พัฒนาความเป็นชุมชนท่าวัง (1)

ชุมชนตลาดท่าวัง

ประวัติ

สมัยก่อน คลองท่าวังหรือท่าซักเป็นคลองที่ยังกว้างและลึก เป็นเส้นทางคมนาคมทางน้ำ
ที่สำคัญมาก ทั้งในทางยุทธศาสตร์และติดต่อค้าขาย เรือกำบันหรือเรือใบสามหลักของไทย จีน
ฝรั่งขนาดใหญ่ยังสามารถแล่นเข้ามาทางปากพญามาจอดถึงท่าวังตรงสะพานราเมศวร์ ได้สะดวก
สามารถแล่นเข้ามาถึงตัวเมืองนครศรีธรรมราชได้ทีเดียว ชาวจีนจำนวนไม่น้อยซึ่งต่อมาได้กลาย
เป็นบรรพบุรุษคนนครศรีธรรมราช อาศัยเรือกำบั่นค้าขายเข้ามาขึ้นบกที่ท่าวังนี้เอง

ที่มาคำว่า “ ท่าวัง ” มีสาเหตุดังต่อไปนี้ คำว่า “ ท่าวัง ” นั้น ความจริงตั้งอยู่ตรงหน้าวัง
ของเจ้านครพัดมาตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรี เป็นท่าเรือที่เกิดขึ้นทีหลังท่าโพธิ์ แต่เมื่อท่าโพธิ์ค่อย ๆ
หมดสภาพเป็นท่าเรือไปเพราะตลิ่งงอกมาดังกล่าวแล้ว ทำให้ความสำคัญเลื่อนมาอยู่ที่ “ ท่าวัง ”
เพราะตั้งอยู่ที่หน้าวังของคนสำคัญของบ้านเมือง

ยุคเริ่มต้นทางการค้าย่านท่าวังเป็นพื้นที่ชุมชนและการค้าในลักษณะการตั้งถิ่นฐานแบบ
แนวยาวตามเส้นทางริมคลองท่าวัง ส่วนใหญ่เป็นกิจกรรมทางเกษตรกรรม กิจกรรมการค้าขาย
ตลอดแนวคลอง คลองท่าวังนับเป็นศูนย์กลางการสัญจรทางที่สำคัญในยุคนั้น แต่เมื่อเวลาผ่านไป
การคมนาคมขนส่งทางบกเป็นกลไกสำคัญในการกระจายความเจริญสู่พื้นที่ ทำให้โครงข่ายการ
สัญจรทางน้ำที่เคยเป็นเส้นทางหลักลดความสำคัญลง เกิดชุมชนขนาดใหญ่ทางการค้าและบริการ
โดยรอบพื้นที่สถานีรถไฟ และเส้นทางถนนตามลำดับ สถานีรถไฟบ้านนอกโคก (สถานีรถไฟ
นครศรีธรรมราช) เป็นจุดเปลี่ยนถ่ายสินค้าที่สำคัญของท่าวัง ทำให้ท่าวังกลายเป็นย่านการค้าที่
สำคัญและเป็นยุครุ่งเรืองทางการค้า ส่งผลให้การใช้ประโยชน์ที่ดินเป็นที่อยู่อาศัยกึ่งพาณิชยกรรม
เป็นส่วนใหญ่

กายภาพสำคัญ (ด้านสถาปัตยกรรม)
มีสถาปัตยกรรมที่มีลักษณะเด่นเป็นเอกลักษณ์ตัวอาคารเป็น

ตึกแถวชิโนโปรตุกีสสองชั้น ซึ่งปัจจุบันยังคงหลงเหลืออยู่เป็นจำนวนมาก

ชุมชนตลาดท่าวัง

ปัจจัยทางกายภาพ (ลักษณะทางภูมิศาสตร์)
ลักษณะทางภูมิประเทศ เป็นพื้นที่ราบลุ่มทิศตะวันออกเป็นทะเลอ่าวไทย ทิศตะวันตก

เป็นเทือกเขานครศรีธรรมราชจึงทำให้บริเวณตำบลท่าวังเป็นพื้นที่หน้าเขา ตรงกลางของเขต
พื้นที่ตำบลท่าวังมีคลองท่าซักซึ่งเกิดจากต้นน้ำบริเวณเทือกเขานครศรีธรรมราชไหลผ่านไหล
ลงสู่ทะเลที่ปากแพรก
ลักษณะภูมิอากาศ

ในพื้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราช มี 2 ฎดูกาล
1. ฤดูฝน (เริ่ทต้นช่วงปลายเดือนพฤษภาคม-ปลายเดือนกุมภาพันธ์)
2. ฤดูร้อน (เริ่มต้นช่วงปลายปลายเดือนกุมภาพันธ์-ปลายเดือนพฤษภาคม)

อิทธิพลจากลมมรสุม
ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ลมนี้มีทิศทางพัดผ่านมหาสมุทรอินเดียและ ทะเลอันดา มัน

เข้าสู่ประเทศไทย บริเวณชายฝั่ งตะวันตกจึงมีฝนตกชุก ในส่วนของจังหวัด นครศรีธรรมราช
นั้นเนื่องจากมีเทือกเขาทางตะวันตกและตอนกลางเป็นแนวกั้นทิศทางลม (พื้นที่หลังเขา) ทํา
ให้ฝนตกไม้มากนัก อิทธิพลของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้จะ อยู่ในช่วงประมาณ เดือน
พฤษภาคม ถึงเดือนตุลาคม

ลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ ลมนี้พัดผ่านอ่าวไทยเข้าสู่ภาคใต้ ทําให้เกิดฝนตก ชุกใน
จังหวัดนครศรีธรรมราช เนื่องจากพื้นที่ส่วนใหญ่ของจังหวัด ตั้งอยู่ในด้านรับลมของเทือก
เขา (พื้นที่หน้าเขา) อิทธิพลของลมมรสุม ตะวันออกเฉียงเหนือ จะทําให้ฝนตกมากในช่วง
ประมาณเดือน พฤศจิกายน - มกราคม
ลักษณะของดิน

เป็นดินทราย และบางส่วนเป็นดินคละ ดินนา ดินตื่น

ชุมชนตลาดท่าวัง

ปัจจัยทางสังคม
1. การติดต่อค้าขาย

บริเวณท่าเรือท่าวังที่ติดต่อบุคคลภายนอกจากชาติต่างๆที่เข้าติดต่อทางการค้าและแสวง
โชคจากชาติต่างๆเช่นชาวอินเดีย ศรีลังกา ชวา มาลายู อาหรับ โดยเฉพาะกลุ่มชาวจีนจํานวน
มากอพยพมาทําการค้าขายในบริเวณท่าวัง นครศรีธรรมราชเข้าสู่เศรษฐกิจในยุคใหม่และชุมชน
ท่าวัง เป็นศูนย์กลางด้านการค้าของภูมิภาค เป็นชุมชนชาวจีนขนาดใหญ่ พ่อค้าชาวจีนบางคนทํา
การค้าจนกิจการรุ่งเรื่อง ถึงส่งออกสินค้าไปเมืองปีนัง สิงคโปร์ และกลายเป็นบุคคลสําคัญของ
เมืองเกิดการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมซึ่งกันและกันก่อให้เกิดสังคมพหุวัฒนธรรม เช่น

ศาสนา พุทธ อิสลาม
ความเชื่อ ชาวไทยเชื้อสายจีนจะมีความเชื่อประเพณีกินเจเดือน 9 การตรุษจีน สารทจีน
เช็งเม้ง เป็นต้น
อาหาร การกินจะมีการผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมชาวไทยกับชาวจีน ย่านท่าวังปัจจุบันยังคง
หลงเหลือร้านอาหารที่มีการสืบทอดกันรุ่นสู่รุ่นเพื่อให้ผู้คนไปลองชิมความอร่อย เช่น ร้านโกปี๊
เมนูบ่ะก้วยเต้ด ติ่มซำ เป็ดปักกิ่ง

ที่มา http://www.gotonakhon.com/

ชุมชนตลาดท่าวัง

ปัจจัยทางสังคม
2. ความเป็นเมือง
ต่อมาเมืองมีแนวโน้มขยายตัวออกไปตามแนวเส้นทางคมนาคมที่พัฒนาขึ้น รวมทั้งข้อจำกัด

ทางการใช้ประโยชน์ที่ดินในย่านท่าวัง ผู้คนจึงอพยพย้ายออกจากพื้นที่ไปตั้งถิ่นฐานใหม่ตามเส้น
ทางคมนาคมทางบก โดยเฉพาะถนนราชดำเนินซึ่งเป็นเส้นทางหลัก ประกอบกับการเติบโตของ
ภาคธุรกิจการค้าขนาดใหญ่ ที่ได้มาเปิดตัวและให้บริการภายในพื้นที่ ส่งผลให้เกิดการลงทุนต่างๆ
หลั่งไหลเข้ามายังเมืองนครศรีธรรมราชมากขึ้น
3.เส้นทางคมคม

มีเส้นทางคมนาคมทางน้ำคือคลองท่าวัง คลองท่าชัก และไหลเชื่อมต่อลงทะเลที่ปาก
แพรก แต่เมื่อเวลาผ่านมามีเส้นทางคมนาคมทางบก คือ สถานีรถไฟนครศรีธรรมราช ทำให้วิถี
ชีวิตของคนในชุมชนท่าวังเปลี่ยนแปลงที่เห็นภาพได้ชัดก็ คือ ย่านการค้าริมทางรถไฟ และเส้น
ทางรถด้านตะวันตกตั้งอยู่บนถนนท่าวัง ต่อเนื่องจากถนนราชดำเนิน ด้านทิศตะวันออกถนน
สายที่ 4012 ซึ่งเป็นถนนสายหลักของตัวเมืองนครศรีธรรมราช ทำให้ท่าวังกลายเป็นย่านการค้า
ที่สำคัญและเป็นยุครุ่งเรืองทางการค้า ส่งผลให้การใช้ประโยชน์ที่ดินเป็นที่อยู่อาศัยกึ่งพาณิชย
กรรมเป็นส่วนใหญ่

ที่มา http://www.gotonakhon.com/ ปัจจุบัน

https://www.google.com/imgres?imgurl=http

ที่มา https://earth.google.com/web/search/

ลักษณะชุมชนท่าวังเป็นชุมชนการค้
าทางเรือและทางบก ผู้คนตั้งบ้านเรือนมี

ลักษณะหนาแน่น บ้านเรือนผู้คนส่วนใหญ่ตัวอาคารเป็นตึกแถวชิโนโปรตุกีสสองชั้น
ซึ่งได้รับวัฒนธรรมสถาปัตยกรรมมาจากดินแดนแหลมมลายูเกิดจากการผสมผสาน
ระหว่างชาวจีนและชาวมาเลย์

1. คุณค่าสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นในพื้นที่เมืองเก่า อาคารเดี่ยวหรือกลุ่มอาคาร ที่
สร้างขึ้นโดยเกิดจากประโยชน์ใช้สอย หรือความเชื่อของกลุ่มชาติพันธ์ มีความ
ประณีต สร้างด้วยฝีมือช่างชาวบ้าน มีความเรียบง่าย สืบทอดจากภูมิปัญญา ใช้วัสดุ
ท้องถิ่น มีความกลมกลืนกับ สภาพแวดล้อม มีความเป็นเอกภาพ แสดงรูปแบบของ
ศิลปกรรม สถาปัตยกรรม ผังบริเวณ ผังชุมชน

2. คุณค่าด้านประวัติศาสตร์ อาคารหรือกลุ่มอาคารที่เป็นหลักฐานทาง
ประวัติศาสตร์ของชาวบ้านหรือชุมชนมีความเก่าแก่ มีการเชื่อมโยงกับเหตุการณ์ของ
ชุมชนในช่วงหนึ่งในประวัติศาสตร์ มีลักษณะรูปแบบของสถาปัตยกรรมที่แสดงถึง
การก่อตั้งชุมชนหรือวัฒนธรรมเดิมของชุมชน

บทสรุป
ปัจจัยที่ทำให้บทบาทของการเป็นศูนย์กลางทางการค้าของย่านท่าวังในยุค
ปัจจุบันถูกลดทอนลง กล่าวได้ว่าปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของย่านท่าวังมีปัจจัย
หลัก ได้แก่

1. ปัจจัยทางกายภาพ คือ ทำเลที่ตั้งและพื้นที่การตั้งถิ่นฐานลดน้อยลงเนื่องจาก
การย้ายมาตั้งถิ่นฐานในพื้นที่ที่มีความเจริญทางเศรษฐกิจการขยายตัวของประชากรมาก
ยิ่งขึ้น และการเข้ามาของเส้นทางคมนาคมที่ขยายมายังนอกตัวเมืองเพื่อเชื่อมต่อกับเส้น
ทางอื่นๆความสะดวกในการเดินทาง ธุรกิจการค้าต่างๆก็ขยายมาตามเส้นทางคมนาคม
ด้วยและแผนและนโยบายที่เกี่ยวข้อง

2. ปัจจัยทางเศรษฐกิจ ได้แก่ รูปแบบและประเภทของกิจกรรมมีการ
เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา

3. ปัจจัยทางสังคมที่เกิดจากการรวมกลุ่มทางการค้าของคนในพื้นที่ และการเข้า
มาลงทุนของธุรกิจการค้าขนาดใหญ่ เป็นปัจจัยรองที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงด้วยเช่น
กัน