด, 2555.
สกนธ์ ภู่งามดี. พน้ื ฐานทัศนศิลป์. กรงุ เทพฯ : บรษิ ัทบคุ๊ พอยท์, 2547.
เสรี เรืองเนตร. ศิลปะประยกุ ต์. กรุงเทพฯ : สานกั พิมพ์โอเดยี นสโตร์, 2549.
องอาจ มากสิน. ทัศนศิลป์ ป.4. กรุงเทพฯ : บรษิ ทั อกั ษรเจรญิ ทัศน์ อจท., 2551.
อารี สุทธิพนั ธ.ุ์ แบบฝกปฏบิ ัตกิ ารระบายสนี ้า. กรงุ เทพฯ : โรงพิมพ์ไทยวฒั นาพานิช, 2545.