E-Book กลุ่มทอผ้าบ้านตรอกแค

กลุ่มทอผา้ บ้าานนตตรรอกแคค

ไปเมอื งคอนเหอ ไปซื้อผา้ ลายทองสลับ
ซ้อื มาทั้งพบั สลบั ทอห่าง หา่ ง
หยบิ นงุ่ หยิบหม่ ให้สมขนุ นาง
สลับทอห่าง ห่าง ทุกหมู่ขุนนางนุง่ เหอ

ประวัติกลมุ่ ทอผ้าบา้ นตรอกแค

ไปเมืองคอนเหอ ไปซ้ือผ้าลายทองสลับ
ซ้อื มาท้ังพับ สลบั ทอห่าง ห่าง
หยบิ นุ่งหยบิ ห่ม ให้สมขนุ นาง

สลบั ทอห่าง หา่ ง ทุกหมู่ขุนนางนุ่งเหอ

กลุ่มทอผ้าบ้านตรอกแค ก่อต้ังกลุ่มเมื่อวันท่ี 29 พฤศจิกายน
พ.ศ. 2545 ในปัจจุบันมีสมาชิกทั้งหมด 34 คน โดยมี นางวิไล จิตรเวช
เป็นประธานกลุ่ม สมาชิกกลุ่มจะใช้เวลาว่างจากการทาสวนมาทอผ้าเพ่ือ
ใช้เอง และจาหน่ายเป็นอาชีพเสริม โดยสมาชิกหลายคนเริ่มต้น และ
เรียนรู้การทอผ้าจากการเป็นสมาชิกของศูนย์ศิลปาชีพบ้านตรอกแค
โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดาริในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ
พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 นับเป็นการอนุรักษ์ภูมิปัญญาไทยและ
ภูมิปัญญาชาวบ้านท่ีมีอยู่ในชุมชนให้คงสืบทอดผา้ ยกเมืองนครจากบรรพ
บุรุษสู่ลูกหลาน และได้มีการพัฒนาสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ต่างๆ ออกสู่
ตลาดเรื่อยมา จนเปน็ ที่ยอมรับและได้รบั รางวัลมากมาย

1/1 หมู่ 4 ตำบลขอนหำด อำเภอชะอวด กล่มุ ทอผำ้ บำ้ นตรอกเเค 087-383-7639
จงั หวดั นครศรีธรรมรำช 80180 อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมรำช

ผ้ายก เป็นกระบวนการทอลวดลายบนเน้อื ผ้า
โดยการทอเพม่ิ เส้นพุง่ พิเศษ (Supplementary Weft)
เกิดเปน็ ลวดลายยกนนู ขึ้นบนเน้ือผ้า วธิ ีการทอจะคดั เส้นยนื
ข้ึน-ลงเป็นจงั หวะ ทีแ่ ตกต่างกันตามลวดลายทีต่ อ้ งการแล้ว
ใชเ้ สน้ พงุ่ พิเศษสอดเข้าไป

ผา้ ทอยกดอก ใชก้ รรมวธิ ีการทอให้เกดิ ลวด
ลายโดยการยกตะกอ แยกเส้นดา้ ยยนื ข้นึ เป็น
ลวดลายเฉพาะ โดยการยกตะกอ ไมไ่ ดม้ กี าร
เพิ่มเสน้ ดา้ ยยืนหรือเสน้ ได้พุ่งพเิ ศษเข้าไป
การทอจะใช้ตะกอรว่ มทอี่ อกแบบใหส้ ามารถทอ
ไดท้ ั้งลายขัดและลายยกดอกสลับกนั ไปในเน้ือผ้า

ผา้ ยกเมอื งนคร เป็นผ้าพ้นื เมืองเอกลกั ษณ์ของทอ้ งถนิ่ จังหวัด
นครศรีธรรมราช เป็นผา้ ที่ได้รับการยกย่องมาแตโ่ บราณวา่ สวยงาม
แบบอย่างผ้าชั้นดใี นหมคู่ นชั้นสูงมีชือ่ เสียงดา้ น
ฝมี อื ในการทอผ้ายกเป็นเลิศมาต้งั แตใ่ นอดีต
เปน็ ทร่ี จู้ ักกันอย่างแพรห่ ลาย อัตลักษณท์ ี่สาคัญ
ของผ้าทอยกดอกเมอื งนคร คือ ผ้าจะยกนูนข้นึ
เปน็ ลวดลายชัดเจนและมีความละเอียดประณีต
จนนกั ท่องเท่ียวต้องหาซอื้ ผา้ ยกเมอื งนครไว้
ในครอบครอง

ลายทีน่ ยิ มทอผ้ายกเมอื งนครมากทส่ี ุด
คอื ลายจากธรรมชาติ ส่วนใหญเ่ ปน็ ลาย
ดอกไม้ โดยเฉพาะลายดอกพิกุล มีรูปแบบ
ตา่ งๆ หลายลักษณะ ซง่ึ ในสมัยก่อนตน้
พิกุลนิยมปลูกกนั มากในบรเิ วณลานวดั
เพราะเปน็ ไมพ้ มุ่ ใหญ่ ใหร้ ่มเงาดี ดอกมี

กลนิ่ หอม ช่างทอผ้าคงได้อาศัยนง่ั พกั ใตร้ ม่ ไมเ้ ม่อื ไปทาบญุ ทีว่ ัด
ดอกพิกลุ จึงถกู นามาใสเ่ ป็นลวดลายของผา้ ยก ปจั จบุ ันตน้ พกิ ุลยงั
คงมีให้เห็นอยู่ ในบริเวณช้นั ในของวดั พระศรมี หาธาตวุ รมหาวหิ าร

ลายห่ิงหอ้ ยชมสวน เปน็ ลวดลายทแี่ สดงถึง
การใช้ชีวิตอยู่ทา่ มกลางธรรมชาตทิ ส่ี วยงาม
ของการทอผ้าในยามคา่ คนื ชา่ งทอผา้ ไดอ้ อก
แบบลายผา้ ทอโดยพุง่ เสน้ ไหมทองหนง่ึ เส้นสลบั
การทอเสน้ ไหมสตี ลอดทอ้ งผ้า ซง่ึ จะสวยงามเมอ่ื
มกี ารเคลอ่ื นไหวอริ ิยาบทคลา้ ยหิง่ หอ้ ย

1/1 หมู่ 4 ตำบลขอนหำด อำเภอชะอวด กล่มุ ทอผำ้ บำ้ นตรอกเเค 087-383-7639
จงั หวดั นครศรีธรรมรำช 80180 อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมรำช

ลายเกรด็ พิมเสน เป็นลายโบราณ
ที่สวยงามมาก นยิ มทอเป็นลายอยู่
บริเวณทอ้ งผ้า ลักษณะเป็นรูปสีเ่ หล่ยี ม
ขนาดเล็ก ในสมัยโบราณคนนยิ มใช้
พิมเสน เพราะมีกลิน่ หอมใชผ้ สมเป็นยา
ที่มีประสิทธภิ าพผ้าลายนี้พบได้ทง้ั ผา้ ยกทองและผ้ายกไหม

ผ้าขาวมา้ ผ้าขาวมา้ บ้านตรอกแค ทอด้วยฝา้ ยเมอ
เซอรไ์ รซ์ แต่ละผนื จะมีสสี ันแตกต่างกันไป มีความ
กวา้ งประมาณ 0.85 เมตร ความยาวประมาณ 1.80
เมตร คุณสมบตั ทิ ่ีสาคัญของผา้ ขาวม้า เป็นผ้าทอลาย
ทางตรงและขวางตดั กัน มขี นาดส่เี หลีย่ มผืนผา้ พอเหมาะ
ใชง้ านได้หลากหลาย ยงิ่ ใชน้ านยิ่งนุม่ ซบั น้าได้ดแี ห้งเรว็ ทนทาน
นอกจากนยี้ งั มกี ารพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าขาวมา้ ผ่านการถ่ายทอด
องคค์ วามรูจ้ ากผูเ้ ช่ียวชาญด้านการออกแบบผลักดันให้เกิดการแปร
รปู ผา้ ขาวมา้ เปน็ สินคา้ ทีห่ ลากหลายยิง่ ขึน้ เช่น กระเปา๋ ใส่เอกสาร
ตุ๊กตา ทีเ่ กบ็ พวงกุญแจ หมอนรองคอ เป็นต้น ซ่ึงตรงต่อความ
ตอ้ งการของตลาด ทส่ี าคญั เป็นการช่วยสรา้ งอาชพี และเสริมสรา้ ง
รายไดใ้ ห้กบั คนในชุมชนอยา่ งยงั่ ยนื

อาชพี

ชาวบ้านตรอกแค ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเปน็ หลัก ไดแ้ ก่
ทาสวนยางพารา สวนผลไม้ ปลูกผกั และทานาขา้ ว ส่วนการทอผา้
เปน็ อาชีพเสริมหลังจากวา่ งเว้นจากการทาเกษตรกรรม โดยจะมา
รวมกล่มุ กันเพือ่ ทอผา้

1/1 หมู่ 4 ตำบลขอนหำด อำเภอชะอวด กล่มุ ทอผำ้ บำ้ นตรอกเเค 087-383-7639
จงั หวดั นครศรีธรรมรำช 80180 อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมรำช

การผลติ

เคร่อื งมือในการทอผ้ายกเมืองนคร กี่ทอผ้าพ้ืนเมืองหรอื กี่กระทบ
เป็นโครงสเ่ี หล่ียมขนาดเลก็ มี 4 เสา ส่วนใหญท่ าดว้ ยไมเ้ น้ือแขง็
มีไม้พาดประกอบโครงกี่ทอผ้า รวมทั้งไม้กระดานสาหรับน่ังทอผ้า
อุปกรณ์ประกอบเครื่องทอผ้าก่ีกระทบล้วนทาจากไม้ท้ังส้ิน ช่างทอ
ผ้า จะวางกี่ทอผ้าไว้ใต้ถุนหรือต่อเพิงข้างบ้านเพื่อสะดวกในการทอ
ยามว่าง

วัตถุดบิ หลกั ในการทอผ้า คอื เส้นฝ้ายเมอร์เซอรไ์ รซ์สีตา่ งๆ

การผลิต

1. คนั ด้าย (หมุนด้าย) 2. สอดฟันฟมื

3. หวีดา้ ยเข้าขอน 4. เอาด้ายเข้ากี่

1/1 หมู่ 4 ตำบลขอนหำด อำเภอชะอวด กล่มุ ทอผำ้ บำ้ นตรอกเเค 087-383-7639
จงั หวดั นครศรีธรรมรำช 80180 อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมรำช

การผลิต

5. ตรวจเส้นดา้ ยให้ถกู ตอ้ งครบถ้วน 6. ผกู ตะกอลายขัด

7. ผูกตะกอกรวยเชงิ 8. เกบ็ ลายกรวยเชงิ
จานวน 80-150 ไม้

การผลิต

9. ผกู ตะกร้อลายทอ้ งผ้า 10. ผกู เท้าเหยยี บและ
คนั ยกเพื่อการทอ

11. กรอกระสวยเพ่ือการทอ 12. เรม่ิ การทอ

1/1 หมู่ 4 ตำบลขอนหำด อำเภอชะอวด กล่มุ ทอผำ้ บำ้ นตรอกเเค 087-383-7639
จงั หวดั นครศรีธรรมรำช 80180 อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมรำช

ผลติ ภัณฑข์ องกลุ่ม

1. ผ้ายกเมอื งนคร 2. ผา้ ยกดอก

3. ผ้าขาวมา้ 4. ผ้าขาวมา้ แปรรปู

Finishing Product

1/1 หมู่ 4 ตำบลขอนหำด อำเภอชะอวด กล่มุ ทอผำ้ บำ้ นตรอกเเค 087-383-7639
จงั หวดั นครศรีธรรมรำช 80180 อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมรำช

รางวลั ทไี่ ด้รับ

การควบคมุ คณุ ภาพ

- ได้รบั มาตรฐานผลติ ภณั ฑช์ ุมชน (มผช.)
- ไดผ้ า่ นเกณฑก์ ารประเมนิ เพ่อื แบง่ ระดับของระบบการบริหารจดั การ
(มจก.) ในระดับดี 5 หมวด

รางวลั ท่ีไดร้ บั

กจิ กรรมของ
กลมุ่ ทอผา้ บ้านตรอกแค

งาน OTOP สู้ภัยโควดิ -19

1/1 หมู่ 4 ตำบลขอนหำด อำเภอชะอวด กล่มุ ทอผำ้ บำ้ นตรอกเเค 087-383-7639
จงั หวดั นครศรีธรรมรำช 80180 อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมรำช

กจิ กรรมของ
กลมุ่ ทอผา้ บ้านตรอกแค

ผ้ตู รวจราชการกระทรวงพานิชและคณะ เขา้ เย่ยี มชม

กิจกรรมของ
กลมุ่ ทอผ้าบา้ นตรอกแค

การฝกึ อบรมเชงิ ปฏบิ ตั กิ าร หลงั สตู ร
“การทอผ้าลายขอดว้ ยก่ีกระตุก”

1/1 หมู่ 4 ตำบลขอนหำด อำเภอชะอวด กล่มุ ทอผำ้ บำ้ นตรอกเเค 087-383-7639
จงั หวดั นครศรีธรรมรำช 80180 อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมรำช

กิจกรรมของ
กลุ่มทอผา้ บ้านตรอกแค

งานหัตถกรรมชมุ ชนภาคใต้ (14จงั หวัด)

กจิ กรรมของ
กลุม่ ทอผ้าบา้ นตรอกแค

งานวันสตรสี ากล

1/1 หมู่ 4 ตำบลขอนหำด อำเภอชะอวด กล่มุ ทอผำ้ บำ้ นตรอกเเค 087-383-7639
จงั หวดั นครศรีธรรมรำช 80180 อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมรำช

กจิ กรรมของ
กลุ่มทอผ้าบา้ นตรอกแค

นาภมู ปิ ญั ญาไทย ก้าวไกลสูส่ ากล
ผ้าขาวมา้

กจิ กรรมของ
กลุ่มทอผ้าบา้ นตรอกแค

กจิ กรรม เดก็ รนุ่ ใหม่ หัวใจรกั ษถ์ ่นิ
สวมใสผ่ ้าทอมอื ลายดอกจูด

1/1 หมู่ 4 ตำบลขอนหำด อำเภอชะอวด กล่มุ ทอผำ้ บำ้ นตรอกเเค 087-383-7639
จงั หวดั นครศรีธรรมรำช 80180 อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมรำช

กิจกรรมของ
กลุ่มทอผ้าบา้ นตรอกแค

เยาวชนคนเกง่ อนุรักษ์ผา้ ไทย
งานเดินแบบผา้ ไทย ผา้ ทอยกดอกลายพวงพกิ ลุ

กล่มุ ทอผ้าบา้ นตรอกแค

ถกั ทอเส้นใย
ร้อยใจเป็นหนึง่ เดยี ว
กลมเกลยี วอันยาวนาน
สบื สานภมู ิปญั ญาท้องถนิ่

1/1 หมู่ 4 ตำบลขอนหำด อำเภอชะอวด กล่มุ ทอผำ้ บำ้ นตรอกเเค 087-383-7639
จงั หวดั นครศรีธรรมรำช 80180 อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมรำช