- 45 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ 2) ภาครัฐ...สู่ชุมชน บ้านทุ่งนางเภา ตำบลโมถ่าย อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี ศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่งจังหวัดสุราษฎร์ธานีได้จัดทำโครงการ สร้างเสริมสวัสดิการสังคม ปี2566 ในพื้นที่อำเภอไชยา เพื่อให้ ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาทางสังคมร่วมกัน มุ่งสู่การเป็น สังคมสวัสดิการ หรือสวัสดิการสังคมถ้วนหน้า และส่งเสริมให้ประชาชน กลุ่มเป้าหมายมีความตระหนักรู้ เกิดการยอมรับ เข้ามามีส่วนร่วมในการ จัดสวัสดิการสังคมร่วมกัน โดยใช้ข้อมูลจากระบบ MSO–Logbook และ ดำเนินการพัฒนาคุณภาพชีวิตร่วมกับหน่วยงานภาคีเครือข่าย ทำให้ กลุ่มเป้าหมายสามารถพึ่งตนเองได้ ดังนี้ 1. ลงพื้นที่สำรวจข้อเท็จจริงร่วมกับผู้นำชุมชนและอาสาสมัครพัฒนา สังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (อพม.) พบข้อเท็จจริง ดังนี้ นางบุญส่ง ลูกมณี อายุ68 ปีสถานภาพเป็นหม้าย(คู่สมรส เสียชีวิต) สุขภาพร่างกายไม่แข็งแรง เป็นโรคความดัน มีอาการวิงเวียน ศีรษะบ่อย จึงไม่ได้ประกอบอาชีพ ได้รับเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ จำนวน 600 บาท และ เบี้ยผู้พิการ จำนวน 800 บาท รวมจำนวน 1,400 บาท มีรายได้ไม่เพียงพอต่อการครองชีพ มีสมาชิกในครัวเรือนจำนวน 3 คน ประกอบด้วยบุตรสาว อายุ28 ปีอาชีพรับจ้างทั่วไป เช่น รับจ้างทำความสะอาด ล้างจาน ในงานต่าง ๆ มีรายได้เดือนละ 2,000 บาท และมีหลานชาย 2 คน คนแรก อายุ7 ขวบ กำลังศึกษาอยู่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 อีกคนอายุ5 ขวบ กำลัง ศึกษาอยู่ชั้นอนุบาล 2 ไม่มีที่ทำกินมีเฉพาะที่ดินปลูกบ้าน สภาพบ้าน ทรุดโทรม ไม่มั่นคงปลอดภัย ห้องน ้าไม่ถูกสุขลักษณะ และไม่มีน ้าประปา
- 46 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ
- 47 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ 2. ร่วมกันประเมินสภาพปัญหาใน 5 มิติดังนี้ ❖ มิติสุขภาพ : เป็นผู้สูงอายุและเป็นผู้พิการทางสายตา มีโรคประจำตัว คือ หอบเรื้อรัง ❖ มิติอาชีพและรายได้ : ไม่มีอาชีพ เนื่องจากสุขภาพไม่ดี รายได้ไม่เพียงพอต่อการครองชีพ รายได้มาจากบุตรสาว อาชีพรับจ้างทั่วไป มีรายได้เพียงเดือนละ 2,000 บาท และ ไม่สามารถทำงานประจำได้เนื่องจากต้องดูแลนางบุญส่ง ในช่วงกลางวัน ❖ มิติการศึกษา : สมาชิกในครอบครัวกำลังอยู่ในวัยเรียน จำนวน 2 คน คนแรกอายุ 7 ขวบ กำลังศึกษาอยู่ชั้น ประถมศึกษาปีที่ 1 อีกคนอายุ 5 ปี กำลังศึกษาอยู่ชั้น อนุบาล 2 มีฐานะยากจนขาดแคลนทุนทรัพย์ในการศึกษา
- 48 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ ❖ มิติที่อยู่อาศัย : เป็นบ้านปูนชั้นเดียว สภาพเก่าทรุดโทรม ไม่มีความมั่นคงแข็งแรง สภาพห้องน ้าไม่เอื้อต่อผู้สูงอายุ พิการ ❖ มิติการเข้าถึงบริการภาครัฐ : ได้รับเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ และเบี้ยคนพิการ แต่ยังไม่ได้รับเงินสงเคราะห์ผู้มีรายได้ น้อยและผู้ไร้ที่พึ่ง 3. ประชุมทีมสหวิชาชีพและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ร่วมกันวิเคราะห์ และ จัดทำแผนการพัฒนาคุณภาพชีวิต ทั้ง 5 มิติ
- 49 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ 4. ดำเนินการให้ความช่วยเหลือและพัฒนาคุณภาพชีวิต ตามแผนที่วางไว้ ❖ มิติสุขภาพ : โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ให้ความรู้ เรื่องการดูแลด้านสุขภาพ โดยมีอสม. และ อพม. ในพื้นที่ คอยให้คำปรึกษาแนะนำเกี่ยวกับโรคประจำตัวและการดูแล สุขภาพตัวเอง การออกกำลังกาย การใช้ยาเพื่อ บำบัด อาการป่วยเบื้องต้นได้อย่างเหมาะสม การกินอาหารให้ถูก สุขลักษณะ ❖ มิติอาชีพ/รายได้: องค์การบริหารส่วนท้องถิ่นให้บุตรสาว เข้าร่วมการฝึกอบรมอาชีพกับชุมชนและแนะนำอาชีพ ออนไลน์ การรับงานมาทำที่บ้านและการต่อยอดอาชีพ ✓ หน่วยงาน พม. มีการช่วยเหลือเงินสงเคราะห์ ผู้มีรายได้น้อย เพื่อเป็นทุนในการประกอบอาชีพ ✓ สำนักงานเกษตรจังหวัด ให้ความรู้ด้านการเกษตร การทำแปลงผัก และสนับสนุนเมล็ดพันธุ์ผักพร้อม อุปกรณ์ปลูกผักสวนครัว ❖ มิติการศึกษา : โรงเรียนมีการส่งเสริมด้านการศึกษาให้แก่ เด็กในครอบครัวได้รับการศึกษาตามช่วงวัย และดำเนินการ วางแผนให้เด็กมีส่วนร่วมกับกิจกรรมทางสังคมแล ะ พัฒนาการด้านจิตใจการปลูกฝังมีส่วนร่วมทางสังคม ❖ มิติที่อยู่อาศัย : สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคง ของมนุษย์จังหวัดสุราษฎร์ธานี ซ่อมแซมและปรับสภาพ ที่อยู่อาศัย จำนวน 30,000 บาท และผู้นำชุมชนสนับสนุน ช่างชุมชน ❖ มิติการเข้าถึงบริการภาครัฐ : หน่วยงาน พม. ให้การ ช่วยเหลือเงินสงเคราะห์ผู้มีรายได้น้อย
- 50 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ 5. ติดตามการให้ความช่วยเหลือ ปัจจุบัน นางบุญส่ง มีที่อยู่อาศัย ที่มั่นคงปลอดภัยขึ้น เข้าถึงสิทธิและสวัสดิการที่พึงจะได้รับ มีสุขภาพ ร่างกาย และสุขภาพจิตใจดีขึ้น เป็นผู้สูงอายุที่รู้สึกมีคุณค่าในตัวเอง และคลายความเหงา สามารถดูแลตนเองทั้งร่างกายและจิตใจ มีการเชื่อมโยงกับชุมชนและมีความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง มีการวางแผนในชีวิตและมีเป้าหมายชัดเจนขึ้น เห็นคุณค่าในตนเอง ซึ่งถือเป็นเรื่องที่สำคัญสำหรับการใช้ชีวิตที่ดีในวัยสูงอายุ
- 51 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ ก่อน - หลัง ได้รับการช่วยเหลือและซ่อมแซมบ้าน ภาพความสำเร็จของการช่วยเหลือและพัฒนาคุณภาพชีวิต ครัวเรือนนางบุญส่ง ลูกมณีให้สามารถพึ่งตนเองได้ มีที่อยู่อาศัยมั่นคง แข็งแรง เข้าถึงสิทธิและสวัสดิการที่พึงจะได้รับ ทำให้เกิดบทเรียนจาก การทำงาน ดังนี้ 1) การนำหลักการจัดการครอบครัวรายกรณี(Family Case Management : FCM) มาใช้ในการดูแลครอบครัวเปราะบาง ให้ได้รับการช่วยเหลืออย่างบูรณาการ
- 52 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ 2) การใช้ประโยชน์ข้อมูลจากระบบ MSO-Logbook และการปรับปรุง ข้อมูลให้เป็นปัจจุบัน เพื่อเป็นเครื่องมือติดตามการพัฒนาคุณภาพ ชีวิตครัวเรือนเปราะบาง 3) การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางตามหลักการ Productive Welfare เพื่อการพัฒนาและพึ่งตนเองอย่างยั่งยืน มีคุณค่าและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ กระบวนการที่ทำให้เกิดความสำเร็จ ตามหลักการจัดบริการครอบครัวรายกรณี(Family Case Management : FCM) ดังนี้ 1. สำรวจ และคัดกรองข้อมูลครัวเรือนเปราะบางในระบบสมุดพก ครอบครัวอิเล็กทรอนิกส์ MSO-Logbook 2. ลงพื้นที่ร่วมกับทีมสหวิชาชีพเพื่อประเมินสภาพปัญหา และ วางแผนในการให้ความช่วยเหลือที่เชื่อมโยงไปสู่หน่วยงานและ องค์กรต่าง ๆ รวมทั้งเป็นส่วนหนึ่งของรูปแบบการประเมิน สิ่งที่ผู้ประสบปัญหาต้องการ เพื่อให้เกิดความเหมาะสม 3. ติดตาม กำกับ ประสานงาน และสนับสนุนให้การดูแลผู้ประสบ ปัญหาให้เป็นไปตามแผนที่วางไว้ 4. รายงานและประเมินผลการปฏิบัติทั้งระยะสั้น และระยะยาว โดยกำหนดตัวชี้วัดให้เหมาะสม และติดตามการบรรลุเป้าหมาย อย่างสม ่าเสมอเพื่อการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
- 53 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ ปัจจัยสู่ความสำเร็จ ❖ ปัจจัยภายใน พื้นที่ : ผู้นำชุมชน ผู้นำท้องที่ อาสาสมัคร ผู้นำในชุมชน ประสานการทำงานร่วมกัน ❖ ปัจจัยภายนอก หน่วยงาน/องค์กร ภาคีเครือข่าย เช่น หน่วยงาน พม. หนึ่งเดียว เกษตรจังหวัด สาธารณสุข ฯลฯ ฐานข้อมูลร่วม เช่น จปฐ. TPMAP และ MSO-Logbook ผลลัพธ์ ➢ มีที่อยู่อาศัยที่มั่นคงแข็งแรง และปลอดภัย ➢ สุขภาพกาย และจิตใจดีขึ้น เพราะบ้านที่มั่นคงแข็งแรงทำให้มี ความมั่นใจและปลอดภัยในการดำรงชีวิตมากขึ้น ➢ เข้าถึงสิทธิและสวัสดิการที่พึงจะได้รับ ได้แก่ เบี้ยผู้สูงอายุ เบี้ยคน พิการ เป็นต้น ➢ สามารถดูแลตนเองทั้งร่างกายและจิตใจ มีการเชื่อมโยงกับชุมชน และมีความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง ➢ สมาชิกในครอบครัวมีการเข้าร่วมกิจกรรมกับชุมชนและสามารถ พัฒนาศักยภาพของตนเองเพื่อต่อยอดอาชีพ
- 54 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ ปัญหาและอุปสรรค ศักยภาพและความสามารถของกลุ่มเปราะบาง ที่ไม่เอื้อต่อ การพัฒนา เช่น ความพิการ การช่วยเหลือตนเองในชีวิตประจำวัน ทัศนคติ เป็นต้น จากความยากลำบากสู่อิสระภาพในการพึ่งตนเอง มีที่อยู่ อาศัยมั่นคงแข็งแรง สิทธิสวัสดิการที่ควรจะได้รับถูกส่งถึงมือ อย่างครบถ้วน สามารถดูแลตนเองได้ทั้งร่างกายและจิตใจ สมาชิกในครอบครัวสามารถพัฒนาตนเอง ต่อยอดอาชีพ และสร้างรายได้อย่างมั่นคง รอยยิ้มแห่งความสุข.... คือความภูมิใจของคนทำงาน
- 55 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ การถอดบทเรียนการพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบาง แบบบูรณาการ ผ่านกรณีศึกษา 3 ครัวเรือนที่ได้รับการพัฒนาและ ช่วยเหลือจากหน่วยงาน ชุมชน และผู้มีบารมีในพื้นที่จนสามารถพึ่งพา ตนเองได้และเชื่อมโยงการพัฒนาสู่การเป็นชุมชนจัดการตนเอง จากจุดเริ่มต้นการช่วยที่ต่างกัน 2 แนวทาง คือ การช่วยเหลือที่มาจาก ชุมชนช่วยกันเองและขอสนับสนุนภาครัฐ (ชุมชนสู่ภาครัฐ) และ การช่วยเหลือที่มาจากฐานข้อมูลกลางของภาครัฐแล้วนำสู่การวางแผน ช่วยเหลือรายครัวเรือน โดยภาคีเครือข่ายและทีมสหวิชาชีพ ติดตามผล และส่งต่อชุมชนให้ยกระดับสู่การพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน (ภาครัฐสู่ชุมชน) จากกรณีศึกษา 3 ครัวเรือน เห็นได้ว่า การพัฒนาคุณภาพ ชีวิตจากชุมชนสู่ภาครัฐ มาจากการสะท้อนปัญหาของพื้นที่หรือการ พบเจอกลุ่มเปราะบาง (ผู้ประสบปัญหาทางสังคม) ชี้เป้า ระดมทรัพยากร และประสานขอความช่วยเหลือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามมิติปัญหา เป็นรายบุคคล ส่วนการพัฒนาคุณภาพชีวิตจากภาครัฐสู่ชุมชน เป็นการ พัฒนาแบบองค์รวมที่มาจากฐานข้อมูล MSO-Logbook เป็นหลัก และ กลุ่มที่มาจากการสำรวจและถูกบันทึกใน MSO-Logbook เพื่อดำเนินการ ช่วยเหลืออย่างบูรณาการร่วมกับทีมสหวิชาชีพ ภาคีเครือข่ายและ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อวางแผนและดำเนินการให้ความช่วยเหลือ ครอบคลุม 5 มิติได้แก่สุขภาพ การศึกษา อาชีพและรายได้ ความเป็นอยู่
- 56 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ และการเข้าถึงบริการภาครัฐ รวมทั้งติดตาม ประเมินผลและยุติการให้ ความช่วยเหลือ เมื่อสามารถพึ่งพาตนเองได้ ถึงแม้ว่ารูปแบบการช่วยเหลือต่างกันแต่ค้นพบว่ามิติสำคัญ และจำเป็นต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตในมิติแรกคือความเป็นอยู่และ ที่อยู่อาศัย ซึ่งเป็นองค์ประกอบแรกของดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ 12 มิติ ในการได้รับหลักประกันด้านสิทธิ ความปลอดภัย การตอบสนอง ต่อความจำเป็นขั้นพื้นฐาน ตลอดจนสามารถดำรงชีวิตในสังคมได้ อย่างมีศักดิ์ศรี และมีโอกาสอย่างเท่าเทียมกันในการพัฒนาตนเอง อย่างเต็มศักยภาพ เพราะการมีที่อยู่อาศัยที่เหมาะสม ส่งผลให้ ผู้อยู่อาศัยรู้สึกมั่นคงและปลอดภัย สร้างความมั่นใจให้สามารถพัฒนา ตนเองและสมาชิกครอบครัวในมิติอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็น สุขภาพ อาชีพและ รายได้ การศึกษา และการเข้าถึงบริการภาครัฐ รวมทั้งอยู่ในสังคม ชุมชนได้อย่างมีความสุข มีโอกาสพัฒนาตนเองเป็นกำลังผลิตที่สำคัญ และมีคุณค่าความเป็นมนุษย์ในอนาคตอย่างยั่งยืน อย่างไรก็ตามการพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบาง แบบบูรณาการทั้ง 2 แนวทางจะมีความยั่งยืนได้ต้องเป็นการช่วยเหลือ และพัฒนาบนฐานความร่วมมือของชุมชนท้องถิ่นและการดูแลของคน ในชุมชนเพราะท้ายที่สุดครัวเรือนเปราะบางเหล่านี้ต้องอาศัยพึ่งพิง อยู่ในสังคมชุมชน บริบท ประเพณีและวัฒนธรรมที่คุ้นชิน ดังนั้น สิ่งหนึ่งที่สำคัญคือการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นให้มีความเข้มแข็งสามารถ จัดการตนเองได้ เพื่อให้เป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาครัวเรือนเปราะบาง ให้มีคุณภาพชีวิต ตามแนวคิดการจัดสวัสดิการสังคมเพื่อการพัฒนา และพึ่งตนเองอย่างยั่งยืน (Productive Welfare)
- 57 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ 1) ปัจจัยสู่ความสำเร็จ การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ จะสำเร็จได้มีปัจจัยสำคัญ ดังนี้ 1. ฐานข้อมูล (Data) : เป็นหัวใจสำคัญของการช่วยเหลือและพัฒนา คุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางและผู้ประสบปัญหาทางสังคม รวมทั้งข้อมูลเครือข่าย ทรัพยากร และทุนทางสังคมในพื้นที่ 2. ข้อมูลเชิงลึก (Insight) : ความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับข้อมูล กลุ่มเป้าหมาย โดยผ่านการวิเคราะห์และตีความถึง ‘สาเหตุ’ ของความเปราะบางและแนวทางแก้ไขแบบองค์รวม ซึ่งผู้ ปฏิบัติงานจักต้องนำหลักการศาสตร์พระราชาเพื่อการพัฒนา ที่ยั่งยืน เข้าใจ เข้าถึง และพัฒนา มาประยุกต์ใช้เพื่อประโยชน์ ของกลุ่มเป้าหมาย 3. กลไกและภาคีเครือข่าย : การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือน เปราะบางต้องพัฒนาแบบองค์รวมและบูรณาการความร่วมมือ ภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ➢ ภาคีเครือข่ายที่อยู่ในพื้นที่ 12 หน่วยงาน และสำนักงาน กรุงเทพมหานคร ที่ร่วม MOU โครงการบูรณาการพัฒนา คุณภาพชีวิตกลุ่มเปราะบางรายครัวเรือน ➢ เครือข่ายอาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคง ของมนุษย์ (อพม.) เป็นผู้ชี้เป้า เฝ้าระวัง สร้างเสริม การมีส่วนร่วมจัดสวัสดิการชุมชน และร่วมพัฒนาสังคม ➢ เครือข่ายองค์กรส่งเสริมความรับผิดชอบ ทางสังคม ภาคธุรกิจ (Corporate Social Responsibility : CSR)
- 58 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ ➢ กลไก ประชาสังคม เอกชน และประชาชน ในพื้นที่ เช่น ขบวนองค์กรชุมชน สภาองค์กรชุมชน หน่วยงาน พม. หนึ่งเดียว กองทุนสวัสดิการชุมชน สถานศึกษา ท้องถิ่น ฯลฯ โดยต้องเริ่มจากการมีจิตอาสา และจิตวิญญาณ ของการให้ และมีความเสียสละในการช่วยเหลือและพัฒนา คนเปราะบางในชุมชน นอกจากนี้ยังต้องอาศัยความสัมพันธ์ ระหว่างกัน และบารมีของคนในพื้นที่ 4. เครื่องมือและองค์ความรู้ : สำหรับการขับเคลื่อนงานของ ผู้ปฏิบัติงานและภาคีเครือข่าย รวมทั้งการถ่ายทอด ส่งต่อบทเรียน และประชาสัมพันธ์ให้รับรู้ในวงกว้าง เพื่อนำไปต่อยอดและประยุกต์ ให้เกิดประโยชน์ในพื้นที่ชุมชน 5. ชุมชนเข้มแข็ง ➢ ผู้นำชุมชน : เป็นผู้ที่มีวิสัยทัศน์การพัฒนา สังคม ความเชื่อมั่นศรัทธา บารมี และจิตวิญญาณของการให้ ➢ กลไกชุมชน : การใช้ทรัพยากร และทุนทางสังคมที่มีอยู่ ในพื้นที่ให้เกิดประโยชน์ต่อการพัฒนาและสอดคล้องกับ บริบทวัฒนธรรมความเป็นอยู่ ➢ ครัวเรือนเปราะบาง : ครัวเรือนเปราะบางและผู้ประสบ ปัญหาทางสังคม ต้องมีความตระหนัก รับรู้ มีความ กระตือรือร้นและความต้องการพัฒนาตนเอง และแสวงหา โอกาสที่จะทำให้ชีวิตดีขึ้นกว่าเดิมด้วยความสมัครใจ และยอมรับเงื่อนไขการพัฒนาเพื่อการพึ่งตนเอง
- 59 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ ➢ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ : การมีเวทีเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ติดตามประเมินผล และถอดบทเรียนการทำงานร่วมกัน ระหว่างทีม พม. อพม. และภาคีเครือข่ายในพื้นที่ อย่างต่อเนื่อง อันจะนำไปสู่การพัฒนากระบวนการให้ความ ช่วยเหลือที่มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ➢ การเชื่อมโยงความร่วมมือ : การบูรณาการความร่วมมือกับ ภาคีเครือข่ายในทุกมิติประสานงาน และส่งต่อข้อมูล เพื่อช่วยเหลือ ส่งเสริม เติมเต็ม และพัฒนาต่อยอด ให้ชุมชนจัดการตนเอง 2) ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น 1. ครัวเรือนเปราะบางได้รับการคุ้มครองและเข้าถึงสิทธิสวัสดิการ พื้นฐานเพื่อนำสู่การพัฒนาต่อยอดเพื่อให้สามารถพึ่งพาตนเองได้ อย่างยั่งยืน 2. เกิด “คุณค่าร่วม” และส่งต่อความภาคภูมิใจของชุมชน และภาคี เครือข่ายจากการบูรณาการร่วมกัน และเห็นผู้ที่ได้รับการช่วยเหลือ มีสภาพความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น สามารถพึ่งพาตัวเองได้รวมถึง “การ ส่งต่อ” ให้คนชุมชนอื่นได้นำไปใช้ประโยชน์ 3. ชุมชนและคนในพื้นที่เกิดการรับรู้และตระหนักว่าปัญหาของชุมชน เป็นสิ่งที่ทุกคนต้องร่วมกันแก้ไข 4. เกิดการเรียนรู้ต่อเนื่อง เติมเต็มองค์ความรู้ งบประมาณ และการ แบ่งปันชุมชนและภาคีเครือข่ายสู่การเป็น “ชุมชนเข้มแข็งและ จัดการตนเองได้”
- 60 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ 3) ปัญหาและความท้าทาย 1. ศักยภาพ ความสามารถ และข้อจำกัดของครัวเรือนเปราะบาง ที่เป็นอุปสรรคของการพัฒนา เช่น ความพิการ ความไม่เข้าใจ ของสมาชิกในครอบครัว เป็นต้น 2. ทัศนคติเชิงบวก (Positive Attitude) ในการดึงศักยภาพตนเอง เพื่อการพัฒนาและพึ่งตนเองของครัวเรือนเปราะบาง 3. ระเบียบ กฎหมาย ของแต่ละหน่วยงานที่ไม่สอดคล้องและไม่เอื้อต่อ การพัฒนากลุ่มเปราะบาง รวมถึงความต่อเนื่องของนโยบายแต่ละ กระทรวง 4) แนวทางการพัฒนาและข้อเสนอแนะ 1. เจ้าหน้าที่ ผู้ปฏิบัติงาน และภาคีเครือข่ายควรมีการแลกเปลี่ยน เรียนรู้ พัฒนาศักยภาพ เพื่อรองรับการปฏิบัติงานด้านการพัฒนา คุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบาง รวมทั้งนำหลักการทรงงาน ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดช มหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) มาประยุกต์ใช้เพื่อประโยชน์ ต่อตนเองและประชาชน 2. ควรมีการจัดทำฐานข้อมูลฐานเดียวกันที่เป็น เพื่อช่วยเหลือ และพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบองค์รวมได้ อย่างมีประสิทธิภาพ 3. ปลูกฝังค่านิยมที่ดีตั้งแต่วัยเยาว์ในการดำเนินชีวิตตามหลักเศรษฐกิจ พอเพียงและการพัฒนาสู่การพึ่งตนเอง สร้างภูมิคุ้มกันจาก ครอบครัวสู่การแก้ไขและพัฒนาคนทุกช่วงวัยในชุมชน
- 61 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ
- 62 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ เอกสารอ้างอิง กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2567). ข้อเสนอเชิงนโยบายวิกฤตประชากรและสังคมสูงวัย. กรุงเทพมหานคร. ศ.นพ.วิจารย์ พานิช. (2549). การจัดการความรู้ฉบับนักปฏิบัติ. สำนักพิมพ์สุขภาพใจ บริษัท ตถาตา พับลิเคชั่น จำกัด. สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 10 สุราษฎร์ธานี. (2563). สวัสดิการเพื่อการพัฒนาและพึ่งตนเองอย่างยั่งยืน (Productive Welfare) คุณค่าและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ หน่วยงาน One Home พม.จังหวัดภูเก็ต. สุราษฎร์ธานี. สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 10. (2566). โครงการฝึกอบรมการจัดบริการครอบครัวรายกรณี (Family Case Management : FCM) เพื่อการพัฒนา คุณภาพชีวิตกลุ่มเปราะบางระดับครัวเรือน. สุราษฎร์ธานี. สื่ออิเล็กทรอนิกส์ เกี่ยวกับ SDGs. สืบค้นเมื่อ 5 พฤษภาคม 2567. จาก https://www.sdgmove.com/sdg-101/ MOU 12 กระทรวง และ กทม. บูรณาการพัฒนาคุณภาพชีวิต กลุ่มเปราะบางรายครัวเรือน. สืบค้น 5 พฤษภาคม 2567 จาก https://www.dop.go.th/th/gallery/1/3969 ข่าวภารกิจ. วราวุธ รมว.พม. มอบนโยบายขับเคลื่อนงาน พม. พอใจ ให้ทุกวัยพึงใจใน พม. สืบค้น 8 มีนาคม 2567 จาก https://www.dop.go.th/thai/gallery/1/8149
- 63 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ คู่มือการใช้งานระบบสมุดพกครอบครัวอิเล็กทรอนิกส์ MSO-Logbook. สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของ มนุษย์ จังหวัดมุกดาหาร. สืบค้น 26 มีนาคม 2567 จาก https://anyflip.com/gkagu/xixy/basic
- 64 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ ขอขอบคุณ ตำบลเกาะแรต ❖ เทศบาลเมืองดอนสัก ❖ สภาองค์กรชุมชนเทศบาลเมืองดอนสัก (นายชัยวัฒน์ แก้วบัวทอง) ❖ มูลนิธิพระกิตติมงคลพิพัฒน์ (พ่อหลวงจ้อย) ❖ กองทุนสวัสดิการเทศบาลเมืองดอนสัก ❖ โรงเรียนองค์การบริหารส่วนจังหวัดสุราษฎร์ธานี1 (ดอนสักผดุงวิทย์) ตำบลบางไทร ❖ องค์การบริหารส่วนตำบลบางไทร ❖ สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี ❖ สำนักงานเกษตรอำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี ❖ สภาองค์กรชุมชนตำบลบางไทร (นางสินีนาฏ กษิดิ ประธานสภาฯ) ❖ กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลบางไทร
- 65 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ ตำบลโมถ่าย ❖ องค์การบริหารส่วนตำบลโมถ่าย ❖ ศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลโมถ่าย ❖ ที่ว่าการอำเภอไชยา ❖ สำนักงานเกษตรจังหวัด ❖ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโมถ่าย หน่วยงาน พม. จังหวัดสุราษฎร์ธานี ❖ ศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่งจังหวัดสุราษฎร์ธานี ❖ บ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดสุราษฎร์ธานี ❖ นิคมสร้างตนเองขุนทะเล ❖ สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
- 66 - การพัฒนาคุณภาพชีวิตครัวเรือนเปราะบางแบบบูรณาการ คณะผู้จัดทำ ที่ปรึกษา นางอุบล ทองสลับล้วน ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมและ สนับสนุนวิชาการ 10 ดร.ศิริพร เพ็งจันทร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี นายอพิชิต จันทร์เดช ขบวนองค์กรชุมชนจังหวัดสุราษฎร์ธานี นายเอกลักษณ์ จันทร์อุดม นายกสมาคมเครือข่ายกองทุนสวัสดิการ ชุมชนจังหวัดสุราษฎร์ธานี คณะทำงาน นางสาวพวงทิพย์ พูลสวัสดิ์ นักพัฒนาสังคมชำนาญการพิเศษ นางสาวกมลวรรณ บุญทัน นักจัดการงานทั่วไปปฏิบัติการ นางสาวกุสุมา สวัสดิวงศ์ เจ้าพนักงานพัฒนาสังคมปฏิบัติงาน นางสาวทิพวดี มะฮง พนักงานบริการ ออกแบบและประชาสัมพันธ์ นางสาวนิศากร หนูนวล นักพัฒนาสังคม จัดพิมพ์และเผยแพร่ สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 10