หน่วยที่ 5 อาหารวิจิตรด้วยผักและผลไม้แกะสลัก

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

เป้าหมายการเรยี นรู้ ๕หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี อาหารวจิ ติ รด้วยผกั
และผลไมแ้ กะสลกั
มาตรฐานการเรียนรู้
แผนผังสาระการเรยี นรู้
มาตรฐาน ง ๑.๑
เข้าใจการทำางาน มีความคิดสร้างสรรค์ อาหารวิจิตร
มีทักษะกระบวนการทำางาน ทักษะ ด้วยผักและผลไม้
การจัดการ ทักษะกระบวนการแก้ปัญหา
ทักษะการทำางานร่วมกัน และทักษะ แกะสลกั
การแสวงหาความรู้ มีคุณธรรม และ
ลักษณะนิสัยในการทำางาน มีจิตสำานึกใน
การใช้พลังงาน ทรพั ยากรและสง่ิ แวดลอ้ ม
เพ่อื การดำารงชีวิตและครอบครวั

ความรเู้ กยี่ วกับ การแกะสลักผัก
การแกะสลกั ผกั และผลไม้ และผลไม้เปน็ ของใช้

ผอบฟกั ทอง
กระเชา้ แตงโม

ตวั ชว้ี ัด

๑. อธิบายวิธีการทาำ งานเพื่อการดาำ รงชวี ติ (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๑)
๒. สรา้ งผลงานอยา่ งมคี วามคิดสรา้ งสรรค ์ และมีทักษะการทำางานรว่ มกนั
(ง ๑.๑ ม.๔-๖/๒)
๓. มที กั ษะการจดั การในการทาำ งาน (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๓)
๔. มที กั ษะกระบวนการแกป้ ญั หาในการทาำ งาน (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๔)
๕. มที กั ษะในการแสวงหาความรเู้ พอ่ื การดาำ รงชวี ติ (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๕)
๖. มคี ณุ ธรรมและลกั ษณะนสิ ยั ในการทาำ งาน (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๖)
๗. ใชพ้ ลงั งาน ทรพั ยากร ในการทาำ งานอยา่ งคมุ้ คา่ และยง่ั ยนื เพอ่ื การอนรุ กั ษส์ ง่ิ แวดลอ้ ม
(ง ๑.๑ ม.๔-๖/๗)

สุดยอดคู่มือครู 80

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

สมรรถนะสำาคัญของผูเ้ รยี น

๑. ความสามารถในการสอ่ื สาร
๒. ความสามารถในการคดิ
๓. ความสามารถในการแกป้ ญั หา
๔. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวติ
๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

คุณลักษณะอนั พึงประสงค์

ใฝ่เรียนรู้
ตัวช้ีวัดท่ี ๔.๒ แสวงหาความรู้จากแหล่ง
เรยี นรตู้ า่ ง ๆ ทงั้ ภายในและภายนอกโรงเรยี น
ด้ ว ย ก า ร เ ลื อ ก ใ ช้ สื่ อ อ ย่ า ง เ ห ม า ะ ส ม
บันทึกความรู้ วิเคราะห ์ สรุปเปน็ องคค์ วามรู้
สามารถนาำ ไปใชใ้ นชีวิตประจำาวนั ได้
รักความเปน็ ไทย
ตัวชี้วัดท่ี ๗.๓ อนุรักษ์และสืบทอด
ภมู ิปญั ญาไทย

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 จุดประกายโครงงาน

นักเรยี นออกแบบการแกะสลัก ลวดลายต่าง ๆ เช่น ดอกไม ้ สตั ว ์ ธรรมชาต ิ ลายไทย

จากผักหรือผลไม ้ แล้วแกะสลักตามทอ่ี อกแบบไว้ให้สวยงาม

81 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21
Gathering Processing

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ตวั ช้ีวัด ความรเู้ ก่ยี วกับการแกะสลักผักและผลไม้

ง ๑.๑ ม.๔-๖/๑ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๒ การแกะสลักผักและผลไม้เป็นงานศิลปะที่แสดงถึงวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของคนไทย
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๓ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๔ ในด้านการกินอยู่ที่ประณีต และวัฒนธรรมอันดีงามในการประดิดประดอยผักและผลไม้ให้ผู้เป็นที่รัก
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๕ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๖ เคารพและนับถือ ได้รับประทานผักและผลไม้ที่วิจิตรบรรจงในโอกาสพิเศษต่าง ๆ และเป็นงานที่ต้องใช้
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๗ ความถนดั สมาธิ ความละเอยี ดออ่ นมาก ซึง่ ในปัจจบุ นั ได้กลายเป็นเอกลกั ษณข์ องชาติไทย ชาวต่างชาติ
กล่าวถึงด้วยความชื่นชมและประทับใจ เม่ือได้พบเห็นการจัดและประดับโต๊ะอาหารให้สวยงามด้วยผัก
ภาระงาน/ชิ้นงาน และผลไม้ทีแ่ กะสลักแล้ว ซึง่ เป็นการสะทอ้ นให้เหน็ ความมวี ัฒนธรรมของชาติ
การแกะสลกั ผกั และผลไม้เปน็ การใชม้ ีดหรอื ของมีคมต่าง ๆ ปอก หัน่ คว้านเมลด็ แกะ กรีด
การแกะสลกั ผกั และผลไม้เปน็ ของใช้ เจยี น เซาะรอ่ ง บาก ตดั แต่ง ดนุ ขูดหรือขีดผักและผลไมใ้ หเ้ ป็นรปู ทรงและลวดลายตามตอ้ งการ

St ep 1 ขั้นสงั เกต

รวบรวมข้อมูล

๑. นักเรียนสังเกตตัวอย่างงานแกะสลัก ควา้ นเมล็ดเงาะ เซาะร่องใบไม้จากแตงกวา แกะสลักดอกบานช่ืนจากฟักทอง
ที่เตรียมไว้แล้วร่วมกันสนทนา โดยใช้
คำาถาม ดังน้ี ๑. ความสำาคัญของการแกะสลักผักและผลไม้

• ผักและผลไม้ที่แกะสลักแล้ว การแกะสลกั ผกั และผลไมม้ ีความสาำ คญั ดงั น้ี
สามารถนาำ ไปใช้ประโยชน์อะไรไดบ้ ้าง ๑.๑ อำานวยความสะดวกในการรับประทาน โดยใช้วิธีปอก ตัดแต่งผักและผลไม้ให้มี
ขนาดพอดคี ำา คว้านเมลด็ ผลไม้ออก ใหร้ ับประทานได้ง่าย โดยไม่ตอ้ งคายเมลด็
(ตัวอย่างคำาตอบ นำาไปตกแต่งจานอาหาร ๑.๒ จัดตกแต่งอาหารให้สวยงามในโอกาสพิเศษ เช่น แกะสลักฟักทองเป็นผอบหรือ
แกะสลกั แตงโมเปน็ กระเชา้ เพอ่ื ใสอ่ าหาร แกะสลกั แตงโม แคนตาลปู เผอื กหรอื แครร์ อตทง้ั ผลเพอ่ื ตกแตง่
ใหส้ วยงาม น่ารับประทาน และนำาไปตกแต่ง โต๊ะอาหาร
๑.๓ สร้างความสงบและสมาธิให้แก่ผู้แกะสลักโดยการปอก คว้าน และแกะสลักผัก
สถานท่ีในการจัดงานเลี้ยงหรือจัดโต๊ะ ผลไม ้ ผ้แู กะสลักจะตอ้ งมีสมาธ ิ มิฉะน้นั อาจเกิดอุบัตเิ หตจุ ากมีดและผลงานมีรอยชา้ำ

อาหาร) 82
๒. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น ส น ท น า เ กี่ ย ว กั บ
เสริมความรู้ ครูควรสอน
ป ร ะ ส บ ก า ร ณ์ ใ น ก า ร แ ก ะ ส ลั ก ผั ก
และผลไมห้ รอื เคยพบเจองานแกะสลกั คว้าน ใช้สิ่งมีคมแหวะ หรือแขวะผลไม้ให้เป็นช่อง เพื่อเอาเน้ือ
ผกั และผลไมท้ ี่ใดบา้ ง หรอื เมล็ดในออก เชน่ คว้านเงาะ คว้านลน้ิ จี่
๓. นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล
ความรู้เก่ียวกับการแกะสลักผักและ
ผลไม้ และการแกะสลักผักและผลไม้
เป็นของใช ้ จากแหล่งการเรียนรูต้ ่าง ๆ
เช่น ใบความรู้ หนังสือเรยี น

สุดยอดคู่มือครู 82

ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันสื่อสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพื่อเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

๑.๔ สร้างความคิดริเร่ิม ep 2 ข้นั คิดวเิ คราะห์

และสรุปความรู้

สร้างสรรค์ในการแกะสลักลวดลายใหม่ ๆ ๔. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และอภิปราย
ความรู้เกี่ยวกับการแกะสลักผักและ
โ ด ย ป ร ะ ยุ ก ต์ ใ ช้ ค ว า ม รู้ เ กี่ ย ว กั บ ล า ย ผลไม้ บันทึกลงในแผนภาพความคิด
บนกระดาน แล้วสรุปเป็นความคิด
แกะสลกั พื้นฐานมาผสมผสานกนั รวบยอด ดังตัวอย่าง

๑.๕ สรา้ งความภาคภมู ใิ จ

แก่ตนเอง เพราะการแกะสลักถือเป็น

งานท่ีมีความยากอย่างหนึ่ง แต่หากได้รับ

การเรียนรู้อย่างมีระบบ มีข้ันตอน และใช้

ระยะเวลาในการฝึกฝนจะสามารถทำาได้ ภาพการแกะสลักผกั และผลไม้ ประวัติความเปน็ มา
ไมย่ ากและเกดิ ความภาคภูมใิ จในตนเอง
๑.๖ อนรุ กั ษ์และสืบสานศลิ ปะอนั เป็นเอกลกั ษณ์ของไทย
การเกบ็ รักษาผลงาน
๒. หลักการแกะสลกั ผักและผลไม้ ความหมาย

การแกะสลักผกั และผลไม ้ มีหลกั การสำาคญั ดังนี้
๒.๑ เลอื กผกั และผลไมใ้ หเ้ หมาะสมกบั การใชง้ าน โดยการปอก ควา้ นเพอื่ รบั ประทาน
ควรเลือกผลไม้ท่ีมีเนื้อบาง เช่น ชมพู่ พุทรา ละมุด เงาะ ส่วนผักและผลไม้เน้ือหนา เช่น ขน้ั ตอน ความรเู้ กีย่ วกับ
การแกะสลัก การแกะสลกั ผกั ความสาำ คญั
ฟักทอง เผือก แตงกวา ไช้เท้า แคร์รอต แตงโม แคนตาลูป มันแกว มะม่วง มะละกอ สามารถปอก
และผลไม้

คว้าน นยิ มนำามาตดั แตง่ ใหเ้ ป็นชน้ิ ทีม่ ีรูปรา่ งตามต้องการ เพอื่ การรับประทานและตกแต่งอาหาร วสั ด ุ อปุ กรณ์ หลกั การแกะสลกั
ทใี่ ช้ในการแกะสลกั
นอกจากน้ีควรเลือกผักและผลไม้ตามฤดูกาล เพื่อจะได้ผลไม้ที่มีความสดและ

ราคาถกู เลอื กใหต้ รงกบั ความตอ้ งการหรอื วตั ถปุ ระสงคใ์ นการแกะสลกั เชน่ เพอ่ื การปอก ควา้ นรบั ประทาน ลวดลายและตน้ แบบ
ทีใ่ ชใ้ นการแกะสลัก
เพ่ือการแกะสลักเป็นภาชนะ เลือกให้มีขนาดเหมาะสมกับผลงานที่จะแกะสลัก โดยเฉพาะการแกะสลัก

ภาชนะจะตอ้ งเลอื กรปู ทรงและขนาดให้เหมาะสมกับการใชง้ านและเลือกผกั ผลไมท้ ี่สด ใหม ่ ไมม่ ีตำาหนิ
๒.๒ เลือกใช้อุปกรณ์แกะสลักให้เหมาะสมกับลักษณะงานและใช้มีดแกะสลักเน้ือ
สเตนเลสอย่างดี เพื่อมิให้เกิดปฏิกิริยากับผักและผลไม้ โดยทำาให้ผลไม้ดำา และมีดด้ามแบนจะเหมาะ ๕. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และอภิปราย
สำาหรับผู้ท่เี ร่มิ ฝกึ ฝนการแกะสลัก เพราะสามารถควบคมุ มีดไดง้ ่าย ตอบข้อสงสัยเกี่ยวกับความหมาย
๒.๓ จับมีดแกะสลักให้ถูกต้อง ซ่ึงจะทำาให้ทำางานเสร็จอย่างรวดเร็ว ผลงานมีความ และความสำาคัญของการแกะสลักผัก
สวยงาม และปลอดภยั จากอบุ ัติเหตุได้อีกดว้ ย การจับมดี แกะสลักมวี ธิ กี ารจับอยู ่ ๓ แบบ ดังนี้ และผลไม้ โดยใชค้ าำ ถาม ดงั นี้
๑) การจบั มดี แกะสลกั แบบหนั่ ผกั เหมาะสาำ หรบั การแกะสลกั วสั ดทุ ม่ี ขี นาดใหญ ่
เชน่ แตงโม ลักษณะลวดลายการแกะสลกั จะเปน็ ลวดลายท่ีมขี นาดใหญ่ • ก า ร แ ก ะ ส ลั ก ผั ก แ ล ะ ผ ล ไ ม้
วธิ กี ารจบั มดี แบบหนั่ ผกั ลกั ษณะดา้ มมดี จะอยใู่ ตอ้ งุ้ มอื โดยนวิ้ หวั แมม่ อื จะ มีความหมายวา่ อยา่ งไร
อย่ดู ้านข้างมีด ตรงระหว่างด้ามมีดและใบมีด นวิ้ ชี้จบั ตรงสันมดี ตรงกึง่ กลางของใบมดี นิ้วกลาง น้วิ นาง
(ตัวอย่างคำาตอบ การใช้มีดหรือของมีคม
น้วิ ก้อยกาำ ดา้ มมดี
วิธีการแกะสลักโดยการจับมีดแบบห่ันผัก ทำาได้โดยใช้มือซ้ายจับวัสดุท่ี ต่าง ๆ ปอก ห่นั ควา้ นเมลด็ แกะ กรีด เจียน
จะแกะสลกั มอื ขวาจบั มีดแบบหนั่ ผัก และต้องใหน้ ้วิ นางสัมผสั วัสดทุ แ่ี กะสลักเพ่อื ช่วยควบคมุ น้ำาหนกั มอื
และจะทาำ ให้ช่วยลดอบุ ตั ิเหตทุ ีอ่ าจเกดิ ขึ้นได้ เซาะร่อง บาก ตัด แต่ง ดุน ขูดหรือขีดผัก
83
และผลไม้ให้เป็นรูปทรงและลวดลาย

ตามต้องการ)

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ • เพราะเหตุใดการแกะสลักผัก

การแกะสลักผกั และผลไม้มีความสาำ คัญอย่างไร และผลไม้ จึงสามารถสร้างสมาธิ
๑ เพมิ่ มลู คา่ ของอาหาร ใหแ้ กผ่ ู้แกะสลกั ได้
๒ เพิ่มคุณคา่ ทางอาหาร (ตัวอย่างคาำ ตอบ เพราะการปอก ควา้ น และ
๓ เพิม่ ปรมิ าณของอาหาร
๔ เพม่ิ รสชาตใิ หก้ บั อาหาร แกะสลกั ผกั ผลไม ้ผแู้ กะสลกั จะตอ้ งมสี มาธ ิ
๕ เพ่มิ ความสวยงามให้กับอาหาร
มฉิ ะนนั้ อาจเกดิ อบุ ตั เิ หตจุ ากมดี และผลงาน

จะมีรอยชา้ำ ไม่สวยงาม)

(เฉลย ๕ เพราะผกั และผลไม้ทแ่ี กะสลกั จะใช้จัดตกแต่งอาหารใหส้ วยงามในโอกาสพิเศษ)

83 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขน้ั คดิ วิเคราะห์
St
และสรุปความรู้
๒) การจับมีดแกะสลักแบบจับปากกา เหมาะสำาหรับการแกะสลักลวดลายได้
อย่างอิสระ นิยมใชแ้ กะสลักโดยท่ัวไป
๖. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และอภิปราย วิธีการจับมีดแบบจับปากกา ลักษณะด้ามมีดจะอยู่เหนือฝ่ามือ มีอิสระ
ในการแกะสลักลวดลาย นิ้วหัวแม่มอื จะอยู่ดา้ นข้างมีด ตรงระหวา่ งด้ามมดี และใบมดี น้วิ ชี้จับตรงสนั มดี
เก่ียวกับหลักการแกะสลักผักและ ตรงก่ึงกลางของใบมีด น้ิวกลางจะอยู่ด้านข้างมีด ตรงระหว่างด้ามมีดและใบมีด และตรงข้ามกับ
ผลไม ้ แลว้ สรุปเปน็ ความคดิ รวบยอด นิว้ หวั แม่มือ น้วิ นาง นวิ้ ก้อยไม่สมั ผสั มีด
๓) การจับมดี แกะสลกั แบบปอกผลไม้ เหมาะสาำ หรบั การปอก การเกลารปู ร่าง
๗. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และอภิปราย รูปทรงต่าง ๆ ซ่ึงวิธีการจับมีดแบบปอกผลไม้ ลักษณะด้ามมีดจะอยู่ใต้อุ้งมือ น้ิวชี้จะเป็นตัวกำาหนด
เก่ียวกับวิธีการจับมีดแกะสลัก บันทึก ทิศทางของการเคล่ือนมีด นิ้วหัวแม่มือจะอยู่ด้านข้างมีด ตรงระหว่างด้านมีด ใบมีดและสันมีด นิ้วช้ีจับ

ลงในแผนภาพความคิด แล้วสรุป ด้านข้างมดี ตรงระหว่างใบมดี และดา้ มมีด นว้ิ กลาง นิ้วนาง นวิ้ กอ้ ยกำาด้ามมดี
เป็นความคดิ รวบยอด ดังตวั อยา่ ง วิธีการแกะสลักโดยการจับมีดแบบปอกผลไม้ ทำาได้โดยใช้มือซ้ายจับวัสดุ
ท่ีจะแกะสลัก มือขวาจับมีดแบบปอกผลไม้ และให้นิ้วช้ีช่วยควบคุมการเคลื่อนของมีดและช่วยควบคุม
นา้ำ หนักมอื จะทาำ ใหช้ ว่ ยลดอบุ ัติเหตทุ ีอ่ าจเกดิ ขน้ึ ได้

แบบหน่ั ผกั วธิ กี ารจับมีด แบบจบั ปากกา
แกะสลกั

แบบปอกผลไม้ การจับมดี แกะสลักแบบห่นั ผกั การจับมีดแกะสลกั แบบจับปากกา การจับมีดแกะสลกั แบบปอกผลไม้

๘. นักเรียนสังเกตวิธีการจับมีดแกะสลัก
แบบหั่นผักโดยครูเป็นผู้สาธิต แล้วให้
นกั เรยี นฝกึ จบั มดี แกะสลกั แบบหนั่ ผกั
ตามทีค่ รูสาธิต

การแกะสลักลวดลายต่าง ๆ โดยท่ัวไปมักจะจับมีดแบบการจับดินสอ
หรือปากกา อาจกล่าวได้ว่า การแกะสลักน้ันเหมือนกับการเขียนหนังสือ
ทส่ี ามารถลากดนิ สอหรอื ปากกาไปในทศิ ทางต่าง ๆ ไดต้ ามท่ตี อ้ งการ

84

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ข้อใดเปน็ หลักการเลือกผักและผลไมใ้ ห้เหมาะสมกบั การใชง้ าน
๑ เลือกผกั และผลไมต้ ามฤดูกาล
๒ เลือกผกั และผลไม้ท่ีแก่จัดมาแกะสลกั
๓ เลอื กผกั และผลไม้ทนี่ าำ เขา้ จากตา่ งประเทศ
๔ เลอื กใชผ้ ลไมเ้ นื้อหนาในการแกะสลักเพ่อื รบั ประทาน
๕ เลือกใชผ้ ลไมเ้ น้ือบางในการแกะสลกั เพ่ือตกแตง่ สถานที่
(เฉลย ๑ เพราะการเลอื กผักและผลไมต้ ามฤดกู าลจะไดผ้ ลไม้ท่มี คี วามสด และราคาถูก)

สุดยอดคู่มือครู 84

ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันสื่อสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

๒.๔ การแกะสลักไม่ควรแกะเนื้อผักและผลไม้ออกมากเกินไป เพราะจะทำาให้ส่วนท่ี aseanSt
รับประทานไดม้ ีนอ้ ยลง
๒.๕ ลวดลายและรูปแบบในการแกะสลกั ควรเลือกใหเ้ หมาะสมกับโอกาสทจ่ี ะใช ้ เช่น ep 2 ขนั้ คิดวิเคราะห์
ไม่ควรแกะรูปหนูมาวางบนจานอาหาร การแกะสลักผักและผลไม้เพ่ือตกแต่งโต๊ะอาหารไทยในการ
ตอ้ นรับแขกชาวต่างชาตคิ วรเลอื กลายดอกไมไ้ ทยหรอื ลายไทย และสรุปความรู้
๒.๖ เก็บรักษาผักและผลไม้ที่แกะสลักแล้วให้ถูกวิธี เพื่อให้คงความสด สวยงาม
และพรอ้ มใชง้ านเมอ่ื ตอ้ งการ เชน่ ผกั หรอื ผลไมท้ แี่ กะสลกั เรยี บรอ้ ยแลว้ ถา้ ยงั ไมใ่ ชค้ วรเกบ็ ใสถ่ งุ พลาสตกิ ๙. นกั เรยี นสงั เกตวธิ กี ารจบั มดี แกะสลกั
ปดิ ปากถงุ หรอื เก็บใสก่ ล่องปดิ ฝาให้สนิท นาำ ไปเก็บในต้เู ยน็ แบบจับปากกาและแบบปอกผลไม้
โดยครูเป็นผู้สาธิต แล้วนักเรียน
๓. ลวดลายและตน้ แบบทใี่ ชใ้ นการแกะสลกั ผกั และผลไม้ ฝึกจับมีดแกะสลักแบบจับปากกา
การแกะสลักผักและผลไม้น้ันต้องอาศัยลายพ้ืนฐานหรือลายแม่แบบเป็นหลัก ได้แก่ และแบบปอกผลไม้ตามทีค่ รสู าธิต
ลายรวงข้าว ลายดอกข่า และลายคดกริช แล้วนำาลายพ้ืนฐานเหล่านี้มาผสมผสานหรือประยุกต์เพ่ือให้
เหมาะสมกบั ผักและผลไม้ทเ่ี ลอื กใชแ้ ละจดุ ประสงคท์ จ่ี ะนำาไปใช้ ๑๐. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และสรุป
อภิปรายผลการฝึกจับมีดแกะสลัก

ท้ัง ๓ วิธี ในเรื่องของวิธีการจับมีด

แกะสลักและความเหมาะสมของ

การใช้งานของแต่ละวิธี ข้อควรระวัง

ดอกข่าลายรวงขา้ ว ดอกข่าลายรักเร่ ปัญหา อุปสรรคที่พบ และแนวทาง
การแก้ปัญหา
นอกจากนยี้ ังมีการคดิ สร้างสรรคแ์ กะสลกั ผกั และผลไม้เปน็ ลวดลายและรูปทรงต่าง ๆ ๑๑. นักเรียนสังเกตลวดลายต่าง ๆ
โดยสงั เกตตน้ แบบจากสง่ิ แวดลอ้ มรอบตวั ดังตวั อย่าง แล้วร่วมกันวิเคราะห์และอภิปราย

เกี่ยวกับลวดลายและต้นแบบที่ใช้

ใ น ก า ร แ ก ะ ส ลั ก ผั ก แ ล ะ ผ ล ไ ม้

ใบไมฉ้ ลุ ดอกรกั เร่ แลว้ สรุปเปน็ ความเขา้ ใจที่ตรงกนั

ดอกบานชืน่ ดอกกุหลาบ ปลา
85

85 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ข้ันคิดวิเคราะห์
St

และสรปุ ความรู้ ๔. วสั ดุ อปุ กรณ์ที่ใช้ในการแกะสลักผกั และผลไม้

๑๒. นักเรียนสังเกตวัสดุ อุปกรณ์ท่ีใช้ การแกะสลักผักและผลไม้ให้สวยงามและนำาไปใช้ได้ถูกต้องตามจุดประสงค์ จำาเป็น

ต้องใช้วัสดุ อุปกรณ์ให้เหมาะสมกบั ลักษณะงาน ดงั นี้

ในการแกะสลักผักและผลไม้ และ

ประโยชนใ์ ชส้ อยทเ่ี ขยี นไวบ้ นกระดาน

ร่วมกันวิเคราะห์ว่าประโยชน์ใช้สอย

ขอ้ ใดตรงกบั อปุ กรณช์ นดิ ใดมากทสี่ ดุ

ดังตัวอยา่ ง

ใช้ตัด ห่ันผกั และผลไม้ มดี ปลายแหลม มดี แกะสลัก มดี คว้านใช้คว้านเมลด็ ผลไม้ออก
ใหเ้ ป็นลายหยกั ใชป้ อก หัน่ ผักและผลไม้ ใชแ้ กะสลักผักและผลไม้

ทตี่ ัดแบบหยกั

ใชป้ อก หนั่ ผักและผลไม้ ทป่ี อกและฝาน ใชป้ อกเปลอื ก ท่ตี ัดแบบหยกั ใช้ตัด ท่ีตกั ผักและผลไม้ทรงกลม
ผกั และผลไมแ้ ละใชฝ้ านผกั และห่นั ผกั และผลไม้ให้เป็นลายหยัก ใชต้ ักเน้อื ผลไมใ้ หเ้ ปน็ ทรงกลม

เป็นเส้นบาง ๆ

มดี ปลายแหลม

๑๓. นั ก เ รี ย น วิ เ ค ร า ะ ห์ แ ล ะ อ ภิ ป ร า ย พิมพก์ ดรูปตา่ ง ๆ ใชก้ ดผกั และผลไม้เป็นรปู ทรงต่าง ๆ เขียงไมห้ รอื เขียงพลาสติก
เกี่ยวกับวัสดุ อุปกรณ์ที่ใช้ในการ เพอ่ื ความสะดวกในการแกะสลกั หรอื สะดวกต่อการรับประทาน ใชร้ องรับผกั และผลไมท้ จี่ ะหั่น
แกะสลักผักและผลไม้ แล้วร่วมกัน 86
แสดงความคดิ เหน็ ถงึ แนวทางการเกบ็
และการดูแลรักษาวัสดุ อุปกรณ์ท่ีใช้
ในการแกะสลกั ผักและผลไม้

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ถ้านักเรียนตอ้ งการแกะเมลด็ ผลไม้ออกจากเนื้อผลไม ้ ควรใช้อุปกรณ์ใด
๑ มีดควา้ น
๒ มดี แกะสลกั
๓ มีดปลายแหลม
๔ กรรไกรปลายแหลม
๕ ท่ีตักผกั และผลไม้
(เฉลย ๑ เพราะมดี ควา้ นใชส้ ำาหรบั ควา้ นเมลด็ ผลไม้)

สุดยอดคู่มือครู 86

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นส่ือสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพื่อเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

ep 2 ขั้นคดิ วเิ คราะห์

และสรุปความรู้

ถาดพลาสตกิ หรอื สเตนเลส ใชใ้ สผ่ กั และผลไม้ ผ้าสะอาดใช้เชด็ มอื ให้แห้ง ๑๔. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ข้ันตอน
ทแี่ กะสลักแล้ว หรอื ใส่เศษผักและเปลอื กผลไม้ ระหว่างแกะสลกั ผกั และผลไม้ การแกะสลกั ผกั และผลไม ้ สรปุ ความรู้
แล้วบันทึกเป็นแผนภาพความคิด
พลาสติกหอ่ ผกั และผลไมแ้ กะสลกั หรอื กะละมังพลาสติก บนกระดาน ดังตวั อยา่ ง
กล่องพลาสตกิ มีฝาปดิ ใช้ใสผ่ กั และผลไม้ทแี่ กะสลกั แลว้ ใช้ใส่น้าำ ลา้ งผกั และผลไม้
๔. ใช้มีดแกะสลักผกั และผลไม้
ตามทอ่ี อกแบบไว้

๓. ร่างลวดลายลงบนผวิ ผกั และผลไม้

๒. ออกแบบลวดลายท่จี ะแกะสลัก

๑. เตรียมผักและผลไม้ทจ่ี ะแกะสลัก

ขนั้ ตอนการแกะสลกั ผักและผลไม้

๕. ขัน้ ตอนการแกะสลกั ผกั และผลไม้

การแกะสลักผักและผลไม้โดยทัว่ ไปมขี ้ันตอน ดังน้ี
๕.๑ เตรยี มผักและผลไม้ทจ่ี ะนาำ มาแกะสลัก ลา้ งผกั และผลไมใ้ หส้ ะอาด แลว้ นาำ ไป
ผง่ึ ลมให้แหง้ หรือใชผ้ ้าสะอาดซับนำา้ ใหแ้ หง้
๕.๒ ออกแบบลวดลายที่จะแกะสลักลงบนผักและผลไม้ ร่างภาพลงบนกระดาษ
ถา่ ยเอกสารหรอื กระดาษวาดเขียน
๕.๓ ร่างลวดลายท่ีจะแกะสลักลงบนผิวผักและผลไม้ ใช้ปลายมีดแกะสลัก
ขดี บาง ๆ บนผิวผกั และผลไม้
๕.๔ ใช้มีดแกะสลักแกะสลักผักและผลไม้ตามที่ร่างลวดลายไว้ การแกะสลักควร
ทำาส่วนใหญ่ก่อนแล้วจึงแกะสลักรายละเอียดในส่วนปลีกย่อย จากน้ันตกแต่งลวดลายแกะสลัก
ให้เรยี บร้อยดว้ ยการเกลาหรอื ตดั สว่ นเกินออก

87 87 สุดยอดคู่มือครู

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

การเลอื กรปู แบบในการแกะสลักขอ้ ใดไมเ่ หมาะสม
๑ แกะสลกั ฟักทองเป็นรูปดอกรักเร่ วางบนจานอาหาร
๒ แกะสลกั แครร์ อตเป็นรปู หนวู างบนจานอาหาร
๓ แกะสลักแตงกวาเปน็ รปู ใบไม้วางบนจานอาหาร
๔ แกะสลกั แคนตาลูปเปน็ รปู ปลาวางบนจานอาหาร
๕ แกะสลักมนั แกวเป็นรูปดอกมะลิวางบนจานอาหาร
(เฉลย ๒ เพราะหนูเปน็ สตั วท์ แ่ี สดงถงึ เชื้อโรคตา่ ง ๆ ดังน้นั จึงไม่ควรนำามาใช้
ประดับตกแต่งจานอาหาร)

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขัน้ คิดวิเคราะห์
St ๖. การเก็บรักษาผลงานผักและผลไม้แกะสลกั
และสรุปความรู้

๑๕. นกั เรยี นรว่ มกนั วเิ คราะหแ์ ละอภปิ ราย ผกั และผลไมท้ แี่ กะสลกั แลว้ ควรเกบ็ รกั ษาอยา่ งถกู วธิ ี เพอ่ื ใหค้ งความสด สวยงาม ไมช่ าำ้ ไมเ่ หยี่ ว
เกี่ยวกับการเก็บรักษาผลงานผักและ ไม่เน่าเสยี เมอ่ื นาำ ไปใช้ โดยมีแนวทางดงั น้ี
ผลไมแ้ กะสลกั แลว้ สรปุ เปน็ ความคดิ
รวบยอด ๖.๑ ผักและผลไม้ท่ีแกะสลักแล้วจะนำาไปใช้งาน
ทนั ที กอ่ นนำาไปใช้ใหแ้ ช่นา้ำ เยน็ จัด
๑๖. นักเรียนคิดประเมินเพ่ือเพิ่มคุณค่า
ใ ห้ มี คุ ณ ลั ก ษ ณ ะ อั น พึ ง ป ร ะ ส ง ค์ ๖.๒ ผักและผลไม้ท่ีแกะสลักแล้วยังไม่ได้ใช้งาน
ด้านใฝ่เรียนรู้ โดยคิดวิธีเพิ่มทักษะ ทนั ท ี ไมค่ วรแช่น้าำ ไว้
ใ น ก า ร แ ก ะ ส ลั ก ผั ก แ ล ะ ผ ล ไ ม้
จากแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ แล้วสรุป
เปน็ ความคดิ รวบยอด

๖.๓ จัดผลงานแกะสลักแยกชนิดกัน จากนั้นนำา
ไปแช่ในตู้เย็นช่องแช่ผักและผลไม้ ถ้าไม่มีตู้เย็น
ใช้ผ้าขาวบางชุบนำ้าบิดหมาด ๆ คลุมไว้ วางใน
บรเิ วณทีล่ มไม่โกรก

๖.๔ ผกั และผลไมบ้ างชนดิ เช่น มะเขือชนิดตา่ ง ๆ แอปเปิล
เม่ือเน้ือสัมผัสอากาศจะมีสีดำา สามารถแก้ไขได้โดยนำา
มะเขอื และแอปเปลิ ทปี่ อกและผา่ แลว้ แชน่ า้ำ ผสมนา้ำ มะนาวไว ้
ทั้งขณะที่ยงั ไมไ่ ด้แกะสลักและเมอื่ แกะสลกั เสร็จแลว้

88

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ข้อใดเปน็ การรักษาผลงานผกั และผลไมแ้ กะสลักท่ถี กู ตอ้ ง
๑ ถ้ายงั ไม่ใช้ทนั ทคี วรแช่นำ้าเยน็ จดั
๒ ถา้ จะนาำ ไปใชท้ นั ทคี วรนาำ ไปแช่นาำ้ เย็นจดั
๓ ถา้ จะนำาไปใชท้ ันทีสามารถนาำ ไปใช้ได้เลย
๔ ใชผ้ ้าขาวบางคลุมไวว้ างบริเวณท่มี ีลมโกรก
๕ ถา้ จะเก็บไวใ้ ช้นาน ๆ ควรนาำ ไปแชช่ อ่ งแช่แข็ง
(เฉลย ๒ เพราะผักและผลไม้ทแ่ี กะสลกั แลว้ หากจะนาำ ไปใชง้ านทนั ท ี ก่อนนำาไปใช้แชน่ ำ้าเย็นจัดเพอ่ื คงความสด ไม่เหีย่ ว ไมช่ าำ้ )

สุดยอดคู่มือครู 88

ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นส่ือสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

การแกะสลกั ผักและผลไมเ้ ป็นของใช้ ep 2 ขน้ั คดิ วเิ คราะห์

ผลงานแกะสลักผักและผลไม้ที่พบเห็นโดยท่ัวไป มักแกะสลักเป็นภาชนะใส่อาหารและ และสรปุ ความรู้
ผลไม้ ซ่ึงอาจจะเป็นผอบมีฝาปิดหรือกระเช้ามีหู แล้วแต่ลักษณะงานท่ีจะนำาไปใช้ ผักและผลไม้ที่นำามา
แกะสลักจึงต้องมีเน้ือหนาและเปลือกหนาเพ่ือให้สามารถรองรับอาหารและผลไม้ได้ เช่น เผือก น้ำาเต้า ๑๗. นกั เรยี นระดมความคดิ ในการเลอื กวธิ ี
ฟกั ทอง แตงกวา แตงโม การแกะสลกั ผกั และผลไม ้ โดยเสนอ
วธิ กี ารแกะสลกั ผกั และผลไม้ ๑ หรือ
ตวั อย่างการแกะสลกั ๒ วิธี วิเคราะห์ข้อดีและข้อเสีย
และเลอื กวธิ ที ด่ี ที สี่ ดุ เพอ่ื ใชป้ ฏบิ ตั งิ าน
แหนผมอปบลฟากักรทายอง
๑๘. นกั เรยี นรว่ มกนั วเิ คราะหว์ สั ด ุอปุ กรณ ์

วสั ดุ อปุ กรณ์ ใ น ก า ร แ ก ะ ส ลั ก ผ อ บ ฟั ก ท อ ง
แล้วบันทึกลงในแผนภาพความคิด
กระดาษวาดเขยี น ดินสอ ยางลบ มีดปลายแหลม ๑ ดา้ ม ดงั ตัวอยา่ ง
ฟกั ทองผลแก่จดั ขนาดกลาง ๑ ผล ชอ้ นสเตนเลส ๑ คนั
มีดแกะสลัก ๑ ดา้ ม กระดาษวาดเขยี น
ผา้ สะอาด ๑ ผืน ดินสอ ยางลบ ฟักทอง
ถาดพลาสติกหรือถาดสเตนเลส/ ผ้ากันเปือ้ น

ขนั้ ตอนการแกะสลัก ๑.

๑. ลา้ งทาำ ความสะอาดผลฟกั ทองแลว้ ใชผ้ า้ สะอาดซบั ใหแ้ หง้ ชอ้ นสเตนเลส วสั ดุ อปุ กรณ์ มดี แกะสลัก

ออกแบบลายผอบโดยร่างภาพ เป็นช่อดอกรักเร่ลงในกระดาษ- ๒.

วาดเขยี น ผา้ สะอาด

๒. ใชม้ ีดปลายแหลมเจาะลงไปด้านบนของผลฟักทอง มดี ปลายแหลม

ให้เป็นรอยหยกั คลา้ ยกลบี ดอกไม้ โดยสว่ นทตี่ ดิ กบั ขัว้

จะใช้ทำาเป็นฝาผอบและส่วนลา่ งใชท้ ำาตวั ผอบ

จากน้ันใชช้ อ้ นตักไส้และเมล็ดออกจากผลฟักทองให้หมด ๓.
๓. ทาำ ขอบผอบโดยใชม้ ดี แกะสลกั กรดี เปน็ รอยหยกั ตาำ่ ลงมา

จากปากผอบ ๒ เซนติเมตร ให้กลมกลืนกับปากผอบ จากนั้น

เซาะปากผอบแตง่ ยกขอบสงู แลว้ ปอกเปลอื กดา้ นลา่ งออกใหห้ มด

นาำ ไปลา้ งยางออกและซบั ใหแ้ หง้

89

89 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 Gathering Processing

ep 2 ขนั้ คดิ วิเคราะห์ ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

St St และสรปุ ความรู้ ๔. แกะสลักตัวผอบเป็นลายช่อดอกรักเร่ ๔.
ซ่ึงเป็นดอกไม้ทีก่ ลบี กวา้ ง ปลายกลบี เรยี ว เกสรเปน็ ร่อง ๕.
๑๙. นักเรียนวางแผนขั้นตอนการ อยู่กลางกลีบ โดยแกะสลักเกสรช้ันในใช้ปลายมีด ๖.
ออกแบบการแกะสลักผอบฟักทอง แกะสลกั ปกั ลงไปบรเิ วณทจี่ ะทาำ เกสรดอกไมล้ กึ ประมาณ
โดยร่างลวดลายลงบนกระดาษ ๑ เซนติเมตร วงมีดเป็นวงกลม จากน้ันใช้ปลายมีด
ตามวธิ ที ่ไี ดเ้ ลอื กไว้ แกะสลกั ปกั ลงไปหา่ งรอบวงกลมแรกเลก็ นอ้ ย ใหม้ ดี เอยี ง
เล็กน้อยแล้วลากปลายมีดเป็นวงกลม ปลายมีดจะไป
๒๐. นักเรียนร่วมกันจัดเตรียมวัสดุ ตัดกับรอยแรกทำาให้เนื้อฟักทองหลุดออกไป แต่งเกสร
อปุ กรณใ์ นการแกะสลกั ผอบฟกั ทอง ใหม้ นและเรียบ
๕. แบ่งกลีบรักเร่ออกเป็น ๘ กลีบ โดยใช้มีด
ep 3 ข้นั ปฏิบตั ิ แกะสลกั เซาะร่องเป็นระยะเท่า ๆ กันรอบเกสร
และสรุปความรู้
หลังการปฏิบัติ ๖. โคง้ เวา้ ปลายกลบี เขา้ หาจดุ ศนู ยก์ ลางกลบี จะ
โค้งเล็กน้อย และปลายแหลม
๒๑. นกั เรยี นลงมอื แกะสลกั ผอบฟกั ทอง
ต า ม ข้ั น ต อ น ท่ี ไ ด้ ว า ง แ ผ น ไ ว้ ๗. เซาะเนื้อข้างกลีบออก ทำา ๒ ชั้น ส่วนกลีบ ๗.
และประเมินผลงานแกะสลัก ชนั้ ตอ่ ไปสบั หวา่ งกนั ออกไปเรอื่ ย ๆ จนไดข้ นาดดอกรกั เร่
ผอบฟักทองในเร่ืองของความ ที่ต้องการ แล้วแกะสลักใบรักเร่ โดยกรีดรอยเป็นใบไม้
สวยงาม ความถูกต้อง พร้อมทั้ง เซาะร่องให้กลางใบนนู ข้นึ แล้วเซาะรอ่ งทาำ เส้นใบ
สำารวจข้อบกพร่องและดำาเนินการ
แกไ้ ข ข้อเสนอแนะ

ก่อนนำาผอบฟักทองไปใส่อาหารควรล้างให้สะอาด ซับให้แห้งอีกครั้ง เม่ือใส่อาหารลงไปใน
ผอบฟกั ทอง แลว้ ปิดดว้ ยฝาผอบทีเ่ ตรยี มไว้

90

สุดยอดคู่มือครู 90

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

แหนกมระปเลชา้ากแรตางยโม ep 2 ขั้นคดิ วเิ คราะห์

วสั ดุ อปุ กรณ์ และสรุปความรู้
แตงโมผลกลมเปลอื กหนาขนาดกลาง ๑ ผล
มดี ปลายแหลม ๑ ด้าม ๒๒. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์วัสดุ
มีดแกะสลัก ๑ ด้าม อปุ กรณใ์ นการแกะสลกั กระเชา้ แตงโม
ทตี่ ักผลไมท้ รงกลม ๑ อนั แล้วบันทึกลงในแผนภาพความคิด
ถาด ๑ ใบ ดังตัวอย่าง
กระดาษวาดเขียน/ ดินสอ/ ยางลบ/ ผ้ากันเปอื้ น/ ไมก้ ลัด/ ใบแกว้
กระดาษวาดเขียน แตงโม
ดนิ สอ ยางลบ

ขนั้ ตอนการแกะสลัก

ถาด วัสดุ อปุ กรณ์ มีดปลายแหลม

ทีต่ กั ผลไม ้ มดี แกะสลัก
ทรงกลม

๑. ลา้ งผลแตงโมใหส้ ะอาดแล้วซบั ให้แหง้ ๒๓. นักเรียนวางแผนขั้นตอนและ
๒. ร่างลวดลายทีจ่ ะแกะสลกั ลงบนแตงโม ลงในกระดาษวาดเขยี น ออกแบบการแกะสลกั กระเชา้ แตงโม
๓. วางแตงโมแนวนอน ตดั กน้ แตงโมออกเล็กน้อยเพ่ือให้วางบนพ้ืนเรียบโดยไม่ลม้ โดยร่างลวดลายลงบนกระดาษ
ตามวธิ ีท่ีไดเ้ ลอื กไว้
๔. แบ่งฐานแตงโมออกเปน็ ๘ สว่ น
๕. ทำาเส้นกลางใบโดยกรีดเซาะเส้นกลางใบจากโคนใบมาเกือบถึงปลายใบให้โคนใหญ่ ๒๔. นักเรียนร่วมกัน จัดเตรียมวัสดุ
ปลายเรยี วแหลม อปุ กรณ ์ ในการแกะสลกั กระเชา้ แตงโม

91

91 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
Gathering Processing
ep 3 ขนั้ ปฏบิ ัติ
และสรปุ ความรู้ ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
หลังการปฏิบัติ
St

๒๕. นกั เรยี นลงมอื แกะสลกั กระเชา้ แตงโม ๖. เซาะร่องเส้นใบเรยี งโดยรอบเสน้ กลางใบใหเ้ ป็นแนวเฉยี งไปทางปลายใบ
ตามข้ันตอนท่ีได้วางแผนไว้ และ ๗. จกั รมิ ใบท้งั ๒ ขา้ ง กรีดโดยรอบใบเพื่อใหล้ ายชัดขนึ้
ประเ มิ น ผล ง า นก า รแ ก ะส ลั ก
กระเชา้ แตงโมของตนเองในเรอ่ื งของ
ความสวยงาม ความถูกต้อง
สำารวจข้อบกพร่อง และดำาเนินการ
แกไ้ ข

๘. แกะใบไมโ้ ดยรอบแตงโมจนครบทง้ั หมด ๘ ใบ
๙. ชั้นท่ี ๒ แกะใบไมส้ บั หวา่ งกับช้ันที่ ๑ โดยรอบจนครบทั้งหมด ๘ ใบ

๑๐. ช้นั ท ี่ ๓ แกะใบไมส้ ับหว่างกบั ช้ันท ี่ ๒ โดยรอบจนครบท้ังหมด ๘ ใบ
๑๑. ทำาหูกระเชา้ โดยวดั จากปลายใบออกไปขา้ งละ ๒๑ นิว้ แลว้ ใช้มีดแกะสลักกรดี เป็นแนวไว้

92

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ผู้ท่ีจะแกะสลักผักและผลไมไ้ ดด้ ตี ้องมีลกั ษณะอย่างไร
๑ เรียนเกง่
๒ เรยี บร้อย
๓ หน้าตาดี
๔ มีความคดิ สรา้ งสรรค์
๕ รวดเรว็ และวอ่ งไว
(เฉลย ๔ เพราะการแกะสลกั ต้องใช้ความคดิ สรา้ งสรรค์ในการคิดลวดลายและรูปทรงตา่ ง ๆ)

สุดยอดคู่มือครู 92

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นส่ือสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพื่อเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

ep 3 ข้ันปฏบิ ตั ิ
และสรปุ ความรู้
หลงั การปฏิบตั ิ

๑๒. ทาำ หกู ระเชา้ โดยวัดจากกึง่ กลางของปลายใบออกไปข้างละ ๒๑ น้วิ แลว้ ใช้มีดแกะสลักกรีด ๒๖. นักเรยี นร่วมกันสรุปหลักการ ดังน้ี
เปน็ แนวไว้ • การแกะสลักเป็นการตัด
๑๓. ใช้มดี ปลายแหลมตัดเนือ้ และเปลอื กแตงโมข้างช้ายและข้างขวาของหูกระเชา้ ออกทัง้ ๒ ขา้ ง
ห่ัน แต่ง เซาะร่อง บาก ขูด ขีด
ผักและผลไม้ให้เป็นรอยหรือรูปร่าง
ที่ต้องการ ซ่ึงเป็นงานศิลปะท่ีทำาให้
อาหารสวยงาม สะดวกต่อการ
รบั ประทาน ดงั นนั้ ผแู้ กะสลกั ตอ้ งนาำ
ความรู้เกี่ยวกับหลักการแกะสลัก
ลวดลายการแกะสลกั วัสด ุ อุปกรณ ์
ขั้นตอนการแกะสลักมาประยุกต์ใช้
และเก็บรักษาอย่างถูกวิธีเพ่ือให้
นำาผลงานไปใช้หรือจัดแสดง
ได้อยา่ งสวยงาม

๑๔. ใช้ท่ีตักผลไม้ทรงกลม ตักเนื้อแตงโมออกให้เป็นทรงกลมพักใส่จานไว้ เมื่อตักจนหมดแล้ว 93 สุดยอดคู่มือครู
ใหข้ ูดเน้ือแตงโมทเ่ี หลือออกใหห้ มด

93

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ถ้านกั เรยี นตอ้ งการแกะสลกั ผกั และผลไมใ้ หม้ ลี วดลายขนาดเล็กและละเอียด
ควรจับมีดแกะสลกั แบบใด
๑ แบบหั่นผัก
๒ แบบหน่ั เนอื้ สตั ว์
๓ แบบจับปากกา
๔ แบบปอกผลไม้
๕ แบบใดกไ็ ด้
(เฉลย ๓ เพราะการจับมดี แกะสลักแบบจับปากกาเหมาะสาำ หรบั การแกะสลักลวดลายได้อย่างอสิ ระ)

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

St ep 4

ขน้ั สอ่ื สารและนา� เสนอ

๒๗. นักเรียนแต่ละคนนำาเสนอผลงาน ๑๕. ทข่ี อบกระเชา้ ใชม้ ดี แกะสลกั กรดี โดยรอบตามรอยเสน้ รมิ ใบของใบไมโ้ ดยใหป้ ลายมดี ทะลุ
ผอบฟักทอง หรือกระเช้าแตงโม ออกไปอีกฝ่งั
ของตนเอง รายงานปัญหาและ
อปุ สรรคทพี่ บและวธิ กี ารแกไ้ ขปญั หา
ดงั กลา่ วหนา้ ชัน้ เรียน

๑๖. ใชม้ ีดแกะสลกั ตดั แตง่ โดยรอบขอบของกระเช้า จากนั้นเกลารมิ ด้านในใหบ้ างโดยรอบ

๑๗. เปลือกแตงโมที่เหลือจากการแกะตัวกระเช้านำามาแกะสลักเป็นใบไม้ โดยตัดแต่ง
เปลือกแตงโมเป็นรูปใบไม้ ทำาเส้นกลางใบโดยกรีดเซาะเส้นกลางใบจากโคนใบมาเกือบถึง
ปลายใบให้โคนใหญ่ปลายเรียวแหลม จากนั้นเซาะร่องเส้นใบเรียงโดยรอบเส้นกลางใบ
ใหเ้ ป็นแนวเฉยี งไปทางปลายใบจกั ริมใบทัง้ ๒ ข้าง ทาำ ทงั้ หมดจาำ นวน ๕ ใบ

94

สุดยอดคู่มือครู 94

ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันส่ือสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพื่อเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

5ep ข้ันประเมินเพื่อเพิม่ คุณคา่
บรกิ ารสงั คม
และจติ สาธารณะ

๑๘. แกะสลักดอกไม้ห้ากลีบจากเปลือกแตงโม โดยตัดแต่งเปลือกแตงโมเป็นรูปดอกไม้ ๒๘. นกั เรยี นนาำ ความรเู้ รอ่ื ง การแกะสลกั
เกลาขอบดา้ นขา้ งให้บาง กรดี วงกลมกลางดอกเพ่ือทาำ เกสร กรีดดา้ นในกลบี เปน็ ร่อง ผอบฟักทองหรือกระเช้าแตงโม
๑๙. นำาใบไม ้ ดอกไม้จากเปลือกแตงโมไปตกแต่งสว่ นหกู ระเชา้ โดยยดึ ติดดว้ ยไมก้ ลัด ทน่ี กั เรยี นไดป้ ฏบิ ตั ินาำ ไปใชแ้ กะสลกั
ผักและผลไม้เพื่อตกแต่งอาหาร
ที่บ้านของตนเองหรือแกะสลักผัก
และผลไม้เพ่ือตกแต่งในงานเลี้ยง
ของโรงเรยี นหรอื ชมุ ชนในโอกาสตา่ ง ๆ
ตอ่ ไป

๒๐. นำาเนื้อแตงโมท่ีตักพักไว้มาจัดตกแต่งให้เต็มกระเช้า ตกแต่งเน้ือแตงโมด้วยใบแก้ว
ท่ีตัดแตง่ แล้วให้สวยงาม

ข้อเสนอแนะ
๑. ก่อนนาำ กระเช้าแตงโมไปใชง้ านควรล้างให้สะอาดแลว้ ใชผ้ า้ สะอาดซับนาำ้ ให้แหง้
๒. ผลไมท้ น่ี ิยมนาำ มาใส่กระเชา้ แตงโม คือ แตงไทย แตงโม แคนตาลปู มะละกอ ตักเปน็ ลูกกลม ๆ

95

รอบรู้อาเซียนและโลก

แคนตาลูปมถี น่ิ กำาเนดิ อยู่ท่ีประเทศใด
๑ อิตาล ี
๒ อินเดีย

95 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
5ep ขั้นประเมนิ เพื่อเพ่มิ คุณคา่
St บรกิ ารสงั คม
และจิตสาธารณะ
สรุปความรู้
๒๙. นกั เรยี นรว่ มกนั เลอื กเพอ่ื นในชนั้ เรยี น
จำานวน ๓ คน ท่ีมีความสามารถ การแกะสลักผักและผลไม้ให้สวยงามต้องรู้จักออกแบบลวดลายให้เหมาะสมกับผลไม้ท่ีใช้ตรงกับ
ลกั ษณะงาน และแกะสลักอยา่ งประณตี

ในการแกะสลักผักและผลไม้

ไ ด้ ส ว ย ง า ม แ ล ะ ถู ก ต้ อ ง ต า ม

หลักการเพื่อเข้าร่วมการแข่งขันงาน

ศิลปหัตถกรรมหรือร่วมกันจัดทำา

โครงงานเก่ียวกับการแกะสลักผัก

และผลไม้ภายในช้นั เรียน ๑ เรือ่ ง

เว็บไซต์แนะนำา
งานแกะสลกั ผกั และผลไม้ http://bbt.ac.th/carved/index.htm/

จุดประกายโครงงาน
นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันศึกษาและค้นคว้า จากนั้นลงมือปฏิบัติจัดตกแต่งอาหารโดยใช้
การแกะสลักผักและผลไม้ นาำ เสนอผลงานหนา้ ชน้ั เรยี น และแสดงความคิดเหน็ รว่ มกนั

96

สุดยอดคู่มือครู 96

ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันส่ือสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพื่อเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

แนวค�าตอบ

คำาถามพัฒนากระบวนการคิด ๑. เป็นศิลปวัฒนธรรมไทยที่งดงาม
ซงึ่ ควรอนรุ กั ษแ์ ละเผยแพร่ตอ่ ชาวโลก
๑. การแกะสลักผักและผลไม้มีความสำาคญั ตอ่ ประเทศของเราอย่างไร
๒. การแกะสลักผกั และผลไม้มหี ลักการอยา่ งไร ๒. เลือกผักและผลไม้ให้เหมาะสม
๓. แตงกวาผลกลาง ๑ ผล สามารถแกะสลักเปน็ อะไรไดบ้ า้ ง กับงาน ใช้อุปกรณ์ให้เหมาะสม
๔. ถา้ จะแกะสลกั รปู กุหลาบควรใชผ้ กั หรอื ผลไม้ชนิดใด กับงานและถกู วธิ ี
๕. การแกะสลกั ผอบฟักทองเปน็ ดอกรกั เรต่ อ้ งระมัดระวังเรอ่ื งใดมากท่ีสุด
๖. ถ้าไมม่ ฟี กั ทองสามารถนาำ ผักหรือผลไมใ้ ดมาแกะสลักเป็นผอบได้อกี ๓. ใบไมฉ้ ลุ กระเชา้ แตงกวา
๗. การแกะสลกั กระเช้าแตงโมใหส้ วยงามมวี ิธกี ารอย่างไร ๔. ไช้เท้า มนั แกว แตงโม
๘. เพราะเหตุใดเม่ือแกะสลักผักและผลไมเ้ สรจ็ แลว้ หากใช้ทนั ทีต้องแช่น้าำ เย็นจัด ๕. การแกะกลบี ดอก เซาะรอ่ งตอ้ งทาำ อยา่ ง
๙. ถา้ ตอ้ งการใหก้ ระเช้าแตงโมมคี วามสวยงามมากข้ึนนักเรยี นควรทาำ อย่างไร
๑๐. ผลงานแกะสลกั ผอบฟักทองและกระเชา้ แตงโม สามารถนาำ ไปใชป้ ระโยชนอ์ ะไรได้บา้ ง เบามอื ไม่ให้กลีบหัก
๖. เผือก
กิจกรรมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพ ๗. ออกแบบให้สวยงาม แกะสลักตามท่ี

๑. นกั เรยี นแบ่งกลมุ่ รว่ มกนั เลือกผกั หรือผลไม ้ ๑ ชนิด แลว้ คดิ และร่างภาพ แสดงรูปแบบของใช้ ออกแบบโดยไม่ทำาให้เน้ือแตงโมทะลุ
ทสี่ ามารถแกะสลกั จากผกั และผลไม้นั้นได้ โดยใชม้ ดี ทค่ี ม
๒. นักเรยี นแกะสลักผอบฟักทอง และกระเช้าแตงโมอย่างละ ๑ ชิ้น ๘. เพื่อให้ผักและผลไม้ยังคงความสด
๓. นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันค้นหาภาพผักและผลไม้แกะสลักจากแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ แล้ว ไมเ่ หี่ยว
นำามาวิเคราะห์อภิปรายเกี่ยวกับความงดงามและการนำาไปใช้ประโยชน์ จากนั้นนำาเสนอ ๙. นำาผลไม้ต่างสีมาใส่ในกระเช้าแตงโม
หนา้ ชัน้ เรยี น หรือนำาดอกไม้แกะสลักต่างหาก
มาเสียบท่ีกระเชา้ แตงโม
๑๐. ผอบฟักทองนำาไปใส่แกงเผ็ด กระเช้า
แตงโมนำาไปใส่ผลไม้

ตัวช้ีวัด

ง ๑.๑ ม.๔-๖/๑

97 ง ๑.๑ ม.๔-๖/๔
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๖

97 สุดยอดคู่มือครู