หน่วยที่ 6 การเลี้ยงสัตว์เชิงพาณิช

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

เป้าหมายการเรยี นรู้ ๖หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี เล้ยี งสตั ว์
เชงิ พาณิชย์
มาตรฐานการเรียนรู้ แผนผงั สาระการเรียนรู้

มาตรฐาน ง ๑.๑ การเล้ียงไก่พน้ื เมือง ความสำาคัญของ
เข้าใจการทำางาน มีความคิดสร้างสรรค์ เชิงพาณิชย์ การเลี้ยงสัตวเ์ ชงิ พาณิชย์
มีทักษะกระบวนการทำางาน ทักษะ
การจัดการ ทักษะกระบวนการแก้ปัญหา เลี้ยงสตั ว์
ทักษะการทำางานร่วมกัน และทักษะ เชิงพาณชิ ย์
การแสวงหาความรู้ มีคุณธรรม และ
ลักษณะนิสัยในการทำางาน มีจิตสำานึกใน
การใช้พลังงาน ทรพั ยากรและสง่ิ แวดลอ้ ม
เพ่อื การดำารงชีวิตและครอบครวั

แนวทางการเลยี้ งสัตว์ คุณลักษณะทัว่ ไปของ
เชิงพาณิชย์ ผปู้ ระกอบอาชพี เลยี้ งสตั ว์

เชงิ พาณชิ ย์

ตวั ชว้ี ัด

๑. อธิบายวิธกี ารทำางานเพื่อการดาำ รงชวี ติ (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๑)
๒. สร้างผลงานอยา่ งมีความคดิ สร้างสรรค ์ และมีทักษะการทาำ งานร่วมกนั
(ง ๑.๑ ม.๔-๖/๒)
๓. มที กั ษะการจดั การในการทาำ งาน (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๓)
๔. มที กั ษะกระบวนการแกป้ ญั หาในการทาำ งาน (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๔)
๕. มที กั ษะในการแสวงหาความรเู้ พอ่ื การดาำ รงชวี ติ (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๕)
๖. มคี ณุ ธรรมและลกั ษณะนสิ ยั ในการทาำ งาน (ง ๑.๑ ม.๔-๖/๖)
๗. ใชพ้ ลงั งาน ทรพั ยากร ในการทาำ งานอยา่ งคมุ้ คา่ และยง่ั ยนื เพอ่ื การอนรุ กั ษส์ ง่ิ แวดลอ้ ม
(ง ๑.๑ ม.๔-๖/๗)

สุดยอดคู่มือครู 98

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันสื่อสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

สมรรถนะสำาคญั ของผ้เู รยี น

๑. ความสามารถในการสือ่ สาร
๒. ความสามารถในการคดิ
๓. ความสามารถในการแก้ปญั หา
๔. ความสามารถในการใชท้ ักษะชีวติ
๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

คณุ ลักษณะอันพึงประสงค์

ใฝ่เรียนรู้
ตัวชี้วัดที่ ๔.๒ แสวงหาความรู้จากแหล่ง
เรยี นรตู้ า่ ง ๆ ทงั้ ภายในและภายนอกโรงเรยี น
ด้ ว ย ก า ร เ ลื อ ก ใ ช้ สื่ อ อ ย่ า ง เ ห ม า ะ ส ม
บันทึกความรู ้ วเิ คราะห์ สรปุ เปน็ องคค์ วามรู้
สามารถนำาไปใชใ้ นชีวิตประจำาวนั ได้
อย่อู ย่างพอเพยี ง
ตวั ชวี้ ดั ท่ี ๕.๑ ดาำ เนนิ ชวี ติ อยา่ งพอประมาณ
มเี หตผุ ล รอบคอบ มีคณุ ธรรม

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 จุดประกายโครงงาน

นักเรียนแบ่งกลุ่มแล้วร่วมกันคิดสูตรอาหารในการเล้ียงไก่พ้ืนเมือง

เพ่อื เพ่มิ ผลผลิต โดยสบื คน้ ขอ้ มลู จากแหลง่ การเรียนรู้ต่าง ๆ จากนัน้ นำาไป

ทดลองเลยี้ งไก ่ บนั ทกึ ผล วเิ คราะหแ์ ละสรปุ ผลการทดลอง จากนน้ั นาำ เสนอ

ผลงานในรูปแบบต่าง ๆ เช่น นทิ รรศการ ปา้ ยนิเทศ

99 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21
Gathering Processing

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ตัวช้วี ดั ความสาำ คญั ของการเลีย้ งสัตว์เชงิ พาณิชย์

ง ๑.๑ ม.๔-๖/๑ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๒ การเล้ียงสัตว์เชิงพาณิชย์เป็นการเลี้ยงสัตว์แล้วนำาผลผลิตท่ีได้ไปจำาหน่ายเพ่ือสร้าง
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๓ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๔ รายได้ให้แก่ผู้เลี้ยง โดยผู้เลี้ยงจะต้องมีความรู้เร่ืองการเล้ียงสัตว์เป็นอย่างดี เข้าใจหลักการตลาด
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๕ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๖ สามารถบรหิ ารกจิ การ และจัดจำาหนา่ ยได้อย่างเหมาะสม เพ่ือใหก้ ารเล้ยี งสัตวม์ ีกำาไร
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๗ การเล้ียงสตั วเ์ ชิงพาณิชย์มคี วามสาำ คัญ ดงั นี้

St Stภาระงาน/ชน้ิ งาน ๑. ด้านการดำารงชีวิตและครอบครัว ผู้เล้ียงสัตว์จะรู้สึกสนุกสนานเพลิดเพลินในการ
เลี้ยงสัตว์ ประคบประหงมเฝ้าดูสัตว์ที่เลี้ยงเจริญเติบโตจนให้ผลผลิต หากได้ผลผลิตที่มีคุณภาพก็จะ
การสาำ รวจการขายผลติ ภณั ฑจ์ ากสัตว์ เกิดความภาคภูมิใจ นอกจากนี้สมาชิกในครอบครัวอาจมีส่วนร่วมในการเลี้ยงสัตว์จึงมีกิจกรรม
ทาำ รว่ มกนั และกอ่ ใหเ้ กดิ ความสามคั ค ี เพราะไดผ้ า่ นปญั หาหรอื อปุ สรรคในระหวา่ งการเลยี้ งสตั วม์ าดว้ ยกนั
ep 1 ขั้นสังเกต อีกทั้งผู้เล้ียงพร้อมด้วยสมาชิกในครอบครัวจะได้มีอาหารบริโภคในครัวเรือน มีรายได้จากการจำาหน่าย
ผลผลิตของสัตว์ที่เล้ียง ตลอดจนมีคุณภาพชีวิตท่ีดีข้ึน เพราะนำารายได้จากการจำาหน่ายมาซื้อสิ่งอำานวย
รวบรวมขอ้ มลู ความสะดวกท่ีจำาเป็นในการดำารงชีวิต

๑. นักเรียนร่วมกันสนทนา โดยใช้คำาถาม ๒. ด้านอาชีพ การเลี้ยงสัตว์เชิงพาณิชย์เป็นธุรกิจซึ่งมีทั้งขนาดย่อม ขนาดกลางและ
ดงั นี้ ขนาดใหญ่ ถ้ามีขนาดใหญ่อาจจะต้องจ้างแรงงานคนเพื่อมาทำางานในระดับปฏิบัติการและระดับบริหาร
จงึ สง่ ผลใหเ้ กดิ การสรา้ งงานสรา้ งอาชพี ใหค้ นในทอ้ งถนิ่ นอกจากนยี้ งั สรา้ งอาชพี ทเี่ กยี่ วขอ้ งอกี หลายอาชพี
• ถา้ นกั เรยี นตอ้ งเลยี้ งสตั วเ์ ปน็ อาชพี เชน่ อาชพี สัตวแพทย์ อาชพี จาำ หนา่ ยวัสด ุ อุปกรณเ์ ลี้ยงสตั ว์ อาชพี ผลิตอาหารสัตว์ อาชพี ผลติ ปุ๋ยชวี ภาพ
นั ก เ รี ย น จ ะ เ ลี้ ย ง สั ต ว์ ช นิ ด ใ ด และแกส๊ ชวี ภาพจากมลู สตั ว ์ ตลอดจนสง่ เสรมิ ใหม้ กี ารพฒั นาเทคโนโลยกี ารเลยี้ งสตั ว ์ เพอื่ เพม่ิ จาำ นวนและ
เพราะอะไร คณุ ภาพของผลผลติ เชน่ การเลย้ี งไกเ่ นอ้ื ระบบปดิ ซึ่งเปน็ ระบบเลย้ี งไก่ภายในโรงเรอื นท่สี ามารถควบคมุ
อุณหภมู ิหรอื สภาพอากาศได้ และให้อาหารทเ่ี หมาะสมกบั ความต้องการของไก่
(ตัวอย่างคำาตอบ เล้ียงไก่ เพราะคนนิยม
สรา้ งงาน สร้างอาชพี ให้คน สร้างอาชีพที่เกีย่ วขอ้ งกบั พัฒนาเทคโนโลยีท่ีเก่ยี วกับ
บรโิ ภคเปน็ จำานวนมาก) ในทอ้ งถิน่ การเลย้ี งไก่ เชน่ อาชีพจาำ หนา่ ยวสั ดุ การเลย้ี งไก่ เช่น การเล้ยี งไกร่ ะบบปดิ
๒. นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล
100 อปุ กรณเ์ ล้ยี งสตั ว์
เก่ียวกับความหมายและความสำาคัญ
ข อ ง ก า ร เ ล้ี ย ง สั ต ว์ เ ชิ ง พ า ณิ ช ย์
คุณลักษณะท่วั ไปของผ้ปู ระกอบอาชีพ
เล้ียงสัตว์เชิงพาณิชย์ และแนวทาง
การเล้ียงสัตว์เชิงพาณิชย์ จากแหล่ง
การเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น ใบความรู้
หนงั สอื เรยี น

ep 2 ข้นั คดิ วเิ คราะห์

และสรุปความรู้

๓. นกั เรยี นรว่ มกนั ยกตวั อยา่ งสตั วท์ เ่ี ลย้ี ง
เชิงพาณิชย์ที่นักเรียนรู้จักให้มากท่ีสุด
บั น ทึ ก ล ง ใ น แ ผ น ภ า พ ค ว า ม คิ ด เสริมความรู้ ครูควรสอน
ดังตวั อยา่ ง
แพะ โรงเรอื นเลย้ี งไกร่ ะบบปดิ เปน็ โรงเรอื นทสี่ ามารถควบคมุ อณุ หภมู แิ ละความชนื้
ไก่ ใหค้ งท ่ี เน้นการใชป้ ระโยชน์จากลม รว่ มกบั การระเหยของน้าำ เพื่อให้อุณหภมู ิ
ลดลงเป็นระบบโรงเรือนท่ีเหมาะกับพ้ืนท่ีที่มีสภาพอากาศร้อน และยังช่วย
สตั ว์ที่เล้ียง ป้องกันโรคระบาดและแมลงไดด้ ว้ ย
เชิงพาณชิ ย์
กบ ปลา

สุดยอดคู่มือครู 100 เป็ด

ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นส่ือสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

คณุ ลักษณะทัว่ ไปของผปู้ ระกอบอาชีพเลี้ยงสตั ว์ ep 2 ข้ันคิดวเิ คราะห์
เชงิ พาณิชย์
และสรปุ ความรู้

๔. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น วิ เ ค ร า ะ ห์ ว่ า ก า ร
เ ล้ี ย ง สั ต ว์ เ ชิ ง พ า ณิ ช ย์ น อ ก จ า ก

ผปู้ ระกอบอาชีพเล้ยี งสตั ว์เชงิ พาณชิ ย์ ควรมีคุณลกั ษณะดังน้ี จะสร้างรายได้ให้กับผู้เลี้ยงแล้ว ยังมี
ความสำาคัญในด้านใดอีก ให้บันทึก
๑. มคี วามร้เู กย่ี วกบั สตั ว์ทจ่ี ะเลย้ี งเพือ่ จำาหน่ายเปน็ อยา่ งดี

โดยศึกษาข้อมูลจากแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น หนังสือ วารสาร ลงในแผนภาพความคิด ดังตัวอย่าง
นติ ยสาร เว็บไซต์ รายการโทรทัศน ์ รายการวทิ ยุ เกีย่ วกับการเล้ียงสตั ว ์ แล้วสรปุ เป็นความเข้าใจท่ีตรงกัน
เจ้าหน้าที่ปศุสัตว์ในทอ้ งถน่ิ ผมู้ ีประสบการณใ์ นการเล้ียงสัตว์

๒. มที ศั นคตทิ ดี่ ีตอ่ การเลยี้ งสัตว์ ความสาำ คัญของการเลีย้ งสตั ว์เชงิ พาณิชย์

โดยไม่ถอื ว่างานเลย้ี งสัตวเ์ ปน็ งานดอ้ ยคณุ คา่ เพราะงานเล้ยี งสัตว์ ด้านการดาำ รงชีวิต ด้านอาชีพ
เปน็ งานสุจรติ สามารถสร้างรายได้ใหก้ บั ตนเองและครอบครัว และครอบครวั

๓. มีความอดทน ขยันหม่นั เพยี ร • มีอาหารบริโภค • เกิดการสร้างงาน

เพราะการเลย้ี งสัตว์ ผเู้ ลีย้ งตอ้ งคอยดแู ลเอาใจใสส่ ัตวท์ เ่ี ลี้ยงอยเู่ สมอ ในครวั เรอื น ส ร้ า ง อ า ชี พ ใ ห้ ค น
และตอ้ งรอเพอื่ ให้สตั ว์ที่เล้ียงเจริญเตบิ โตจนใหผ้ ลผลติ
• สมาชกิ ในครอบครวั ในท้องถ่นิ
๔. มคี วามรเู้ กย่ี วกบั การทำาธรุ กจิ
ได้มีส่วนร่วมในการ • ส่งเสริมให้มีการ
ซึ่งเป็นความรู้ทางด้านการตลาด เช่น การสำารวจความต้องการ
ของผู้บริโภค การกู้ยืมเงินมาลงทุนเลี้ยงสัตว์ การว่าจ้างแรงงาน เลี้ยงสัตว์ ด้ ว ย กั น พัฒนาเทคโนโลยี
รวมถึงการทำาบัญชีรายรับ-รายจ่าย การกำาหนดราคาขาย
การบรรจุภัณฑ์ การขนส่ง การส่งเสริมการจำาหน่าย และการจัด ก่อให้เกิดความรัก การเลี้ยงสตั ว์
จาำ หนา่ ย
ความสามคั คี
๕. มคี วามซอ่ื สตั ย์สุจรติ ตอ่ ลกู คา้ หรอื ผ้บู ริโภค
๕. นักเรียนอ่านสถานการณ์ แล้วร่วมกัน
โดยไม่ค้ากำาไรเกินควรทั้งในเวลาปกติหรือช่วงขาดแคลนผลผลิต
ไมป่ ลอมปนผลผลติ ทไี่ ร้คณุ ภาพ ไม่เติมสารเคมีหรือสารปนเป้อื น วิเคราะห์และอภิปรายว่าบุคคลใน
ทเี่ ป็นอนั ตรายต่อผบู้ ริโภค ประสานงานกับบคุ คลอ่ืนได้ดี
ส ถ า น ก า ร ณ์ มี คุ ณ ลั ก ษ ณ ะ ข อ ง
101
ผู้ประกอบอาชีพเล้ียงสัตว์เชิงพาณิชย์

และไดป้ ฏบิ ตั ติ ามแนวทางการเลย้ี งสตั ว์

เชงิ พาณิชย์หรอื ไม ่ เพราะเหตุใด
ตวั อยา่ งสถานการณ์
เอต้องการเล้ียงไก่ไข่เป็นรายได้เสริม

ให้กับครอบครัว เอจึงเริ่มศึกษาข้อมูล

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ เกี่ยวกับการเลี้ยงไก่ไข่ จากนั้นจึง
ดำาเนินการจัดหาพันธุ์ไก่ไข่มาเลี้ยง
ใครตอ่ ไปน้กี าำ ลังเลยี้ งสตั ว์เชิงพาณิชย์ เอดแู ลไกเ่ ปน็ อยา่ งดที งั้ เรอื่ งความสะอาด
ของโรงเรอื น นา้ำ อาหาร และอาหารเสรมิ
๑ วันเลย้ี งปลานิลไวท้ าำ อาหารรับประทาน รวมท้ังการทำาวัคซีนป้องกันโรคต่าง ๆ
จนไก่ของเอเจริญเติบโตและออกไข่
๒ ทเู ลย้ี งปลาเงิน ปลาทองไวข้ าย (เฉลย ๒ เพราะการเลย้ี งสตั วเ์ ชิงพาณชิ ย์ ให้เอนำาไปจำาหน่ายเป็นรายได้เสริม
๓ ทรเี ล้ยี งลิงไวช้ ว่ ยเกบ็ มะพร้าว จ ะ ต้ อ ง นำ า ผ ล ผ ลิ ต ห รื อ สั ต ว์ ที่ เ ลี้ ย ง ของครอบครวั
๔ โฟรเ์ ล้ียงกระตา่ ยไว้ดเู ล่น ไปจำาหน่ายเพื่อสร้างรายไดใ้ ห้แกผ่ ู้เลย้ี ง)
๕ ไฟว์เลี้ยงสุนัขไวเ้ ฝ้าบ้าน

101 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ep 2 ขนั้ คิดวิเคราะห์ แนวทางการเล้ียงสัตว์เชิงพาณิชย์

และสรปุ ความรู้
St St
St ๖. นักเรียนคิดประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า การเล้ยี งสตั ว์เชงิ พาณชิ ย ์ มีแนวทางดงั น้ี
Stใ ห้ มี คุ ณ ลั ก ษ ณ ะ อั น พึ ง ป ร ะ ส ง ค์ ๑. สำารวจความต้องการของตลาดหรือความนิยมของผู้บริโภคเนื้อสัตว์ในท้องถิ่น
ด้านใฝ่เรียนรู้ โดยร่วมกันคิดหา
โดยใช้การสงั เกตการซ้ือเนื้อสัตวใ์ นตลาดสดของผบู้ รโิ ภค ใช้แบบสอบถามหรือสมั ภาษณค์ นในท้องถน่ิ

สัตวท์ ี่นิยมเลี้ยงเชงิ พาณิชยใ์ นประเทศไทยอาจแบ่งได้ตามประเภทของสัตว์ ดงั นี้

แนวทางในการเลี้ยงสัตว์เชิงพาณิชย์ สตั ว์บก สตั วน์ า้ำ สตั ว์สะเทินนาำ้ สัตว์ปกี
ให้ประสบความสำาเร็จ แล้วร่วมกัน สะเทนิ บก
สรุปเป็นความคิดรวบยอด สกุ ร แพะ แกะ ปลาชนิดตา่ ง ๆ ไก่เนอ้ื ไกไ่ ข ่ เปด็ เนื้อ
๗. นกั เรยี นแบง่ กลมุ่ แลว้ รว่ มกนั คดิ หาวธิ ี โคเนอ้ื โคนม ป ู กงุ้ หอย หมกึ กบ อ่ึงอ่าง เต่า เปด็ ไข่ หา่ น นกกระทา
ตะพาบนำ้า จระเข ้ นกกระจอกเทศ

การสาำ รวจการขายผลติ ภณั ฑจ์ ากสตั ว์ นอกจากนี้ยังนิยมเลี้ยงหนอนไหมเพื่อนำาเส้นใยมาทอเป็นผืนผ้าสำาหรับตัดเย็บเคร่ืองนุ่งห่ม
ในตลาดหรือร้านค้าในชมุ ชน ของใช้ต่าง ๆ และนาำ รังไหมไปประดษิ ฐเ์ ปน็ ดอกไม้ได้อกี ดว้ ย
๘. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน
การสาำ รวจการขายผลติ ภณั ฑจ์ ากสตั ว์ ๒. ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับสัตว์ท่ีต้องการเลี้ยง เช่น ลักษณะที่ดีของสัตว์ นิสัยของสัตว์
ใ น ต ล า ด ห รื อ ร้ า น ค้ า ใ น ชุ ม ช น วิธีการเล้ียงสัตว์ วัสดุ อุปกรณ์ท่ีใช้ในการเล้ียงสัตว์ สถานที่เล้ียงสัตว์ แหล่งจัดหาพ่อพันธ์ุแม่พันธ์ุ
ตามแนวทางท่ีร่วมกันคิดไว้ การดแู ลปอ้ งกันโรคสตั ว์ การจดั การผลผลติ จากแหลง่ การเรยี นรู้ตา่ ง ๆ
๓. วางแผนการเลยี้ งสตั ว ์ โดยกาำ หนดงบประมาณทจ่ี ะใชเ้ ลย้ี งสตั ว ์ แหลง่ เงนิ ทนุ เชน่ ธนาคาร
ep 3 ขั้นปฏิบัติ สถาบันการเงินตา่ ง ๆ หรือใชเ้ งินทนุ ของตนเอง สถานทีจ่ ดั หาพันธ์ุสัตว์ สถานท่เี ลยี้ งสตั ว์ วธิ ีการเลี้ยงสตั ว์
และสรปุ ความรู้ เทคโนโลยีที่ใช้ในการเลี้ยงสัตว์ ระยะเวลาที่จะใช้เลี้ยงสัตว์จนถึงเก็บเกี่ยวผลผลิต กำาหนดราคาจำาหน่าย
หลงั การปฏิบัติ วิธีการขนส่ง และสถานที่วางจำาหน่าย ซ่ึงการวางแผนแต่ละเรื่องจะต้องสอดคล้องสัมพันธ์กัน
สามารถเปล่ียนแปลงยืดหยุ่นได้ตามสถานการณ์ปัจจุบัน โดยคำานึงถึงการประหยัดค่าใช้จ่าย ประหยัด
แรงงาน ประหยัดทรัพยากรและพลังงาน ตลอดจนอนรุ ักษส์ งิ่ แวดลอ้ มไปพร้อมกัน

๙. นักเรียนแต่ละกลุ่มดำาเนินการสำารวจ ๔. จัดหาพันธุ์สัตว์มาเลี้ยง และเลี้ยงสัตว์ด้วยความเอาใจใส่ดูแล ท้ังในเร่ืองที่อยู่ อาหาร
การขายผลิตภัณฑ์จากสัตว์ในตลาด การกิน การป้องกันโรค และการสุขาภิบาลที่อยู่อาศัย เพ่ือให้สัตว์เล้ียงเจริญเติบโตได้ดี และให้ผลผลิต
ท่ีมีคุณภาพ

หรอื รา้ นคา้ ในชมุ ชน เมอื่ สาำ รวจแลว้ ให้ ๕. จดั ทาำ บญั ชรี ายรบั -รายจา่ ย ควรจดั ทาำ บญั ชตี งั้ แตม่ รี ายการใชจ้ า่ ยเงนิ ครง้ั แรก รวมถงึ คา่
ร่วมกันวิเคราะห์ว่า หากนักเรียน ใชจ้ า่ ยระหวา่ งการเล้ียงดสู ตั ว ์ ไปจนถึงคา่ จดั การผลผลติ ค่าขนสง่ คา่ เช่าสถานทเ่ี พอ่ื จาำ หน่าย และรายรบั
ต้องเลี้ยงสัตว์เชิงพาณิชย์ นักเรียน ที่ไดจ้ ากการจำาหนา่ ยในแต่ละวนั เพอ่ื ใช้เปน็ ขอ้ มูลในการวางแผนเล้ยี งสัตวใ์ หไ้ ด้กำาไรและไม่ขาดทนุ
จะเลอื กเลยี้ งสตั วช์ นดิ ใด เพราะเหตใุ ด
จากนน้ั ประเมนิ ผลการปฏบิ ตั กิ จิ กรรม ๖. จัดการผลผลิตอย่างมืออาชีพ โดยนำาผลผลิตท่ีได้จากการเลี้ยงสัตว์ทั้งที่เป็นตัวอ่อน
ตัวเต็มวัย การคัดขนาดไข่บรรจุในภาชนะที่เหมาะสมตามลักษณะของผลผลิตที่จะนำาไปจำาหน่ายด้วย
แรงงานคนหรือเครือ่ งจกั รกล

๑๐. นักเรยี นร่วมกนั สรปุ หลกั การ ดังน้ี 102

• การเลี้ยงสัตว์เชิงพาณิชย์ คือ ep 4 5ep ขั้นประเมินเพือ่ เพิม่ คุณคา่
ก า ร เ ล้ี ย ง สั ต ว์ แ ล้ ว นำ า ผ ล ผ ลิ ต บรกิ ารสังคม
ขน้ั สอื่ สารและนา� เสนอ และจิตสาธารณะ
ไปจำาหน่ายเพื่อสร้างรายให้ได้แก่

ผู้เล้ียง โดยผู้เลี้ยงจะต้องมีความรู้ ๑๑. นักเรียนแต่ละกลุ่มนำาเสนอผล ๑๒. นักเรียนร่วมกันจัดทำาคู่มือแนวทาง
เรื่องการเลี้ยงสัตว์เป็นอย่างดี เข้าใจ การสาำ รวจ การขายผลติ ภณั ฑจ์ ากสตั ว์ การเล้ียงสัตว์เชิงพาณิชย์สำาหรับ
หลักการตลาด สามารถบริหารและ ใ น ต ล า ด ห รื อ ร้ า น ค้ า ใ น ชุ ม ช น เ ก ษ ต ร ก ร แ ล ะ บุ ค ค ล ทั่ ว ไ ป
จั ด จำ า ห น่ า ย ไ ด้ อ ย่ า ง เ ห ม า ะ ส ม และผลวิเคราะห์การเลือกสัตว์ จัดพิมพ์และทำารูปเล่มให้สวยงาม
เพื่อให้การเลี้ยงสัตว์มีกำาไรและ ที่จะเล้ียงเชิงพาณิชย์ พร้อมเหตุผล นำาไปวางไว้ในห้องสมุดของโรงเรียน
ไม่ขาดทนุ
ประกอบ หนา้ ช้ันเรียน และชุมชน เพื่อเป็นการเผยแพร่

สุดยอดคู่มือครู 102 ความรแู้ กผ่ ูท้ สี่ นใจ

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันสื่อสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพื่อเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

๗. ขนส่งอย่างปลอดภัย โดยให้ผลผลิตถึงมือผู้บริโภคหรือผู้ซ้ือ หรือสถานที่วางจำาหน่าย ตัวชีว้ ดัSt
ในสภาพสด ใหม ่ ไมฟ่ กชา้ำ เนา่ เสยี ดว้ ยวธิ ที เี่ หมาะสม เชน่ การขนสง่ ปลาทย่ี งั มชี วี ติ ไปจาำ หนา่ ยยงั ตลาดสด
ควรแช่ในน้ำาที่มีอุณหภูมิพอเหมาะ ภาชนะไม่คับแคบ และมีตาข่ายปิดปากภาชนะ ป้องกันปลากระโดด ง ๑.๑ ม.๔-๖/๑ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๒
ออกมา การขนส่งไข่ไก่ไปยังร้านค้าท่ีจำาหน่ายควรเรียงในถาดกระดาษหรือถาดพลาสติกกันกระแทก ง ๑.๑ ม.๔-๖/๓ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๔
วางซ้อนกนั อย่างเป็นระเบียบ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๕ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๖
นอกจากน้ีควรคำานึงถึงการเรียงภาชนะบรรจุผลผลิตบนรถขนส่งแบบประหยัดพ้ืนที่ และ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๗
เรียงให้ได้จำานวนมากท่ีสุด เพ่ือลดจำานวนเที่ยวในการขนส่งซึ่งช่วยลดค่าใช้จ่ายเก่ียวกับเชื้อเพลิงของ
รถขนส่ง ภาระงาน/ชิน้ งาน
๘. จาำ หนา่ ยผลผลติ โดยหาสถานทจี่ าำ หนา่ ยทเ่ี หมาะสม กาำ หนดราคาจาำ หนา่ ยใหส้ อดคลอ้ งกบั
ราคากลางท่ีรัฐบาลกำาหนดในขณะนั้น และมีการโฆษณา ประชาสัมพันธ์ รวมถึงส่งเสริมการจำาหน่าย การเลี้ยงสัตวเ์ ชงิ พาณิชย์
เพอ่ื ดึงดดู ผ้ซู อื้ เชน่ ซ้ือไข ่ ๑๐ ถาดแถม ๑ ถาด ซื้อเนื้อไก่ ๑๐ กโิ ลกรัมแถมเครอ่ื งในไก่และโครงไก ่
๙. เพ่ิมมูลค่าผลผลิตด้วยการคิดค้นและพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากสัตว์เล้ียง ep 1 ขั้นสงั เกต
ท่ีจำาหน่าย เช่น ไก่หย็อง หมูหย็อง ไก่ยอ แหนมปลากราย ลูกช้ินไก่ หรือนำาส่วนต่าง ๆ ของสัตว์ เช่น
เกล็ดปลามาประดษิ ฐ์เปน็ ส่ิงของ เครือ่ งใช ้ เพ่ือจาำ หนา่ ยควบคกู่ นั ไป รวบรวมข้อมูล

การเล้ยี งไก่พื้นเมอื งเชิงพาณิชย์ ๑. นักเรียนร่วมกันสนทนา โดยใช้คำาถาม
ดงั นี้
ไก่พื้นเมืองตามประวัติศาสตร์ มีรายงานไว้ว่าเป็นไก่ท่ีมีต้นกำาเนิดมาจากไก่ป่าในทวีปเอเชีย
ซึง่ มนษุ ย์ไดน้ าำ มาเปน็ สตั ว์เลี้ยงเม่อื ประมาณ ๓,๐๐๐ ปกี ่อน หลงั จากทม่ี นุษยน์ ำาไกม่ าเลีย้ ง ไกแ่ ละมนุษย์ • หากนักเรียนจะเล้ียงไก่พื้นเมือง
ดาำ รงชีวิตแบบพ่งึ พาอาศัยกนั โดยไก่อาศัยการเลยี้ งดูและการปอ้ งกนั อันตรายจากมนุษย ์ ในขณะท่ีมนษุ ย์ ในเชิงพาณิชย์ นักเรียนจะปฏิบัติ
อาศยั ไกแ่ ละไขไ่ กเ่ ปน็ อาหาร ววิ ฒั นาการของไกเ่ ปน็ ไปตามวถิ ชี วี ติ ของมนษุ ยซ์ งึ่ เปน็ เจา้ ของ และธรรมชาต ิ อยา่ งไร
เนื่องจากบางปีเกิดภัยธรรมชาติรุนแรง สัตว์เล้ียงตายลง หรือมีโรคระบาดรุนแรง ไก่จะตายมากแต่
ไม่ตายหมด จะมีเหลือให้ขยายพันธุ์จำานวนหนึ่ง ซ่ึงโดยปกติแล้วจะเหลือต่ำากว่า ๑๐% ซ่ึงจำานวนนี้ (ตัวอย่างคำาตอบ ศึกษาข้อมูลการเล้ียงไก่
จะขยายพนั ธเุ์ พมิ่ จาำ นวน ตวั ทแี่ ขง็ แรงทนทานเทา่ นนั้ จงึ จะอยรู่ อด จงึ เปน็ การคดั เลอื กพนั ธไุ์ กโ่ ดยธรรมชาติ พื้นเมือง น้ำาและอาหาร ยารักษาโรค
จนเปน็ ไกพ่ ื้นเมอื ง สบื ทอดมาใหเ้ ราได้ใชป้ ระโยชนถ์ ึงทกุ วันน้ี และโรงเรอื นเล้ยี งไกพ่ ืน้ เมอื ง)
ดังนั้น ไก่พ้ืนเมืองจึงเป็นไก่ที่มีวิวัฒนาการปรับปรุงพันธุ์มาโดยอาศัยพ้ืนฐานของธรรมชาติ
เป็นหลัก ทำาให้ไก่พื้นเมืองมีหลากหลายสายพันธุ์ แต่ละพันธ์ุก็จะมีจุดเด่นเป็นคุณสมบัติเฉพาะตัว ๒. นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล
เช่น ความต้านทานโรคและแมลง สามารถเจริญเติบโตและขยายพันธุ์ภายใต้สภาพแวดล้อม เ กี่ ย ว กั บ ก า ร เ ล้ี ย ง ไ ก่ พื้ น เ มื อ ง
การเลี้ยงดูของเกษตรกรในชนบท โดยเฉพาะรายย่อย จึงเหมาะที่จะทำาการอนุรักษ์และพัฒนาให้เกิด เชิงพาณิชย ์ จากแหลง่ การเรยี นรตู้ า่ ง ๆ
ประโยชนอ์ ยา่ งยัง่ ยืน เ ช่ น ใ บ ค ว า ม รู้ ห นั ง สื อ เ รี ย น
อนิ เทอรเ์ นต็ เกษตรกรผเู้ ลย้ี งไกพ่ น้ื เมอื ง

103

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

คณุ ลกั ษณะขอ้ ใดสำาคัญทีส่ ดุ สำาหรับผ้ปู ระกอบอาชพี เลย้ี งสตั ว์เชงิ พาณิชย์

๑ มีความซอื่ สัตย์

๒ มคี วามขยนั อดทน

๓ มีความใฝร่ ใู้ ฝเ่ รยี น

๔ มที ัศนคตทิ ่ดี ีต่อการเล้ียงสัตว์

๕ มคี วามรู้เกี่ยวกบั การทำาธุรกิจ
(เฉลย ๔ เพราะการมที ัศนคติทีด่ ตี อ่ การเลยี้ งสัตวจ์ ะทำาให้ผ้ปู ระกอบอาชพี เล้ียงสัตว์เชงิ พาณิชย ์สามารถปฏิบัตงิ าน

ได้อย่างภาคภูมิใจ ไดผ้ ลผลิตที่ด ี จากการดูแลเอาใจใส่สัตว์ทเ่ี ลีย้ ง เปน็ รายได้ให้ตนเองและครอบครวั ) 103 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขนั้ คิดวเิ คราะห์
St
และสรปุ ความรู้
ไก่พื้นเมืองมีหลากหลายสายพันธ์ุ เช่น ไก่แจ้ ไก่อู ไก่ตะเภา ไก่เบตง ไก่ชน ซ่ึงส่วนใหญ่

๓. นั ก เ รี ย น นำ า ข้ อ มู ล จ า ก ก า ร ศึ ก ษ า ไก่พื้นเมืองจะเป็นสายพันธุ์ไก่ชน สังเกตได้จากแม่ไก่จะมีขนดำา หน้าดำา แข้งดำาและหงอนหิน แต่จะมี

แมพ่ ันธบ์ุ างส่วนทมี่ ีสีเทา สีทอง แต่หงอนกย็ งั เปน็ หงอนหนิ ซงึ่ เป็นลกั ษณะหงอนของไกช่ น

มาวิเคราะห์ร่วมกันว่า ถ้านักเรียน

ต้องการเล้ียงไก่พื้นเมืองเชิงพาณิชย์

จะตอ้ งมคี วามรคู้ วามเขา้ ใจในเรอื่ งใดบา้ ง

จ า ก น้ั น บั น ทึ ก ล ง ใ น แ ผ น ภ า พ ไก่แจ้ ไกอ่ ู ไกต่ ะเภา ไก่เบตง ไกช่ น

ความคิดบนกระดาน แล้วสรุปเป็น

ความคดิ รวบยอด ดังตัวอย่าง ไก่พื้นเมืองเป็นท่ีต้องการของตลาดตลอดท้ังปี และเน่ืองจากไก่พื้นเมืองมีลักษณะเด่น ได้แก่
เลีย้ งง่าย มีความตา้ นทานโรคสงู จาำ หน่ายไดร้ าคาดที ั้งเพศผ้แู ละเพศเมีย สามารถฟักไข่และเลย้ี งดูลูกเอง
โรงเรือน วัสด ุ และอุปกรณ์ ในหนึ่งปีแม่ไก่จะไข่อย่างน้อย ๔-๕ รุ่น รุ่นละ ๗-๑๐ ฟอง เนื้อแน่น มีรสชาติดี มีไขมันน้อย จึงทำาให้มี
ผ้สู นใจเล้ยี งไก่พนื้ เมืองกันมากขึน้
อาหารและนา้ำ วธิ กี ารเลีย้ ง ในชนบทนิยมเลี้ยงไก่พ้ืนเมืองแบบปล่อยให้หากินตามธรรมชาติและเล้ียงเป็นจำานวนน้อย
จะให้อาหารบา้ งเป็นคร้งั คราว สาำ หรับการเลี้ยงไก่พ้ืนเมอื งจำานวนมากจะเปน็ การเลี้ยงในโรงเรอื น ซง่ึ มีการ
โรคและการ การเล้ียงไก่ การจดั หาพนั ธ์ไุ ก่ สขุ าภิบาลอยา่ งดี มีวัสด ุ อุปกรณใ์ นการเลย้ี งเพียงพอกับจำานวนไก่
ป้องกนั โรค พืน้ เมอื ง
เชิงพาณิชย์

การจดั ทำาบญั ชี การจดั การผลผลิต
รายรับ-รายจ่าย และการจัดจาำ หน่าย

การเลอื กสถานที่เลี้ยง

การเล้ียงไกพ่ น้ื เมือง การเลยี้ งไก่พืน้ เมอื งในโรงเรือน
แบบปล่อยใหห้ ากนิ เองตามธรรมชาติ ทีผ่ เู้ ลีย้ งจัดหานำ้าและอาหารให้

อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

การนำามูลสัตว์มาผลิตแก๊สชีวภาพ ซึ่งสามารถนำาไปใช้ประโยชน์ในครัวเรือน เช่น นำาไปใช้หุงต้มอาหาร เป็นการ
ชว่ ยอนุรกั ษ์พลงั งานไฟฟ้าและแก๊สธรรมชาตอิ น่ื ๆ ท่มี ตี ้นทุนการผลติ สูง รวมถงึ กาำ จดั มลพิษทางกลิน่ ของมูลสัตวไ์ ด้

104

สุดยอดคู่มือครู 104 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ถา้ นกั เรยี นต้องการเลย้ี งสัตวเ์ ชงิ พาณิชย์สง่ิ แรกทค่ี วรศกึ ษาคือสิ่งใด
๑ ศึกษาการขนส่งผลผลิต
๒ ศึกษาการทำาบัญชรี ายรับ-รายจ่าย
๓ ศกึ ษาหาความรู้เก่ียวกับสตั วท์ ต่ี ้องการเลยี้ ง
๔ ศึกษาวิธีการจัดการผลผลิตและการจดั จำาหน่าย
๕ ศึกษาความตอ้ งการของตลาดหรือความนยิ มของผู้บรโิ ภค
(เฉลย ๕ เพราะการศกึ ษาความต้องการของตลาดหรอื ความนยิ มของผบู้ ริโภคเปน็ องค์ประกอบ

ท่จี ะนาำ มาตดั สินใจได้วา่ จะเล้ียงสัตว์ชนดิ ใดจงึ จะมีตลาดรองรับหรอื จาำ หนา่ ยได)้

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นสื่อสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพ่ือเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

๑. ประโยชนข์ องการเลีย้ งไกพ่ นื้ เมอื ง ep 2 ขั้นคิดวเิ คราะห์
การเลีย้ งไก่พน้ื เมืองมีประโยชนต์ อ่ การดาำ รงชีวติ และการประกอบอาชพี ดังน้ี
๑.๑ ไดอ้ าหารประเภทโปรตนี จากเนอ้ื และไขไ่ กไ่ ว้บรโิ ภคในชีวิตประจาำ วนั และสรปุ ความรู้
๑.๒ ประหยัดคา่ ใช้จ่ายเกยี่ วกับอาหารเลย้ี งไกไ่ ด ้ เพราะสามารถใชเ้ ศษอาหารและพืชผักท่ี
เหลอื จากการบรโิ ภคในครวั เรอื นมาเปน็ อาหารของไก ่ และประหยดั คา่ ปยุ๋ ใสต่ น้ ไมเ้ พราะใชม้ ลู ไกเ่ ปน็ ปยุ๋ ได้ ๔. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แล้วร่วมกันสำารวจ
๑.๓ สรา้ งอาชพี และสรา้ งรายไดจ้ ากการขายลกู ไก ่ เนอ้ื ไก ่ ไขไ่ ก ่ มลู ไก ่ ขนไก ่ และผลติ ภณั ฑ์ พ้ืนที่บริเวณโรงเรียนที่แตกต่างกัน
อาหารท่ีทำาจากไก ่ เชน่ ไกท่ อด ไก่ตม้ ไกย่ า่ ง ไกย่ อ แหนมไก่ แ ล้ ว ร่ ว ม กั น วิ เ ค ร า ะ ห์ ว่ า บ ริ เ ว ณ
๒. การเลือกสถานที่เลี้ยงไกพ่ น้ื เมอื ง ท่ีกลุ่มของตนเองสำารวจนั้นเหมาะกับ
การเลือกสถานที่เลี้ยงไก่พน้ื เมอื ง มขี ้อควรพิจารณา ดงั น้ี การเลยี้ งไกพ่ น้ื เมอื งหรอื ไม ่ เพราะเหตใุ ด
๒.๑ ควรเป็นที่เนินและเป็นที่ระบายนำ้าได้ดี เพ่ือป้องกันนำ้าท่วมในฤดูฝน หากบริเวณ จากน้ันรายงานผลการสำารวจ พร้อม
ใกลเ้ คยี งกนั เปน็ ทนี่ าจะดมี าก เนอื่ งจากเมอื่ ถงึ ฤดเู กบ็ เกยี่ วขา้ ว ขา้ วทตี่ กหลน่ จะเปน็ อาหารของไกพ่ นื้ เมอื ง บอกเหตุผลประกอบหน้าช้นั เรยี น
ทเ่ี ลี้ยงอยู่
๒.๒ ใกล้แหล่งนำ้าจืด เพราะไก่พ้นื เมอื งจาำ เปน็ ต้องมนี า้ำ จืดทสี่ ะอาดให้กนิ ตลอดเวลา ๕. นักเรียนทุกกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
๒.๓ สถานทีท่ ี่จะเลย้ี งไก่พื้นเมอื งไม่ควรเป็นทท่ี ่เี คยมีโรคระบาดมากอ่ น แลว้ เลอื กพน้ื ทบ่ี รเิ วณโรงเรยี นทเี่ หมาะสม
๒.๔ ควรอยู่ห่างจากแหล่งชุมชนพอสมควร เพ่ือป้องกันไม่ให้กล่ินและเสียงไปรบกวน กับการเล้ียงไก่พื้นเมืองมากที่สุด
หรือไปสรา้ งความราำ คาญใหก้ บั ชาวบา้ นใกลเ้ คยี ง โ ด ย เ ลื อ ก จ า ก พ้ื น ท่ี ที่ แ ต่ ล ะ ก ลุ่ ม
๒.๕ อยใู่ กลเ้ สน้ ทางคมนาคม เพอ่ื ความสะดวกและประหยดั คา่ ขนสง่ เชน่ การขนสง่ อาหาร ไดส้ ำารวจและออกมานาำ เสนอ และต้อง
และวัสดใุ นการเลี้ยงเขา้ มา หรือขนไกพ่ ื้นเมอื งออกไปจำาหนา่ ย เปน็ ไปตามขอ้ ควรพจิ ารณาในการเลอื ก
๒.๖ บริเวณท่ีเลี้ยงไก่พื้นเมืองควรมีต้นไม้เพ่ือบังแสงแดดในตอนกลางวันหรือตอนบ่าย สถานท่ีเลย้ี งไก่พนื้ เมอื ง
จะช่วยให้สถานที่เลี้ยงไก่พื้นเมืองมีความร่มเย็น ทำาให้ไก่พ้ืนเมืองไม่เครียดเกินไป ไก่พ้ืนเมืองจึงจะ
เจริญเตบิ โตไดด้ ี ๖. นกั เรยี นรว่ มกนั อภปิ ราย ตอบขอ้ สงสยั
๒.๗ ตอ้ งไม่ไกลจากบ้านพกั อาศัยของผ้เู ลี้ยงมากเกนิ ไป เพือ่ ความสะดวกในการดูแล โดยใช้คาำ ถาม ดังนี้
๒.๘ บริเวณที่เล้ียงไก่พื้นเมืองควรอยู่ในท่ีท่ีปลอดภัยจากขโมยและสัตว์ต่าง ๆ เช่น งู
พงั พอน สนุ ขั • หากนักเรียนจะเลี้ยงไก่พ้ืนเมือง
๓. การจดั หาพนั ธุ์ไก่พืน้ เมอื ง นักเรียนจะเลือกพันธ์ุไก่พื้นเมือง
การเร่ิมต้นเล้ียงไก่พ้ืนเมืองควรเลี้ยงจำานวนน้อย แล้วจึงค่อย ๆ เพ่ิมจำานวนมากขึ้น ท่ีมีลักษณะอย่างไร อายุเท่าไร
ซ่งึ กอ่ นเล้ยี งต้องจดั หาพันธ์ไุ ก่พืน้ เมอื ง โดยมขี อ้ ควรพจิ ารณาดงั นี้ เพราะเหตุใด
๓.๑ การเลอื กซอ้ื ไกไ่ วท้ าำ พนั ธ ุ์ ทาำ ไดโ้ ดยคดั เลอื กไกท่ ม่ี สี ขุ ภาพแขง็ แรงสมบรู ณ ์ รปู รา่ งใหญ ่
ตัวโต คอยาว ขนดกเปน็ มัน ไม่เปน็ โรค (ตัวอย่างคำาตอบ ซื้อพ่อพันธุ์แม่พันธุ์
๓.๒ ควรเลอื กพ่อพนั ธแุ์ ม่พนั ธ์ุท่ีมีลูกดก พอ่ พันธุม์ ีนำา้ หนกั ต้ังแต ่ ๒.๕ กโิ ลกรมั อายตุ ้งั แต่
๙ เดอื น แต่ไมเ่ กิน ๓ ป ี แม่พันธม์ุ นี ำา้ หนักไม่ตำ่ากวา่ ๑.๕ กิโลกรัม อายุตงั้ แต่ ๗ เดือน แตไ่ ม่เกนิ ๓ ป ี ทแี่ ขง็ แรง ไมเ่ ปน็ โรคมาเลยี้ งเพราะเมอ่ื ลกู ไก่
๓.๓ ซ้อื ไก่รุน่ มาเล้ยี ง แต่ราคาและการลงทนุ ค่อนขา้ งสงู
๓.๔ ซอ้ื ลูกไก่มาเล้ียง ราคาถกู แตใ่ ชเ้ วลาเล้ียงนาน เกิดมาเราจะรู้ประวัติ เน่ืองจากเราเลี้ยงเอง
๓.๕ ซื้อไข่ไก่ทม่ี เี ชอื้ มาฟกั เอง อาจใช้เครอื่ งฟกั หรือฝึกให้แมไ่ ก่ฟกั เอง
นอกจากน้ันยังเกิดความภูมิใจ หากลูกไก่
105

ทเ่ี ราเลย้ี งมอี ตั ราการรอดสงู และใหผ้ ลผลติ ด)ี

เสริมความรู้ ครูควรสอน

ผู้ท่ีเร่ิมเล้ียงไก่คร้ังแรก ควรเริ่มต้นด้วยการเล้ียงไก่รุ่นอายุ ๖-๘ สัปดาห์
โดยซ้ือจากฟาร์มท่ไี มม่ ปี ระวัติเปน็ โรคระบาด เนอ่ื งจากลกู ไก่ระยะน้ี ราคาไมแ่ พง
การเล้ยี งดไู ม่ตอ้ งใช้ความชาำ นาญมากนัก สามารถให้อาหารทีม่ รี าคาถูก หาได้ง่าย

105 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขั้นคิดวิเคราะห์
St
และสรุปความรู้
๔. โรงเรอื นและวสั ดุ อุปกรณเ์ ลยี้ งไก่พน้ื เมือง
๔.๑ โรงเรอื นสาำ หรบั เลยี้ งไกพ่ นื้ เมอื ง ไมม่ รี ปู แบบทตี่ ายตวั อาจเปน็ แบบเพงิ หมาแหงนกลาย
๗. นักเรียนศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับโรงเรือน และแบบหน้าจ่ัว หรือเลี้ยงไว้ใต้ถุนบ้าน ใต้ยุ้งฉาง แล้วแต่วัตถุประสงค์ของการเล้ียงและเงินทุน
โดยไมว่ ่าจะเป็นรูปแบบใด โรงเรอื นทดี่ ตี อ้ งมีลักษณะดังน้ี
และวัสดุ อุปกรณ์ท่ีใช้ในการเล้ียงไก่ ๑) สามารถป้องกันแดดและกนั ฝนไดด้ ี
จากนน้ั นกั เรยี นวเิ คราะหข์ อ้ มลู ทศ่ี กึ ษา ๒) ภายในโรงเรือนควรโปร่ง ไม่อับทึบ ไม่ช้ืนและระบายอากาศได้ดี แต่ไม่ถึงกับ

แ ล้ ว ว า ด ภ า พ โ ร ง เ รื อ น เ ล้ี ย ง ไ ก่ มลี มโกรก
ที่มีลักษณะเหมาะสมกับการเล้ียงไก่ ๓) ควรสรา้ งโรงเรอื นแบบประหยดั ใชส้ ง่ิ กอ่ สรา้ งทห่ี าไดง้ า่ ยในทอ้ งถน่ิ เชน่ ไมไ้ ผ ่ แฝก
พ้ืนเมอื งตามความเข้าใจของนกั เรียน หญ้าคา หรือหากมีเงินทุนมากอาจใช้ไม้เนื้อแข็งทำาเป็นเสาและโครงหลังคา ที่สำาคัญคือ สามารถดูแล
ทำาความสะอาดได้ง่าย และใช้นำา้ ยาฆ่าเชอ้ื โรคได้ท่ัวถงึ
๔) ป้องกันศัตรูตา่ ง ๆ ได้ด ี เช่น สุนัข แมว นก และหนู
๘. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์และแสดง ๕) หา่ งจากทพ่ี กั พอสมควร สะดวกตอ่ การเขา้ ปฏบิ ตั งิ าน ดแู ลไกพ่ น้ื เมอื ง มที ใี่ หอ้ าหาร
ความคิดเห็น โดยใช้คำาถาม ดงั น้ี และน้ำา

• พ้ืนโรงเรือนสำาหรับเลี้ยงไก่ ๖) พน้ื โรงเรอื นปูดว้ ยแกลบ ขี้เลอ่ื ย หรอื ฟางแหง้ หนาอยา่ งน้อย ๕ เซนตเิ มตร และ
พนื้ เมอื งควรปูด้วยสิ่งใด ควรเปล่ียนวสั ดุรองพ้นื โรงเรือนไกพ่ ื้นเมืองทุก ๆ ๓ เดอื น เมือ่ สงั เกตเหน็ ว่าวัสดรุ องพน้ื ดดู ซับความชน้ื ได้
ไม่ด ี โดยนำาไปทาำ ประโยชน์ในรปู ของปยุ๋ หรอื นาำ ไปใช้เปน็ สว่ นประกอบของปยุ๋ หมักได้
(ปูด้วยแกลบ ขี้เลื่อย หรือฟางแห้งหนา ๗) โรงเรอื นไกพ่ ้ืนเมอื งกว้าง ๑ เมตร ยาว ๒ เมตร สูง ๑ เมตร จะใชเ้ ลย้ี งไกพ่ ้นื เมอื ง
ขนาดใหญไ่ ด้ประมาณ ๖-๘ ตวั ถา้ มีขนาดกว้าง ๓ เมตร ยาว ๔ เมตร สงู ๒ เมตร กจ็ ะใชเ้ ลย้ี งไก่พื้นเมือง
อย่างน้อย ๕ เซนติเมตร และควรเปล่ียน ขนาดใหญไ่ ดป้ ระมาณ ๓๐-๔๐ ตวั
วัสดุรองพื้นโรงเรือนไก่พื้นเมืองทุก ๆ ๘) ในโรงเรือนด้านท่ีฝนสาดหรือแดดส่องมาก ๆ โดยเฉพาะมุมที่วางรังไข่ ควรมี

๓ เดอื น) ผา้ ใบ หรอื วัสดอุ นื่ ทีส่ ามารถกนั ฝนและบงั แดดได้ เช่น กระสอบ หญา้ แฝก หรอื เสือ่ เกา่ ๆ

สุดยอดคู่มือครู 106 106

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ขอ้ ใดไม่ใชล่ ักษณะเดน่ ของไกพ่ ันธ์ุพ้นื เมอื ง
๑ แขง้ ขาว หงอนยาว
๒ ขนดาำ หน้าดำา แข้งดำา
๓ เน้ือแน่น มรี สชาติดี ไขมันน้อย
๔ เล้ียงง่าย มคี วามตา้ นทานโรคสูง
๕ สามารถฟกั ไข ่ และเลี้ยงดูลกู ได้เอง
(เฉลย ๑ เพราะไก่พันธุ์พ้ืนเมอื งส่วนใหญ่เป็นสายพนั ธ์ไุ กช่ น แม่ไก่จะมแี ข้งดาำ หน้าดาำ ขนดาำ หงอนหิน
เล้ยี งงา่ ย มีความต้านทานโรคสงู สามารถฟกั ไขแ่ ละเลีย้ งดลู กู เอง เน้อื แน่น มรี สชาติด ี ไขมันน้อย)

ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันส่ือสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

aseanSt

๔.๒ วสั ดุ อปุ กรณ์ที่จำาเปน็ สำาหรับเลย้ี งไกพ่ น้ื เมอื ง มีดังนี้ ep 2 ขน้ั คดิ วิเคราะห์
๑) ภาชนะใส่อาหาร ควรเลือกใช้อุปกรณ์ราคาถูกที่หาได้ง่ายในท้องถ่ิน เช่น
และสรปุ ความรู้
กระบอกไมไ้ ผผ่ า่ ซีก หรอื ยางนอกของรถยนต์ผา่ ซกี ถา้ มีงบประมาณมากอาจซอ้ื ทใี่ ห้อาหารไก่แบบแขวน
ถังกลมท่ีนิยมกัน สำาหรับภาชนะใส่อาหารเลี้ยงลูกไก่พื้นเมืองในระยะแรกควรใช้ถาดหรือภาชนะตื้น ๆ ๙. นักเรียนแต่ละคนออกมานำาเสนอ
และมีจำานวนเพยี งพอกับจำานวนไก่พื้นเมืองทเี่ ล้ยี ง รูปแบบโรงเรือนเล้ียงไก่ที่มีลักษณะ
เหมาะสมกับการเล้ียงไก่พื้นเมือง

ตามความเข้าใจของตนเอง พร้อมทั้ง

อธิบายเหตุผลประกอบหน้าช้ันเรียน

โดยมเี พอื่ นรว่ มใหข้ อ้ เสนอแนะเพม่ิ เตมิ

จากนั้นร่วมกันวิเคราะห์และแสดง

กระบอกไม้ไผ่ผา่ ซกี ใส่อาหารไก่ ยางนอกของรถยนตผ์ ่าซกี ใส่อาหารไก่ ความคดิ เหน็ เกย่ี วกบั ภาชนะทใี่ สอ่ าหาร
แ ล ะ ภ า ช น ะ ท่ี ใ ส่ น้ำ า โ ด ย บั น ทึ ก

ลงในแผนภาพความคิด ดงั ตัวอย่าง

กระบอกไม้ไผผ่ า่ ซีก ยางนอกรถยนตผ์ า่ ซกี

ทีใ่ ห้อาหารไกแ่ บบแขวนถังกลม ถาดใหอ้ าหารลูกไกพ่ ้ืนเมอื ง ภาชนะใสอ่ าหาร

๒) ภาชนะใส่น้ำา อาจจะใช้ไม้ไผ่ผ่าซีก ถ้วยฐาน อ่างดินเผา หรือจะซ้ือภาชนะใส่นำ้า
แบบขวดสาำ เร็จรูปท่ที ำาจากพลาสตกิ มาใช้กไ็ ด้

ทีใ่ หอ้ าหารไก่ ถาดใสอ่ าหาร
แบบแขวนถังกลม

อ่างดินเผา ภาชนะใสน่ ้ำาแบบขวด อ่างดนิ
ภาชนะใสน่ ้าำ
107

ภาชนะใสน่ ้าำ แบบขวด

107 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ข้ันคิดวิเคราะห์
St
และสรุปความรู้
๓) รังฟักไข่ เป็นส่ิงจำาเป็นและต้องมี
ให้ครบตามจำานวนแม่ไก่พื้นเมือง เพ่ือป้องกันปัญหา
๑๐. นักเรียนร่วมกันยกตัวอย่างอาหาร แมไ่ กพ่ ื้นเมืองแย่งรงั ฟักไขก่ นั ขนาดของรงั ไข่ควรกวา้ ง ๑ ฟุต
ยาว ๑ ฟตุ สงู ๘ นวิ้ แลว้ ใชฟ้ างหญา้ แหง้ รองเพอื่ ปอ้ งกนั ไขแ่ ตก
สาำ หรบั เลย้ี งไกพ่ น้ื เมอื งทน่ี กั เรยี นรจู้ กั รังฟักไข่ท่ีใช้กันอยู่ท่ัว ๆ ไป อาจจะใช้เข่ง บุ้งก๋ี หรือตะกร้า
ใหม้ ากทส่ี ดุ แลว้ บนั ทกึ ลงในแผนภาพ เก่า ๆ ไปวางไว้ให้ไก่พื้นเมืองไข่ก็ได้ ที่สำาคัญท่ีต้ังของรังไข่

ความคดิ ดงั ตัวอยา่ ง ควรอยใู่ นทมี่ ิดชิด ไม่โดนแดดและฝน มฉิ ะนั้นไขไ่ กจ่ ะเนา่ เสยี
ไม่ฟักออกเป็นตัว เม่ือมีการฟักไข่ไปครอกหน่ึงควรเปลี่ยน
ขา้ วโพด วัสดรุ องไข่ใหม่ รังฟักไข่

หญ้าสด อาหาร รำาข้าว ๔) คอนนอน ตามธรรมชาติไก่พ้ืนเมือง
ขา้ วเปลือก สำาหรบั เล้ียงไก่ กระดกู ปน่ จะไม่นอนบนพ้ืนดิน แต่ชอบนอนบนต้นไม้ หรือคอนไม้
ดังนั้น การสร้างโรงเรือนเลี้ยงไก่พ้ืนเมืองควรมีคอนนอนไว้
พนื้ เมือง มมุ ใดมมุ หนง่ึ เพอ่ื ใหพ้ กั ผอ่ นในเวลากลางคนื ขอ้ สาำ คญั ไมค่ วร
สร้างให้แคบจนเกินไป เพราะจะทำาให้ไก่พ้ืนเมืองนอนแออัด
ถ่ัวตา่ ง ๆ ไสเ้ ดอื น หรือแยง่ ทน่ี อนกันได้
ปลายข้าว
คอนทีไ่ ก่นอน

๕) สุ่มหรือกรง ในกรณีที่ต้องการอนุบาลลูกไก่พื้นเมืองในระยะแรก เพื่อให้ลูกไก่
พ้ืนเมืองมีความแข็งแรงพอท่ีจะว่ิงหรือเดินตามแม่ไก่พ้ืนเมืองน้ัน ควรเตรียมสุ่มไว้ ๑-๒ ใบ เพ่ือใช้ขัง
แม่ไกพ่ ื้นเมืองและลกู ไกพ่ ้นื เมืองใน ๑-๒ สัปดาห์แรก หากจะใชก้ รงควรทาำ เปน็ กรงขนาดเลก็ โดยยกให้สูง
จากพนื้ ประมาณ ๒๐-๓๐ เซนติเมตร

สุ่ม กรง
108

สุดยอดคู่มือครู 108

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นส่ือสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

๕. อาหารและน้าำ สำาหรบั ไก่พ้ืนเมอื ง ep 2 ขน้ั คดิ วเิ คราะห์

และสรปุ ความรู้

อาหารเป็นส่งิ จำาเปน็ สำาหรับการเจริญเตบิ โตของไกพ่ ื้นเมือง สว่ นน้าำ ช่วยในการดดู ซึม ๑๑. นักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ว่าอาหาร
และยอ่ ยอาหาร การให้อาหารและน้ำาสาำ หรับไกพ่ น้ื เมอื ง จึงต้องให้อย่างเพยี งพอกบั สำ า ห รั บ ไ ก่ พ้ื น เ มื อ ง ท่ี นั ก เ รี ย น
ความตอ้ งการของไก่ ยกตวั อยา่ ง อาหารชนดิ ใดใหป้ ระโยชน์
อย่างไรต่อไก่พื้นเมืองและเป็นอาหาร
อาหารสำาหรับไก่พ้นื เมืองทีห่ าได้ง่ายในทอ้ งถิ่น มีดงั นี้ ที่ มี อ ยู่ ใ น ท้ อ ง ถ่ิ น ห รื อ ต้ อ ง ซ้ื อ ม า
๕.๑ อาหารประเภทโปรตีน ไดจ้ ากแมลง ปลวก หนอน ไสเ้ ดือน ปลาปน่ เพอ่ื สรา้ งเนอ้ื หนงั แลว้ สรุปเปน็ ความเขา้ ใจของนักเรยี น

ขน เลบ็ และเลือด จากน้ันร่วมกันวิเคราะห์และแสดง
๕.๒ อาหารประเภทคาร์โบไฮเดรต ได้จากรำา ปลายข้าว ข้าวโพดปน่ กากมนั สาำ ปะหลงั ปน่ ความคิดเห็นเกี่ยวกับอาหารสำาหรับ
เลยี้ งไกพ่ นื้ เมอื งทหี่ าไดง้ า่ ยตามทอ้ งถนิ่
เพื่อให้ความอบอ่นุ แก่รา่ งกาย และพลงั งานในการเคลื่อนไหว โดยใช้คำาถาม ดังนี้
๕.๓ อาหารประเภทไขมนั ไดจ้ ากกากถั่วเหลือง กากมะพร้าว ไขมนั สัตว์ กากงา เมลด็ ถ่ัว
• อาหารไก่ประเภทโปรตีนได้จาก
ชนดิ ต่าง ๆ ช่วยใหพ้ ลังงานและความอบอุน่ ส่งิ ใดบา้ ง
๕.๔ อาหารประเภทแร่ธาตุ ได้จากเปลือกหอยป่น กระดูกป่น เพ่ือช่วยสร้างเสริมกระดูก
(ตัวอย่างคำาตอบ แมลง ปลวก หนอน
และเปลอื กไข่
๕.๕ อาหารประเภทวติ ามิน ไดจ้ ากหญา้ สด ขา้ วโพด ใบกระถิน รำาขา้ ว ปลาป่น พชื ผกั ชนิด ไส้เดอื น)
• อาหารประเภทคาร์โบไฮเดรต
ตา่ ง ๆ เพอ่ื ใช้เป็นสารอาหารช่วยสร้างเสรมิ ความแขง็ แรงและตา้ นทานโรค
ได้จากสิ่งใดบา้ ง
การให้นำ้าและอาหารไกพ่ ้ืนเมอื ง โดยหลักการแล้ว ไก่พนื้ เมืองตอ้ งการนา้ำ และอาหารท่ีดี (ตวั อยา่ งคำาตอบ รำา ปลายข้าว ข้าวโพดปน่
มคี ณุ ภาพ ทม่ี พี รอ้ มทง้ั โปรตนี คารโ์ บไฮเดรต ไขมนั แรธ่ าต ุ และวติ ามนิ ซง่ึ มพี รอ้ มในอาหารสาำ เรจ็ รปู
แตก่ ารเลยี้ งไกพ่ นื้ เมอื งในชนบท จะเปน็ การเลยี้ งเพอ่ื รบั ประทานในครวั เรอื น โดยปลอ่ ยใหไ้ กพ่ นื้ เมอื ง กากมันสาำ ปะหลงั ป่น)
หาอาหารกินเองตามธรรมชาติ ถ้าต้องการเลี้ยงเพ่ือจำาหน่ายเป็นอาชีพ ผู้เลี้ยงต้องเอาใจใส่ให้มาก • อาหารประเภทไขมันได้จาก
ไม่ปล่อยให้ไก่หานำ้าและอาหารกินเองตามธรรมชาติ เพราะอาหารท่ีได้อาจไม่เพียงพอต่อการ
เจรญิ เตบิ โต โดยมีแนวทางดงั น้ี สิ่งใดบ้าง
( ตั ว อ ย่ า ง คำ า ต อ บ ถั่ ว เ ห ลื อ ง
ให้นาำ้ สะอาดต้ังไว้ให้ไกก่ ินตลอดเวลาที่ตอ้ งการ และเปลี่ยนนำ้าทกุ วัน
ให้อาหารผสมหรือใช้หัวอาหารไก่สำาเร็จรูป ผสมในรำาข้าวหรือปลายข้าวทุกเช้า-เย็น กากมะพร้าว ไขมนั สัตว)์
เพิ่มเติมจากอาหารท่ีไก่หากินตามปกติ และให้อาหารไก่หลายอย่างผสมกัน เช่น ข้าวโพดป่น ข้าวเปลือก • อาหารประเภทแร่ธาตุได้จาก
กากถวั่ เหลือง ปลาปน่
ให้เปลือกหอยป่นผสมเกลือป่น หญ้าสด ใบกระถินหรือผักบุ้งสด ต้ังไว้ให้ไก่กิน สงิ่ ใดบา้ ง
ตลอดเวลา (ตัวอย่างคำาตอบ เปลือกหอยป่น
ให้อาหารอยา่ งเพยี งพอ ถา้ ไก่อ่มิ แลว้ จะกนิ อาหารชา้ ลง และจะคยุ้ เข่ียเลน่
กระดูกป่น)
109 • อาหารประเภทวิตามินได้จาก

เสริมความรู้ ครูควรสอน สง่ิ ใดบา้ ง
(ตัวอย่างคำาตอบ หญ้าสด ข้าวโพด
ข้าวโพด ที่จะนำามาเลี้ยงไก่ เกษตรกรควรพิจารณาให้ดีก่อนจะนำาไปให้ไก่กิน
เพราะข้าวโพดที่มีความช้ืนสูงจะเกิดเช้ือราได้ง่าย ทำาให้มีการปนเป้ือน ใบกระถิน ราำ ขา้ ว พืชผักต่าง ๆ)
ของสารพษิ หลายชนิด โดยเฉพาะอะฟลาทอกซิน ซึง่ เปน็ อันตรายต่อไก่มาก

109 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขน้ั คิดวเิ คราะห์
St
และสรุปความรู้
๖. วิธีการเลีย้ งไก่พ้ืนเมอื ง
การเล้ียงไก่พื้นเมอื งแบง่ ตามลกั ษณะการเลย้ี งได ้ ๒ วิธ ี ดังนี้
๑๒. นักเรียนกลุ่มเดิมส่งตัวแทนออกมา การเล้ียงไก่แบบปล่อยใหไ้ กห่ าอาหารกินเอง ใชเ้ งนิ ทนุ น้อยและเลี้ยงไกจ่ ำานวนน้อย

จับสลากเลอื กวิธีการเลยี้ งไก่พ้ืนเมอื ง การเล้ียงไกแ่ บบจัดหาอาหารใหใ้ นโรงเรอื น ใช้เงนิ ทุนมากและเลี้ยงไกจ่ าำ นวนมาก
ดังนี้ นอกจากน้ีหากแบ่งการเลี้ยงไก่ตามวัตถุประสงค์ในการนำาผลผลิตไปใช้ จะแบ่งได้ ๒ วิธี
ดังนี้

• การเลี้ยงไก่แบบปล่อยให้ไก่ การเลี้ยงไก่พ้ืนเมืองเพ่ือรับประทานเน้ือและจำาหน่ายเน้ือ เป็นการเลี้ยงไก่ต้ังแต่อายุ
หาอาหารกนิ เอง ๐-๖ สัปดาห์ และอายุ ๗-๑๖ สัปดาห์
การเล้ียงไก่พื้นเมืองเพื่อรับประทานไข่และจำาหน่ายไข่ เป็นการเลี้ยงไก่สาวอายุ
• การเล้ียงไก่แบบจัดหาอาหาร ๑๗-๒๖ สปั ดาห์และไกพ่ อ่ พันธุ์แม่พันธุอ์ าย ุ ๒๖-๗๒ สัปดาห์

ให้ในโรงเรือน ๗. โรคและการปอ้ งกันโรคทีเ่ กิดกับไก่พน้ื เมือง
• การเล้ียงไก่เพ่ือรับประทานเนื้อ ปัญหาท่ีสำาคัญที่สุดในการเลี้ยงไก่พื้นเมือง คือ การเกิดโรค เช่น โรคนิวคาสเซิล โรค
ฝีดาษไก ่ โรคอหิวาต์ โรคหลอดลมอักเสบ นอกจากนย้ี งั มโี รคพยาธ ิ เชน่ พยาธไิ สเ้ ดือน พยาธินัยน์ตาไก ่
และจำาหนา่ ยเนือ้
• การเล้ียงไก่เพ่ือรับประทานไข่ และเหา ไร หมดั
๗.๑ โรคนิวคาสเซิล โรคระบาดไก่ที่ร้ายแรงท่ีสุด มีระบาดทั่วไป ถ้าเกิดขึ้นในฝูงใด
และจาำ หนา่ ยไข่ มกั จะทำาให้ตายหมดเลา้ ในไก่ใหญท่ าำ ใหไ้ ขล่ ด
อาการ ปกตจิ ะแสดงอาการปว่ ยหลังได้รบั เช้อื โรคเป็นเวลา ๓-๖ วนั โดยแสดงอาการ
หายใจลำาบาก มีเสียงดังในเวลาหายใจ มีน้ำามูกไหล ท้องเสีย กระตุก คอบิด ขาและปีกเป็นอัมพาต
เมอื่ จบั สลากแลว้ ใหแ้ ตล่ ะกลมุ่ รว่ มกนั บางตัวท้องเสียเป็นสีเขียว แม่ไก่ที่กำาลังไข่จะหยุดไข่ทันที และมักจะตายภายใน ๑ อาทิตย์
ศกึ ษาขอ้ มลู ทเี่ กยี่ วขอ้ งกบั การเลย้ี งไก่ ไก่ทีห่ ายจากโรคน้มี กั จะพิการ คอบิด ขาและปกี ใช้งานไม่ได้ดี และจะเปน็ ตวั อมโรคต่อไป

พื้นเมืองวิธีท่ีกลุ่มตนเองจับสลากได้ สาเหตุและการตดิ ต่อ เกดิ จากไวรัสชนดิ หน่ึง การตดิ ต่อของโรคเป็นไปอย่างรวดเรว็
โดยติดต่อโดยตรงในไก่ป่วยท่ีอยู่ใกล้ชิดกัน กินนำ้าและอาหารร่วมกัน หรือชำาแหละไก่ท่ีป่วยและ
ร่วมกันวิเคราะห์ข้อดี-ข้อเสียของ ตายด้วยโรคน้ี ซ่ึงในซากไก่จะมีไวรัสอยู่ในปริมาณสูงมากพอท่ีจะแพร่ระบาดไปยังไก่ตัวอื่น ๆ ในเล้า
การเล้ียงไก่พื้นเมืองวิธีน้ัน ๆ แล้ว และไกบ่ รเิ วณใกลเ้ คียงได้
๗.๒ โรคฝีดาษไก่ โรคระบาดท่ีพบได้มากในลูกไก่และไก่รุ่น ติดต่อได้รวดเร็วมาก
เตรียมข้อมูลเพ่ืออภิปรายร่วมกับ มกั จะทาำ ให้ไกต่ ายเป็นจาำ นวนมาก ตวั ท่ีไมต่ ายจะแคระแกรน็ ไม่เจรญิ เตบิ โตเทา่ ทคี่ วร
เพื่อนกลุ่มอ่ืน เพ่ือให้เกิดความเข้าใจ อาการ หลังจากไก่ไดร้ บั เชื้อโรคแลว้ ประมาณ ๑ อาทิตย์จะแสดงอาการ ซ่งึ อาจพบได ้
ทีต่ รงกัน ๒ ลักษณะ คอื

๑) ตุ่มฝีดาษลักษณะคล้ายหูดเกิดขึ้นตามผิวหนังบริเวณท่ีไม่มีขน เช่น บริเวณหน้า

หงอน เหนียง หนังตา และขา ระยะแรกเป็นเมด็ ตุม่ เล็ก ๆ ต่อมาจะค่อย ๆ ใหญข่ ึ้น ท่หี วั ของฝเี ป็นแผลมี

สะเก็ดสนี ำ้าตาลปิดอย ู่ ต่อมาจะแห้งและลอกหลดุ ออกไป

๒) ตุ่มฝีดาษชนิดท่ีเป็นแผล เกิดขึ้นในลำาคอ ทำาให้กินอาหารลำาบาก น้ำาลายไหลยืด

มกี ลิ่นเหมน็ มาก อาจทำาใหไ้ ก่ตายได้

110

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

อาหารในข้อใดทช่ี ่วยใหไ้ ก่พื้นเมืองที่เลีย้ งแข็งแรงและตา้ นทานโรคไดด้ ี
๑ ปลวก ข้าวโพด
๒ ปลาปน่ รำาข้าว
๓ ไส้เดือน กากงา
๔ กากมะพรา้ ว เมล็ดถั่ว
๕ กากมนั สำาปะหลงั กระดกู ปน่
(เฉลย ๒ เพราะปลาป่น และราำ ขา้ ว เป็นอาหารประเภทวติ ามินชว่ ยสร้างเสรมิ ความแขง็ แรงและตา้ นทานโรค)

สุดยอดคู่มือครู 110

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันส่ือสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพ่ือเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

สาเหตุและการติดต่อ เกิดจากไวรัสชนิดหน่ึง การติดต่อของโรคสามารถติดต่อได้ ep 2 ขน้ั คดิ วิเคราะห์
หลายทาง เชน่ แผลทเี่ กดิ จากถกู ของมคี ม แผลจากการจิกตีกนั ในฝงู และยุงซ่งึ เปน็ พาหะท่สี าำ คัญในการ
นำาเชื้อโรคไประบาดในไก่ตัวอื่น โดยยุงกินเลือดสัตว์ป่วยในระยะที่มีเชื้อโรคอยู่ในกระแสเลือด เชื้อโรค และสรปุ ความรู้
กจ็ ะเข้าไปอยใู่ นตวั ยงุ เมอ่ื ยุงไปกัดดูดเลอื ดไก่อกี ตวั หน่ึงกจ็ ะปล่อยเช้ือโรคเข้าไปทำาให้ไกเ่ ปน็ โรค
๗.๓ โรคอหิวาต์ โรคติดต่อร้ายแรงท่ีพบได้ในไก่ เป็ด ห่าน และนกอีกหลายชนิด ๑๓. นกั เรยี นศกึ ษาขอ้ มลู เกย่ี วกบั โรคและ
ระบาดได้ทกุ ฤดกู าล การป้องกันโรคท่ีเกิดกับไก่พ้ืนเมือง
อาการ ถ้าเป็นอย่างร้ายแรงไก่อาจตาย โดยไม่แสดงอาการให้เห็น ถ้าเป็นไม่ร้ายแรง จากนั้นร่วมกันวิเคราะห์และอภิปราย
ไก่อาจจะป่วยเป็นแรมเดือน มีอาการหงอยซึม เบื่ออาหาร กระหายน้ำาจัด ท้องเสีย อุจจาระมีสีเหลือง โดยใช้คาำ ถาม ดังนี้
หรือเขยี ว หงอนและเหนยี งมสี คี ลำา้ กว่าปกติ ในตวั ท่ีเป็นอยา่ งเร้อื รงั เหนยี งจะบวม บางตวั จะบวมทีข่ อ้ ขา
ทำาให้เดินไม่สะดวก • หากนักเรียนเลี้ยงไก่พ้ืนเมือง
สาเหตแุ ละการตดิ ตอ่ เกดิ จากแบคทเี รยี ชนดิ หนง่ึ ทเี่ ขา้ สรู่ า่ งกายของไกจ่ ากการสมั ผสั นกั เรยี นจะมวี ธิ กี ารในการปอ้ งกนั และ
หรือทางน้ำาลาย เช่น การกินอาหารหรือนำ้าท่ีมีแบคทีเรียเข้าไป ไก่ตัวน้ันจึงป่วยแล้วติดต่อกันภายในเล้า ควบคุมโรคท่ีจะเกิดกับไก่พื้นเมือง
การติดต่อไปกบั อปุ กรณ์การเลี้ยง คน และสัตวเ์ ลย้ี ง เช่น สุนัข แมว นก หนู อยา่ งไร
๗.๔ โรคหลอดลมอักเสบ โรคติดต่อทางระบบหายใจ เกิดได้กับไก่ทุกอายุ แต่ใน
ลกู ไกเ่ ล็กจะติดโรคนไ้ี ด้ง่ายกว่า และตายมากกว่าในไกใ่ หญ ่ (ตัวอย่างคำาตอบ ให้วัคซีนป้องกันโรค
อาการ ไก่จะแสดงอาการคลา้ ยเปน็ หวัด โดยเฉพาะในลกู ไก่จะมอี าการหายใจลาำ บาก อยา่ งสมำา่ เสมอ)
อ้าปากเวลาหายใจและมีเสียงดังครืดคราด ตาแฉะ หงอยซึม ลูกไก่มักตายเพราะหายใจไม่ออก
เนื่องจากจะมีน้ำาเมือกอุดในหลอดลม ส่วนแม่ไก่จะตายน้อยกว่า แต่มีผลกระทบต่อการออกไข่ ทำาให้
ไขล่ ดลงอยา่ งรวดเรว็ คุณภาพของไขไ่ ม่ดี เชน่ เปลือกไขบ่ าง นิ่ม ขรขุ ระ ไขข่ าวเหลวเปน็ นำา้ ฟักออกเปน็
ตวั นอ้ ย
สาเหตุและการตดิ ตอ่ เกิดจากไวรสั ชนดิ หนึ่ง การตดิ ต่อของโรคเปน็ ไปอย่างรวดเรว็
ไก่จะได้รับเช้ือโรคโดยการหายใจนำาเชื้อโรคท่ีปลิวฟุ้งอยู่ในอากาศ หรือการกินอาหารหรือน้ำาที่มีเชื้อโรค
ปนเป้อื นเข้าไป
๗.๕ โรคพยาธภิ ายนอก โรคทส่ี ร้างความรำาคาญใหแ้ กไ่ กท่ ้งั กลางวันและกลางคืน
อาการ ไก่หงอยซึม สุขภาพไก่อ่อนแอ ซูบผอมลง โลหิตจาง และความต้านทาน
โรคลดลง
สาเหตุและการติดต่อ เกิดจากเหา หมัด ไร ทอี่ าศยั อยตู่ ามผิวหนังและขนไก่ โดยเหา
หมัด ไร จะดูดเลือดและกัดกินผิวหนังและขนไก่ ติดต่อได้โดยกระโดดไปเกาะผิวหนังและขนของไก่
ทใ่ี กลช้ ิดกัน

111

เสริมความรู้ ครูควรสอน

ถา้ พบสตั ว์ปกี ตายผิดสังเกต อาจมีสาเหตมุ าจากโรคระบาดรวมถงึ ไข้หวัดนกให้ปฏบิ ตั ิ ดังนี้
๑. โทรศัพทแ์ จ้งใหเ้ จ้าหน้าทม่ี าตรวจสอบหาสาเหตุ
• ในเขต กทม. แจง้ สาำ นกั งานเขตหรือกรมปศุสตั ว์
• ต่างจังหวัดแจ้งเจ้าหน้าทเี่ ทศบาลหรือเจา้ หน้าท่ีปศสุ ตั ว์
๒. เกบ็ ซากสตั วบ์ างตวั ใสล่ งในถงุ โดยตอ้ งสวมถงุ มอื ยาง แลว้ รดั ปากถงุ ใหแ้ นน่ สง่ ตรวจหาสาเหตุ
การตายของสัตว์ปีก ส่วนซากที่เหลือให้นำาไปฝังหรือเผา หากใช้วิธีฝังควรราดด้วยนำ้ายาฆ่าเช้ือ
หรอื โรยปนู ขาว

111 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังเกต รวบรวมข้อมูล ขั้นคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ขั้นคดิ วิเคราะห์
St
และสรุปความรู้
๗.๖ โรคพยาธิไส้เดือน เป็นโรคพยาธิท่ีพบว่า เป็นอันตรายต่อไก่อายุระหว่าง ๑-๓ เดือน
ส่วนไกท่ ม่ี ีอายุเกิน ๓ เดือน จะเป็นอันตรายไดน้ อ้ ยกว่า เพราะรา่ งกายของไกเ่ ร่ิมแขง็ แรงข้นึ
๑๔. นักเรียนคิดประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า อาการ ไก่ซูบผอม เบื่ออาหาร ขนหย็อง ปีกตก เติบโตช้า ท้องเสีย ถ้ามีพยาธิมาก
ใ ห้ มี คุ ณ ลั ก ษ ณ ะ อั น พึ ง ป ร ะ ส ง ค์ ลกู ไก่อาจตายภายใน ๑๐ วนั ในไกใ่ หญ่จาำ นวนไขจ่ ะลดลงจนสงั เกตเหน็ ไดช้ ดั
ด้านอยู่อย่างพอเพียง โดยคิดวิธีการ สาเหตุและการตดิ ตอ่ เกิดจากไก่กินไขพ่ ยาธริ ะยะติดตอ่ ท่ปี นออกมากบั อุจจาระ
เพม่ิ มลู คา่ ใหก้ บั ไกพ่ น้ื เมอื งหลาย ๆ วธิ ี ๗.๗ โรคพยาธินัยน์ตาไก ่ โรคพยาธิทพ่ี บได้เสมอในไกท่ ่เี ล้ยี งแบบปลอ่ ยให้หากนิ ตามทร่ี ก
แล้วสรปุ เปน็ ความคดิ รวบยอด หรอื ในเล้าท่ีมแี มลงสาบอาศยั อยู ่
๑๕. นักเรียนกลุ่มเดิม ระดมความคิด อาการ ไก่จะกะพริบตาบ่อย ๆ น้ำาตาไหล ถูตากับหัวปีก พยาธิจะรบกวนตาไก่
ทำาให้ตาอักเสบเป็นหนอง ตาบวมปิดและจะพบพยาธินัยน์ตาไก่ตัวเล็ก ๆ สีขาว ยาวประมาณ
คร่งึ เซนตเิ มตร ซ่อนอยทู่ ม่ี มุ ตาดา้ นหัวตาของไก่
สาเหตุและการติดต่อ เกิดจากแมลงสาบ ซ่ึงเป็นพาหะช่ัวคราวที่พยาธิจะไป
ห า วิ ธี ก า ร เ ล้ี ย ง ไ ก่ พ้ื น เ มื อ ง ห รื อ เจริญเติบโตจากไข่เป็นตัวอ่อนอยู่ภายในตัวแมลงสาบ เม่ือไก่กินแมลงสาบเข้าไปก็จะติดโรคพยาธิน้ี
เลี้ยงสัตว์เชิงพาณิชย์ แล้วร่วมกัน ตัวออ่ นพยาธจิ ะเคลอ่ื นตวั จากปากของไก่เข้าไปทางชอ่ งจมกู แลว้ เขา้ ไปในทอ่ นำ้าตาไปสู่ท่หี ัวตา
เ ลื อ ก แ น ว ท า ง ที่ เ ห ม า ะ ส ม ที่ สุ ด วธิ ีปอ้ งกันและควบคุมโรคที่จะเกดิ กบั ไก่พืน้ เมอื ง มีแนวทางดงั น้ี
๑. ให้วัคซีนป้องกันโรคสม่ำาเสมอ การให้วัคซีนจะได้ผลดีที่สุดถ้าร่างกายของไก่
เพอ่ื นาำ ไปเสนอรว่ มกบั เพอ่ื นแตล่ ะกลมุ่ แขง็ แรง ไม่เป็นโรค วัคซนี มีคณุ ภาพด ี เก็บรักษาดี โดยตอ้ งเก็บในท่ีเยน็ เช่น ใส่กระติกนา้ำ แข็งหรอื ตเู้ ย็น
๑๖. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันเลือก ไม่ควรให้ถูกแสงแดดจะทำาให้วัคซีนเส่ือมใช้ไม่ได้ผล เครื่องมือที่ใช้กับวัคซีนต้องสะอาด ผ่านการ

เล้ียงไก่พื้นเมือง หรือสัตว์ชนิดอื่น ต้มฆ่าเช้ือโรค และฉีดวัคซีนให้ครบตามขนาดท่ีกำาหนด การให้วัคซีนเพ่ือป้องกันโรคมีวิธีการ
ในเชิงพาณิชย์ท่ีเหมาะสมกับท้องถิ่น ดังนี้

ของนกั เรยี น ชนดิ วคั ซนี อายุไก่ วธิ ีใช้ ขนาดวคั ซีน ระยะคุ้มโรค

นวิ คาสเซลิ (ชนดิ หยอดจมกู ) ๑-๓ วนั หยอดจมูก ๑-๒ หยด ควรทาำ ครัง้ ท่สี อง เมอื่ ไกอ่ าย ุ

๒๑ วัน

นวิ คาสเซลิ (ชนดิ หยอดจมกู ) ๒๑ วัน หยอดจมูก ๑-๒ หยด ควรทำาวัคซีนนวิ คาสเซลิ ชนิด
แทงปกี อกี ครง้ั เมอ่ื ไกอ่ าย ุ ๒-๓ เดอื น

นิวคาสเซลิ (ชนดิ แทงปกี ) ๒-๓ เดอื น ใช้เข็มคูแ่ ทงปกี ๑-๒ ครัง้ ๖ เดอื น

ฝีดาษไก่ ๗ วนั ใช้เข็มคแู่ ทงปกี ๑ ครง้ั ๑ ปี

อหิวาต์ไก่ ตัง้ แต ่ ๑ เดอื น ฉดี เขา้ กล้ามเน้ือ ๑ ซี.ซี. ๓ เดือน และฉีดซำา้ ทกุ ๓ เดือน

หลอดลมอกั เสบ ๑๔ วัน หยอดจมูก ๑-๒ หยด ๓ เดอื น ทำาซำา้ ทกุ ๓ เดือน หา้ มใช้
หรอื ตา วคั ซนี น้พี ร้อมกับวัคซีนนิวคาสเซลิ
ควรใช้วัคซนี ชนิดน้หี า่ งกนั
ไมน่ ้อยกว่า ๑ อาทติ ย์

112

สุดยอดคู่มือครู 112

ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นส่ือสารและน�าเสนอ ขั้นประเมินเพ่ือเพิ่มคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

๒. โรคพยาธิตา่ ง ๆ มวี ธิ ีการรกั ษาดังน้ี aseanSt

๒.๑ โรคพยาธิภายนอก การรักษาทำาได้โดยใช้ยากำาจัดพยาธิภายนอก เช่น ep 2 ขน้ั คดิ วิเคราะห์
มาลาไทออนและโรทโิ นนใชล้ ะลายนาำ้ ฉดี พน่ บรเิ วณเลา้ ไกแ่ ละกรงไกเ่ ปน็ ประจาำ อยา่ ใหโ้ ดนตวั ไก ่ ขณะพน่
จะต้องระวังเพราะเป็นสารอันตราย โดยใช้มาลาไทออน ๕% แต่อาจใช้ละลายน้ำาอย่างอ่อน ๆ และสรุปความรู้
ในขนาดเพียง ๐.๕% จุ่มตัวไก่ลงในนำ้ายา เพ่ือฆ่าหมัดหรือไรตามตัวไก่ท่ีใช้ทั่ว ๆ ไป ได้แก่ โล่ติ๊น
(หางไหลแดง) ทุบแช่น้ำาให้น้ำาขาวออกแล้วผสมน้ำาพอประมาณ จับไก่ลงจุ่มในนำ้ายาเพื่อฆ่าหมัดหรือไร ๑๗. นกั เรยี นรว่ มกนั วางแผนการเลยี้ งสตั ว์
หรือใช้ยาผงสำาเร็จรูปโรยตามตัวไก่โดยตรง หรืออาจใช้ยาสูบอย่างฉุนแช่นำ้าในปีบให้เข้มข้นแล้วจับตัวไก่ เชงิ พาณชิ ยท์ เี่ ลอื กไวใ้ นดา้ นการจดั หา
จุ่มลงไป หรือตำายาสูบอย่างฉุนให้ป่นแล้วนำาไปโรยตามรังไข่และบริเวณเล้าไก่ หรือให้ทำาที่เกลือกฝุ่น พนั ธส์ุ ตั ว ์ การสรา้ ง โรงเรอื นและจดั หา
โดยนำากล่องส่ีเหล่ียมลึกประมาณ ๑ คืบ ใช้ยาสูบอย่างฉุนตำาให้ป่นเป็นแป้งผสมกับปูนขาว (หรือข้ีเถ้า) วัสดุ อุปกรณ์ อาหารและนำ้าที่ต้องใช้
และดินใส่ไว้ในลงั ราดนา้ำ เลก็ น้อยวิธนี ้ีจะช่วยลดเหาและไรไก ่ ประหยดั คา่ ใชจ้ า่ ย และไดผ้ ลดี ในการเล้ียงสัตว์ชนิดน้ัน โรคและ
๒.๒ โรคพยาธิไส้เดือน การป้องกันและกำาจัดพยาธิ ทำาได้โดยทำาความสะอาดคอก การป้องกันโรค การจัดการผลผลิต
กวาดอุจจาระบอ่ ย ๆ แลว้ นำาไปทิ้งใหไ้ กลจากท่เี ลี้ยงไก่ หรือเอาไปใสถ่ ังไม้ ๒ ช้นั ซึ่งระหวา่ งกลางใส่ขเี้ ลอ่ื ย และการแบ่งหน้าที่รับผิดชอบดูแล
และมีฝาปิด และทิ้งไว้ ๒ อาทิตย์ ไข่พยาธิจะถูกทำาลาย นำาอุจจาระไปใช้เป็นปุ๋ยได้ อย่าให้คอกชื้นแฉะ สัตว์เล้ียง
และให้คอกถูกแสงแดดเสมอ เล้ียงลูกไก่บนตะแกรงลวดตาข่ายจะป้องกันพยาธิได้ดี ใช้ยาปิปเปอราซีน
ชนิดแคปซูล ขนาด ๒๐๐ มิลลิกรัม ต่อน้ำาหนักตัวไก่ ๑ กิโลกรัม หรือใช้ผสมลงในอาหารให้ไก่กิน
ในขนาด ๐.๕% เมอ่ื ไก่อายไุ ด ้ ๒-๓ เดอื น ไม่ควรให้อาหารมากเกินไป ควรผสมให้ไก่กนิ อาหารได้หมด
ในวันเดียว หรืออาจจะให้ไก่อดอาหารก่อนให้ยาก็ได้ เพ่ือทำาให้ไก่อยากกินอาหารมากข้ึน ในวันท่ีให้
ยาถ่ายพยาธิและให้ยาถ่ายพยาธิซ้ำาเป็นระยะ ๆ ทุก ๓-๔ เดือน จะช่วยให้ไก่แข็งแรงสมบูรณ์ หรือใช้
หมากแข็งที่ใช้กินนำามาแช่นำ้าให้อ่อนตัวแล้วตำาให้ละเอียด ป้ันให้เป็นเม็ดขนาดเมล็ดข้าวโพดให้ไก่กิน
ตัวละ ๑ เมด็
๒.๓ โรคพยาธินัยน์ตาไก่ การป้องกันและรักษา ต้องกำาจัดแมลงสาบให้หมดไปจาก
บริเวณเลา้ ไก่ รักษาความสะอาดของเล้าไก ่ และทเ่ี ก็บอาหาร ไม่ใหร้ กเป็นทีอ่ าศัยของแมลงสาบ การรกั ษา
โดยใช้ไม้พันสำาลี เขี่ยก้อนหนองท่ีนัยน์ตาออกแล้วใช้นำ้าเกลือหรือนำ้ามะเกลือ หรืออาจใช้ยาฉุนแช่น้ำา
จนได้น้ำาสีชาอ่อน ๆ หยอดนัยน์ตาไก่ แล้วเขี่ยพยาธิออก หยอดตาด้วยยาหยอดตาที่มียาปฏิชีวนะ
เช่น คลอแรมเฟนนิคอล เพือ่ ลดการอักเสบของตา วันละ ๒ ครงั้ เช้าและเย็น ประมาณ ๒-๓ วัน จนกว่า
จะหายเปน็ ปกต ิ
๓. จัดการด้านสุขาภิบาลให้ดี ถ้าการสุขาภิบาลไม่ดีจะเป็นสาเหตุให้ไก่สุขภาพไม่แข็งแรง
และเป็นโรคต่าง ๆ ได้ง่าย ซึ่งการจัดการด้านสุขาภิบาลที่ดีน้ันทำาได้โดย ดูแลทำาความสะอาดเล้าและ
ภาชนะต่าง ๆ ท่ีวางไว้ในเล้าไก่และบริเวณใกล้เคียงด้วยนำ้ายาฆ่าเชื้อโรค ไม่ปล่อยให้เล้าชื้นแฉะ
เพราะจะเป็นที่หมักหมมของเชื้อโรค สร้างเล้าให้อากาศถ่ายเทได้สะดวก กำาจัดแหล่งน้ำาสกปรกรอบ
บริเวณบ้าน เล้าไก่ และใกล้เคียง อาหารไก่ต้องมีคุณภาพดี อาหารท่ีกินไม่หมดให้ท้ิง มีน้ำาสะอาดให้ไก่
กินตลอดเวลา ถ้ามีไก่ป่วยไม่มาก ควรกำาจัดและจัดการเผาหรือฝังให้เรียบร้อย จะช่วยกำาจัดโรคได้เป็น
อย่างดี ห้ามท้ิงซากไก่ลงแหล่งน้ำา เพราะเชื้อโรคจะแพร่กระจายไปได้ กำาจัดซากไก่โดยวิธีเผาหรือฝัง
ไม่ควรนำาไปจำาหน่าย เพราะจะทำาให้เกิดโรคแพร่ระบาด และเม่ือมีโรคระบาดเกิดขึ้น เจ้าของไก่ควร
ตดิ ตอ่ หารอื กบั สัตวแพทยโ์ ดยเรว็
113

113 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 3 ขน้ั ปฏิบัติ
St และสรปุ ความรู้
หลังการปฏบิ ตั ิ
๘. การจดั การผลผลิตและการจัดจาำ หน่ายไกพ่ ้นื เมอื ง
๑๘. นักเรียนร่วมกันสร้างโรงเรือนสำาหรับ เม่ือเล้ียงไก่พื้นเมืองจนถึงระยะท่ีสามารถจำาหน่ายเป็นลูกไก่ ไก่พ้ืนเมืองหนุ่มสาว หรือ
เลี้ยงไก่พ้ืนเมืองหรือสัตว์ชนิดอื่น ไข่ไก่พ้นื เมืองได้ จะต้องมีการจดั การผลผลติ โดยคัดขนาดลูกไก่ คัดขนาดไกพ่ ื้นเมอื งหนมุ่ สาว คัดขนาด
ท่ีได้เลือกไว้ แล้วจัดหาอุปกรณ์ ไข่ไก่ แล้วบรรจุลงในภาชนะเพื่อขนส่งไปยังสถานท่ีจำาหน่าย เช่น ตลาดในชุมชน สหกรณ์โรงเรียน
ดงั ตัวอยา่ ง

ที่จำาเป็นไว้ในโรงเรือน โดยบริเวณ

ที่ จ ะ ส ร้ า ง โ ร ง เ รื อ น เ ลี้ ย ง สั ต ว์ น้ั น

ต้ อ ง ไ ด้ รั บ อ นุ ญ า ต จ า ก ค รู แ ล ะ

ผู้อำานวยการโรงเรียน รวมถึงข้ันตอน

การสรา้ งโรงเรอื นควรอยใู่ นความดแู ล ลูกไก่บรรจใุ นลังกระดาษเจาะรู ไกพ่ น้ื เมอื งหน่มุ สาวบรรจุในกรงพลาสตกิ

ของครูผู้สอนอย่างใกล้ชิด เพราะ

มีอุปกรณ์ที่อาจก่อให้เกิดอันตราย

และตอ้ งใชอ้ ปุ กรณท์ กุ ชนดิ ดว้ ยความ

ระมัดระวัง

๑๙. นักเรียนจัดหาพันธ์ุสัตว์และดำาเนิน ไขไ่ ก่บรรจใุ นถาดกระดาษ ไข่ไก่บรรจุในถาดพลาสตกิ
การเล้ียงตามที่ได้วางแผนไว้จนได้
ผลผลติ ท่ีต้องการ จากน้ันนาำ ผลผลติ สำาหรับการจัดจำาหนา่ ยไก่พ้นื เมอื งจะตอ้ งมกี ารประชาสมั พันธ์ แนะนำาผลผลติ ทจี่ ะจำาหนา่ ย
ไปจำาหน่าย และจัดทำาบัญชีรายรับ- ให้ผู้ซื้อรู้จักด้วยการใช้สื่ออินเทอร์เน็ต ใบปลิว ป้ายโฆษณา เครื่องขยายเสียง โฆษณาหรือบอกต่อไปยัง
รายจ่าย เพื่อนและครูในโรงเรียน เพื่อนบ้าน จากนั้นจำาหน่ายผลผลิตโดยมีการส่งเสริมการขายร่วมด้วย เช่น
ซ้อื ลูกไก่ ๒๐๐ ตัว แถมลกู ไก่ ๕ ตวั ซอ้ื ไขไ่ ก่ ๑๐๐ ถาด แถมไข่ไก่ ๒ ถาด
นอกจากนี้ ควรมีการนำาผลผลิตไก่พ้ืนเมืองมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์อ่ืน เพื่อเพิ่มมูลค่า

ในการจาำ หน่าย เชน่ การทาำ ไก่ย่าง แหนมไก่ ไก่ยอ ไก่หย็อง ลกู ชนิ้ ไก่

ปลอดภัยไว้ก่อน

การเล้ียงสัตว์ปีก เช่น นก เป็ด ไก่ ให้ปลอดภัยจากโรคไข้หวัดนกอย่างยั่งยืน ทำาได้โดยปรับระบบ
การเลี้ยงสัตว์ปีกจากแบบปล่อยให้หากินเองเป็นการเลี้ยงระบบปิด ให้วัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดนกแก่
สตั วป์ ีก แยกไกป่ ่วยไปทาำ ลาย โดยการฝังกลบ เผา

114

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ขอ้ ใดเป็นการเพิม่ มูลคา่ ใหก้ ับผลผลิตของไก่

๑ การทำาลกู ชิน้ ไก่ (เฉลย ๔ เพราะผลผลติ ท่ีได้จากไก ่ ได้แก ่ ไขไ่ ก่ ขนไก่
๒ การทาำ ไก่ทอด มูลไก ่ดงั นนั้ การทาำ ลูกขนไก่ จึงเปน็ การเพ่มิ มลู คา่ ใหก้ ับ
๓ การทำาแหนมไก่ ผลผลติ ของไก)่
๔ การทาำ ลูกขนไก่

๕ การทาำ เขา้ เกรยี บไก่

สุดยอดคู่มือครู 114

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ข้ันส่ือสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพื่อเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

๙. การจัดทาำ บัญชีรายรับ-รายจา่ ย ep 3 ขั้นปฏิบตั ิ
หลังจากหาตลาดเพ่ือจำาหน่ายไก่พ้ืนเมืองได้แล้ว ต้องมีการบันทึกบัญชีรายรับ-รายจ่าย และสรปุ ความรู้
เพื่อจะได้ทราบผลการดำาเนินการเลี้ยงไก่พ้ืนเมืองว่ามีกำาไรหรือขาดทุน หากมีกำาไรจะเป็นการสร้างขวัญ หลงั การปฏิบตั ิ
และกาำ ลงั ใจใหแ้ กผ่ ปู้ ระกอบการ หากขาดทนุ จะไดท้ าำ ใหท้ ราบสาเหตแุ ละปรบั ปรงุ แกไ้ ขได ้ การบนั ทกึ บญั ช ี
รายรับ-รายจ่ายและการประเมินผลการดำาเนินงานควรทำาทุก ๖ เดือน หรือ ๑ ปี และจัดทำาบัญชี ๒๐. นกั เรยี นร่วมกนั สรปุ หลกั การ ดงั น้ี
แยกเปน็ ๒ เล่ม ได้แก่ บญั ชีรายจา่ ยและบัญชรี ายรับ ดงั ตัวอยา่ ง • การเลย้ี งสตั วเ์ ชงิ พาณชิ ยช์ ว่ ยทาำ ให้

สมุดบญั ชีรายจ่ายสำาหรับการเลย้ี งไก่พนื้ เมอื งเชงิ พาณิชย์ ผเู้ ลย้ี งเกดิ ความสนกุ สนาน เพลดิ เพลนิ
มอี าหารไวบ้ รโิ ภคในครวั เรอื น มรี ายได้
วนั /เดอื น/ปี รายการ จาำ นวน หน่วยละ รวมเงิน จากการจำาหน่ายผลผลติ สรา้ งรายได้
ให้แก่คนในชุมชน หากต้องการ
ค่าไม้ไผ่และคา่ วัสดุ (ตาข่ายพลาสติก - - ๑,๕๐๐ เ ลี้ ย ง ไ ก่ พื้ น เ มื อ ง ใ น เ ชิ ง พ า ณิ ช ย์
ตะแกรงลวด) สาำ หรับทำาคอกและคา่ แรงเหมาจ่าย ๔๐ ตัว ๓๐ ๑,๒๐๐ ใหไ้ ดผ้ ลด ีตอ้ งคดั เลอื กพนั ธท์ุ เ่ี หมาะสม
คา่ ลูกไก่พ้นื เมือง ๔ ถุง ๑๘๐ ๗๒๐ เล้ียงดูอย่างเอาใจใส่ให้อาหารและนำ้า
คา่ อาหารไก่ อย่างเพียงพอ ให้วัคซีนป้องกัน
ค่าใช้จ่ายอืน่ ๆ (ค่านา้ำ มันรถ ค่ายารักษาโรค) - - ๕๐๐ โรคระบาด สุขาภิบาลโรงเรือน
ค่าแรงงานเหมาจ่าย (ตลอดระยะเวลาเลยี้ งด)ู ๑ คน ๑,๕๐๐ ๑,๕๐๐

รวมเงินรายจา่ ย ๕,๔๒๐

สมดุ บัญชรี ายรบั สาำ หรับการเล้ยี งไก่พืน้ เมอื งเชงิ พาณิชย์ ท่ีอยู่อาศัย และจัดการผลผลิต
เพ่ือนำาไปจาำ หนา่ ยอย่างมืออาชพี
วนั /เดอื น/ปี รายการ จาำ นวน หน่วยละ รวมเงนิ
(กโิ ลกรมั ) (บาท) (บาท)

คร้ังท่ี ๑ ขายไก่ ๑๕ ๑๕๐ ๒,๒๕๐
ครง้ั ท ี่ ๒ ขายไก่ ๑๗ ๑๕๐ ๒,๕๕๐
คร้ังที่ ๓ ขายไก่ ๑๙ ๑๕๐ ๒,๘๕๐
ครัง้ ท ่ี ๔ ขายไก่ ๑๗ ๑๕๐ ๒,๕๕๐

รวมเงินรายรบั ๖๘ ๑๐,๒๐๐

สรุปผล ผลิตผลเลยี้ งไกพ่ ื้นเมือง ระยะเวลา ๑๖ สปั ดาห์ จาำ นวน ๔๐ ตัว ได้น้าำ หนกั รวมทงั้ ส้ิน
๖๘ กิโลกรัม จาำ หนา่ ยกโิ ลกรมั ละ ๑๕๐ บาท เปน็ เงิน ๑๐,๒๐๐ บาท

รายรับ จำาหน่ายได้เงินรวมทัง้ สิ้น ๑๐,๒๐๐ บาท

รายจา่ ย เปน็ เงินรวมท้งั สิ้น ๕,๔๒๐ บาท

กาำ ไร รวมท้ังสน้ิ ๔,๗๘๐ บาท

115

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ข้อใดเป็นการเลือกสถานท่เี ลยี้ งไก่พ้นื เมืองไดอ้ ยา่ งเหมาะสม

๑ เลย้ี งไก่พนื้ เมอื งใกล้โรงสี (เฉลย ๓ เพราะการเลีย้ งไก่พน้ื เมืองใกล้ทุ่งนา
๒ เลย้ี งไกพ่ ืน้ เมอื งใกลแ้ ม่นาำ้ ทำาให้มีแหล่งอาหารสำาหรับไก่ ในเวลาที่เก็บเกี่ยว
๓ เลีย้ งไกพ่ น้ื เมอื งใกล้ทุง่ นา ข้าวแล้วจะมีเมล็ดข้าวเปลือกหล่นอยู่ในทุ่งนา
๔ เลยี้ งไกพ่ ้ืนเมอื งใต้ถนุ บา้ น สามารถนำามาเปน็ อาหารเลีย้ งไกพ่ นื้ เมืองได)้
๕ เลยี้ งไกพ่ ้นื เมืองกลางหมู่บา้ น

115 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังเกต รวบรวมข้อมูล ข้ันคิดวิเคราะห์และสรุปความรู้

Gathering Processing

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

St Step 4

ขน้ั สอื่ สารและนา� เสนอ สรุปความรู้
การเล้ียงสัตว์เชิงพาณิชย์เป็นอาชีพเพื่อสร้างรายได้ ต้องมีความรู้ด้านการตลาด การดูแลสัตว์
๒๑. นักเรียนแบ่งหน้าที่กันเพื่อออกมา ทเี่ ล้ยี ง การทำาบันทกึ คา่ ใช้จา่ ย และการจดั จำาหน่าย
รายงานผลการปฏิบัติงานหน้าช้ันเรียน
ตามหวั ขอ้ ต่อไปน้ี อาชีพน่ารู้
พนักงานสัตวบาล เป็นผู้ที่ทำางานเก่ียวกับการเลี้ยงและดูแลสัตว์ในทุกกระบวนการผลิต เร่ิมตั้งแต่
• วธิ กี ารเล้ียงสตั วเ์ ชงิ พาณิชย์ การคัดสรรวัตถุดิบท่ีจะมาใช้เป็นอาหารสัตว์ การจัดการสภาพแวดล้อมในการเล้ียง โรงเรือน การจัดการ
• ลักษณะของผลผลิตที่ได้และ ด้านสายพันธ์ุและการขยายพันธ์ุสัตว์ ตลอดจนการจัดการควบคุม ดูแลผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการเล้ียงสัตว์
ใหม้ ีคณุ ภาพเปน็ ไปตามความตอ้ งการของผบู้ ริโภค
การจดั การผลผลติ
• รายรับ-รายจ่ายจากการจาำ หน่าย เว็บไซต์แนะนำา
• การเพม่ิ มลู คา่ ใหส้ ัตว์ที่เล้ยี ง ปศศุ าสตร์ นวิ ส์ http://pasusart.com
• ปัญหาและอุปสรรคในการ

เลี้ยงสัตว์เชิงพาณิชย์และแนวทาง
แก้ไข

5ep ขน้ั ประเมินเพอ่ื เพ่ิมคณุ ค่า จุดประกายโครงงาน
บรกิ ารสังคม
และจิตสาธารณะ นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันสืบค้นข้อมูลเก่ียวกับการเล้ียงสัตว์เชิงพาณิชย์ในท้องถ่ินตนเอง
จากแหล่งการเรยี นรตู้ ่าง ๆ จากน้ันรว่ มกนั วางแผนและเลี้ยงสตั ว ์ นำาเสนอผลงานในรปู แบบโครงงาน
๒๒. นักเรียนนำารายได้จากการจำาหน่าย
ผ ล ผ ลิ ต สั ต ว์ ที่ เ ล้ี ย ง เ ชิ ง พ า ณิ ช ย์
ไปใช้ในกิจกรรมเพ่ือพัฒนาโรงเรียน
หากผลผลิตมีมากให้นำาไปประกอบ
อาหารกลางวัน หรือแจกจ่าย
ใหช้ าวบา้ นในชมุ ชน

116

สุดยอดคู่มือครู 116

ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ ขั้นส่ือสารและน�าเสนอ ข้ันประเมินเพื่อเพ่ิมคุณค่า

Applying and Constructing the Knowledge Applying the Communication Skill Self-Regulating

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

แนวคา� ตอบ

คาำ ถามพัฒนากระบวนการคิด ๑. ทำาให้ผู้เลี้ยงเพลิดเพลิน มีอาหาร
รบั ประทาน มีอาชีพ มรี ายได้
๑. การเลย้ี งสัตว์เชงิ พาณชิ ย์มคี วามสาำ คัญต่อการดำารงชวี ิตและอาชีพอย่างไร
๒. ถา้ ตอ้ งการเลยี้ งสตั ว์เชิงพาณิชยใ์ ห้ประสบความสำาเร็จควรทำาอยา่ งไร ๒. ๑) ควรมคี วามรเู้ กย่ี วกบั สตั วท์ จี่ ะเลย้ี ง
๓. เพราะเหตุใดการเล้ยี งสัตว์เชิงพาณชิ ยผ์ ู้เล้ียงต้องมคี วามซ่ือสัตย์ตอ่ ลูกค้า ๒) มีทัศนคติทด่ี ตี ่อการเลยี้ งสัตว์
๔. นักเรียนจะศกึ ษาหาความร้เู กยี่ วกบั สตั ว์ทต่ี ้องการเล้ียงโดยวธิ ใี ด ๓) มีความอดทนขยันหม่นั เพียร
๕. ถ้าต้องการเล้ยี งไกแ่ บบลงทนุ นอ้ ย นักเรียนจะมีแนวทางอยา่ งไร ๔) มคี วามรูเ้ กยี่ วกับการทำาธรุ กจิ
๖. สถานทเ่ี ลยี้ งไกพ่ ืน้ เมืองทด่ี คี วรมีลักษณะอยา่ งไร ๕) มีความซ่ือสัตย์สุจริตต่อลูกค้า
๗. โรคไก่ท่ีสาำ คญั ทค่ี วรปอ้ งกนั ด้วยการให้วัคซีนมีอะไรบา้ ง
๘. การเลยี้ งไก่เชงิ พาณชิ ยท์ ่สี อดคลอ้ งกับหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี งมีแนวทางอย่างไร หรือผูบ้ รโิ ภค
๙. นกั เรียนจะนาำ ความรู้เรอ่ื งการเลี้ยงไก่พืน้ เมอื งเชิงพาณชิ ย์ไปใช้ประโยชน์อย่างไร ๓. เพราะจะทาำ ใหล้ กู คา้ เกดิ ความประทบั ใจ
๑๐. นักเรยี นจะเพ่ิมมูลค่าผลผลติ ของไกพ่ ้ืนเมอื งไดอ้ ย่างไร
ชน่ื ชอบและเป็นลูกคา้ ของเราตอ่ ไป
กจิ กรรมสรา้ งทักษะชีวติ และอาชีพ ๔. อ่านหนังสือเกี่ยวกับการเลี้ยงสัตว์

๑. นกั เรยี นเลือกสัตว์ท่ีตอ้ งการเล้ียง ๑ ชนิด แลว้ อธิบายเหตผุ ลประกอบ สบื คน้ ขอ้ มลู จากอนิ เทอรเ์ นต็ สอบถาม
๒. นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันสำารวจการขายผลิตภัณฑ์สัตว์ในตลาดของชุมชน แล้ววิเคราะห์ว่า ผมู้ ีประสบการณ์
ควรเลยี้ งสตั ว์ประเภทใดเพอ่ื จาำ หน่าย พร้อมบอกเหตผุ ลประกอบหน้าช้ันเรยี น ๕. เลย้ี งแบบปล่อยใหไ้ ก่หากินเอง
๓. นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันศึกษาข้อมูลเก่ียวกับสัตว์ที่สนใจเลี้ยงเชิงพาณิชย์ ๑ ชนิด วางแผน ๖. ๑) ควรเปน็ ทเี่ นนิ และเปน็ ทร่ี ะบายนา้ำ ไดด้ ี
การเลีย้ งแล้วเขยี นหรือพมิ พเ์ ป็นรายงาน ๒) ใกลแ้ หล่งนา้ำ จดื
๔. นักเรียนแบ่งกลุ่มร่วมกันเล้ียงไก่พื้นเมือง หรือสัตว์ชนิดอ่ืนท่ีเหมาะสมท่ีจะเล้ียงในท้องถิ่น ๓) ไม่เป็นทท่ี ี่เคยมีโรคระบาด
ของตนเองจนได้ผลผลิตท่ีต้องการ จากน้ันนำาไปจำาหน่าย ทำาบัญชีรายรับ-รายจ่าย แล้วรายงาน ๔) ห่างไกลแหลง่ ชมุ ชน
ผลการปฏบิ ัตงิ านหน้าชน้ั เรยี นตามหวั ขอ้ ตอ่ ไปน้ี ๕) ใกลเ้ สน้ ทางคมนาคม
๔.๑ วิธกี ารเลีย้ งสัตวเ์ ชิงพาณชิ ย์ ๖) มีต้นไม้บงั แสงแดด
๔.๒ ลักษณะของผลผลิตที่ไดแ้ ละการจัดการผลผลติ ๗) ไมไ่ กลบ้านของผู้เลยี้ ง
๔.๓ รายรับและรายจ่ายจากการจำาหนา่ ย ๘) ปลอดภัยจากขโมยและสตั ว์อน่ื ๆ
๔.๔ การเพิ่มมูลค่าสตั ว์ทเ่ี ลีย้ ง ๗. โรคนวิ คาสเซิล โรคฝดี าษไก่
๔.๕ ปัญหาและอปุ สรรคในการเลยี้ งสตั ว์เชงิ พาณิชยแ์ ละแนวทางแก้ไข โรคอหวิ าต์ไก่ โรคหลอดลมอกั เสบ
๘. การใชอ้ าหารเลย้ี งไกท่ หี่ าไดต้ ามทอ้ งถน่ิ
117 การเล้ียงไกบ่ นบ่อปลา
๙. เลีย้ งไก่พ้ืนเมอื งเพอื่ จำาหน่าย
ตัวชี้วัด ง ๑.๑ ม.๔-๖/๒ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๒ เป็นรายได้เสรมิ ให้แกค่ รอบครวั
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๕ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๓ ๑๐. นำาเน้ือไก่มาปรุงอาหารจำาหน่าย
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๑ ง ๑.๑ ม.๔-๖/๔ นำาเอน็ ขอ้ ไกม่ าทาำ แหนมจำาหนา่ ย
ง ๑.๑ ม.๔-๖/๖

117 สุดยอดคู่มือครู