หน่วยที่ 6 ช่างไฟฟ้าในบ้าน

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

เปา้ หมายการเรยี นรู้ ๖หนว่ ยการเรียนรู้ที่ ช่างไฟฟา้ ในบา้ น

มาตรฐานการเรียนรู้ แผนผังสาระการเรียนรู้

มาตรฐาน ง ๑.๑ ช่างไฟฟ้า
เข้าใจการทำางาน มีความคิดสร้างสรรค์ ในบา้ น
มีทักษะกระบวนการทำางาน ทักษะ
การจัดการ ทักษะกระบวนการแก้ปัญหา ความรู้ งานไฟฟา้
ทักษะการทำางานร่วมกัน และทักษะ เกี่ยวกับไฟฟ้า ในบ้าน
ก า ร แ ส ว ง ห า ค ว า ม รู้ มี คุ ณ ธ ร ร ม
และลักษณะนิสยั ในการทาำ งาน มีจิตสำานกึ
ในการใชพ้ ลงั งาน ทรพั ยากรและสง่ิ แวดลอ้ ม
เพอื่ การดำารงชีวติ และครอบครวั

ระบบกระแสไฟฟ้าทใ่ี ช้ การซอ่ มแซมปลกั๊ ไฟ
ตามอาคารบา้ นเรอื น ที่สายไฟฟา้ ขาด

วงจรไฟฟ้า การต่อสายดนิ

วัสดุ อุปกรณ์ และเคร่อื งมือ การเดนิ สายไฟฟา้
ทีใ่ ช้ในงานไฟฟ้า ภายในอาคารบ้านเรอื น

การต่อสายไฟฟา้

ความปลอดภยั
ในการใช้ไฟฟา้

ตวั ช้ีวัด

๑. อธบิ ายวิธีการทาำ งานเพื่อการดำารงชีวติ (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๑)
๒. สรา้ งผลงานอย่างมีความคดิ สร้างสรรค์ และมีทกั ษะการทาำ งานร่วมกนั (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๒)
๓. มีทกั ษะการจัดการในการทำางาน (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๓)
๔. มีทักษะกระบวนการแกป้ ัญหาในการทำางาน (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๔)
๕. มีทกั ษะในการแสวงหาความรูเ้ พือ่ การดำารงชีวิต (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๕)
๖. มคี ุณธรรมและลกั ษณะนิสยั ในการทำางาน (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๖)
๗. ใชพ้ ลงั งาน ทรัพยากร ในการทำางานอย่างคุ้มค่าและย่งั ยนื
เพอ่ื การอนุรักษ์สงิ่ แวดลอ้ ม (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๗)

สุดยอดคู่มือครู 82

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นส่ือสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

สมรรถนะสาำ คญั ของผ้เู รียน

๑. ความสามารถในการส่ือสาร
๒. ความสามารถในการคิด
๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา
๔. ความสามารถในการใชท้ กั ษะชีวิต
๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

คุณลกั ษณะอันพงึ ประสงค์

ใฝเ่ รยี นรู้
ตัวช้ีวัดที่ ๔.๑ ตั้งใจ เพียรพยายาม
ในการเรยี นและเขา้ รว่ มกจิ กรรมการเรยี นรู้

ตัวชี้วัดที่ ๔.๒ แสวงหาความรู้จาก
แหลง่ เรยี นรตู้ า่ ง ๆ ทงั้ ภายในและภายนอก
โรงเรยี น ดว้ ยการเลอื กใชส้ อื่ อยา่ งเหมาะสม
บันทึกความรู้ วิเคราะห์ สรุปเป็น
องค์ความรู้ สามารถนำาไปใช้ในชีวิต
ประจำาวันได้

มงุ่ มั่นในการทาำ งาน
ตัวช้ีวัดที่ ๖.๑ ตั้งใจและรับผิดชอบใน
การปฏบิ ัตหิ นา้ ที่การงาน
ตัวชี้วัดท่ี ๖.๒ ทำางานด้วยความเพียร-
พยายามและอดทนเพื่อให้งานสำาเร็จ
ตามเปา้ หมาย

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 จุดประกายโครงงาน

นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน ออกแบบ และประดิษฐ์ป้ายไฟ

สญั ลกั ษณ์หอ้ งน้าำ โดยใช้หลอดแอลอดี ี (LED) แลว้ นาำ ไปติดหนา้ ห้องน้ำาสาธารณะ

เพือ่ ใหเ้ กิดประโยชน์แก่ผูใ้ ช้ห้องนา้ำ ในเวลากลางคนื

83 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21
Gathering Processing

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ตวั ชีว้ ดั ๑. ความร้เู กยี่ วกบั ไฟฟา้

ง ๑.๑ ม.๔-๖/๑ ไฟฟ้าเป็นพลังงานที่มนุษย์เราใช้กันทุกวันในรูปแบบของแสงสว่าง และทำาให้เครื่องใช้ไฟฟ้าต่าง ๆ
ทำางานได้ การศึกษาเก่ียวกับไฟฟ้าจะช่วยให้มีความรู้ในการใช้ไฟฟ้าอย่างปลอดภัย คุ้มค่า และมีทักษะ
ภาระงาน/ชิน้ งาน ในการปฏบิ ตั งิ านไฟฟ้าอยา่ งมีประสทิ ธภิ าพ

Stแผนภาพความคดิ ความรเู้ กย่ี วกบั ไฟฟา้

ep 1 ขนั้ สงั เกต

รวบรวมขอ้ มลู

๑. นักเรียนร่วมกันสนทนา โดยตอบ พลงั งานไฟฟา้ ในรปู แบบของแสงสวา่ ง พลงั งานไฟฟ้าทีท่ าำ ใหเ้ คร่อื งใชไ้ ฟฟา้ ทำางานได้
คาำ ถาม ดังน้ี
๑.๑ ระบบกระแสไฟฟ้าท่ีใชต้ ามอาคารบ้านเรอื น
• นักเรียนมีความรู้เก่ียวกับไฟฟ้า
ในเรอ่ื งใดบา้ ง ตามปกติไฟฟ้าท่ีผลิตจากเข่ือน ไฟฟ้าท่ีใช้นำ้ามันเตาและถ่านลิกไนต์เป็นเช้ือเพลิงนั้น จะผลิต
ไฟฟา้ ขน้ึ มาดว้ ยแรงดนั ไฟฟา้ ระดับหนงึ่ เช่น ๑๓,๐๐๐ โวลต ์ หลงั จากนั้นก็จะแปลงใหแ้ รงดันไฟฟา้ สงู ขึ้น
(ตัวอย่างคำาตอบ การใช้งานอุปกรณ์ เป็น ๒๓๐,๐๐๐ โวลต ์ ทง้ั นี้เพือ่ ลดแรงดนั ตกในสายไฟฟ้าและประหยดั คา่ ใชจ้ ่ายปลายทาง แทนท่ีจะส่งไป
ให้ผู้บริโภค (อาคารบ้านเรือน) ๒๒๐ โวลต์เลย แล้วส่งไปพักไว้ที่สถานีย่อยหรือสเตชัน เพ่ือลดแรงดัน
ไฟฟ้าในบ้าน การเปลี่ยนหลอดไฟฟ้า ให้เหลือต่ำาลงเป็น ๑๒,๐๐๐ โวลต์ ก่อนที่จะส่งไปตามตำาบล หมู่บ้าน เม่ือถึงจุดใช้งานหม้อแปลง
ท่ีอยู่ตามเสาไฟฟา้ ก็จะลดแรงดนั ทส่ี ูงนั้นใหเ้ หลือ ๒๒๐ โวลต ์ เพอื่ ใชใ้ นอาคารบ้านเรือนต่อไป
การตอ่ สายไฟฟา้ )
• ความรู้เกี่ยวกับไฟฟ้าที่นักเรียนมี ๑.๒ วงจรไฟฟา้

นาำ ไปใชป้ ระโยชนอ์ ะไรไดบ้ า้ ง วงจรไฟฟ้า คือ ทางเดินของกระแสไฟฟ้า ซ่ึงไหลมาจากแหล่งกำาเนิดไฟฟ้า ผ่านสายไฟฟ้า
สะพานไฟ สวิตช์ไฟฟ้า และเครื่องใช้ไฟฟ้า แล้วไหลย้อนกลับไปยังแหล่งกำาเนิดเดิมจนครบ ๑ เที่ยว
(ตัวอย่างคำาตอบ สร้างช้ินงาน เรียกว่า ๑ วงจร หรือ ๑ รอบ (cycle) ซึ่งการเคล่ือนที่ของอิเล็กตรอนท่ีอยู่ภายในวงจรจะเริ่มจาก
แหลง่ จ่ายไฟฟ้าไปยังเครอ่ื งใชไ้ ฟฟา้
ซ่อมแซมของใช้ในบ้าน)
๒. นักเรียนสังเกตและรวบรวมข้อมูล

เก่ียวกับเรื่อง ความรู้เกี่ยวกับไฟฟ้า
จากแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น
หนงั สอื เรยี น หนงั สอื เกยี่ วกบั ชา่ งไฟฟา้
อินเทอรเ์ น็ต

84

สุดยอดคู่มือครู 84

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันส่ือสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพ่ือเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

วงจรไฟฟา้ แบง่ เปน็ ๒ ประเภท ดงั นี้ ep 2 ขั้นคดิ วเิ คราะห์
๑) วงจรเปิด เป็นวงจรที่กระแสไฟฟ้าไม่สามารถไหลได้ครบวงจร ทำาให้เคร่ืองใช้ไฟฟ้า
ไม่สามารถทำางานได้ ซ่ึงอาจเกิดจากสายไฟฟ้าหลุด สายไฟฟ้าขาด สายไฟฟ้าหลวม สวิตช์ไฟฟ้า และสรุปความรู้
ไม่ตอ่ วงจรปดิ สวิตช์ไฟฟา้ รวมไปถงึ เครอ่ื งใชไ้ ฟฟ้าชาำ รดุ
๒) วงจรปิด เปน็ วงจรท่มี ีกระแสไฟฟ้าไหลได้ครบวงจร ทาำ ให้เคร่อื งใช้ไฟฟ้าทต่ี ่ออยใู่ นวงจร ๓. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น วิ เ ค ร า ะ ห์ แ ล ะ
น้ัน ๆ ทาำ งานไดต้ ามปกติ ยกตัวอย่างสิ่งของเครื่องใช้ที่ทำางาน
ด้วยพลังงานไฟฟ้าให้ได้มากที่สุด
สวติ ช์ไฟฟา้ สวติ ช์ไฟฟา้ แล้วบันทึกเป็นแผนภาพความคิด
บนกระดาน
แหล่งกาำ เนิด + กระแสไฟฟา้ ไหลผ่านไม่ได้ เครอ่ื งใช้ แหลง่ กำาเนิด + กระแสไฟฟ้าไหลผา่ นได้ เครอื่ งใช้
ไฟฟ้า - ไฟฟ้า ไฟฟ้า - ไฟฟ้า ตวั อย่างแผนภาพความคดิ

สายไฟฟา้ สายไฟฟา้ เตารีด คอมพิวเตอร์

ลักษณะของวงจรเปดิ ลกั ษณะของวงจรปดิ

การตอ่ วงจรไฟฟ้าทำาได ้ ๓ วธิ ี ดงั น้ี เครอ่ื งใช้ หลอดไฟฟา้ ส่ิงของ หม้อหงุ ข้าว
(๑) ว ง จ ร อ นุ ก ร ม เป็นการนำาเอา แรงดนั ไฟฟา้ พดั ลม เคร่ืองใช้ เตาไฟฟ้า
เคร่ืองใช้ไฟฟ้าหลาย ๆ ชนิดมาต่อเรียงกัน ปอ้ นเข้า กระแสไฟฟา้ ท่ีทาำ งานด้วย
พลงั งานไฟฟา้

เหมือนลูกโซ่ โดยนำาเอาปลายของเครื่องใช้ไฟฟ้า

ตัวที่ ๑ ไปต่อกับต้นของเคร่ืองใช้ไฟฟ้าตัวท่ี ๒ เครือ่ ง
ปรบั อากาศ
และต่อเรียงกันไปเรื่อย ๆ จนหมด จากนั้น การต่อวงจรอนกุ รม
๔. นักเรียนรว่ มกนั วิเคราะห์วา่ วงจรไฟฟ้า
ตอ่ เขา้ กบั แหลง่ กาำ เนิดไฟฟา้ ใ น โ ร ง เ รี ย น มี ก า ร ต่ อ ส า ย ไ ฟ ฟ้ า
(๒) วงจรขนาน เป็นการนำาเอาต้นสายของเครื่องใช้ไฟฟ้าทุก ๆ ตัว มาต่อรวมกัน และ แบบอนุกรม แบบขนาน หรอื แบบผสม
ต่อเข้ากับแหล่งกำาเนิดไฟฟ้าท่ีจุดหน่ึง จากนั้นนำาปลายของทุก ๆ ด้านมาต่อรวมกัน และนำาไปต่อกับ พรอ้ มอธิบายเหตุผลประกอบ

แหล่งกำาเนิดไฟฟ้าอีกจุดหน่ึง เม่ือเครื่องใช้ไฟฟ้าแต่ละตัวต่อกันเรียบร้อยแล้วจะกลายเป็นวงจรย่อย

ที่กระแสไฟฟ้าสามารถไหลได้หลายทิศทาง ถ้าในวงจรมีเครื่องใช้ไฟฟ้าตัวใดตัวหนึ่งขาดหรือเปิดวงจร

เครอื่ งใชไ้ ฟฟา้ ทเ่ี หลอื กย็ งั สามารถทาำ งานได ้ โดยทวั่ ไปการตอ่ วงจรขนานจะใชใ้ นการตอ่ วงจรไฟฟา้ ในบา้ น

แรงดนั กระแสไฟฟ้า
ปอ้ นเขา้

เครือ่ งใช้
ไฟฟา้

การต่อวงจรขนาน

85

English talk

circuit (เซอ' คิท) วงจร

85 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ข้ันคิดวเิ คราะห์
St
และสรุปความรู้
(๓) วงจรผสม เป็นการนำาเอาวิธีการต่อวงจรอนุกรมและวิธีการต่อวงจรขนานมารวมให้
เปน็ วงจรเดียวกนั
๕. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น วิ เ ค ร า ะ ห์ ค ว า ม รู้

ทตี่ อ้ งมใี นการตดิ ตงั้ ประกอบ ซอ่ มแซม แรงดัน กระแสไฟฟา้
หรือสร้างช้ินงานจากไฟฟ้า จากนั้น ปอ้ นเข้า

บั น ทึ ก เ ป็ น แ ผ น ภ า พ ค ว า ม คิ ด เครอ่ื งใช้
บนกระดาน แลว้ สรปุ ความคดิ รวบยอด ไฟฟา้

ตวั อยา่ งแผนภาพความคิด การต่อวงจรผสม

วัสด ุ อปุ กรณแ์ ละ วธิ ีการซ่อมแซม ๑.๓ วัสดุ อุปกรณ ์ และเครื่องมือทใ่ี ช้ในงานไฟฟา้
เครือ่ งใช้ไฟฟา้ วสั ดุ อปุ กรณ์ และเครือ่ งมือที่ใชใ้ นงานไฟฟา้ มดี งั น้ี
๑) สายไฟฟ้า ส่วนใหญ่ทำาด้วยทองแดงอะลูมิเนียมเป็นตัวนำาให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านไป
ตามสายจากแหง่ หนง่ึ ไปอีกแห่งหนึ่งได้ตามต้องการ สายไฟฟ้าแบง่ ได้เปน็ ๒ ชนดิ ใหญ่ ๆ ดังนี้

ความร้ทู ีใ่ ช้ (๑) สายเปลอื ย เปน็ สายทไ่ี มม่ ฉี นวนหมุ้ มขี นาดใหญ ่
ในงานไฟฟ้า นิยมใช้กบั งานไฟฟ้าแรงสงู เชน่ สายไฟฟา้ ตามถนน
(๒) สายหุ้มฉนวน เป็นสายที่มีฉนวนหุ้ม ซึ่งฉนวน
ท่ีใช้หุ้มนั้นมักทำาด้วยยาง ไหม และพลาสติก (พีวีซี) โดยสายไฟฟ้า

ที่หุ้มฉนวนยางนิยมใช้กับปล๊ักไฟท่ีมีโหลดสูง สายไฟฟ้าท่ีหุ้มฉนวน-

วงจรไฟฟ้า การต่อสายไฟฟ้า ไหมนิยมใช้กับเตารีดไฟฟ้า สายไฟฟ้าที่หุ้มฉนวนพลาสติก (พีวีซี) สายเปลอื ย
นยิ มใช้ในอาคารบา้ นเรือน

๖. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น วิ เ ค ร า ะ ห์ แ ล ะ สายหุม้ ยาง สายหุ้มไหม สายหุ้มพลาสติก (พีวซี )ี
ยกตวั อยา่ ง วสั ด ุ อปุ กรณ ์ และเครอื่ งมอื เขม็ ขัดรดั สายไฟฟ้าเบอร์ ๐-๖
ที่ใช้ในงานไฟฟ้าท่ีรู้จักและเคยใช้งาน ๒) เข็มขัดรัดสายไฟฟา้ ทำาด้วยอะลูมิเนียม ตรงกลาง
ให้มากท่ีสุด แล้วบันทึกเป็นแผนภาพ มีร ู ๑-๒ รู สำาหรบั ใช้ตะปูตอกยึดสายไฟฟา้ กับผนงั ใหแ้ น่น เข็มขัด
ความคิดบนกระดาน รัดสายไฟฟ้ามีหลายขนาดตั้งแต่เบอร ์ ๐ ถึงเบอร์ ๖ โดยเบอร์ ๐
จะเล็กที่สุด จึงใช้กับสายไฟฟ้าขนาดเล็ก ส่วนเบอร์ท่ีมากขึ้น
ตัวอยา่ งแผนภาพความคดิ ใช้กับสายไฟฟ้าที่ขนาดใหญ่ขึ้นหรือใช้กับสายไฟฟ้าขนาดเล็ก
หลาย ๆ เส้นรวมกัน
เขม็ ขัด อุปกรณ์
รัดสายไฟฟ้า ตัดไฟฟา้

สายไฟฟา้ สวติ ช์ไฟฟ้า 86

เคร่อื งมอื แวทสัล่ีใดะชเุ คอใ้ นรุป่อืงกงารมนณือ์ ปล๊ักไฟ
วัดไฟฟ้า ไฟฟ้า
เทปพนั
หัวแร้งไฟฟา้ สายไฟฟ้า
และตะก่ัวบัดกรี คีม

สวา่ น

ค้อน ไขควง
มีด

สุดยอดคู่มือครู 86

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพ่ือเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

๓) อุปกรณ์ตัดไฟฟ้า ทาำ หนา้ ทต่ี ดั การไหลของกระแสไฟฟ้าเมอ่ื มกี ารลดั วงจร ep 2 ขัน้ คิดวเิ คราะห์

และสรุปความรู้

๗. นักเรียนร่วมกันอ่านสถานการณ์การ

ทำางานของช่างไฟฟ้า แล้วร่วมกัน

วิเคราะห์ว่าในสถานการณ์น้ันต้องใช้

วัสดุ อุปกรณ์ หรือเครื่องมือชนิดใด

สะพานไฟ สวติ ช์อัตโนมตั ิ เซอร์กิตเบรกเกอรส์ วิตช์ ในการทำางาน

ตัวอยา่ ง

๔) สวติ ชไ์ ฟฟา้ ทาำ หนา้ ทเี่ ปดิ -ปดิ วงจรไฟฟา้ สถานการณ์
สมชายต้องการต่อจุดปลก๊ั ไฟ
สวติ ช์ไฟฟา้
และสวติ ชไ์ ฟฟ้าเพม่ิ จาก
๕) ปลกั๊ ไฟ มี ๒ ช นดิ ได้แก ่ ปล๊กั ตัวผู้ ทมี่ ีอยู่เดมิ
หรือเต้าเสียบ และปลั๊กตัวเมียหรือเต้ารับ โดย
วัสดุ อุปกรณ์ และเคร่อื งมือ
ป ลั๊ ก ตั ว ผู้ ใ ช้ เ สี ย บ เ ข้ า กั บ ป ล๊ั ก ตั ว เ มี ย เ พื่ อ ใ ห้ สายไฟฟา้ หุ้มฉนวน
เข็มขดั รดั -
กระแสไฟฟ้าเคลื่อนท่ีผ่านเข้าสู่เคร่ืองใช้ไฟฟ้าได้ สายไฟฟา้ ปลกั๊ ตวั เมยี

ครบวงจร ส่วนปลั๊กตัวเมียสำาหรับรับปลั๊กตัวผู้ เทปพนั สายไฟฟ้า สวิตช์ไฟฟา้
ไขควง คมี ปอกสายไฟฟา้
เพอ่ื ใหก้ ระแสไฟฟา้ เคลอ่ื นทผี่ า่ นเขา้ สเู่ ครอื่ งใชไ้ ฟฟา้
ค้อนเดินสายไฟฟ้า สว่านไฟฟ้า
ปลั๊กตวั ผู้ ปล๊กั ตัวเมีย ได้ครบวงจร คัตเตอร์

๖) เทปพันสายไฟฟ้า สำาหรับพัน
สายไฟฟ้าเมื่อต่อสายไฟฟ้าเรียบร้อยแล้ว เพ่ือ
ปอ้ งกนั ไฟฟา้ รั่ว

เทปพันสายไฟฟา้ สถานการณ์
มานะเปลี่ยนสายไฟฟา้
87 และปลั๊กตวั ผ้ขู องพัดลม

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ที่ชำารดุ

นักเรียนร่วมกันสืบค้นข้อมูลเก่ียวกับความแตกต่างของปลั๊กไฟ ๒ ขา วสั ดุ อุปกรณ์ และเครือ่ งมือ
กับปลั๊กไฟ ๓ ขา จากแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ แล้วนำาข้อมูลมาสนทนา คมี ปอกสายไฟฟ้า ปลก๊ั ตวั ผ ู้
แลกเปลย่ี นความรู้กันในชั้นเรยี น
ไขควง คตั เตอร์

87 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขนั้ คดิ วเิ คราะห์
St
และสรุปความรู้
๗) คมี ใชต้ ดั ดดั งอ โคง้ และปอกสายไฟฟา้ คมี จะตอ้ งมดี า้ มเปน็ ฉนวนหมุ้ เพอ่ื ความปลอดภยั
ในการปฏบิ ัตงิ าน คมี ที่ใช้ในงานไฟฟา้ มดี งั นี้
๘. นักเรียนร่วมกันอ่านลักษณะงาน แล้ว

รว่ มกนั วเิ คราะหอ์ ปุ กรณห์ รอื เครอ่ื งมอื

ใหเ้ หมาะสมกบั ลกั ษณะงาน

ตัวอย่าง คมี ตัด คมี ปากจ้ิงจก คมี จับ คีมปอกสายไฟฟา้

ลักษณะงาน ๘) ไขควง ใช้ขันตะปูเกลียวหรือสกรูวให้แน่น หรือถอนตะปูเกลียวให้หลุดออกจากท่ียึด

ไขควงส่วนมากทำาด้วยเหล็ก ปลายแขนด้ามเป็นไม้หรือพลาสติก ไขควงมีหลายชนิด หลายขนาด

ตัดลวด ใหเ้ ลือกใช้ตามลกั ษณะงาน ดังน้ี

คีมตัด

ลกั ษณะงาน ไขควงปลายแบน ไขควงปลายแฉก ไขควงวัดไฟฟ้า
ขนั ตะปเู กลียวหวั กากบาท ใช้ขนั และถอนตะปเู กลยี ว ใชข้ ันและถอนตะปูเกลยี ว ใช้สำาหรับตรวจสอบกระแสไฟฟ้าใน
ท่มี ีหวั เปน็ กากบาทหรอื รปู ส่แี ฉก ปล๊กั ไฟ สายไฟฟ้า และเคร่ืองใชไ้ ฟฟ้า
ไขควงปลายแฉก ท่มี ีหัวเปน็ เส้นเดยี ว

๙) มีด ใชต้ ัด ปอก ขูด หรือทำาความสะอาดสายไฟฟ้า

มีด

๑๐) ค้อน ใช้ในงานไฟฟ้ามี ๒ ชนิด ได้แก่ ค้อนเดินสายไฟฟา้ ใช้ตอกตะปูในท่ีแคบได ้ และ
คอ้ นหงอน ใช้ตอกและถอนตะปไู ด้

ค้อนเดินสายไฟฟา้ ค้อนหงอน
88

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ถา้ ต้องการตรวจสอบวา่ มกี ระแสไฟฟา้ ไหลผา่ นหรอื ไม่ ควรใชเ้ คร่อื งมอื ชนิดใด

๑ คมี ปากจ้ิงจก (เฉลย ๒ เพราะเป็นเคร่ืองมือที่ใช้ในการตรวจสอบ

๒ ไขควงวดั ไฟฟ้า กระแสไฟฟ้าในปลัก๊ ไฟ สายไฟฟา้ และเครือ่ งใช้ไฟฟ้า

๓ ค้อนเหล่ยี มเล็ก ทุกชนิด)

๔ คีมปอกสายไฟฟ้า

๕ ไขควงปลายแบน

สุดยอดคู่มือครู 88

ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

๑๑) สว่าน ใช้เจาะรูเพื่อยึดอุปกรณ์ไฟฟ้า สว่านจะใช้ร่วมกับดอกสว่านซ่ึงทำาด้วยโลหะ ep 2 ข้ันคดิ วิเคราะห์
โดยดอกสวา่ นมีสีดาำ จะใชก้ บั วัสดุประเภทไม้ และดอกสว่านสเี งินจะใชก้ บั วสั ดุประเภทปนู
และสรุปความรู้

๙. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์แนวทางการ

ใช้งานวัสดุ อุปกรณ์ และเครื่องมือ

ในการทำางานให้เกิดประสิทธิภาพ

ผลที่เกิดข้ึนเม่ือปฏิบัติ แล้วสรุป

ดอกสว่าน สว่านไฟฟา้ ความคดิ รวบยอด

๑๒) หวั แร้งไฟฟ้าและตะกัว่ บัดกรี ใช้เช่ือมประสานอุปกรณ์ทเี่ ป็นโลหะ

หวั แร้งไฟฟา้ และตะก่ัวบดั กรี

๑๓) เคร่ืองมือวัดไฟฟ้า ได้แก่ มัลติมิเตอร์ ใช้วัดกระแสไฟฟ้า ความต้านทานไฟฟ้า และ
แรงดันไฟฟ้า มีหน่วยวัดเป็นแอมแปร์ โอหม์ และโวลต์

ดจิ ทิ ลั มลั ตมิ ิเตอร์

89

เสริมความรู้ ครูควรสอน

การบดั กร ี เป็นการเชื่อมต่อโลหะเข้าด้วยกันโดยวสั ดุตัวกลางซึง่ เปน็ โลหะผสม
ของดบี กุ และตะกวั่ เปน็ ตวั เชอื่ มประสาน เพอื่ ใหม้ กี ารเชอ่ื มตอ่ กนั ทางไฟฟา้ และ
สะดวกตอ่ การถอดในภายหลงั การบดั กรจี ะต้องมอี ปุ กรณห์ ลัก ๒ อย่าง ได้แก่
หัวแร้งไฟฟ้าและตะก่ัวบัดกรี โดยหัวแร้งไฟฟ้าจะให้ความร้อนในการละลาย
ตะกั่วบัดกรีให้เช่ือมประสานกับช้ินงาน ส่วนตะก่ัวบัดกรีจะมีส่วนผสมระหว่าง
ดีบุก ตะก่ัว และจะมฟี ลักซป์ อ้ งกนั การเกดิ สนมิ

89 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขน้ั คิดวิเคราะห์
St
และสรุปความรู้
๑.๔ การต่อสายไฟฟ้า
๑๐. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์เหตุผล
ที่ต้องมีการต่อสายไฟฟ้าแต่ละแบบ การต่อสายไฟฟ้า มีวัตถุประสงค์เพ่ือต่อสายไฟฟ้าให้ยาวขึ้น เดินสายไฟฟ้าใหม่ ติดตั้ง
เครื่องใช้ไฟฟ้าเพิ่มเติม และนำากระแสไฟฟ้าไปใช้ชั่วคราว การต่อสายไฟฟ้าท่ีมีคุณภาพจะต้องแน่น
แข็งแรง ตรงรอยตอ่ สมั ผสั กันมากท่สี ุด

แล้วบันทึกเป็นแผนภาพความคิด การต่อสายไฟฟ้ามีหลายแบบ ดงั นี้
บนกระดาน ๑) การต่อสายไฟฟ้าพันเกลียวชนิดสายเด่ียว ใช้ต่อสายไฟฟ้าให้ยาวขึ้น นิยมใช้ต่อกับ
ตัวอย่างแผนภาพความคดิ สายไฟฟา้ ท่มี จี ุดยึดชว่ งหา่ ง

วสั ดุ อุปกรณ์

เหตุผลท่ีตอ้ ง สายไฟฟา้ แบบเสน้ เดียว คีมปอกสายไฟฟา้ คมี ตัด
มีการตอ่ สายไฟฟ้า
แบบสายพนั เกลียว คีมปากจง้ิ จก เทปพันสายไฟฟา้ ไม้บรรทดั เหลก็

ชนดิ สายเดยี่ ว ข้นั ตอนการทำา

ใช้ตอ่ กบั สาย ใชต้ อ่ สายไฟฟา้ ๑. ใชค้ ีมตดั ตดั สายไฟฟา้ ออกเปน็ ๒ ทอ่ น
ที่มีจดุ ยึด ใหย้ าวข้นึ ๒. ใช้คีมปอกสายไฟฟ้าปอกฉนวนท่ีหุ้มสายไฟฟ้าแต่ละด้าน ให้เส้นลวดโผล่ออกมา
ยาวประมาณ ๕ เซนตเิ มตร
๓. พาดทับเส้นฉากเสน้ ลวดทับบิดกันหา่ งประมาณ ๑ เซนตเิ มตร
๔. หมนุ ทบั กลบั ปลายเสน้ ลวดทง้ั สองพนั ทบั กนั ใหซ้ อ้ นเปน็ ระเบยี บ โดยใหเ้ รยี งเสน้ ประมาณ
๕-๖ รอบ แลว้ ใช้คมี ปากจงิ้ จกบบี เส้นลวดท่ีพันให้แนน่
๕. ใช้เทปพันสายไฟฟ้าพนั ทับเสน้ ลวด เพอื่ ปอ้ งกันไฟฟ้ารัว่

๑. ๔.

๕ เซนติเมตร

๒.

๕ เซนติเมตร ๕.

๓.

90

English talk

wire (ไว' เออะ) ลวด, สายไฟฟ้า

สุดยอดคู่มือครู 90

ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพ่ือเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

๒) การตอ่ สายไฟฟา้ พนั เกลียวชนดิ สายค่ ู ใชต้ ่อสายไฟฟา้ ขนาดเลก็ ภายในอาคาร ep 2 ขัน้ คิดวิเคราะห์

และสรปุ ความรู้

วัสดุ อปุ กรณ์ ๑๑. นกั เรยี นรว่ มกนั วเิ คราะห ์ เปรยี บเทยี บ
ความเหมือนและความแตกต่างของ
สายไฟฟ้าแบบเส้นคู ่ คมี ปอกสายไฟฟ้า คีมตัด สายไฟฟ้าแบบพันเกลียวชนิดสาย-
คีมปากจ้งิ จก เทปพันสายไฟฟ้า เด่ียวและชนิดสายคู่ แล้วบันทึกเป็น
ไม้บรรทัดเหล็ก แผนภาพความคดิ บนกระดาน จากนนั้
สรปุ ความคดิ รวบยอด
ขัน้ ตอนการทาำ
ตัวอยา่ งแผนภาพความคดิ
๑. ใช้คีมตดั ตดั สายไฟฟ้าออกเปน็ ๒ ท่อน
๒. ใช้คีมปอกสายไฟฟ้าปอกฉนวนหุ้มสายไฟฟ้าออกยาวเส้นละ ๗ เซนติเมตร สายพนั เกลยี ว สายพันเกลียว
ดงั ภาพท่ี ๒-๓ ชนิดสายเดี่ยว ชนดิ สายคู่
๓. ใช้คีมปอกสายไฟฟ้าปอกฉนวนหุ้มปลายสายไฟฟ้าที่เป็นลวดทองแดงยาวประมาณ
ข้างละ ๖ เซนตเิ มตร ดงั ภาพที่ ๒-๓ ใชต้ อ่ สายไฟฟา้ ใหย้ าวขึน้ เป็นการต่อ ใช้ตอ่ สายไฟฟา้ ขนาดเลก็
๔. ต่อเส้นลวดทองแดงยาวกับสั้นเข้าด้วยกัน โดยใช้วิธีพันเกลียวทีละคู่ ปมท่ีต่อจะ นิยมใชต้ อ่ กบั สายท่มี ี สายไฟฟ้า ภายในอาคาร
เย้ืองกันเลก็ นอ้ ย แลว้ ใชค้ ีมปากจิ้งจกบีบเสน้ ลวดที่พันใหแ้ น่น จุดยดึ ช่วงหา่ ง ๆ
๕. ใชเ้ ทปพันสายไฟฟ้าพันหมุ้ เสน้ ลวด และฉนวนของสายไฟฟา้ ให้มดิ ชดิ
๖. ใช้เทปพันสายไฟฟ้าพันหุ้มสายไฟฟ้าให้แนบสนิท และหุ้มข้ึนไปบนฉนวนภายนอก
ด้านละ ๒ เซนตเิ มตร

๑.

๒. ๓.

๔.

๕.
๖.

91

91 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขัน้ คดิ วิเคราะห์
St
และสรุปความรู้
๓) การต่อสายไฟฟ้าแยก ใช้ต่อได้ท้ังสายไฟฟ้าพันเกลียวชนิดสายเด่ียวและสายคู่เพื่อ
เดินสายไฟฟ้าใหม่ ติดตั้งเครื่องใช้ไฟฟ้าเพ่ิมเติม หรือนำากระแสไฟฟ้าชั่วคราว ทำาได้ ๒ รูปแบบ ได้แก่
๑๒. นักเรียนร่วมกันสำารวจ วิเคราะห์ การต่อสายไฟฟ้าแยกท่ใี ชง้ านโดยไมม่ ีแรงดึงในสายไฟฟ้า และมแี รงดงึ ในสายไฟฟา้

รปู แบบการตอ่ สายไฟฟา้ ในห้องเรียน ๓.๔ เซนตเิ มตร

๑๓. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ว่า ถ้า ๖.๕ เซนตเิ มตร

ต้องการติดต้ังปล๊ักตัวเมียหรือเต้ารับ ๒ เซนติเมตร ๑. ๑ เซนตเิ มตร

เพ่ิมเติมในหอ้ งเรียน ต้องต่อสายไฟฟ้า ๒. ๑. ๕ เซนตเิ มตร ๒.
รูปแบบใด พร้อมอธิบายเหตุผล

ประกอบ

๑๔. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์สาเหตุของ ๓. ๓.
ปัญหาการเกิดอุบัติเหตุไฟฟ้าดูด

ไฟฟ้าชอร์ต ผลท่ีเกิดข้ึน และเสนอ การตอ่ สายไฟฟ้าแยกทใ่ี ช้งานโดยไมม่ ีแรงดงึ ในสายไฟฟ้า การต่อสายไฟฟ้าแยกทีใ่ ช้งานโดยมแี รงดงึ ในสายไฟฟ้า

แนวทางการแก้ปัญหา แล้วสรุป ๔) การต่อสายไฟฟ้าแบบหางเปีย ใช้กับการเดินสายไฟฟ้าในท่อ สำาหรับการเดินสายไฟฟ้า
ในท่อให้ใชไ้ วร์นัต (wire nut) สวมปลายสายไฟฟ้าเมือ่ ตอ่ สายไฟฟา้ แล้ว
ความคดิ รวบยอด
๑๕. นักเรียนร่วมกันสรุปความรู้เรื่อง ไวร์นัต

ความรู้เกี่ยวกับไฟฟ้า เป็นความคิด ๓ เซนตเิ มตร
รวบยอด

• การมีความรู้เก่ียวกับไฟฟ้า

อย่างถูกต้อง จะทำาให้ปลอดภัยจาก ๑. ๒. ๓. ๔.

อุบัติเหตุจากไฟฟ้า และได้ผลงาน การตอ่ สายไฟฟา้ แบบหางเปีย
ทมี่ คี ณุ ภาพ
๑๖. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า
อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

ดา้ นใฝเ่ รยี นร ู้ โดยคดิ วธิ เี พมิ่ เตมิ ความรู ้ เขม็ ขดั รดั สายไฟฟา้ และสายไฟฟา้ ทใ่ี ชไ้ มไ่ ดแ้ ลว้ ควรนาำ ไปทง้ิ ในถงั ขยะรไี ซเคลิ เพราะสามารถนำาไป
และประสบการณ์ด้านงานไฟฟ้าท่ี หลอมรวมเพ่ือทาำ เป็นผลติ ภัณฑ์ใหม่ได้

สามารถปฏิบัติได้จริงในชีวิตประจำาวัน
แลว้ สรุปเป็นความคิดรวบยอด 92

๑๗. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกัน

ออกแบบแผนภาพความคิดแสดง

ความรู้เกี่ยวกับไฟฟ้า ๒ รูปแบบ

วิเคราะห์ข้อดี-ข้อเสีย แล้วเลือก

รปู แบบท่ดี ีท่ีสุดมาใช้งานจรงิ

๑๘. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน

การเขียนแผนภาพความคิดแสดง

ความรเู้ กย่ี วกบั ไฟฟา้ และการนาำ เสนอ

ผลงาน

สุดยอดคู่มือครู 92

ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันส่ือสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

๑.๕ ความปลอดภัยในการใชไ้ ฟฟา้ ep 3 ขั้นปฏิบัติ
และสรุปความรู้
ไฟฟา้ มปี ระโยชนต์ อ่ มนษุ ยม์ ากมาย แตใ่ นขณะเดยี วกนั ไฟฟา้ กม็ อี นั ตรายตอ่ ชวี ติ และทรพั ยส์ นิ หลงั การปฏิบัติ
หากใชด้ ้วยความประมาท
ความปลอดภยั ในการปฏิบัตงิ านไฟฟา้ ๑๙. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันเขียน
๑) ตรวจสภาพอปุ กรณ์ เครอ่ื งมอื ทจ่ี ะใชใ้ นงานไฟฟา้ กอ่ น หากชำารดุ ตอ้ งซอ่ มแซมกอ่ นใชง้ าน รายละเอียดเป็นแผนภาพความคิด
๒) ก่อนปฏบิ ัติงานเกย่ี วกับไฟฟา้ จะตอ้ งยกสะพานไฟออกก่อนเสมอ ความรู้เก่ียวกับไฟฟ้าและจัดทำาสื่อ
๓) ขณะปฏบิ ัติงาน ไม่ควรหยอกลอ้ กัน นำาเสนอโดยใชซ้ อฟตแ์ วร์
๔) ขณะปฏบิ ตั งิ าน มือและเทา้ ตอ้ งแหง้ หรือสวมรองเท้า
๕) ไม่ควรนาำ ฟิวสท์ ี่ขนาดใหญก่ วา่ ขนาดเดมิ ทใ่ี ช ้ หรอื วัสดอุ น่ื ๆ เช่น ลวดทองแดง แทนฟิวส์ ๒๐. นักเรียนร่วมกันประเมินผลงาน
๖) หา้ มเดนิ สายไฟฟา้ ตดิ รวั้ สงั กะสหี รอื เหลก็ โดยไมใ่ ชว้ ธิ รี อ้ ยในทอ่ เพราะกระแสไฟฟา้ อาจรว่ั เกี่ยวกับแผนภาพความคิดความรู้
เปน็ อนั ตรายได้ เกี่ยวกับไฟฟ้า หากพบข้อบกพร่อง
๗) ห้ามใชเ้ ครื่องมือไฟฟา้ ที่ไม่มีฉนวนหุ้ม ให้ปรบั ปรุงแก้ไขให้เรียบรอ้ ย
๘) ห้ามเดนิ สายไฟฟ้าชั่วคราวแบบไม่เรยี บรอ้ ย เพราะอาจเกดิ อันตรายได้
๙) รอยต่อสายไฟฟา้ ตอ้ งใชเ้ ทปพันสายไฟฟ้าพนั รอยต่อใหเ้ รียบร้อย ๒๑. นกั เรยี นร่วมกันสรุปหลักการ ดงั น้ ี
๑๐) เม่อื เสรจ็ งาน ก่อนจ่ายกระแสไฟฟา้ ควรตรวจสอบวงจรไฟฟา้ ให้ละเอยี ดและถกู ต้องกอ่ น • การมีความรู้เก่ียวกับไฟฟ้า
และดูให้แน่ใจวา่ ไมม่ ีใครปฏบิ ัติงานไฟฟา้ อยู่ในขณะนัน้
จะสามารถนำาไปใช้ในการติดต้ัง

ประกอบ ซ่อมแซม และสร้างชิ้นงาน

ท่ีมีส่วนประกอบของวัสดุ อุปกรณ์

ไฟฟา้ ได้

93

เสริมความรู้ ครูควรสอน

สาเหตุของการเกดิ ไฟฟา้ ลดั วงจร
๑. สายไฟฟา้ ทห่ี มดอายุการใชง้ าน ทาำ ให้ฉนวนหมุ้ เปือ่ ยขาดจนลวดตวั นำาภายในเสน้ สายไฟฟา้ เกดิ การสัมผัสกัน
๒. ตวั นาำ ไฟฟา้ วางพาดบนสายไฟฟา้ ทไ่ี มม่ ฉี นวนหมุ้ หรอื เปน็ สายเปลอื ยทงั้ สองสาย ทาำ ใหก้ ระแสไฟฟา้ เปลยี่ นแปลง
เปน็ พลงั งานความร้อน
๓. สว่ นประกอบภายในอุปกรณเ์ ครื่องใช้ไฟฟ้าชาำ รุด
๔. การต่อสายไฟฟ้าเขา้ กับเครือ่ งใช้ไฟฟ้าไม่ถูกตอ้ ง

93 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

St Step 4

ขนั้ สอ่ื สารและนา� เสนอ หากพบผู้ไดร้ ับอันตรายจากไฟฟา้

๒๒. นักเรียนแต่ละกลุ่มนาำ เสนอแผนภาพ สามารถช่วยเหลือโดยเลือกใชว้ ิธีใดวธิ ีหนึง่ ต่อไปน้ี
ค ว า ม คิ ด ค ว า ม รู้ เ กี่ ย ว กั บ ไ ฟ ฟ้ า
หน้าชน้ั เรียน ๑. ตดั กระแสไฟฟ้า โดยปิดสวติ ช์ไฟฟา้ หรอื สับสะพานไฟลง หรือดงึ เตา้ เสียบออก
๒. หากตัดกระแสไฟฟ้าไม่ได้ ให้ใช้ไม้แห้งหรือวัสดุที่เป็นฉนวนไฟฟ้าเขี่ยสิ่งที่มี
5ep ขน้ั ประเมนิ เพอ่ื เพ่ิมคณุ คา่
บรกิ ารสงั คม กระแสไฟฟ้าออกไปให้พน้ ตัวผถู้ ูกไฟฟ้าดูด
และจิตสาธารณะ
๓. ใชผ้ า้ หรอื เชอื กแหง้ คลอ้ งแขน ขา หรอื ลาำ ตวั ของผถู้ กู ไฟฟา้ ดดู ลากออกไปใหพ้ น้
๒๓. นั ก เ รี ย น ช่ ว ย แ น ะ นำ า ส ม า ชิ ก สง่ิ ทม่ี กี ระแสไฟฟา้ หากผู้ถกู ไฟฟ้าดดู สลบหรอื หมดสต ิ จงึ ทาำ การปฐมพยาบาล
ในครอบครัวเก่ียวกับการใช้วัสดุ ให้ฟ้นื ต่อไป
อุปกรณ์ เครื่องมือเกี่ยวกับงานไฟฟ้า
และวิธกี ารตอ่ สายไฟฟา้ แบบต่าง ๆ

94

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21

นักเรียนร่วมกันสืบค้นแนวทางการช่วยเหลือและปฐมพยาบาลผู้ถูกไฟฟ้าดูด
ไฟฟ้าชอร์ต จากแหล่งการเรยี นรู้ตา่ ง ๆ ทงั้ สอ่ื และบคุ คลผเู้ ชยี่ วชาญ แล้วนำาข้อมูลมา
สนทนาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันในช้ันเรียน พร้อมกับเผยแพร่ความรู้ในรูปแบบ
การจัดป้ายนเิ ทศ

สุดยอดคู่มือครู 94

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันส่ือสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพ่ือเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

๒. งานไฟฟ้าในบ้าน ตวั ชวี้ ัดSt

งานไฟฟ้าในบ้านส่วนใหญ่จะเกี่ยวกับการซ่อมแซมสายไฟฟ้า ซ่อมแซมเคร่ืองใช้ไฟฟ้า และ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๑
เดินสายไฟฟ้า หากนักเรียนมีความรู้และมีประสบการณ์จากการฝึกฝนจนชำานาญ ก็สามารถทำาได้ด้วย ง ๑.๑ ม.๔-๖/๒
ตนเอง ซง่ึ จะสรา้ งความภูมิใจให้แกต่ นเอง และประหยดั คา่ ใชจ้ ่ายในการว่าจ้างช่างไฟฟ้าอกี ดว้ ย ง ๑.๑ ม.๔-๖/๓
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๔
๒.๑ การซ่อมแซมปลัก๊ ไฟท่ีสายไฟฟ้าขาด ง ๑.๑ ม.๔-๖/๕
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๖
เครื่องใช้ไฟฟ้าทุกชนิดจะมีสายไฟฟ้าและปล๊ักไฟเป็นส่วนประกอบสำาคัญในการนำา ง ๑.๑ ม.๔-๖/๗
กระแสไฟฟา้ เขา้ ไปในเครอ่ื งใชไ้ ฟฟา้ เพอ่ื ทาำ ใหเ้ ครอื่ งใชไ้ ฟฟา้ เหลา่ นน้ั ทาำ งานได ้ ซง่ึ เมอ่ื ใชไ้ ประยะเวลาหนงึ่
สายไฟฟา้ อาจขาดออกจากปลก๊ั ไฟเพราะผใู้ ชด้ งึ สายไฟฟา้ แทนทจี่ ะดงึ ปลก๊ั ไฟเมอ่ื เลกิ ใชง้ าน หรอื สายไฟฟา้ ภาระงาน/ชิ้นงาน
เสื่อมสภาพตามกาลเวลา การซ่อมแซมปลั๊กไฟที่สายไฟฟ้าขาด ต้องใช้วัสดุ อุปกรณ์ และข้ันตอน
การซ่อมแซม ดังน้ี ๑. การซ่อมแซมปล๊ักไฟทสี่ ายไฟฟ้าขาด
วสั ดุ อุปกรณ์ ๒. การตอ่ สายดิน
๓. การเดินสายไฟฟ้าภายในอาคาร
คีมปอกสายไฟฟ้า
ปล๊กั ไฟใหม่ ep 1 ข้นั สงั เกต
สายไฟฟ้าใหม่
ไขควงปลายแบน หรอื ไขควงปลายแฉก รวบรวมข้อมลู

ขน้ั ตอนการซ่อมแซม ๑. นกั เรยี นรว่ มกนั สนทนา โดยตอบคาำ ถาม
๑. สาำ รวจลักษณะการชาำ รุดของปลั๊กไฟ หรอื สายไฟฟา้ ดงั น้ี

๒. เตรียมวัสดุ อุปกรณ์ สำาหรับซ่อมแซม โดยเลือกใช้ปลั๊กไฟที่มีสกรูว จะทำาให้สายไฟฟ้า • การซ่อมแซม ประกอบ ติดตั้ง
ยดึ กบั ขาปลัก๊ ไฟแนน่ อปุ กรณไ์ ฟฟา้ ใหม้ ปี ระสทิ ธภิ าพและได้
๓. เปลี่ยนปลก๊ั ไฟ หรอื สายไฟฟา้ ตามขน้ั ตอน ดังนี้ ผลงานทม่ี คี ณุ ภาพมแี นวทางอย่างไร
๑) ตัดสายไฟฟ้าทขี่ าดหรอื หักออก (ตัวอย่างคำาตอบ สำารวจงานที่ต้องทำา
เตรยี มวสั ดุอปุ กรณใ์ หเ้ หมาะสมกบั งาน
สายไฟฟ้าขาด และประเมนิ ผลงานเมือ่ ทาำ เสรจ็ )

บรเิ วณทตี่ ดั สายไฟฟา้ ๒. นักเรียนสังเกตและรวบรวมข้อมูล
เกี่ยวกับงานไฟฟ้าในบ้าน จากแหล่ง
95 การเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น หนังสือเรียน
หนงั สอื เก่ียวกับช่างไฟฟ้า อนิ เทอร์เน็ต

การซอ่ มแซมปลก๊ั ไฟ
ทีส่ ายไฟฟา้ ขาด

95 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ข้ันคดิ วิเคราะห์
St
และสรุปความรู้
๒) ใชค้ ีมปอกสายไฟฟ้าปอกฉนวนท่หี มุ้ สายไฟฟ้าออกยาวประมาณ ๒ นิว้

๓. นักเรียนสังเกตแถบประโยคกิจกรรม ๒ น้ิว
ตา่ ง ๆ บนกระดาน แลว้ รว่ มกนั วเิ คราะห์ ๓) บิดปลายสายไฟฟ้าเป็นตะขอกอ่ นตอ่ เข้าปลัก๊ ตัวผ้ตู ัวใหม่
กจิ กรรมทีเ่ ป็นงานไฟฟ้า

ตัวอยา่ งแถบประโยค

เช็ดทำาความสะอาด เดนิ สายไฟฟา้
ตเู้ ยน็ ในบา้ น

ซ่อมแซมกระตกิ - หยอดนา้ำ มนั จกั ร ๔) สอดปลายสายไฟฟ้าเข้าไปในปล๊ักตัวผู้ตัวใหม่ แล้วใช้ไขควงขันตะปูควงให้แน่น
นา้ำ ร้อนไฟฟ้า ท่ีแกนหมุนพดั ลม เพอื่ ลอ็ กไมใ่ หส้ ายไฟฟา้ หลดุ จากนัน้ ประกอบปลก๊ั ตวั ผ้ ู ปิดสายไฟฟา้ ใหเ้ รยี บรอ้ ย

สร้างชนั้ ไมว้ างของ เปลี่ยนหลอดไฟฟ้า

๔. ผู้แทนนักเรียนท่ีเคยมีประสบการณ์ ๔. ประเมินผลงาน โดยทดลองเสียบปลั๊กไฟและใช้เครื่องใช้ไฟฟ้า ถ้ามีข้อบกพร่อง เช่น
ทำางานไฟฟ้าในบ้านมาบอกเล่าวิธีการ เครือ่ งใชไ้ ฟฟา้ ไมท่ ำางาน ให้ซอ่ มแซมใหม่จนกว่าจะใชง้ านได้
ทาำ งานใหเ้ พอ่ื นฟงั แลว้ นกั เรยี นรว่ มกนั
วิเคราะห์ว่าวิธีการทำางานของเพื่อน ๒.๒ การต่อสายดิน
ถูกตอ้ งหรือไม่ อยา่ งไร
ตวั นาำ ไฟฟา้ หรอื สายไฟฟา้ ทต่ี อ่ จากสว่ นทเี่ ปน็ ตวั นำาไฟฟา้ ของเครอ่ื งใชไ้ ฟฟา้ เพอื่ ใหเ้ ปน็ เสน้ ทาง
ท่ีสามารถนำากระแสไฟฟ้า กรณีท่ีมีไฟฟ้ารั่วให้ไหลลงดินโดยผู้ใช้ไฟฟ้าไม่เกิดอันตราย ขณะเดียวกัน
กเ็ ปน็ เสน้ ทางใหก้ ระแสไฟฟา้ รว่ั ไหลยอ้ นกลบั ไปยงั หมอ้ แปลงไฟฟา้ เพอ่ื ใหเ้ ครอ่ื งตดั ไฟฟา้ อตั โนมตั ทิ ำางาน
และตดั ไฟฟ้าออกทันท ี โดยทวั่ ไปสายไฟฟา้ ดงั กล่าวเรยี กวา่ สายดิน
ประโยชน์ของสายดนิ ปอ้ งกันไมใ่ ห้มผี ้ถู กู ไฟฟา้ ดูด กรณีมีกระแสไฟฟ้ารัว่ จากเครอ่ื งใชไ้ ฟฟา้
เน่ืองจากกระแสไฟฟ้าร่ัวจากเคร่ืองใช้ไฟฟ้าจะไหลลงดินทางสายดิน โดยไม่ผ่านร่างกายผู้สัมผัส
เคร่ืองใช้ไฟฟา้ นั้น ทำาใหอ้ ุปกรณ์ป้องกนั ไฟฟา้ ลดั วงจรหรอื ไฟฟ้ารัว่ ตัดกระแสไฟฟ้าออกทันที

96

สุดยอดคู่มือครู 96

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันส่ือสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

การตอ่ สายดนิ มี ๒ รปู แบบ ดงั นี้ ep 2 ขัน้ คดิ วเิ คราะห์
๑) การต่อสายดินที่ระบบส่งจ่ายไฟฟ้า เป็นวิธีการต่อสายนิวตรอนโดยใช้หลักสายดินเป็น
ตวั นาำ ไฟฟา้ ผา่ นลงดนิ หลกั สายดนิ ทใ่ี ชจ้ ะเปน็ แทง่ ตวั นาำ ทฝ่ี งั ลงไปในดนิ โดยหลกั สายดนิ จะเปน็ แทง่ เหลก็ และสรุปความรู้
ชุบสังกะสี ยาว ๘ ฟุต และมีเส้นผ่านศูนย์กลาง ๓/๔ นิ้ว หรือแท่งทองแดงยาว ๘ ฟุต และมีเส้นผ่าน-
ศนู ยก์ ลาง ๑/๒ นว้ิ ตอกลงไปในดนิ ลึกจากผวิ หน้าดินอยา่ งน้อย ๑ ฟุต การตอ่ ลงดนิ นส้ี ามารถทำาได้ทงั้ ๕. นักเรียนร่วมกันวเิ คราะห ์ เปรยี บเทียบ
ไฟฟา้ ระบบ ๑ เฟส และไฟฟ้าระบบ ๓ เฟส  ความเหมือนและความแตกต่างของ
การตอ่ สายดนิ ทร่ี ะบบสง่ จา่ ยไฟฟา้ และ
การต่อสายดินที่ตัวอุปกรณ์ จากนั้น
สรปุ ความคิดรวบยอด

สสาายยดินดิน

สสาายยดดนิ นิ

(ก) ระบบหน่ึงเฟส (ข) ระบบสามเฟส

๒) การต่อสายดินทตี่ วั อปุ กรณ์ ทาำ ไดห้ ลายวิธ ี ดงั นี้
         (๑) การต่อลงดนิ แบบน้ีจะเปน็ การต่อลงดนิ ทโี่ ครงของเครือ่ งใช้ไฟฟา้ โดยตรง ซึ่งการต่อ
ลงดินวิธีนี้โดยส่วนใหญ่จะใช้กับอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ผู้ผลิตได้ติดตั้งจุดสำาหรับการต่อลงดินไว้ให้แล้ว เช่น
ตูเ้ ย็น เตาไมโครเวฟ เครือ่ งซักผา้

ฟวิ ส์ จดุ ตอ่ สายดนิ
กระแสไฟฟ้าไหล ของอุปกรณไ์ ฟฟา้
สายดนิ
ท่อโลหะ

220 V

97

97 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขน้ั คดิ วเิ คราะห์
St
และสรปุ ความรู้
         (๒) การตอ่ ลงดนิ ทโี่ ครงอปุ กรณไ์ ฟฟา้ ฟิวส์
๖. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์แนวทางการ ร่วมกับสายนิวตรอน การต่อลงดินวิธีน้ีคล้ายกับ กระแสไฟฟา้ ไหล
ต่อสายดินที่มีคุณภาพ ผลที่เกิดขึ้น วิธีแรก เพียงแต่การต่อวงจรของสายดินจะต่อร่วม
เขา้ กบั สายนวิ ตรอน หรอื สายกลางของระบบไฟหลกั จดุ ตอ่ สายดนิ
ของอุปกรณ์ไฟฟา้

เม่ือปฏิบัติ จากนั้นสรุปเป็นความคิด ท่ีใช้เป็นแหล่งจ่ายไฟฟ้าให้กับอุปกรณ์ไฟฟ้า

รวบยอด เมอ่ื มกี ระแสไฟฟา้ รว่ั ทอี่ ปุ กรณไ์ ฟฟา้ กจ็ ะไหลลงดนิ
โดยผา่ นสายนวิ ตรอน
สายดนิ

(๓) การตอ่ ลงดนิ ทโี่ ครงอปุ กรณไ์ ฟฟา้ ฟิวส์ จดุ ต่อสายดิน
โดยผ่านท่อโลหะและสายนิวตรอน การต่อลงดิน กระแสไฟฟ้าไหล ของอปุ กรณไ์ ฟฟา้
วิธีนี้จะคล้ายกับวิธีที่สอง เพียงแต่การต่อวงจร
ของสายดินจะต่อวงจรร่วมกับสายนิวตรอน หรือ ทอ่ โลหะ
สายกลางโดยผ่านท่อเดินสายท่ีเป็นโลหะ เมื่อมี
กระแสไฟฟ้าร่ัวท่ีอุปกรณ์ไฟฟ้าน้ันก็จะทำาให้ สายดนิ
กระแสไฟฟ้าท่ีร่ัวไหลลงดินโดยผ่านท่อโลหะไปสู่
สายนวิ ตรอน

การต่อสายดินใหไ้ ดค้ ณุ ภาพมขี อ้ ควรคาำ นงึ ดังนี้
๑) ห้ามต่อสายดินผ่านฟิวส์หรืออุปกรณ์ป้องกันแบบตัดวงจรอัตโนมัติ นอกจากการต่อผ่าน
ตัวตัดวงจรอัตโนมัติ  เม่ือตัวตัดวงจรอัตโนมัติทำางาน  ต้องตัดสายไฟฟ้าทุกเส้นของวงจรพร้อมสายดิน
ออกดว้ ย
๒) ห้ามต่อสายดินผ่านสวิตช์ตัดตอน  ยกเว้นในกรณีที่ติดตั้งในที่มองเห็นได้ชัดเจน และ
ทาำ เคร่ืองหมายบอกไว้อยา่ งชัดเจน
๓) ห้ามต่อสายดินของเคร่ืองใช้ไฟฟ้าเข้ากับสายนิวตรอน หากต่อไว้เม่ือสายนิวตรอนขาด
จะทำาให้ตัวถังโลหะของเครื่องใช้ไฟฟ้ามีศักย์ไฟฟ้าเท่ากับแรงดันของสายไฟฟ้าเส้นที่มีไฟ ผู้สัมผัสถูก
ตัวถังโลหะอาจได้รับอันตรายจากไฟฟา้ ดูดได้
๔) จุดต่อสายดินทุกตาำ แหน่งต้องต่ออย่างมั่นคงแข็งแรง โดยใช้อุปกรณ์และวิธีการต่อสายท ี่
ถูกต้องเหมาะสม  มีความต่อเนื่องทางไฟฟา้ และตอ่ ถึงกันอย่างถาวร
๕) ทางเดินไฟฟ้าลงดินต้องสามารถทนกระแสไฟฟ้าลัดวงจรที่เกิดขึ้นได้ และต้องมี
ความตา้ นทานต่ำาพอที่จะทำาใหอ้ ุปกรณ์ป้องกันระบบไฟฟ้าทาำ งาน

98

สุดยอดคู่มือครู 98

ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพ่ือเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

๖) สายดินของเคร่อื งใช้ไฟฟ้า  ตอ้ งมีขนาดท่ีพอเหมาะ ไมเ่ ลก็ ไปกวา่ มาตรฐานทก่ี ำาหนด ep 2 ข้นั คดิ วิเคราะห์
๗) หลกั ต่อสายดนิ ต้องฝังลึกในดินไม่น้อยกวา่  ๒.๔๐ เมตร  ถา้ จำาเป็นต้องมีหลกั ตอ่ สายดิน
หลายหลัก แตล่ ะหลกั ต้องหา่ งกันไม่นอ้ ยกวา่  ๑.๘๐ เมตร และตอ่ ร่วมกนั และสรุปความรู้
๘) จุดต่อสายดินกับหลักต่อสายดิน  ต่อได้กับหลักต่อสายดินหลักใดหลักหนึ่งตามความ
สะดวก แต่ต้องอยู่ภายในบริเวณท่ีจะต่อเครื่องใช้ไฟฟ้า  และต้องอยู่ทางด้านกระแสเข้าของ ๗. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และอภิปราย
สวติ ช์ตดั ตอน หรอื อปุ กรณป์ ้องกนั กระแสไฟฟา้ เกนิ บริเวณท่ีมักพบสายไฟฟ้าตามอาคาร
๙) สายดนิ ทจ่ี ะตอ่ กบั หลกั ตอ่ สายดนิ   ตอ้ งใสไ่ วใ้ นทอ่ หรอื มฉี นวนหมุ้   และตอ้ งเปน็ เสน้ เดยี วกนั บ้านเรือนทั่วไป และจุดประสงค์ของ
โดยตลอด การเดนิ สายไฟฟา้ เพิม่ เตมิ
๑๐) ไม่ควรต่อโครงโลหะของเคร่ืองใช้ไฟฟ้าลงดินโดยตรง ถ้าดำาเนินการไปแล้วให้แก้ไข
โดยการต่อสายดินท่ีสวิตช์ประธานอย่างถูกต้อง และเดินสายดินจากสวิตช์ประธานมาต่อรวมกับสายดิน ๘. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น วิ เ ค ร า ะ ห์ ค ว า ม รู้
ทใี่ ชอ้ ย่เู ดมิ เก่ียวกับการเดินสายไฟฟ้าภายใน
อาคารบ้านเรือนด้วยตนเอง จากนั้น
เว็บไซต์แนะนำ� บั น ทึ ก เ ป็ น แ ผ น ภ า พ ค ว า ม คิ ด
บนกระดาน แล้วสรุปความคิด

วิธีตดิ ตงั้ ระบบสายดนิ ท่ีถูกตอ้ ง รวบยอด
http://www.mea.or.th/content/detail/123/310/217 ตวั อยา่ งแผนภาพความคิด

ปลอดภัยไว้ก่อน การใชส้ ัญลักษณ์
ในงานเดินสายไฟฟ้า
เมอ่ื ตอ้ งการทาำ งานเกยี่ วกบั การเดนิ หรอื การตอ่ สายไฟฟา้ ในบา้ น การซอ่ มแซมสายไฟฟา้ ทต่ี อ่ ในบา้ น
การเปลย่ี นหลอดไฟฟา้ การเปลย่ี นฟวิ ส์ ตอ้ งยกสะพานไฟกอ่ น และเมอื่ ทำาการแกไ้ ข ซอ่ มแซมเรยี บรอ้ ย ข้นั ตอนการ การอ่านแบบและ
แล้ว จึงกดสะพานไฟลง เพื่อปล่อยให้กระแสไฟฟ้าไหลเข้ามาในบ้าน และส่งเข้าไปยังอุปกรณ์และ เดินสายไฟฟา้ การใชส้ ัญลักษณ์
เครอ่ื งใชไ้ ฟฟา้ ตา่ ง ๆ ภายในอาคารบา้ นเรือน
ความรู้เก่ียวกบั
๒.๓ การเดนิ สายไฟฟา้ ภายในอาคารบ้านเรือน การเดินสายไฟฟ้า

การเดินสายไฟฟ้าภายในอาคารบ้านเรือน เป็นการติดตั้งสายไฟฟ้าไปตามผนังห้อง เพื่อเชื่อม ภายในอาคาร
ตอ่ มายังปลัก๊ ไฟ สวติ ช์ไฟฟ้า และเคร่อื งใชไ้ ฟฟา้ เชน่ พดั ลม เครอ่ื งปรับอากาศ บ้านเรือน
การเดนิ สายไฟฟา้ ภายในอาคารบา้ นเรือนจะตอ้ งมีความร้เู กย่ี วกับเร่อื งต่อไปน้ี
๑) การใชส้ ญั ลักษณใ์ นงานเดนิ สายไฟฟ้า วธิ กี าร กฎระเบยี บในการเดิน
สญั ลักษณข์ องไฟฟา้ มคี วามจาำ เป็นอยา่ งยิง่ สำาหรบั ชา่ งไฟฟา้ เพราะในแบบวงจรไฟฟ้าและ เดินสายไฟฟา้ สายไฟฟา้ ด้วยตนเอง
การเขียนวงจรไฟฟ้านั้นจะใช้สัญลักษณ์แทนวัสดุ และอุปกรณ์ต่าง ๆ โดยสัญลักษณ์และความหมาย
ของไฟฟ้าทส่ี ำาคัญ มดี ังนี้

99

99 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 Gathering Processing

ep 2 ข้นั คดิ วิเคราะห์ ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

St และสรปุ ความรู้

๙. นักเรียนร่วมกันสังเกตสัญลักษณ์ สัญลักษณ์ ความหมาย สัญลักษณ์ ความหมาย
ตา่ ง ๆ ในแบบวงจรไฟฟา้ ๑ วงจร แลว้ โวลต์มิเตอร์ (Voltmeter)
อ่านชื่อสัญลักษณ์แต่ละสัญลักษณ์ ไฟฟ้ากระแสสลับ
ในแบบใหถ้ กู ตอ้ ง (Alternating Current : A.C.) วัตต์มิเตอร์ (Wattmeter)

๑๐. นกั เรยี นรว่ มกนั วเิ คราะห ์ เปรยี บเทยี บ ไฟฟ้ากระแสตรง โหลด (Load)
ความเหมือนและความแตกต่าง (Direct Current : D.C.)
ของวงจรไฟฟา้ ปดิ และวงจรไฟฟา้ เปดิ หลอดไฟฟ้า (Lamp)
ไฟฟ้ากระแสสลับและ
ไฟฟ้ากระแสตรงผสม

เซลล์ไฟฟ้า (Electric cell)

แบตเตอรี่ (Battery) สวิตช์ไฟฟ้า S.P.S.T (Single
สายต่อกัน Pole Single Throw Switch)
สายข้ามกัน
สวิตช์ไฟฟ้า D.P.S.T (Double
Pole Single Throw Switch)

สวิตช์ไฟฟ้า T.P.S.T (Triple
Pole Single Throw Switch)

ตัวต้านทาน (Resistor) Single Pole Switch
ตัวต้านทานที่เปลี่ยนแปลงได้
ฟิวส์ (Fuse) Double Pole Switch
สายดิน (Ground)
Three Way Switch
เครื่องกำาเนิดไฟฟ้ากระแสตรง
สวิตช์ปุ่มกด (Push Button
เครือ่ งกาำ เนดิ ไฟฟา้ กระแสสลบั Switch)
แอมมิเตอร์ (Ammeter) สายเมนที่เดินไปตามคาน
ในอาคาร
ขดลวด

หม้อแปลงแรงเคลื่อนไฟฟ้า

100

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

การเขียนแผนผงั การเดนิ สายไฟฟ้าเพื่อตอ่ สายไฟฟา้ หลอดไฟฟ้า และสวติ ช์ไฟฟา้ สองทางเพ่ิม
ไมจ่ าำ เปน็ ตอ้ งใชส้ ัญลักษณใ์ นขอ้ ใด
๑ ๒

๓ S ๔ L ๕
2

(เฉลย ๒ เพราะเป็นสัญลักษณ์ ดนิ ซ่ึงในรายละเอียดแผนผังที่กาำ หนด ไมม่ กี ารตอ่ เข้ากับอปุ กรณท์ ี่มสี ายดนิ )

สุดยอดคู่มือครู 100

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันส่ือสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

๒) การอ่านแบบและการใช้สัญลักษณ์ การเดนิ สายไฟฟ้าภายในอาคารบา้ นเรือน ผู้ปฏบิ ัตงิ าน ep 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
ต้องมีความรู้พ้ืนฐานเก่ียวกับการเขียนแบบไฟฟ้า เข้าใจความหมายของสัญลักษณ์ท่ีใช้ในแบบและ
อา่ นแบบได้ จึงจะสามารถเดนิ สายไฟฟา้ ได้อยา่ งถูกตอ้ ง และสรปุ ความรู้

๑๑. นักเรียนร่วมกันอ่านแบบวงจรไฟฟ้า
เป็นภาพรวม เพ่อื เปน็ แนวทางในการ

เดนิ สายไฟฟ้าตามแบบให้ถูกต้อง

S S ๑๒. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์สาเหตุของ
S การเกิดเพลิงไหม้อันเนื่องมาจาก
SD

S S ไฟฟ้า ผลที่เกดิ ขึ้น และเสนอแนวทาง
S

ป้องกันและแก้ไข เป็นแผนภาพ

SD ความคิดบนกระดาน แล้วสรุป
H SSS ความคิดรวบยอด

S ตวั อย่างแผนภาพความคดิ
SS

ตัวอย่างแบบแผนผงั การเดินสายไฟฟ้าภายในอาคาร ไฟฟ้าลดั วงจร ปัญหา ผลท่ีเกิดขึ้น
สาเหตุ เพลิงไหม้
๓) กฎระเบยี บการเดนิ สายไฟฟ้าภายในอาคาร มดี ังน ้ี ความเสยี หาย
(๑) สายไฟฟา้ ทใ่ี ชต้ อ้ งเปน็ สายไฟฟา้ ชนดิ ตวั นำาทองแดงหมุ้ ฉนวนโพลไิ วนลิ คลอไรด ์ หรอื อปุ กรณ์ไฟฟา้ ตอ่ ชีวติ และ
พวี ซี ี มสี มบตั ติ ามมาตรฐานผลิตภณั ฑอ์ ตุ สาหกรรม เลขที่ มอก. ๑๑ ไม่ไดม้ าตรฐาน ทรพั ยส์ นิ
(๒) สายเมนต้นทางต้องมีขนาดไม่เล็กกว่า ๒.๕ ตารางมิลลิเมตร เพื่ออุปกรณ์ไฟฟ้าที่
ติดตัง้ ไว้รวมกันแลว้ มีกระแสไฟฟ้าไม่เกิน ๑๔ แอมป ์ และถ้าใช้กระแสไฟฟา้ เกนิ กวา่ น้ีสายไฟฟา้ ที่ใช้ต้อง แนวทางการแก้ปญั หา
มีขนาดใหญ่ขน้ึ โดยสอบถามได้ทีส่ ำานกั งานการไฟฟ้า่
(๓) สายไฟฟ้าท่ีเดินไปยังเต้ารับทีใ่ ชก้ ระแสไฟฟ้าไม่เกนิ ๘ แอมป์ ต้องมีขนาดไมเ่ ล็กกวา่ เดินสายไฟฟ้าภายในอาคาร
๑.๕ ตารางมิลลเิ มตร หากเตา้ รับใชก้ ระแสไฟฟ้าเกิน ๘ แ อมป ์ สายไฟฟ้าที่ใช้จะตอ้ งมีขนาดใหญ่ขึ้น ตามมาตรฐานท่ีกำาหนด
(๔) สายไฟฟ้าท่ีใช้เดินไปยังโคมและสวิตช์ไฟฟ้า ต้องมีขนาดไม่เล็กกว่า ๑.๕
ตารางมิลลิเมตร ใชเ้ ดินเข้าดวงโคมไดเ้ พยี ง ๑ จดุ ที่มหี ลอดไฟฟา้ ไม่เกิน ๑ หลอด
(๕) การติดต้ังดวงโคมและเต้ารับ หากรวมกันแล้วเกิน ๑๐ จุด โดยท่ีแต่ละจุดต้องใช้
กระแสไฟฟ้าไม่เกิน ๘ แอมป์ ต้องแยกเป็นวงจรย่อยออกจากวงจรแสงสว่างด้วย และต้องไม่เกิน
๑๐ จดุ ตอ่ วงจรเดยี วกัน

101

101 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ข้ันคดิ วเิ คราะห์
St
และสรปุ ความรู้
(๖) สายเมนของทุกวงจรย่อยต้องเดินมารวมกันที่แผงสวิตช์ไฟฟ้า แต่ละแผงซึ่งต่อไว้

๑๓. นกั เรยี นรว่ มกนั วเิ คราะห ์ เปรยี บเทยี บ บริเวณท่ีสะดวกในการปฏิบัติงาน แผงสวิตช์ไฟฟ้าควรติดต้ังสูงจากระดับพ้ืนระหว่าง ๑๕๐ ถึง ๒๐๐
เซนตเิ มตร

ความเหมือนและความแตกต่าง (๗) วงจรย่อยทุกวงจรต้องมีเครื่องตัดกระแสไฟฟ้าเพ่ือป้องกันอันตรายซ่ึงอาจเกิดจาก
ของการเดินสายไฟฟ้าแบบปิดและ กระแสไฟฟ้าลดั วงจรหรือใชไ้ ฟฟ้าเกนิ ขนาด เช่น สวิตช์ตัดตอนพรอ้ มฟวิ ส ์ สวติ ชต์ ดั ตอนอตั โนมัติ
การเดินสายไฟฟ้าแบบเปิด จากน้ัน (๘) ฟิวส์หรือสวิตช์ตัดตอนอัตโนมัติที่ใช้ป้องกันวงจรหน่ึงวงจรใด ต้องมีขนาดไม่เกิน
กระแสไฟฟา้ สงู สุดท่ียอมใหใ้ ชส้ ำาหรบั สายขนาดเล็กทีส่ ุดทีต่ ่อจากอุปกรณ์ปอ้ งกนั

สรุปความคดิ รวบยอด ๔) วธิ กี ารเดินสายไฟฟ้าภายในอาคารบา้ นเรอื น มี ๒ วิธี ดังนี้
(๑) การเดินสายไฟฟ้าแบบปิด เป็นการเดินสายไฟฟ้าในท่อพีวีซีหรือท่อโลหะโดย
มแี คลมป์ (clamp) เปน็ ตัวยึดทอ่ กบั ผนงั

แคลป์ยึด ทอ่ พีวซี ี

การเดินสายไฟฟ้าแบบปิด

(๒) การเดินสายไฟฟ้าแบบเปิด เป็นการเดินสายไฟฟ้าติดตามผนังหรือเพดาน โดยใช้
เข็มขดั รัดสายไฟฟา้

เขม็ ขัดรดั สายไฟฟ้า

การเดนิ สายไฟฟา้ แบบเปิด
102

สุดยอดคู่มือครู 102

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันส่ือสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพื่อเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

๕) ขั้นตอนการเดนิ สายไฟฟ้าภายในอาคารบา้ นเรือน มีข้นั ตอน ดงั น้ี ep 2 ข้นั คดิ วิเคราะห์
(๑) สำารวจช่องทางการเดินสายไฟฟ้าภายในบ้านและโรงเรียนเพื่อซ่อมแซมและเพ่ิมเติม
อย่างละเอยี ด โดยเริม่ จากจดุ ทีก่ ระแสไฟฟ้าเร่ิมเขา้ มาในบา้ นและโรงเรียน และสรปุ ความรู้
(๒) สำารวจเครอ่ื งใช้ไฟฟ้าภายในบา้ นและโรงเรยี น
(๓) เขียนแผนผังการเดนิ สายไฟฟ้า โดยกาำ หนดระยะจุดเริ่มตน้ จนสนิ้ สดุ ของระยะทางท่ี ๑๔. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ข้ันตอน
จะเดินสายไฟฟ้า จุดติดต้ังปล๊ักไฟ สวิตช์ไฟฟ้า และหลอดไฟฟ้าชนิดหลอดกลม (ขั้ว-หลอดเกลียว) การเดินสายไฟฟ้าบนพื้นผิวไม้ แล้ว
แบบประหยัดไฟเบอร์ ๕ ขนาด ๑๕ วัตต์ ปลายสายไฟฟ้าจะต้องเผื่อไว้เชื่อมต่ออุปกรณ์ที่กำาหนดไว้ อภิปราย โดยตอบคำาถาม ดงั น้ี
แตล่ ะจดุ ให้พร้อม โดยยงั ไมต่ อ้ งตดั สายไฟฟา้ นอกจากนต้ี อ้ งเขียนเครอื่ งมอื วัสดุ อปุ กรณ์ท่ีต้องใช้ลงใน
แผนผงั กระดาษขนาด A4 ให้ครบ ตามท่สี ำารวจในข้อ (๑) และ (๒) • เพราะเหตุใดจึงต้องใช้ระดับนำ้า
ทาบลงบนพนื้ ผวิ กอ่ นปฏบิ ตั ขิ นั้ ตอนอน่ื
สายไฟฟา้ ในบ้าน
(เพอื่ กาำ หนดจดุ ทจี่ ะลากเสน้ ในแนวนอน
และแนวดิ่ง และทำาเคร่ืองหมายไว้

กระแสไฟฟ้า แล้วใช้บรรทัดเหล็กทาบพ้ืนผิวตาม
กระแสไฟฟ้า
เคร่ืองหมายที่ใช้ระดับน้ำาทำาไว้ และ
สายไฟฟา้ ที่ต่อเพิ่ม
ใช้ดนิ สอลากเสน้ )
• เพราะเหตใุ ดจดุ หกั โคง้ งอ จงึ ตอ้ ง
เพิ่มเขม็ ขดั รดั สายไฟฟ้า

ตาำ แหนง่ ที่จะต่ออุปกรณต์ ่าง ๆ เช่น (เพือ่ ความแข็งแรง)
- หลอดไฟฟา้ • การตดั สายไฟฟา้ ตอ้ งใชอ้ ปุ กรณใ์ ด
- ปลั๊กไฟ
จงึ จะเหมาะสมท่ีสุด
(คมี ตัด)

แผนผังการเดินสายไฟฟ้า

(๔) ประมาณราคาเคร่อื งมือ วัสด ุ อุปกรณท์ ุกชนิดทตี่ ้องใช้ในการเดนิ สายไฟฟา้
(๕) เตรียมเครื่องมอื วัสด ุ อุปกรณใ์ นการเดินสายไฟฟา้
(๖) เดนิ สายไฟฟา้ บนพ้นื ผิวไม้หรือพืน้ ผิวปนู ซีเมนต์

103

103 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ข้นั คิดวิเคราะห์
St
และสรุปความรู้
• การเดินสายไฟฟ้าบนพนื้ ผิวไม้

๑๕. นกั เรยี นรว่ มกนั วเิ คราะห ์ เปรยี บเทยี บ ๑. วัดระยะเพ่ือกำาหนดแนวเส้นเดินสายไฟฟ้า โดยใช้ระดับน้ำาทาบลงบนพื้นผิว
เพ่ือกำาหนดจุดท่ีจะลากเส้นในแนวนอนและแนวด่ิง และทำาเคร่ืองหมายไว้ แล้วใช้ไม้บรรทัดเหล็กทาบ

ความเหมือนและความแตกต่างของ พนื้ ผิวตามเครือ่ งหมายทีใ่ ช้ระดับนำ้าทำาไว้และใชด้ ินสอลากเสน้

ขั้นตอนการเดินสายไฟฟ้าบนพื้น

ผิวไม้และพื้นผิวปูนซีเมนต์ จากน้ัน

สรุปความคดิ รวบยอด

๑๖. นักเรียนร่วมกันสรุปความรู้เรื่อง ใช้ระดับนำ้าวัดเส้นในแนวนอน ใช้ระดับนำ้าวัดเส้นในแนวดิ่ง ไม้บรรทัดเหล็กช่วยในการลากเส้น
งานไฟฟ้าในบ้าน เป็นความคิด เป็นแนวเดินสายไฟฟ้า

รวบยอด ๒. ตอกตะปูผ่านรูของเข็มขัดรัดสายไฟฟ้า โดยจัดให้เข็มขัดรัดสายไฟฟ้าแต่ละตัว
• การเดินสายไฟฟ้าภายในบ้าน มีระยะหา่ งกนั ประมาณ ๘-๑๒ เซนติเมตร ในกรณจี ดุ หัก โคง้ งอ ตอ้ งเพิ่มเขม็ ขัดรัดสายไฟฟา้ อีก ๑ ตัว
ในระยะ ๒.๕-๓ เซนตเิ มตร เพื่อความแขง็ แรง จากนั้นจึงแตง่ เขม็ ขดั รดั สายไฟฟ้าให้ตรงโดยใชค้ อ้ นเคาะ
การซ่อมแซมปล๊ักไฟท่ีสายขาดและ เบา ๆ
การต่อสายดิน ผู้ปฏิบัติงานต้องมี

ความรู้เก่ียวกับการต่อวงจรไฟฟ้า

แบบตา่ ง ๆ วสั ด ุ อปุ กรณ ์ และเครอื่ งมอื

ในงานไฟฟา้ วธิ ตี อ่ สายไฟฟา้ แบบตา่ ง ๆ

เพ่ือให้ผลงานมีคุณภาพและปลอดภัย ตอกเข็มขัดรัดสายไฟฟ้า ตอกเข็มขัดรัดสายไฟฟ้าหลายตัว แต่งเข็มขัดรัดสายไฟฟ้าให้ตรง

จากอบุ ตั เิ หต ุ ๓. คล่ีสายไฟฟ้าจากม้วน แล้วใช้ผ้าสะอาดรีดสายไฟฟ้าก่อนท่ีจะเข้าเข็มขัดรัด
๑๗. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพ่ิมคุณค่า สายไฟฟ้า และประมาณความยาวสายไฟฟ้าให้พอดีกับการต่อเข้าอุปกรณ์ปลั๊กไฟ สวิตช์ไฟฟ้า จากน้ัน
จึงตัดสายไฟฟา้ และเร่มิ เดินสายไฟฟ้าจากบนลงลา่ ง โดยการเขา้ มุมโคง้ สายไฟฟ้าต้องใหเ้ รียบชิด ไมบ่ ิดงอ
ด้านใฝ่เรียนรู้ โดยคิดวิธีเพ่ิมเติม
ความรแู้ ละทกั ษะความชาำ นาญในการ
ทำางานช่างไฟฟ้าหลาย ๆ วิธี
ให้แก่ตนเอง แล้วสรุปเป็นความคิด
รวบยอด
๑๘. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกัน รีดสายไฟฟ้า เข้าเข็มขัดรัดสายไฟฟ้า เดินสายไฟฟ้าตรง โค้งเข้ามุม

ออกแบบแล้ววางแผนการซ่อมแซม 104

ปลั๊กไฟที่สายไฟฟ้าขาด การต่อ-

สายดิน การเดินสายไฟฟ้าภายใน ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
อาคารบ้านเรือน
การกำาหนดแนวเสน้ เดนิ สายไฟฟา้ ตอ้ งใชอ้ ปุ กรณ์ใด

๑ คีม

๒ ระดับนำา้

๓ ลวด (เฉลย ๒ เพราะเป็นอุปกรณท์ ีใ่ ช้กำาหนดจดุ

๔ คอ้ น ที่จะลากเส้นในแนวนอนและแนวด่ิงเพื่อเดนิ สายไฟฟา้ )

๕ ตะปู

สุดยอดคู่มือครู 104

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันส่ือสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

• การเดนิ สายไฟฟา้ บนพนื้ ผวิ ปนู ซเี มนต์ St asean
๑. วัดระยะเพ่ือกำาหนดแนวเส้นเดินสายไฟฟ้า St St
โดยใช้ระดับนำ้าทาบลงบนพื้นผิว เพ่ือกำาหนดจุดท่ีจะลากเส้นใน ep 3 ข้ันปฏบิ ัติ
แนวนอนและแนวดิ่ง แล้วใช้ไม้บรรทัดเหล็กทาบพื้นผิวตาม และสรปุ ความรู้
เครื่องหมายที่ใช้ระดับน้ำาวัดไว้ จากน้ันใช้ดินสอลากเส้นในแนวนอน หลงั การปฏบิ ัติ
และแนวด่งิ และใชเ้ หล็กนาำ ศูนย์ตอกนาำ ตะปู
ใช้ระดับนำ้าวัดเส้นในแนวนอน ๑๙. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันเขียน
ใช้เหล็กนำาศูนย์ตอกนำาตะปู ใช้ไม้บรรทัดเหล็กช่วยในการ ใช้ระดับนำ้าวัดเส้นในแนวดิ่ง ขั้นตอนการปฏิบัติงาน เพ่ือเป็น
ลากเส้นเป็นแนวเดินสายไฟฟ้า ตอกเข็มขัดรัดสายไฟฟ้า แนวทางในการทาำ งานรว่ มกัน

๒. ตอกเขม็ ขดั รดั สายไฟฟา้ ตามแนวทต่ี อกเหลก็ ในแนวนอน แนวโค้ง ๒๐. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันลงมือ
นาำ ศนู ยไ์ ว ้ โดยใหเ้ ขม็ ขดั รดั สายไฟฟา้ แตล่ ะตวั หา่ งกนั ประมาณ ๘-๑๐ ใช้ผ้าสะอาดรีดสายไฟฟ้า ปฏบิ ตั ซิ อ่ มแซมปลก๊ั ไฟทสี่ ายไฟฟา้ ขาด
เซนติเมตร ในกรณีจุดหัก โค้ง งอ ต้องเพิ่มเข็มขัดรัดสายไฟฟ้าอีก การต่อสายดิน การเดินสายไฟฟ้า
๑ ตัว ในระยะ ๒.๕-๓ เซนติเมตร ภายในอาคารบ้านเรือน ตามขั้นตอน
ทวี่ างแผนไว้
๓. คลี่สายไฟฟ้าจากม้วน แล้วใช้ผ้าสะอาดรีด
สายไฟฟ้าก่อนที่จะเข้าเข็มขัดรัดสายไฟฟ้าและประมาณความยาว ๒๑. นักเรียนร่วมกันประเมินผลการ
สายไฟฟ้าให้พอดีกับการต่อเข้าอุปกรณ์ปลั๊กไฟ สวิตช์ไฟฟ้า จากนั้น ซ่อมแซมปลั๊กไฟที่สายไฟฟ้าขาด
จึงตัดสายไฟฟ้า เริ่มเดินสายไฟฟ้าจากบนลงล่าง โดยการเข้ามุมโค้ง การต่อสายดิน และเดินสายไฟฟ้า
สายไฟฟ้าต้องเรียบชิด ไม่บิดงอ ใช้ค้อนเดินสายไฟฟ้าเคาะแต่ง หากพบข้อบกพร่องให้ปรับปรุงแก้ไข
แนวสายไฟฟา้ ให้เรียบตรง และแนบสนทิ กบั พ้ืนผวิ ให้เรยี บรอ้ ย

๒๒. นักเรยี นรว่ มกนั สรปุ หลกั การ ดังนี้
• การซ่อมแซม ประกอบติดต้ัง

สายไฟฟ้าให้มีประสิทธิภาพและ
ได้ผลงานที่มีคุณภาพต้องสำารวจ
วิเคราะห์ ลักษณะงาน เตรียมวัสดุ
อุปกรณ์ให้เหมาะสม แล้วประเมิน
ผลงานท่ีทำาเสร็จด้วยการทดลอง
ใชก้ ่อนเสมอ

ใช้ค้อนเคาะแต่งแนวสายไฟฟ้า เข้ามุมโค้งให้เรียบชิด ไม่บิดงอ เข้าเข็มขัดรัดสายไฟฟ้า ep 4
105
ขน้ั สอ่ื สารและนา� เสนอ

5ep ขัน้ ประเมนิ เพอ่ื เพ่มิ คุณค่า ๒๓. นั ก เ รี ย น แ ต่ ล ะ ก ลุ่ ม นำ า เ ส น อ
บริการสงั คม ผลงานการซ่อมแซมปล๊ักไฟท่ีสาย
และจติ สาธารณะ ไฟฟา้ ขาด การตอ่ สายดนิ และการเดนิ

๒๔. นักเรียนช่วยกันซ่อมแซมปล๊ักไฟ สายไฟฟ้าภายในอาคารบ้านเรือน
ท่ีสายไฟฟ้าขาด ต่อสายดิน และ ในรูปแบบป้ายประกาศหรือใช้
เดนิ สายไฟฟา้ ในบา้ นของตนเอง หรอื ซอฟตแ์ วร ์ หนา้ ชน้ั เรยี น
สถานทส่ี าำ คัญในชุมชน

105 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21
Gathering Processing

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

แนวค�าตอบ

๑. ไฟฟ้ากระแสสลบั ซง่ึ กระแสไฟฟา้ ชนิดนี้ สรุปคว�มรู้
สามารถสง่ ไปในทไี่ กล ๆ ได้ดี โดยกาำ ลงั ไมต่ ก
และสามารถแปลงแรงดนั ไฟฟ้าให้สงู ขน้ึ การเดินสายไฟฟ้าภายในบ้าน การซ่อมแซมปลั๊กไฟท่ีสายขาด และการต่อสายดิน ผู้ปฏิบัติงาน
หรอื ตำา่ ลงได้ โดยใชห้ ม้อแปลงไฟฟา้ ต้องมีความรู้เก่ียวกับการต่อวงจรไฟฟ้าแบบต่าง ๆ วัสดุ อุปกรณ์ และเครื่องมือในงานไฟฟ้า
วธิ ตี อ่ สายไฟฟา้ แบบต่าง ๆ เพ่ือให้ผลงานมคี ุณภาพและปลอดภัยจากอุบตั เิ หตุ
๒. เพราะเม่อื เครอื่ งใชไ้ ฟฟา้ ในบา้ นตวั ใด
ตัวหนึ่งขาดหรอื เสีย เครือ่ งใช้ไฟฟา้ อ�ชีพน่�รู้
ที่เหลอื ในบา้ นยังสามารถทาำ งานไดอ้ ยู่
วิศวกรไฟฟ้า ลักษณะงานเก่ียวกับการคำานวณ ออกแบบ กำาหนดรายละเอียด และประมาณราคา
๓. สายไฟฟา้ เขม็ ขดั รดั สายไฟฟา้ กลอ่ ง- ในการซ่อมแซมและติดต้ังเก่ียวกับไฟฟ้า แก้ไข ปรับปรุง ตรวจซ่อมเคร่ืองจักร เคร่ืองมือเคร่ืองใช้
แยกสายไฟฟ้า คัตเอาต์ สวิตชไ์ ฟฟา้ เกย่ี วกบั ไฟฟา้ ผทู้ จ่ี ะประกอบอาชพี นตี้ อ้ งจบการศกึ ษาระดบั ปรญิ ญาตรขี นึ้ ไป ในคณะวศิ วกรรมศาสตร ์
ปล๊ักไฟ เทปพันสายไฟฟ้า คีม ไขควง สาขาวิศวกรรมไฟฟ้า
มีด ค้อน สว่าน และเครื่องมอื วดั ไฟฟ้า
เว็บไซต์แนะนำ�
๔. เปน็ เครือ่ งวัดกระแสไฟฟา้ สามารถใชว้ ดั คา่
ความต้านทานไฟฟ้าของไดโอด หรือวดั ความรูเ้ บื้องตน้ เกย่ี วกับระบบไฟฟ้าในบ้าน
ปริมาณกระแสไฟฟา้ ของอุปกรณ์ไฟฟ้า www.pd.co.th/th/article/detail/354/ความรู้เบอ้ื งตน้ เกีย่ วกบั ระบบไฟฟ้าในบ้าน
ว่ามกี ระแสไฟฟา้ ไหลผ่านได้หรอื ไม่
คาำ ถามพฒั นากระบวนการคิด
๕. ถา้ สายไฟฟา้ ยาวไม่เพยี งพอท่จี ะเดนิ สาย
ไฟฟา้ ท่วั บา้ น ควรทำาการตอ่ สายไฟฟา้ ๑. ไฟฟา้ ตามอาคารบ้านเรือนเป็นไฟฟ้าชนิดใด และไฟฟ้าชนดิ นม้ี ปี ระโยชน์อยา่ งไร
ดว้ ยการต่อพันเกลียวชนดิ สายคู่ ๒. เพราะเหตใุ ดในอาคารบ้านเรอื นสว่ นใหญ่จึงนยิ มต่อวงจรไฟฟา้ แบบวงจรขนาน
๓. การเดนิ สายไฟฟา้ ภายในอาคารบ้านเรอื นตอ้ งใชว้ ัสด ุ อุปกรณ์ และเคร่ืองมือใดบา้ ง
๖. • ห้ามใช้สวิตชเ์ ปิด-ปิดไฟฟา้ บนเตยี งนอน ๔. มลั ตมิ ิเตอรม์ ีประโยชนต์ อ่ งานไฟฟ้าอย่างไร
เพราะอาจพลิกตัวนอนทับสวติ ชแ์ ตก และ ๕. ถ้าสายไฟฟ้ายาวไม่เพยี งพอทจ่ี ะเดนิ สายไฟฟ้าไดท้ ั่วบ้านจะใชว้ ธิ ตี ่อสายไฟฟา้ วธิ ใี ด
ถูกไฟฟา้ ดูดได้ ๖. การใช้ไฟฟา้ อย่างปลอดภัยตอ่ ชวี ิตและทรพั ย์สินมีแนวทางอย่างไร
• ห้ามเปดิ เคร่อื งใช้ไฟฟ้าหากพื้นห้องมีนา้ำ ขัง ๗. ถ้านกั เรยี นพบเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านชำารุดจะทาำ อยา่ งไร
หรอื ชนื้ แฉะ เพราะอาจเกดิ กระแสไฟฟา้ ๘. การต่อสายดินมีประโยชนอ์ ยา่ งไร
ร่วั ได้ ๙. นกั เรยี นจะมแี นวทางเดนิ สายไฟฟ้าภายในอาคารบา้ นเรือน ต่อสายดนิ หรอื ซ่อมแซมปลัก๊ ไฟ
• ถ้าพบอุปกรณ์ไฟฟา้ แตกชำารุด ควร ที่สายไฟฟ้าขาดให้อยู่ในสภาพที่ใช้งานได้ปลอดภัย ประหยัดพลังงาน ทรัพยากร และอนุรักษ์
ซอ่ มแซมหรือเปลยี่ นใหม่ให้เรยี บร้อย สง่ิ แวดลอ้ มได้อย่างไร
• ห้ามเสยี บปล๊ักเคร่อื งใชไ้ ฟฟา้ หลายชนิด ๑๐. นกั เรยี นจะนาำ ความร ู้ เรอื่ ง การเดนิ สายไฟฟา้ ในอาคารบา้ นเรอื น การตอ่ สายดนิ และการซอ่ มแซม
ท่ีเต้ารับเดียวกนั เพราะเป็นการใช้ไฟฟา้ ปลก๊ั ไฟท่ีสายไฟฟา้ ขาด ไปใชป้ ระโยชนอ์ ยา่ งไร
เกินกาำ ลังอาจทำาใหส้ ายไฟฟ้ารอ้ น และ
เกดิ ไฟไหมไ้ ด้ 106
• หา้ มแกไ้ ขอุปกรณ์ไฟฟ้า หรือสายไฟฟ้า
หากไมม่ ีความรู้ ๗. ซอ่ มแซม หรอื เปลี่ยนให้เรยี บรอ้ ย
• หา้ มใชเ้ ครอื่ งใชไ้ ฟฟา้ ท่ีเปียกน้ำา เพราะ ๘. เป็นการป้องกนั อนั ตรายจากกระแสไฟฟา้ รวั่
นำ้าเปน็ สื่อไฟฟา้ หากเครื่องใชไ้ ฟฟา้ มีกระแส ๙. • ตอ้ งศกึ ษาเรอื่ ง การต่อสายดิน หรอื การซอ่ มแซมปลั๊กไฟท่ีสายไฟฟา้ ชำารุดให้เข้าใจ เพ่อื นำาความร้มู าจัดทำา
ไฟฟา้ ร่วั อาจโดนไฟฟา้ ดูดเวลาสมั ผสั ได้
• ห้ามใช้มอื เปียกเปดิ -ปดิ สวิตชไ์ ฟฟ้า เสียบ แผนการซอ่ มและการเลือกซ้อื อุปกรณ์ที่ใช้ในการซอ่ มแซมได้ถกู ต้อง เหมาะสม
หรือถอดปลั๊กไฟ เพราะอาจถูกไฟฟ้าดดู ได้ • การเลอื กซ้ืออปุ กรณไ์ ฟฟา้ เชน่ สายไฟฟา้ ปลก๊ั ไฟ ควรเลอื กทีม่ ีเครอ่ื งหมายรบั รองคุณภาพจากกระทรวง-
• ห้ามใชส้ ายไฟฟ้าของเครือ่ งใชไ้ ฟฟ้า เชน่ อุตสาหกรรม เพอ่ื ใหม้ ่นั ใจว่าไดส้ ินคา้ ทม่ี ีคุณภาพ และสามารถใชง้ านได้นานและคุม้ ค่า
พัดลม ตเู้ ย็น ลอดใตเ้ ส่ือหรือพรม ๑๐. เดนิ สายไฟฟา้ ตอ่ สายดนิ และซอ่ มแซมปลก๊ั ไฟทสี่ ายไฟฟา้ ขาดในอาคารบา้ นเรอื นของตนเองและประกอบอาชพี
เพราะหากมตี ูห้ รอื โตะ๊ ที่หนักๆทับอาจทาำ ให้ เสรมิ
เปลอื กหุม้ หรือฉนวนสายไฟฟ้าชาำ รุด
หรือแตก อาจทาำ ใหเ้ กิดไฟฟา้ ชอร์ตได้

สุดยอดคู่มือครู 106

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพ่ือเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

ตัวช้ีวัด

กิจกรรมสร้างทักษะชีวติ และอาชีพ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๑
๑. นักเรยี นเขียนงานไฟฟ้าในบา้ นทสี่ ามารถทำาไดด้ ว้ ยตนเองเปน็ แผนภาพความคดิ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๒
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๓
งานไฟฟ้าในบ้าน ง ๑.๑ ม.๔-๖/๔
ที่สามารถทำาได้ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๕
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๖
ด้วยตนเอง ง ๑.๑ ม.๔-๖/๗

๒. นกั เรียนสาำ รวจสภาพสายไฟฟ้า ปลก๊ั ไฟ หลอดไฟฟ้า และเคร่อื งใชไ้ ฟฟา้ ในบา้ นของตนเอง
แลว้ วิเคราะหว์ า่ มีสิ่งใดบา้ งทีช่ ำารดุ หรอื ต้องเปลีย่ นใหม่ แลว้ บนั ทึกเป็นตาราง

ลาำ ดบั ที่ รายการ ไมช่ าำ รุด ชาำ รุด ตอ้ งเปลย่ี นใหม่

๓. นกั เรียนแบ่งกลุ่มร่วมกนั เขยี นขน้ั ตอนการซ่อมแซมปลก๊ั ไฟท่ีสายไฟฟา้ ขาด การต่อสายดนิ
และการเดินสายไฟฟ้าภายในอาคารบ้านเรือน เป็นแผนภาพความคิด

๓.

๒.

๑.

๔. นักเรียนแบง่ กล่มุ รว่ มกันเตรยี มวสั ด ุ อปุ กรณแ์ ละเครอ่ื งมือฝึกปฏิบัตงิ านไฟฟา้ ดงั ตอ่ ไปน้ี
๔.๑ การซ่อมแซมปลก๊ั ไฟทีส่ ายไฟฟ้าขาด
๔.๒ การตอ่ สายดนิ
๔.๓ การเดินสายไฟฟ้าภายในอาคารบ้านเรือน

จุดประก�ยโครงง�น
นกั เรยี นแบง่ กลมุ่ รว่ มกนั ออกแบบและสรา้ งสง่ิ ของเครอื่ งใชอ้ าำ นวยความสะดวกในบา้ นทมี่ สี ายไฟฟา้
ปลัก๊ ไฟ และสวิตช์ไฟฟา้ เป็นสว่ นประกอบ

107

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

การเดินสายไฟฟ้าบนพน้ื ผวิ ไม้แตกตา่ งกบั การเดินสายไฟฟ้าบนพืน้ ผิวปูนซีเมนต์ในเรื่องใด
๑ ไมต่ ้องวัดระยะการตดิ เขม็ ขดั รดั สายไฟฟ้า

๒ ไมต่ อ้ งใชร้ ะดบั นำ้า

๓ ไม่ตอ้ งใชเ้ หลก็ นำาศนู ย์ (เฉลย ๓ เพราะพืน้ ผวิ ไม้ตอกตะปลู งไปได้งา่ ย

๔ การรีดสายไฟฟา้ ใหต้ รงก่อนเขา้ มุมโคง้ จึงไมต่ อ้ งใชเ้ หล็กนำาศนู ย)์

๕ วิธแี ตง่ เข็มขัดรดั สายไฟฟ้าให้ตรง

107 สุดยอดคู่มือครู