หนังสือโอวาทสี่ของท่านเหลี่ยวฝาน ฉบับสมบูรณ์

ชว ยเหลือท่วั หนา

มีขนุ นางทานหน่งึ แซอ ้งิ เม่อื ตอนท่ีทา นอยูในวัยกลางคน ไดเปนซ่ิว
ฉายแลว แตยังไมไ ดเ ปน ขนุ นาง จึงไปน่งั ทองตาํ ราทชี่ ายเขาแหง หนงึ่ ซ่ึง
ปลอดจากผูคนมารบกวน มเี สียงปศาจรอ งระงมชมุ นมุ กนั อยูใ นบรเิ วณนั้น
ทานแซอง้ิ กไ็ มก ลัว อยูมาคืนหน่ึง ทา นไดย นิ เสยี งปศ าจคยุ กันวา มผี ูห ญิงผู
หนง่ึ สามเี ดนิ ทางไปหากนิ ยังแดนไกลนานแลวไมก ลบั มา พอ ผวั แมผ ัวก็
เลยบังคบั ใหแตงงานเสียใหม ผูหญิงไมยอม จะมาแขวนคอตายบริเวณน้ีใน
คืนพรงุ น้ี ปศ าจตนหนึง่ ซงึ่ ผกู คอตายมาเหมอื นกนั เม่ือมีคนมาแทนกจ็ กั ได
ไปเกดิ ใหมเสียที ทา นแซอง้ิ ไดย นิ เขาก็บงั เกิดความเหน็ ใจผูห ญงิ คนน้ขี ึน้
มาจบั ใจ จึงนาํ ทน่ี าของตนไปขายอยา งเงียบๆ ไดเงนิ มาสีต่ าํ ลึง เขยี นจด
หมายข้นึ มาฉบับหน่ึง แลว สง ไปยงั บา นของแมผ ัวพอผัวของผหู ญิงคนนนั้
พอ แมเหน็ จดหมาย กร็ วู า ไมใชลายมอื ของบุตรตน พากันสงสัย แตแลว กล็ ง
ความเหน็ วา จดหมายน้ันอาจปลอมกนั ได แตเงินนัน้ ถาไมใ ชลกู แลวจะเปน
ใครสงมาใหเลา ก็เชอื่ กันวาลกู ของตนคงสขุ สบายดี จึงสง เงนิ มาใหพ อ แม
ใช ก็เลยกลับใจไมบงั คบั ใหล กู สะใภไปแตง งานใหม ตอ มาบตุ รชายของตน
กลบั มา สามภี รรยากไ็ ดอ ยูกินเปน ปกติสขุ ตลอดมา

อยูม าอีกคนื หนึ่ง ทานแซองิ้ ก็ไดย นิ ปศ าจพูดวา

“ ฉันนะ จะมีคนตายแทนแลวเชียวนา แตซ วิ่ ฉายนท่ี าํ เสียเร่อื งหมด”

ปศาจอีกตนหน่ึงกพ็ ูดขึ้นวา “ งนั้ เรากช็ วยกันฆา เสียเถอะ”

ปศาจตนแรกบอกวา “ไมไ ดหรอก เพราะเทพเจาเบอ้ื งบนเห็นเขา
เปนคนใจดี ไดแตง ตัง้ ใหเ ขาเปนขุนนางในยมโลก ใครกท็ ําลายเขาไมไ ด
เสยี แลว”

ทานแซองิ้ ไดฟง เชนนั้น กย็ ่ิงมีกาํ ลงั ใจที่จะทําดียิง่ ๆ ข้ึน ยามเกิด
ทุพภิกขภยั กน็ าํ ขาวและอาหารไปแจกจายแกผอู ดอยาก ยามเม่ือญาตมิ ติ ร
เดอื ดรอ น ก็ชวยเหลอื อยางเตม็ ความสามารถ ยามประสบภยั พบิ ัติ กไ็ มเ คย
โทษฟาโทษดนิ กลบั โทษตนเองวา ไดกออกุศลกรรมมาจงึ ยอมรับสถาน
การณอ ันเลวรายไดอ ยางสงบ เมือ่ ไดเปนขุนนางแลว ลกู หลานก็ยงั ไดเ ปน
ขุนนางอกี มากมาย

ชว ยตองทันที

มีซ่ิวฉายทานหน่ึงแซสวี๋ย บิดาเปน ผมู ั่งคั่งในเมอื งซูโจว มีอยปู ห นึ่ง
ฝนแลงมาก ทานจงึ ใหชาวนาทํานาของทานฟรี ไมเกบ็ คาเชานาเลย เปนตัว
อยา งอนั ดีงาม ที่เจาของนาท้ังหลายก็ปฏบิ ตั ิตามเชน กัน ไมเพียงเทา นนั้ ทาน
ยงั นาํ ขาวทีเ่ ก็บไวมาแจกจายแกค นยากไรอกี ดวย พอตกกลางคนื กไ็ ดยนิ
เสียงปศาจมารอ งวา

“แมจ ะพูดสกั พนั ครง้ั หรอื สักหมื่นครง้ั ขาพเจาขอยนื ยันวาเปนความ
จรงิ ทซี่ ิ่วฉา ยในตระกูล สว๋ยี นจี้ ะไดเปน จวย่ี เ หยนิ แลว ”

ปศ าจรองติดตอกนั นาน จนกระทง่ั วนั หนึ่ง เมอ่ื มีการสอบไลซ่ิวฉาย
ทา นนกี้ ็ไปสอบกับเขาดว ย ปรากฏวาสอบไดเปน จว๋ยี เหยินจริงตามทปี่ ศ าจ
มารอง บดิ าของทานเห็นวา การทําดเี พียงเทา น้ี ยงั ไดผลดถี ึงเพยี งนี้ ทานก็
ย่ิงมมุ านะทําดยี ิ่งๆ ขึ้น สะพานชาํ รุดทา นก็ใหคนไปซอ มเสยี ใหดี ถนนหน
ทางขรุขระสญั จรไมสะดวก ทา นก็ใหคนไปซอ มใหเ รียบรอย ภิกษุท่ีไมม ี
โยมอปุ ฏฐาก ทา นก็ทาํ สํารบั กบั ขา วไปถวายทุกวัน ใครขาดแคลนขา วปลา
อาหารเสื้อผา และอนื่ ๆ ทา นกเ็ จือจนุ อยเู สมอ ไมใ หอ ดอยากยากไร ไมวา
ใครจะมเี รือ่ งทกุ ขร อนอยา งไร ทา นชวยไดเ ปน ชว ยทนั ที ตอ มาปศาจกม็ า
รองอกี ทุกคืนวา

“แมจ ะพดู สกั พันครงั้ หรือหมืน่ คร้ัง ขาพเจา ขอยนื ยนั วา เปนความจรงิ
ที่จว่ยี ในตระกลู สวยี่ น ้ี จะไดเ ปน ขุนนางผูใ หญที่มีตําแหนงสงู สุดในภูธร”
ตอมากเ็ ปนเชนนัน้ จริงๆ

การใหความยุติธรรมเปน ความย่ิงใหญ

มีขุนนางอีกทา นหนงึ่ แซถ ู รบั ราชการอยใู นเรือนจําท่ีเมอื งเจียฟาง
ทานพักอยใู นเรือนจํา มีเวลาวา งทา นกจ็ ะไปคยุ กับพวกนกั โทษ เพือ่ จะไดร ู
ความจรงิ วา นักโทษนนั้ ทําผิดจรงิ หรือเปลา ปรากฏวา มีนักโทษหลายคนที่
ไมไ ดก ระทําผดิ ตามท่ถี ูกกลาวหา ทานจึงทาํ บนั ทกึ ไปมอบใหผูบ งั คบั บัญชา
การพิจารณาโทษในสมัยนั้นก็ตองผานการพิจารณาคดีสามข้ันตอนดวยกัน
เม่ือสอบสวนไดความอยางใด ในทอ งทีท่ ี่เกิดเหตแุ ลว กส็ งตวั นักโทษมายงั
คณะกรรมการอกี ชดุ หน่ึงท่จี ะสอบสวนอีกครัง้ หนึง่ เมอ่ื ไดค วามอยา งไร
แลว ก็นาํ ทลู เกลาฯถวายฮองเตใ หท รงวนิ จิ ฉยั อกี ทีหนึง่ โดยแยกเสนอนัก
โทษออกเปนสามประเภท คือประเภททห่ี นงึ่ กระทําผดิ จรงิ ประเภททสี่ อง
เปน นกั โทษทร่ี อลงอาญาได ประเภททีส่ าม เปนนกั โทษทคี่ วรใหอ ภยั โทษ
ทัง้ หมดนี้สุดแลวแตฮ องเตจะทรงวินิจฉยั อยางใดอยางหนึ่ง ถา รับสง่ั ให
ประหารก็ประหารทันที สว นพวกทีร่ อลงอาญา ถาโชคดีก็อาจจะไดร ับพระ
ราชทานอภัยโทษในวันสาํ คัญของฮองเต ทา นแซถ นู ี้ เมือ่ ทา นสอบสวนได
ความจริงจากนกั โทษแลว ทา นก็ทาํ บนั ทกึ สง ใหผ บู งั คบั บัญชา ธรรมเนียม
ในสมัยน้นั ถา ผใู ดสามารถสบื ไดความจรงิ วา นักโทษไมผดิ แตถกู ปรกั ปรํา
ก็จะไดความดีความชอบ แตทา นแซถูนี้ ทานมไิ ดค ดิ เอาดีเอาชอบ กลบั ยก
ความดีความชอบนั้น ใหแ กผูบงั คับบัญชาของตน มคี วามประสงคแตจะ
ชวยแกท กุ ขใหกบั นักโทษเทานัน้ นักโทษถูกปลดปลอ ยเพราะทา นในขณะ
น้นั สิบกวาคน ราษฎรตางพากันชนื่ ชมยินดี โดยไมท ราบวาท่แี ทเปน การ
ปดทองหลังพระของทานแซถ นู น่ั เอง ทา นแซถ ยู งั เสนอตอผบู ังคบั บัญชาวา
ในเมอื งหลวงแทๆ ยังมผี ถู กู ปรักปรํามากมายเชน น้ี ถาหัวเมืองท่ไี กลปน
เที่ยงออกไป จะไดร ับความอยตุ ธิ รรมขนาดไหน ควรท่ีจะแตง ตั้งคนดีมี
ความยุติธรรมเปนผูตรวจการไปรื้อฟน คดมี าพจิ ารณาวา ไดพพิ ากษาลง
โทษสมควรแกโ ทษหรอื เปลา ถา หนักไปกค็ วรผอนใหเ บาลง ถาเบาไปก็
ตอ งเพม่ิ ใหหนักขึ้นไปอกี เพือ่ ทรงความยุติธรรมไว ผูใ ดมิไดกระทาํ ผดิ ก็
สมควรปลอยตวั ไปเสีย ฮอ งเตทรงเห็นชอบดว ยจงึ ทรงแตงตง้ั ขุนนางแยก
ยายกันไปตามหวั เมอื งนอยใหญ ทานแซถ ูก็ไดร บั การแตง ตงั้ ดว ย อยูมาคืน

หนงึ่ ทานฝน ไปวา มีเทวดามาชมเชยทา นวา การกระทําของทา นเปนท่ีถกู ใจ
ฟา ดนิ มาก ความจรงิ ทา นแซถูมีชาตาชีวติ ท่ไี รบุตรสบื สกุล แตเ นอื่ งจาก
ความดคี ร้งั นี้ใหญหลวงนกั ฟาดินจงึ ประทานบตุ รชายใหทานสามคน ตอ
ไปจะไดเปน ขุนนางผใู หญท ง้ั ส้ิน ตอมาความฝนน้ันก็กลายเปน ความจริง

จาคะดว ยเมตตาการุณ

มีอีกทา นหนงึ่ แซเ ปา บดิ าทานเปน ขนุ นางตําแหนง ขาหลวง ทา นมีพี่
นอ งเจ็ดคน ทา นเปนลกู คนสุดทอง แตง งานแลว กไ็ ปอยูบา นพอ ตาแมยาย
ทานชอบพอกบั ทา นบดิ าของพอมาก ไปมาหาสเู สมอ ทา นเปนคนเกงมี
ความรูมากมาย แตเสยี ดายที่สอบเปน จวีย่ เหยนิ ตกทุกป ทานสนใจพระ
พุทธศาสนาและลทั ธิเตา มาก วนั หนึง่ ทานไปเท่ียวที่ทะเลสาบแหงหนึง่ ไป
พบศาลเจา เกา ๆ มีสภาพทรดุ โทรมมาก เขา ไปในศาลก็เหน็ รปู เทพเจากวน
อิมยืนตากฝนเปยกอยู ทานจึงหยิบเงนิ ในกระเปาของทานซ่ึงมอี ยูสิบตําลงึ
ถวายทา นเจา อาวาสใหซ อ มแซมใหด ดี วย ทา นเจาอาวาสบอกวา เงินเพยี ง
เทานีไ้ มเพยี งพอทจ่ี ะซอ มแซมไดห มดทานจึงหยิบผา ท่ีเพ่งิ ซอ้ื มาสีพ่ ับ กับ
เสอ้ื ทตี่ ดิ ตัวมาดว ยอีกเจ็ดชุด ถวายแกเ จาอาวาส คนใชไดคา นข้นึ วา เสือ้ ผา
เหลาน้ลี วนเพ่ิงทาํ มาใหมๆ แลวทา นจะใชอะไรมาแทนเลา ทา นบอกวา ชา ง
เถดิ ขอใหเ ทพเจากวนอมิ ไมต องตากแดดตากฝนกพ็ อใจแลว เราไมมเี ส้อื
ผา ใสจ ะเปนไรไป ทา นเจา อาวาสไดฟงแลว ประทบั ใจมาก รองไหพ ลางพดู
วา ของทใี่ หม านนั้ หาไมย ากดอก แตน ํ้าใจเชนน้สี ิ จะหาไดจ ากทไ่ี หน ครนั้
ซอ มแซมเรยี บรอยแลว ทา นแซเ ปาก็ชวนทา นบิดาใหไ ปไหวเ จาดว ยกนั
คนื นน้ั คางอยทู ีว่ ัด ตกดกึ ก็มเี ทพเจา มาเขาฝนทานบิดาวา ขอบใจท่ีมาชวย
ใหไ มต อ งเปย กฝนอีกแลว ตอไป บุตรหลานของทา นจะไดเปน ใหญเปน โต
ในราชการมากมาย ตอมาก็เปน เชนนัน้ จรงิ ๆ

ยตุ ิธรรมค้ําจนุ โลก

อีกทา นหนึง่ แซจือ ทา นบิดารับราชการอยใู นกรมราชทัณฑ อยูมาวนั
หน่ึงมนี กั โทษประหารคนหนึง่ ซ่งึ ถูกปรกั ปราํ โดยไมไ ดท าํ ผดิ อันใดเลย
ทานบดิ าสงสารมากจึงปลอบใจนกั โทษวา อยาเปน ทกุ ขไปเลย จะชวยเหลือ

นกั โทษจึงปรับทกุ ขก บั ภรรยาวา เราซาบซง้ึ ในบญุ คุณอนั น้ยี ิ่งนัก แตน า
ละอายใจทเ่ี รายากจนมาก ไมมีสง่ิ ของอันใดพอทจี่ ะนาํ มาตอบแทนพระคณุ
ทาน ก็เห็นมีแตเจาเทา นัน้ ทจ่ี ะชว ยเหลอื เราได พรงุ น้ีเมือ่ ทา นไปทําการ
สอบสวนทบ่ี า น เจาจงบอกกบั ทา นตามตรงวา เราขอยกเจาใหเ ปน ภรรยา
ของทาน นางไมอ ยากทําเชนน้ีกไ็ ดแ ตร อ งไหพ ลางรับปากไปพลางดวย
ความสลดใจยง่ิ แตก ารณก ลบั ผิดคาด ทา นบิดาของทา นแซจ ือไมย อมรับ
และชว ยเหลือจนสําเร็จ เมือ่ ออกจากท่คี ุมขงั แลว สองสามีภรรยาก็เดนิ ทาง
มาขอบพระคุณทาน และพูดวา คุณธรรมของทา นทีม่ ตี อขา พเจา นนั้ หายาก
ยิง่ แลวในโลกนี้ หากขาพเจาไมส ามรถตอบแทนพระคณุ ของทา นเสียบา ง
คงจะไมส บายใจไปตลอดชาติ จงึ ใครย กลูกสาวใหเ ปน ทาสชว งใช ขอทา น
อยาไดปฏเิ สธเลย ทา นบดิ าของทานแซจอื ก็รบั ไว แตม ิไดใ หเปนทาสรับใช
ทําพธิ แี ตง งานกันตามประเพณีนิยม ตอ มาจึงไดกําเนิดทา นแซจอื พออายุ
ได ๒๐ ป ทานแซจอื กส็ อบไลไ ดเ ปน ขุนนางในกรมประวตั ิศาสตร ตอมาลูก
หลานกไ็ ดเ ปนขนุ นางกันทั้งนน้ั

ขอคิดพจิ ารณา

ท่ีพอ เลามาใหฟ ง ทั้งหมดนี้ มีอยสู ิบเรอ่ื งดวยกนั แมเรื่องราวจะแตก
ตา งกนั ลวนแตเปนการประพฤติดปี ฏิบัติชอบทงั้ สิน้ ถา จะอธบิ ายใหล ะเอยี ด
ลึกซงึ้ กวา น้ี กย็ ังจะตองพิจารณาวา การทําดนี น้ั ดีจริงหรอื ไม แบงออกเปน
๘ ขอดว ยกันคอื

๑. ดจี ริงหรือดีปลอม
๒. บริสทุ ธ์ิใจหรอื ไมบรสิ ทุ ธใิ์ จ
๓. ทาํ แลวมคี นรูเห็นหรือไมม ีคนรูเ หน็
๔. ทําถกู หรือผิด
๕. ทาํ ดว ยความรเู ทาถงึ การณห รอื ไม
๖. ทาํ ครง่ึ ๆ กลางๆ หรือทาํ อยา งสมบูรณ
๗. ทําใหญหรอื เลก็
๘. ทาํ ยากหรอื ทํางา ย

ทั้งหมดนี้จะตองใครครวญใหถ องแท หากการกระทําความดีโดยไม
อาศยั เหตุผลแลว ไซร ความดีนน้ั อาจจะใหผ ลรา ย เปนบาปไปกไ็ ด เปน การ
สญู เปลา ไมไ ดป ระโยชนอนั ใดเลย ทนี ้พี อจะมาพดู ใหฟง ทีละขอ

ขอแรก การทาํ ดนี นั้ ดจี ริงหรอื ดปี ลอม

ในสมัยราชวงศห ยวน (ค.ศ. ๑๒๗๑ -๑๓๖๘ หรอื พ.ศ. ๑๘๑๔ -
๑๙๑๑) มพี ระเถระรปู หนง่ึ มีนามวา ทา นจงฟง ฮอ งเตในสมัยน้นั ได
สถาปนาทานเปน ถงึ สังฆราช ทานมีคุณธรรมล้าํ เลศิ มีคนไปนมสั การมาก
มาย

อยมู าวันหนึง่ มีพวกนกั ศึกษาลทั ธิขงจ่อื ไดพ ากนั ไปนมัสการทา น
กราบถามทา นถงึ ปญหาหนงึ่ วา

“พระพทุ ธศาสนาน้ันเนนหนักในเรอื่ งกฎแหงกรรม ใครทําดไี ดด ีทํา
ชัว่ ไดชว่ั ดจุ เงาตามตวั บัดนป้ี รากฏวาบางคนทําความดแี ตลกู หลานไม
เจรญิ รุงเรอื ง สวนคนท่ที ําช่วั นั้นเลา กลับไดดีมีหนามตี า เชน นีแ้ ลว จะเช่ือ
คาํ สอนของพระพุทธศาสนาไดอยา งไรกัน”

พระเถระจงฟงกลาวตอบวา

“หากเราจะวินจิ ฉยั สง่ิ ใดส่งิ หนง่ึ ถาใชทศั นะชาวโลก ก็จะวินจิ ฉัยได
แงมมุ ในทางโลก ถา ใชท ศั นะทางพุทธธรรม ก็จะวินจิ ฉยั ไดแงม ุมในทาง
ธรรม อนั ปุถุชนคนธรรมดาไมส ามารถจะมองเหน็ ไดแจมแจง เทา เพราะ
ฉะนน้ั การวนิ จิ ฉยั ในทศั นะทางโลก จึงไมอ าจถกู ตองเสมอไป บางทคี นดีก็
มองไปวา เปนคนไมดี สวนคนไมด ีก็มองเห็นวา เปนคนดไี ปกม็ ี ชาวโลกจงึ
มักจะไมสาํ รวจตนเอง เอาแตโทษฟาดินลาํ เอียง”

แลวทา นกใ็ หพวกนกั ศึกษาลทั ธิขงจือ่ ยกตวั อยา งทพ่ี วกเขาเห็นวาดี
และไมด ีออกมาจะไดเ ขา ใจความหมายของความดถี องแทข ึ้น บางคนก็ยก
ตวั อยางวา การตีคนดาคนไมด ี การออนนอ ม มมี ารยาทดจี ึงจะดี บางคนก็
ยกตัวอยางวา การละโมบอยากไดของเขาอ่ืนไมด ี การไมละโลภถอื สนั โดษ
เปน ความดี

ทานจงฟงเถระกไ็ ดสายหนาวา ไมใ ชอยา งวา เสมอไป ทา นอธิบายวา

“ถาเราทาํ ประโยชนเพอ่ื ผูอ่ืนเรยี กวา ทําความดี แตถาเราทําเพอ่ื ตวั
เราเอง นน่ั คือความไมดี ถา เราทําเพือ่ ประโยชนส ขุ ของผูอน่ื ถึงแมเราจะตี
เขากด็ ี ดดุ าวา กลา วก็ดี ลว นแตเปนการกระทาํ ดีท้ังนนั้ ถา เพอ่ื ประโยชน
ของเราเอง เราจงึ ออนนอมตอผูอืน่ ทาํ ความคารวะตอ ผูอ น่ื นเี่ ปน ความดี
ปลอมไมใชด จี รงิ ฉะน้นั การกระทําใดๆ ก็ตาม ถาทาํ เพอื่ ประโยชนสขุ ของ
ผอู ืน่ แลว ไซร เปนความดจี ริงทงั้ นั้น ถาเราเพ่ือผลประโยชนของเราเอง ก็
เปนดปี ลอมทั้งนั้น ถาเราทาํ ดว ยความบริสุทธใิ์ จมคี วามจรงิ ใจ ไมหวังสง่ิ
ตอบแทน จงึ จะเปน ความดที ่ีดีแท หากยังตองการอามสิ สินจางรางวัล จงึ จะ
ทาํ ความดี ความดนี ัน้ กเ็ ปนความดปี ลอม เพราะฉะนั้นกอนที่จะกลาววาสง่ิ
นน้ั ดี สงิ่ นัน้ ไมด ี คนนด้ี ี คนนไี้ มด ี กต็ อ งพิจารณาใครค รวญทกุ แงทกุ มมุ
เสยี กอ น มฉิ ะนนั้ การวนิ จิ ฉัยของเรากจ็ ะเกดิ การผดิ พลาดข้นึ ได”

ความดขี อ ที่สอง คือการทาํ ความดนี น้ั บริสทุ ธิใ์ จหรอื ไมบริสุทธิ์ใจ

สมยั นคี้ นสว นมากชอบคนทม่ี นี ิสัยไมด อื้ ร้ันวา เปน คนดี แตนัก

ปราชญท านมักจะชอบคนที่เปน ตวั ของตวั เอง เพราะคนชนิดน้ี มกั จะสอน
งา ย แตห าไดยากมาก คนทวี่ านอนสอนงา ย ชกั จูงอยา งไรกไ็ ปอยางนัน้ ถึง

แมใ ครตอ ใครพากันชมเชยวาเปนคนดีนักหนาก็ตามที แตท า นนกั ปราชญ

กลับเห็นวาคนชนิดน้เี ปน ผูรา ยในคุณธรรม สอนใหดไี ดยาก หาความกาว

หนาไมไ ด เพราะฉะนัน้ ความดีความไมด ี ชาวโลกมกั เหน็ ตรงกนั ขา มกบั

นกั ปราชญเสมอ สวนเทวดาฟา ดนิ น้นั มคี วามเหน็ ตรงกบั ปราชญ ดงั นั้น

การทาํ ความดจี ึงมไิ ดอาศยั ทต่ี าดู หูฟง แตต อ งเรม่ิ ท่ใี จของตนเอง เรมิ่
ไตรตรอง สาํ รวจตนเองอยางระแวดระวัง อาศัยกาํ ลงั ใจของเราเอง ซักฟอก

จิตใจใหใ สสะอาด ไมวาจะทาํ อะไรก็ใหค ดิ ถึงประโยชนสขุ ของผูอนื่ กอ น
แลว ทําดวยความบรสิ ุทธิ์ใจ ไมแ ฝงไวดวยเจตนาทีจ่ ะตอ งการตอบแทนจาก
ใคร จงึ จะเปน ความดีโดยบรสิ ทุ ธิ์ หากเราทําดเี พื่อเอาใจผอู ืน่ กด็ ี หวงั การ
ตอบแทนก็ดี ก็ไมใ ชค วามดีทีเ่ กดิ จากความบริสุทธ์ิใจเสยี แลว เปน การเส
แสรง เพทบุ ายเพ่อื หวังประโยชนต นเปน ท่ีต้ัง เปนเจตนาทีไ่ มบ รสิ ทุ ธิ์ จะถือ
เปนความดแี ทไมได

ความดีขอท่ีสาม คอื การทาํ ความดีนัน้ ทําแลว มคี นรเู หน็ หรือไมม ีคน
รูเห็น

ความดที างธรรมซ่ึงฟาดนิ ยอ มประทานผลดใี ห สวนความดที างโลก
กจ็ ะไดร บั แตช ื่อเสยี งเกยี รติยศความม่งั คง่ั เปน ผลตอบแทน การมชี ื่อเสียง
โดง ดังนัน้ ชาวโลกมักจะเหน็ วา เปนผมู บี ญุ วาสนา แตท างธรรมแลวเห็นวา
ผูน้ันมไิ ดท าํ ความดีมากพอกับการมชี อื่ เสียง จงึ มักจะไดร ับผลไมด ีในบ้ัน
ปลาย แตค นดที ไ่ี ดรับการปรักปราํ จนเสียช่ือเสียงนน้ั ลกู หลานกลับรุงเรือง
ไดดมี สี ุข เพราะผทู ่ไี ดร บั การปรักปรํา สามารถอดทนตอการถูกประณาม
หยามเหยียดหวานอมขมกลนื กม หนา รับความขมขื่นอยูดวยอาการสงบ
เปน การส่งั สมกุศลกรรมอยา งใหญห ลวง ลูกหลานจึงมโี อกาสไดดี เพราะ
ฉะนั้น ลูกจะตอ งเห็นความสลบั ซับซอนอนั ล้าํ ลกึ ของการทําความดีทด่ี ีแท
และดีปลอม จึงจะทําความดีไดถ กู ตอง

ความดขี อ ทสี่ ี่ คือการทาํ ความดีนน้ั ทาํ ถูกหรือทําผดิ กาละเทศะ

ในแควน หลู ราษฎรถูกจับไปเปน เชลยในแควน อน่ื เมือ่ มคี นไถม าได
สง คนื แควนหลูไป กจ็ ะไดร บั เงินจํานวนหนึง่ เปน การตอบแทน เพราะสมัย
ชุนชิวน้นั ตางก็ตั้งตัวเปนออ งกัน รบราฆาฟนชวงชงิ เขตแดนกนั จบั เชลย
ศึกไดก็นาํ ไปเปนขา ทาสท้ังชายหญงิ แควน หลเู ปน แควนเลก็ ๆ ไมค อ ยจะมี
กําลังไปสรู บกับใครนัก จึงมกั ถกู แควนอืน่ บุกเขา มาจบั ราษฎรไปเปนทาส
เสมอ ใครใจบญุ อยากทําความดีก็นาํ เงนิ ไปไถมาคืนเจาผูค รองแควนหลูก็
จะไดรับรางวลั ทนั ที ตอ มาทานจื่อกง ซ่งึ เปน ศษิ ยเ อกของทานขงจ่อื ทานได
ไปไถเ ชลยศกึ มาคนื แควนหลู แตไมยอมรบั เงนิ รางวลั เพราะทา นมีฐานะดี

อยูแลว ทาํ ไปโดยมหิ วงั ผลตอบแทนใดๆ แตเมือ่ ทานขงจอ่ื ทราบเรอ่ื งเขา
ทา นก็โกรธลกู ศษิ ยของทานมาก ทานบอกวา แควน หลูนั้นคนจนมากคน
รวยมนี อ ย ตอไปนีค้ งจะไมมใี ครกลาไปไถเชลยศึกมาอีกแลว เพราะทา น
จอ่ื กง ไปทาํ ตัวอยา งเอาไวเชน นน้ั กม็ แี ตค นที่ฐานะดจี งึ กลา เอาอยางทานจ่ือ
กง ได สว นคนท่โี ลภเงินรางวัลกด็ ี คนท่ีไมค อ ยจะมีเงนิ นกั กด็ ี ตางกไ็ มท ํา
ความดีอีกตอ ไป เพราะไมไดเงินรางวลั จะทาํ ไปทําไม ดังน้ีจงึ เหน็ ไดว า นกั
ปราชญน น้ั ไมว า จะทําอะไรก็จะเปน เยยี่ งอยางแกผ ูอ่นื จึงตองระมดั ระวงั
จะทําอะไรผิดไมไ ด คนกจ็ ะพากันทําตามอยางผดิ ๆ ไปดวย ความดกี ็เลย
เปนความดีปลอมไป

(มที า นผอู า นแยง มาวา พระพทุ ธศาสนาสอนมิใหทําความดีเพอื่ อามิส
สนิ จา ง ทานเหล่ยี วฝานหมายถงึ วา เมือ่ มเี จตจํานงจะทาํ ความดี สวนผลตอบ
แทนน้ัน ถา พงึ ไดโ ดยชอบธรรม แมตนเองไมต องการ กส็ ามารถนําไปทาํ
ความดีเพอื่ ผอู น่ื อกี ตอไปได เชนทา นจอ่ื กง เมอื่ ทานรับเงินมาแลว ทา น
สามารถนาํ เงนิ ไปไถค นมาใหก ับแควน หลูไดอ ีก เปน การทําความดที ต่ี อ
เนือ่ งไปสูประโยชนส ุขของผูอนื่ ไดอีกมากมาย และไมเสียธรรมเนยี มของ
แควนหลู เปนการไมเ สียหายทั้งทางโลกและทางธรรม จึงไมขดั กบั คาํ สอน
ของพระพุทธศาสนาเลย - ผถู อดความ)

ทา นจื่อลซู ง่ึ ก็เปนศิษยเอกของทา นขงจอื่ เชน กัน อยูม าวนั หนึง่ ทานจ่ือ
ลไู ดช วยคนตกน้ําไวได ชายคนนั้นใหว วั ตวั หนงึ่ เปน การตอบแทนที่ไดช วย
ชีวิตไว ทา นจ่อื ลกู ร็ บั เอาวัวนนั้ มา ทานขง จื่อเมอ่ื ทราบเรอ่ื งกด็ ีใจมาก ทาน
พูดวาตอไปนแี้ ควนหลขู องเราน้ี จะมคี นชอบชวยเหลือผูอ่ืนเพม่ิ ขึน้ อีก
เพราะเมื่อทาํ ความดีแลว มีคนเห็นความดีและไดร บั การตอบแทนทันที
ใครๆ กอ็ ยากจะทาํ ความดเี ชน นีก้ นั มากขน้ึ แตใ นสายตาของชาวโลกแลว
จะตองมองในทัศนะกลบั กนั กับทานขงจือ่ เปน แน ชาวโลกจะตองเหน็ วา
ทานจอื่ กงดี ชวยคนแลว ไมห วังสง่ิ ตอบแทน สว นทา นจอื่ ลูนน้ั ไมด ี ชว ยแลว
ก็ไมป ฏิเสธการตอบแทน แตน กั ปราชญทานมองการณไ กล การทําความดี
ท่มี ีคนนาํ ไปเปนเย่ียงอยา งใหเ กิดประโยชนตอ สว นรวมได จึงจะเปน ความ
ดแี ท

ความดขี อ ทห่ี า คือการทําความดนี ั้น ทําดว ยความรเู ทาถึงการณหรอื
ไม

แตก อนน้ี มขี นุ นางไจเ ซยี่ ง (ไจเสีย่ ง) ทานหนึ่งรบั ราชการในรชั กาล
ของพระเจา องิ จงฮองเต (ค.ศ.๑๔๓๖-๑๔๔๙ หรือ พ.ศ. ๑๙๗๙-๑๙๙๒)
ทานรบั ราชการดวยความซอื่ สัตยสุจรติ ไมมดี า งพรอ ย เปนท่เี คารพนบั ถือ
ของคนท่วั ไป ตอมาทา นปลดเกษียณตนเองกลบั ไปอยภู มู ลิ ําเนาเดมิ ของ
ทานทช่ี นบท ประชาชนก็พากนั มาเคารพทา นตางก็เปรียบทานดจุ ขนุ เขาอัน
สูงสุดในแผน ดินจนี คอื ทายซาน และเปรียบดุจดาวเหนือทสี่ ุกใสกวา ดาว
ใดๆ ในพิภพ

คร้ันแลว มีชายข้เี มาคนหนง่ึ มาดา ทา นซงึ่ ๆ หนา ทานเห็นเปน คนเมา
กไ็ มถ ือโกรธกลบั มาบอกคนรบั ใชวา อยาไปเอาเร่อื งกับคนเมาเลย ปด
ประตูเสียเถดิ

ตอ มาชายขี้เมาคนน้ี ไดร บั โทษประหารชีวติ

เมอื่ ทานอดีตไจเซยี่ งรเู ขาก็เสยี ใจมาก รําพึงวา

“ถาเราเอาเร่อื งเสียแตแ รกทดี่ าเรา จบั ไปทําโทษสถานเบาเสยี ท่ี
อําเภอ เขาจะไมตองรับโทษประหารในวันน้ี เพราะเราแทๆ กรณุ าเขาผดิ

กาละไปดว ยความรูเ ทา ไมถึงการณ ทาํ ใหเ ขาเหิมเกรมิ ทําช่ัวจนตวั ตาย”

นี่คือตัวอยา งของความใจดี แตก ลับทาํ ใหผ อู ่ืนไดรับผลช่ัวตอบแทน

สวนการกระทาํ ทเ่ี หน็ วาช่ัวแตก ลบั เปนผลดนี ้นั ก็มตี ัวอยางเชนกัน

มอี ยคู รั้งหนึง่ บานเมอื งเกดิ ทพุ ภกิ ขภยั ราษฎรตา งแยง ชิงทรัพยส นิ
กนั เองในกลางวนั แสกๆ มเี ศรษฐีทานหนงึ่ ไปรองตอ นายอําเภอ ขอให
ระงบั เหตุกอนทจี่ ะเกดิ จลาจล แตน ายอําเภอไมเ อาเรอ่ื ง คนยากจนกเ็ ลยได
ใจ พากนั ยอื้ แยง กันมากข้นึ เศรษฐีเหน็ ไมเปนการจงึ ระดมผูคนของตน
ออกปราบเอง เรอ่ื งจงึ สงบ

การกระทาํ ของเศรษฐีทานน้ี แมจะรนุ แรง แตก ท็ ําดวยความสจุ รติ ใจ
หวงั มิใหเกิดการจลาจล จึงเปน การทําความดแี ทอ ีกวธิ ีหน่งึ

ความดขี อ ที่หก คอื การทําความดนี ้ัน ทาํ ครึ่งๆ กลางๆ หรอื ทําอยา ง
สมบรู ณ

ในคมั ภรี อจี้ ิงไดกลา วไวว า ผูทีไ่ มส ่ังสมความดี จงึ มคี วามดีไมพ อที่
จะไดร บั ชือ่ เสยี งดี ผูทไ่ี มส ั่งสมบาป ยอ มไมตอ งไดรับเคราะหก รรมถึงตาย
ในประวัติศาสตรก ไ็ ดก ลา วถงึ ราชวงศซ าง (เซียง) (กอน ค.ศ. ๑๗๖๖-
๑๑๒๒ หรือกอน พ.ศ. ๑๒๒๓-๕๗๙) วา โจว อวา งซงึ่ เปน ฮอ งเตที่โหดรายท่ี
สุดพระองคหน่ึงในประวัติศาสตรจีนและเปนองคสุดทายของราชวงศซาง
ถูกปราบปรามสําเรจ็ โดยโจวอูอวา ง (จวิ บอู อ ง) ในปกอน ค.ศ.๑๑๒๒
(กอ น พ.ศ. ๕๗๙) โจว อวาง ส่ังสมแตบ าปกรรม ดุจการรอ ยเงนิ เหรียญไว
เตม็ พวง จึงรกั ษาแผน ดนิ และชวี ิตของตนเองไวไ มได การสงั่ สมความดี
ความช่ัวนั้น ดุจนาํ ของบรรจุลงในภาชนะทกุ วนั ก็จะเตม็ เปย ม ถาส่งั สมบาง
ไมสง่ั สมบาง หยดุ ๆ ทําๆ บุญหรือบาปนนั้ กพ็ รอ งอยเู สมอไมมวี ันเตม็ ได
เลย

แตกอนน้ี มีเดก็ สาวคนหนึง่ เขา ไปในวัดเพราะอยากทําบุญ แตม เี งิน
เพียงสองอีแปะ ความจริงราคาของเงินนัน้ นอยนิด แตค า ของความมีใจ
อยากทําบญุ นน้ั เหลือหลาย ทา นเจา อาวาสจึงกลา วอนโุ มทนาคาถาเอง ให
ศีลใหพ รเอง

ตอ มาหญิงน้ันไดเ ปนพระสนมของฮอ งเตม ีเงินมากมาย จึงนําเงนิ
หลายพนั ตําลงึ มาทวี่ ัดนนั้ อีกเพ่อื ทาํ บญุ คราวนเี้ จา อาวาสใหพ ระลูกวัดกลา ว
อนุโมทนาคาถาและใหศีลใหพ รแทน

พระสนมเกดิ ความสงสัยย่งิ นกั จงึ กราบถามทา นวา

“เมือ่ กอ นน้ขี า พเจา ยากจน มีเงินเพียงสองอีแปะ แตทานมากลา ว
อนโุ มทนาคาถาและใหศ ีลใหพ รขาพเจาดวยตนเอง มาบัดนี้ขาพเจาพอมี
เงินบาง จึงนาํ มาถวายหลายพันตําลงึ แตทําไมทา นกลับใหพระลูกวดั ทํา
หนา ทีแ่ ทนทานเลา ”

ทานเจา อาวาสกลาววา

“แตก อ นนี้ แมท า นจะทําบญุ นอ ย แตใ จทา นนน้ั เปยมไปดวยเจตนาท่ี
เปน กศุ ล มาบดั นี้แมทา นจะมีเงนิ ทาํ บญุ มาก แตใจของทานน้ันไมเหมอื น
แตก อ นเสยี แลว จึงไมจ ําเปน ทีจ่ ะตอ งใหอ าตมาไปกลาวเอง”

นี่คือตัวอยางของการทําดีที่ไมจําเปนตองอาศัยราคาของเงินมาาวัด
ความดีนัน้ ทาํ บญุ ดวยเงินนอยนดิ กลบั เปนบุญท่ีเตม็ เปย ม เพราะจติ ใจที่
เต็มเปยมดว ยกุศลเจตนา แมท ําบุญดวยเงนิ มากมาย หากจิตใจมศี รัทธา
เพยี งครึ่งๆ กลางๆ การทําความดีนั้นก็จะไดผ ลเพียงครงึ่ ๆ กลางๆ เทา นั้น

อีกตัวอยา งหนงึ่ มเี ซยี นทานหนึง่ ช่ือวา จงหลี ทา นเปน ชาวฮน่ั (กอ น
ค.ศ. ๒๐๖ - ค.ศ. ๘ หรือ พ.ศ. ๓๓๗ - ๕๕๑) เมื่อตายไดส ําเรจ็ เปนเซียนผู
วิเศษ เสวยสุขอยูบนสวรรคห ลายรอ ยป จนสมยั ราชวงศถงั (ค.ศ. ๖๑๘ -
๙๐๗ หรอื พ.ศ. ๑๑๖๑ - ๑๔๕๐ )

ทา นเซยี นจงหลกี ็รับลกู ศษิ ยไ วคนหนงึ่ มีช่อื วาทานหลย่ี ต ง ปง ตอ มา
จนถึงปจจบุ ันผคู นเรยี กทา นวา หลยี จ ู (ลอื่ โจว) ทา นเปนขนุ นางรบั ราชการ
เปน นายอาํ เภออยูสองคร้ัง เมือ่ มีโอกาสพบเซียนผวู ิเศษ ทานกไ็ ดรบั การ
ถา ยทอดวชิ าตางๆ ในลัทธเิ ตา รวมทัง้ การนง่ั สมาธิดวย ทานตดิ ตามเซียนผู
วิเศษไปฝก สมาธิทภ่ี เู ขาแหงหนง่ึ จนสาํ เรจ็ ไดเ ปนเซียนเชน กัน

ตอ มาทา นจงหลีไดสอนใหทา นลื่อโจวรจู กั ผสมยาวิเศษ เพียงแตเ อา
ยานัน้ หยดลงไปท่เี หล็ก เหล็กน้นั ก็จะกลายเปนทอง สามารถนําไปชวยเหลือ
ความยากจนของผูคนได

ทา นลอ่ื โจวจงึ กราบถามทานอาจารยว า

“เมอ่ื เปลยี่ นไปเปน ทองแลวจะกลับเปน เหลก็ ดัง่ เดมิ อกี ไหม”

ทานจงหลีบอกวา

“เม่อื ครบหารอยปแลวจะกลบั สภาพเดมิ ได”

ทา นลื่อโจว จงึ ปฏิเสธไมย อมทาํ เหลก็ ใหเ ปนทอง เพราะทานเหน็ วา
เม่ือครบหา รอ ยปแลว ก็จะทําใหผูค นเสยี หายมากมายเพราะอยูๆ ทองในมือ
กก็ ลายเปน เหล็กไปเสยี แลว ยอ มนํามาซ่ึงความสูญเสยี อยา งมากมาย เปน
การใหรายผูอนื่ โดยไมเปนธรรม

การที่ทา นจงหลลี องใจทา นลื่อโจวคร้ังนี้ ทําใหท า นภมู ใิ จในลกู ศิษย
ของทานเปนอยางย่งิ เพราะคําพูดเพียงคําเดยี ว ก็แสดงใหเ หน็ ความเปน คน
ของทา นล่ือโจววา สูงสงเพยี งใด

ทานจงึ กลาวกับศิษยร กั ของทานวา

“การจะบรรลคุ วามเปนเซียนน้นั จะตองส่ังสมคุณธรรมใหไดถึงสาม
พนั อยาง คําพดู ของเจาเพยี งคําเดียว ก็เทากบั ไดส รา งคุณธรรมครบสาม
พันอยา งแลว ในพริบตา”

การทาํ ความดีนัน้ เมือ่ ทําแลวกแ็ ลวกนั อยา ไดน าํ มาคิดถึงบอ ยๆ ราว
กบั การทําดนี น้ั ชางยง่ิ ใหญน กั ใครกท็ าํ ไมไดเ หมอื นเรา ถาคิดเชนน้คี วามดี
นัน้ จะเหลอื เพียงครึ่งเดยี ว แตถา ทาํ แลวกไ็ มน าํ มาใสใจอกี คดิ แตจ ะทํา
อะไรตอ ไปอกี จึงจะดี กจ็ ะเปนความดีที่สมบรู ณไมตกไมหลน เชน การให
เงินแกค นยากจน ในใจของลกู จะตอ งคิดวาเราเปนผูให ภายนอกกอ็ ยา ไป
สนใจวาใครเปน ผรู บั แมแตเงนิ ทีเ่ ราบริจาคไปแลว กม็ องไมเ ห็นวาสําคญั
ตรงไหน ใหแลว ก็แลวกันลมื เสียใหไ ด ไมก ลบั มาคดิ อกี ใหเสียเวลา เชน นี้
เรียกวาทําความดีดวยจิตวางเปลา เม่อื ไมไ ดบ รรจอุ ะไรไวทีจ่ ิตเลย จติ น้นั ก็
ยอมเต็มเปยมไปดว ยกุศลผลบญุ พลังแหงกุศลธรรมเชน นี้ใหญห ลวงนัก
สามารถทาํ ลายเคราะหก รรมไดถ ึงหนึ่งพันครั้ง เพราะฉะน้ัน การทาํ ความดี
จึงมิไดข น้ึ อยกู บั ปริมาณของเงินทองหรือวัตถทุ ี่บริจาค แตอ ยทู ใี่ จเราเทา
นั้น ท่ีจะทําจิตใจใหว า งเปลาจนสามารถบรรลุบญุ กุศลได เพยี งใดตา งหาก

ความดีขอทเี่ จด็ คอื การทาํ ความดนี น้ั ทําใหญห รือเล็ก

ทําเพอื่ ผูอ ื่นนนั้ บุญหนกั

มขี นุ นางผูหนงึ่ มนี ามวา เอยี้ มจนุ รบั ราชการอยใู นกองประวตั ิศาสตร

อยมู าวนั หนึ่ง ถกู จบั ไปยงั ยมโลก พญายมไดสั่งใหเ สมียนในยมโลก
นําบัญชีดชี ่ัวของทานเอวย มาใหด ู ปรากฏวา บัญชีช่วั น้นั ชางมากมายกา ย
กองวางจนเตม็ หองไปหมด สว นบญั ชีความดนี ้ันเลก็ นดิ เดยี ว มีขนาดพอๆ
กับตะเกยี บขางหน่ึงเทานนั้

พญายมส่งั ใหค นนําตาช่งั มาชัง่ ปรากฏวาบญั ชีความดีน้ันแมจ ะเลก็
นิดเดยี ว แตก ลับมีน้าํ หนกั มากกวา บัญชคี วามชั่วท่ีรวมกนั แลวทัง้ หมด

ทานเอวย มีความสงสยั เปนอันมาก จึงถามพญายมวา

“ขา พเจามอี ายุยังไมถ ึงสี่สิบป ไฉนจงึ มีความชั่วมากมายเชน น้ี”

พญายมตอบวา

“เพียงแตจติ คิดมิชอบเทา นน้ั ก็เปนบาปแลว เชน เหน็ ผูหญงิ สาวสวยก็
มีจติ ปฏพิ ัทธ จติ ท่ีคดิ มิชอบเชนนี้ กจ็ ะถูกบันทกึ ในบญั ชคี วามชัว่ ทันที”

ทานเอวยถามตอไปวา

“ถาเชน น้นั ในบัญชคี วามดีอนั นอ ยนดิ ไดบ นั ทกึ ไวว า อยา งไร”

พญายมตอบวา

“มีอยคู ร้ังหนึง่ ฮอ งเตทรงดาํ ริจะซอมสะพานหินท่เี มืองฝเู จี้ยน ทา น
เกรงวาราษฎรจะเดอื ดรอ น จึงถวายความเห็นเพ่อื ยับย้ังพระราชดาํ รนิ นั้ เสยี
บัญชีความดนี ัน้ กค็ ือสําเนาทที่ า นทลู เกลาฯถวายฮองเตน ่ันเอง”

ทา นเอว ยกแ็ ยง วา

“แมขา พเจาจะกระทาํ ดังกลา วจรงิ แตก ็ไมเปนผลสําเร็จ พระองคทรง
ดาํ เนนิ การไปแลว ไมน า เลยที่บัญชีความดเี พียงอยา งเดยี ว จะมีนํ้าหนักมาก
กวา บัญชคี วามช่ัวที่กองอยูเต็มหอ งนี”้

พญายมจงึ พดู วา

“การทท่ี า นมเี มตตาจติ ตอราษฎร เกรงจะไดรบั ความลําบากกนั มาก
มาย กุศลจติ เชน น้ีใหญห ลวงนัก ถาหากทา นยับยงั้ ไดสาํ เร็จ กจ็ ะยิง่ เพิ่มนํ้า
หนักมากข้นึ อีก พลังแหง กุศลกรรมนีจ้ ะยิ่งใหญอีกหลายเทา นัก”

แมจะเปนเรอ่ื งเลก็ แตถ า กระทาํ เพอื่ ชนหมูใหญแ ลว ไซร ความดนี น้ั
ก็ใหญห ลวงยิ่งขนึ้ หากทําดเี พ่ือตนเองแลว ไซร แมจะทําดขี นาดไหน กไ็ ด
ผลเลก็ นอยมาก ลูกจงจําไวว า การทาํ ความดี ไมว า จะเปน ความดีมากหรอื
นอยเพียงใด ก็ข้ึนอยูกับเจตนาในการทําความดนี ้นั เพื่อผูอืน่ หรอื เพื่อตน
เอง

ขอทีแ่ ปด คอื การทาํ ความดนี ั้น ทาํ ยากหรอื ทาํ งาย

สมยั กอน ทา นผูคงแกเรียนมักจะพูดวา ถาจะเอาชนะใจตนเองใหไ ด
ตองเริ่มจากจดุ ที่ขม ใจไดย ากทส่ี ดุ เสยี กอ น ถา สามารถเอาชนะได จดุ อ่ืนๆ
ก็ไมส ําคญั เสยี แลว ยอมจักเอาชนะไดโ ดยงาย

ลูกศษิ ยของทา นขงจื่อช่อื ฝานฉือ ไดถามอาจารยวา

“เมตตาธรรมน้นั เปน อยางไร”

ทา นขงจ่ือตอบวา

“การทาํ สง่ิ ท่ียากทส่ี ุดไดเสยี กอน จึงจะชนะใจตนเองได เมอ่ื ชนะใจ
ตนเองไดแลว ความเหน็ แกตัวกจ็ ะหมดไป จึงบังเกดิ เมตตาธรรม”

พอจะยกตวั อยา งใหลูกฟง ลูกจะไดเ ขาใจงายเขา

ทีม่ ณฑลเจียงซี มีทา นผูเ ฒาแซซ ู ทานยงั ชีพดว ยการสอนหนังสอื ตาม
บาน อยูมาวันหน่ึง มชี ายคนหนงึ่ เปนหน้เี พราะความยากจน เมอื่ ไม
สามารถชําระหน้ีได เจา หน้กี ็จะยดึ ภรรยาของชายผนู ไ้ี ปเปน คนใช

ทา นผเู ฒาซเู กิดความเห็นใจสามภี รรยาคูน ีย้ ิง่ นกั จงึ ยอมสละเงินท่ี
เกบ็ ออมไวไ ดจ ากการสอนหนังสือเปน เวลาสองป นํามาใชหนีแ้ ทนชายผู
นน้ั ทําใหสามีภรรยาคูน้ีไมต องแยกจากกนั

อีกตัวอยา งหน่งึ มีชายคนหน่งึ ดว ยความยากจนย่ิงนกั จงึ นาํ ภรรยา
และบตุ รไปจาํ นําไว ไดเงินมาพอประทังชีวติ เมอ่ื ถงึ กาํ หนดไมม เี งินจะไป
ไถค นื ภรรยากเ็ ดอื ดรอนคดิ จะฆา ตวั ตาย บงั เอญิ ทา นผเู ฒา จางรเู ร่อื งเขา มี
ความเห็นใจเปนย่ิงนักจึงนําเงินที่เก็บสะสมมาแลวถึงสิบปมาใชหนี้แทนให
พอแมล กู จงึ ไดม โี อกาสกลบั มาอยรู วมกันอีกคร้งั

ท้งั ทานผูเฒา ซแู ละทา นผเู ฒา จาง ลวนแตไ ดก ระทําในสิง่ ท่ีทาํ ไดย าก
ยิง่ เงินทท่ี า นสะสมไวคนละสองปและสิบปน ้ัน ทา นก็หวงั วา เม่อื ทาํ มาหากิน
ไมไ ดแลว ก็จะไดพ ่งึ เงนิ จํานวนน้ีประทังชีวติ ตอ ไป เปนเงนิ ทต่ี อ งใชเ วลา
อนั ยาวนานสะสมไวว นั ละเลก็ ละนอ ย แตท านทั้งสองก็สามารถตดั ใจชวย
เหลือคนที่ไมรจู กั กันเลยแมแตน ิดในพรบิ ตาเดยี ว นี่คือการทําความดีท่ยี าก
ยง่ิ จรงิ ๆ

อกี ตวั อยางหนึง่ ของผูท่ีชนะใจตนเองได คอื ทานผูเฒาจนิ ทานอายุ
มากแลว ยงั ไมมีบตุ รไวส บื สกลุ ดวยความหวงั ดขี องเพ่อื นบานคนหน่งึ ได

ยกบตุ รสาวของตนใหเ ปน อนภุ รรยาของทานผูเฒา แตทา นกลับไมยอมรบั
ความหวงั ดีนี้ ทานใหเ หตผุ ลวา ทานนน้ั ชราภาพแลว

สว นเดก็ สาวนั้นอายไุ มถ งึ ย่ีสบิ ควรจะไดส ามีท่มี ีวยั ไลเ ลยี่ กันทา นจงึ
ไมค วรท่ีจะไปทําลายความสุขและอนาคตของเดก็ สาวน้เี สีย ดว ยความเห็น
แกตัวเพยี งเพ่อื จะมีบุตรไวสบื สกลุ เปนการไมส มควรอยางยิ่ง

ทา นผเู ฒา ทง้ั สามทา นนีล้ ว นแตทําในสง่ิ ทยี่ ากเย็นจรงิ ๆ ฟา ดนิ ทรง
ประทานความสุขความเจริญใหก ับทา นทง้ั สาม ทง้ั ในโลกนีแ้ ละโลกหนา
เปน แนแท สวนคนทม่ี เี งนิ มีอาํ นาจนัน้ ถา จะกระทาํ ความดกี ็ยอมงายกวาผู
ทีไ่ มม ีทง้ั เงนิ และอํานาจ แตพ วกนีก้ ไ็ มคอยชอบทําความดี นาเสียดายผทู ่มี ี
โอกาสพรอม กลบั ไมชอบทําความดี สว นผทู ่ดี อยโอกาสกวา จะทาํ ความดีได
กด็ ว ยความยากลําบากย่งิ นค่ี อื ความแตกตา งกนั ในคุณคา ของความดี

การทาํ ความดตี อ ผูอนื่ น้นั ตองแลว แตโอกาสจงั หวะเวลาซ่งึ มีความ
สาํ คัญเชนกนั การชวยเหลือผอู ื่นนน้ั มวี ธิ ีการมากมาย ประมวลแลวก็
สามารถแยกออกได ๑๐ วธิ ีดวยกันคือ

๑. ชว ยเหลือผอู ืน่ ทําความดี
๒.รกั และเคารพทุกคนอยา งเสมอหนา
๓.สนับสนนุ ผูอ ื่นใหเ ปนผมู คี วามดีพรอ ม
๔.ช้ีทางใหผ อู ่นื ทาํ ความดี
๕.ชวยเหลือผทู อี่ ยูในความคบั ขนั
๖.กระทาํ สงิ่ ทเ่ี ปนประโยชนตอสาธารณะ
๗.อยาทําตนเปนปูโ สมเฝา ทรัพย ตอ งหมน่ั บรจิ าค
๘.ธาํ รงไวซ ่ึงความเปน ธรรม
๙.เคารพผูมอี าวุโสกวา
๑๐.รักชีวติ ผอู ืน่ ดุจรักชวี ิตตนเอง

ขอ ๑. การชว ยเหลอื ผอู ื่นทาํ ความดีนน้ั เปน อยางไร

เมอื่ ครั้งทา นตี้ซนุ ยงั มไิ ดเปนพระเจา แผน ดินจนี สมัยโบราณ (กอ น
ค.ศ. ๒๒๕๕ - ๒๒๐๘ หรือ พ.ศ. ๑๗๑๒ - ๑๖๖๕) ทา นไปยงั หนองน้ําแหง
หนึ่ง เหน็ ชาวบา นกําลงั จับปลากนั อยคู นทแ่ี ขง็ แรงก็พากันไปยังท่ีทีม่ ีนํา้ ลึก
ปลาชมุ สวนพวกทไี่ มแ ข็งแรงและผูช ราถูกกันใหไ ปจับปลายงั ทท่ี กี่ ระแส
น้ําไหลเช่ียวและท่ีมนี ้ําต้ืน ซง่ึ ปลาจะไมช อบมาในบริเวณนน้ั ทําใหจ บั ปลา
ไมได ทานตซ้ี ุนเหน็ ดงั นน้ั กบ็ งั เกิดความเห็นใจ ทานจึงเขาไปชว ยคนท่ีไม
แข็งแรงและผูชราหาปลา ใครทีเ่ หน็ แกตวั ชอบแยงท่ีน้ําลึก ทา นกน็ ่งิ เสยี ไม
ไปวา เขา ใครทไ่ี มเ ห็นแกตวั ทา นกน็ ําพฤตกิ รรมของเขาไปสรรเสริญจน
ท่ัว ทานเองกท็ าํ ตัวอยา งอนั ดใี หเปน ท่ีปรากฏอยูทุกวนั ๆ

จนกาลเวลาไดผ า นไปหน่ึงป ชาวบานพากันสํานึกในความเห็นแกต วั
ของตน ตางทําดีตอ กนั และกนั

ในท่ีนีพ้ อ จะตองบอกใหรูว า พอไมสนับสนนุ ในเร่ืองการจับปลามา
เปนอาหารเพราะการฆา สตั วต ัดชีวติ น้ันเปนบาปอยางย่งิ

แตพอยกเร่ืองนม้ี าเปนอทุ าหรณก็เพอ่ื ใหลกู เขาใจวา การชว ยเหลอื ผู
อน่ื ทําความดนี น้ั ตอ งใชค วามอดทนพยายามเพยี งไร ทานตซ้ี นุ นั้นเปน ผู
ฉลาดหลักแหลมย่ิงนกั เพยี งแตทานใชค ําพูดกลอมเกลาจติ ใจ ผคู นกจ็ ะเชื่อ
ทา นเพราะตา งก็มคี วามเคารพทานอยูแ ลว แตท า นอุตสา หใ ชเวลาถงึ หนง่ึ ป
เตม็ กเ็ พื่อใหทกุ คนกลับตวั กลบั ใจไดห มดและจะไมก ลับไปเปน คนเห็นแก
ตวั อีกไมว า กรณีใด และเปน ไปดว ยความสมัครใจ ไมใ ชด วยบงั คับหรือขอ
รอง ใหท กุ คนตระหนักถึงความดที ตี่ องกระทาํ รวมกัน เพอื่ ความผาสุกของ
พวกเขาเอง พอ จึงสรรเสรญิ ในความอุตสาหะของทานย่ิงนกั

พอและลูกตางกม็ ีชวี ิตอยใู นยคุ แหงความมดื มน ผูค นไมคอ ยมศี ีล
ธรรมเหมอื นดงั ยุคกอน เพราะฉะนัน้ ลกู จะตอ งเจียมเน้ือเจียมตวั อยา ได
อวดดวี าวิเศษกวา ผอู น่ื อยา นาํ ความสามารถของลกู ไปขม ผูอื่นท่ดี อยกวา

ใหเ ขาไดอ าย จงเก็บความรูความสามารถของเจาไวในใจ อยาไดแ สดงออก
ใหปรากฏแกส ายตาผูอนื่ โดยไมจาํ เปน ใครพลาดพลัง้ ลวงเกินลูก กจ็ งรูจกั
ใหอภยั อยาไดแ พรงพรายความไมดอี อกไป เพื่อใหโอกาสเขากลบั ตัวกลับ
ใจ และเมอ่ื ไมม ใี ครรู ก็ทําใหเขาไมกลา กําเรบิ เสิบสาน เพราะทุกคนยอ ม
รักหนา รักตา ไมอยากเปนคนเสยี ชื่อเสียง เมอ่ื ไมว จิ ารณใหความลับของ
เขาเปนทเ่ี ปด เผยออกไป เขาจงึ ไมก ลาทีจ่ ะทาํ ผดิ อีก บางคนนนั้ เมอ่ื มคี นรู
วา เขาเปน คนไมด ีเสยี แลว เขาก็ทําตัวเหลวแหลกย่งิ ขึ้น เมื่อเปนคนดไี มได
ก็เปนคนช่ัวเลย คนเชน นี้ก็มีใหเห็นๆ อยู ลูกจะตองคอยสังเกตวา ผูอ ่นื น้นั
เขามคี วามสามารถอะไรบาง ถาเปนสิ่งทีล่ กู ยังไมมี กจ็ งรบี เอาความดีนนั้ มา
ใสต นเถิด อยาไดร รี อเลย ลกู จะตอ งรจู ักชมเชยสรรเสรญิ ความดงี ามและ
ความสามารถของผอู ื่นใหแผไ พศาลไป อยา ไดม ีจิตริษยา ในชวี ิตประจําวนั
ของลูก ไมว าจะพดู สักคาํ จะทาํ อะไรสักอยาง จงอยา ทาํ เพือ่ ประโยชนตนเอง
กอน ตองถอื วา ประโยชนส ว นรวมเปน สาํ คัญ ลูกจงจาํ ไวใ หดี

ขอ ๒. รักและเคารพทุกคนอยางเสมอหนาน้ันเปนอยา งไร

ผูดีน้ัน คือคนทม่ี ีคุณงามความดีและกระทําแตค วามดีงามอยา ง
สม่ําเสมอ สวนคนเลวนั้น บางทีกซ็ อนอยูในคราบของผดู ี ปะปนกนั จนบาง

ทกี ็ดไู มอ อก แตถ า ลูกสังเกตใหดแี ลว ก็จะเห็นความแตกตางราวกบั ขาว

และดําทเี ดียว ผูดีทมี่ ขี อแตกตา งจากคนท่วั ไปนน้ั คือมนี ํา้ ใจรักและเคารพ

ทกุ คนอยา งเสมอหนา กนั ธรรมดาคนทเ่ี ราไดพบเหน็ ในชวี ติ ประจําวันนัน้

บางคนเรากเ็ คยใกลช ิดดวย บางคนก็หา งเหินไป บางคนสูงศกั ด์ิ บางคนก็

ต่าํ ตอย บางคนฉลาดหลกั แหลม บางคนโงเขลาเบาปญญา บางคนมคี ุณ
ธรรมประจาํ ใจบางคนก็รายจนไดช ื่อวา เปนคนพาล แมทกุ คนจะมีสถาน

ภาพและจติ ใจไมเ หมือนกนั แตท ุกคนกเ็ ปน มนษุ ยท ่ตี องเกิดแกเ จบ็ ตาย

ดวยกนั นักปราชญทง้ั ปวงจึงไมช อบใหคนเกลยี ดกันดถู ูกกัน ตอ งรักเคารพ

กันอยางเสมอหนา จึงจะมีสนั ติสขุ เกดิ ขนึ้ ได

ขอ ๓. สนบั สนนุ ผอู น่ื ใหเปนผูมีความดพี รอ มอยา งไร

หยกนั้นยอ มมาจากหนิ ชนดิ หนึง่ ถาเราทง้ิ ขวางไมสนใจ กเ็ ปน เพยี ง
หนิ ธรรมดากอ นหนึ่ง แมภ ายในจะมหี ยกเรน อยู ก็ไมสามารถปรากฏความ
มคี าของมันได แตถ ามนษุ ยนํามาเจียระไน เอาความเปนหยกออกจากหนิ
แกะสลกั ใหส วยงาม กจ็ ะเปนของมีคา สาํ หรบั ฮอ งเตแ ละขุนนาง กลายเปน
สัญลักษณท่ีจะตองติดตัวไวแสดงถึงความบุญหนักศักด์ิใหญยามท่ีฮองเต
ออกขนุ นาง กต็ อ งมีหยกไวแ สดงความเปนใหญใ นแผน ดนิ ขุนนางเขาเฝา
ฮอ งเตกถ็ อื หยกพระราชทานประจาํ ตําแหนง ไวในมือ เพ่อื แสดงความ
เคารพและจงรกั ภกั ดีตอฮอ งเต หยกยังนาํ มาใชในพธิ ีกรรมอื่นๆ อีกมาก
มาย ลูกตองอยา ลืมวา หยกมีความงามและความสําคญั ขึ้นมาได เพราะฝมอื
มนษุ ยเ อง

คนกเ็ ชนกนั ถามกี ลั ยาณมติ รคอยชวยเหลอื ใหค าํ แนะนาํ ทีด่ ี คน
ธรรมดาๆ ก็จะกลายเปน คนดีพรอ มไปได เพราะฉะนั้น ลกู จงใสใจในคนที่
รักดี มุง มน่ั จะเปนคนดี ลูกจงใหความชวยเหลือสนับสนุน ใหก าํ ลงั ใจ
ประคับประคองเพอื่ ใหเขาเปน คนดพี รอ มใหไ ด แมเขาจะถูกผอู ่นื ปรกั ปรํา
ก็จงชว ยชี้แจงปกปอง และยอมรับขอ ปรกั ปราํ นนั้ วาลูกก็มสี วนผิดอยูดว ย ก็
นบั วา ลูกไดพยายามจนถึงทีส่ ุดแลว

คนดีกับคนเลวนัน้ มกั จะคบหากนั ไมไ ด คนดยี อ มคบกับคนดี คนชั่ว
ยอมคบกับคนชั่ว คนช่ัวก็ชอบม่ัวสมุ กับคนชวั่ คนช่วั มักเกลยี ดชงั คนดี ยง่ิ
ในชนบทบางแหงที่หา งไกลความเจริญดวยแลว คนช่ัวมีมากกวาคนดี ชอบ
ขมเหงคนดอี ยเู สมอจนต้งั ตวั ไมติด คนดมี ักจะเปน คนตรงและไมกลัวตาย
ไมชอบการแตง ตัวทห่ี รหู รา ไมช อบมคี วามเปนอยทู ฟ่ี มุ เฟอย จึงมักตกเปน
ขปี้ ากคนชั่วที่ชอบวิพากษวจิ ารณคนผิดๆ เพราะฉะนนั้ เมื่อลกู พบเห็นเหตุ
การณเ ชนน้ี กจ็ งชวยปกปอ งคนดี และชวยชีท้ างใหค นชั่วกลบั ใจเปนคนดี
เสีย นเี่ ปน มหากุศลทลี่ ูกจะตองทําใหไ ด

ขอ ๔. ชท้ี างใหผอู นื่ ทําความดนี นั้ อยา งไร

เกดิ มาเปนมนษุ ย ทุกคนยอ มมีศลี ธรรมประจําใจอยบู า ง มากบางนอ ย
บาง ที่จะไมมเี ลยนั้นคงหายาก นอกจากมนุษยจ ะมัวสาละวนอยกู ับการ

แสวงหาลาภยศเงินทองช่อื เสียงโดยไมคาํ นงึ ถึงศลี ธรรม ทําใหต องตกอยใู น
ความหายนะ ถาลูกพบคนเชน น้ี ลกู จงพยายามชวยเขา ฉดุ เขาใหพ นจาก
ความหายนะใหจ งได ดจุ คนฝน ราย ลูกปลุกเขาใหตน่ื จากความฝนใหความ
รูความคดิ ทด่ี ีงามแกเขา เขาก็จะต่นื จากฝนรา ยกลายเปนคนดไี ด เม่อื ครง้ั
ราชวงศถ ัง (ค.ศ.๖๑๘-๙๐๗ หรือ ๑๑๖๑ - ๑๔๕๐ ) มขี นุ นางทา นหนึง่ ทาน
เขียนหนังสือสอนใจคนไดด มี าก เปนทแี่ พรห ลายไปท่ัวประเทศจีน ชาวจนี
มคี วามเคารพนบั ถอื ทา นมาก เมื่อทา นถงึ อนจิ กรรม ยงั ไดร บั เกยี รตยิ ศอนั
สงู สง ไดรบั การสถาปนาจากฮองเตเ ปนที่ “เอวิ๋น” เปน การเชิดชูแกผลงาน
อันมีทง้ั รอ ยแกว รอยกรองท่เี ยย่ี มยอดนน่ั เอง ชาวบา นพากนั เรยี กทา นวา
หานเอว๋นิ กง

ทา นหานเอวิน๋ กงเคยกลาวไววา

“การตกั เตือนผอู ่นื ดว ยคาํ พูดนั้น ไมช า ก็ถกู ลมื เลอื นไป ผทู อ่ี ยไู กลก็
ไมส ามารถไดยนิ คาํ เตือนนน้ั ได หากบนั ทกึ ไวเ ปนหนังสอื แลว แมส ักรอ ย
ชั่วคน คาํ สอนน้นั ก็ยงั คงอยู สามารถแพรไ ปไกลกวาพนั ลหี้ มื่นลี้เสยี อกี ขอ
ที่หน่ึงพอไดยกตัวอยางใหชวยเหลือผูอื่นดวยการทําตนเปนเย่ียงอยางผูอื่น
นานวันเขา กจ็ ะมคี นตามอยา งโดยไมร ตู วั สวนขอ นพ้ี อ ยกตวั อยางใหใชค าํ
พดู ใชหนังสือเปนตัวอยาง ลูกก็จะตองใชใ หเหมาะสม มฉิ ะนน้ั กจ็ ะไมไ ด
ผลเลย ดุจด่งั คนปวย ถาไดย าตรงกับโรคก็จะหายวันหายคนื เหมือนคนท่ีมี
นิสยั แขง็ กระดาง ถา เราใชค าํ พดู ตักเตอื น เขาจะไมเชื่อโดยงาย พดู ไปก็เสีย
เวลาเปลา ถา เปน คนทีม่ นี ิสยั ออ นโยน การตักเตือนดวยคําพดู มักจะไดผล
ลูกไมค วรพลาดโอกาสอันดนี ี้เสีย ทง้ั นี้ขน้ึ อยกู บั ลกู ตอ งดคู นเปน ตอ งอา น
นสิ ยั ไดถ กู ตอง แลวจึงจะวินิจฉยั ไดว า คนเชนไรสมควรตักเตือนดวยคําพดู
คนเชน ไรสมควรใหเ ขาไดอ านหนงั สอื เพือ่ แกไขตวั เขาเอง

ขอ ที่ ๕. จะชว ยเหลือผทู อ่ี ยูใ นความคับขันไดอ ยางไร

เคราะหก รรมยอ มเกดิ ขึ้นไดเ สมอ ไมว ากบั ใครๆ หากลกู พบเห็นคน
ทีก่ ําลงั ตกทุกขไดย าก ลูกจะตอ งเขาชว ยเหลือใหทันทว งที และจะตอ งชว ย

แกไขสถานการณด วยสติปญ ญาของลกู อยา งรอบคอบ เพอื่ มใิ หก ารชว ยน้นั
ไมป ระสบความสาํ เร็จ

ทา นชยุ จอื่ ซง่ึ เปน ขนุ นางในราชวงศหมงิ ในปลายรัชสมยั พระเจา
เซยี่ วจงฮอ งเต (ค.ศ๑๔๘๘ - ๑๕๐๕ พ.ศ. ๒๐๓๑ - ๒๐๔๘) ทา นกลาวไววา

“การชว ยเหลือนนั้ ไมควรคาํ นงึ วาจะไดบญุ ไดค ุณสกั เพยี งไร ขอให

ชว ยใหไดท นั ทว งทีจงึ จะควร ชางเปน คาํ พดู ทเี่ ปย มเมตตาการณุ เสยี นี่

กระไร”

ขอ ๖. การกระทาํ สงิ่ ที่เปน ประโยชนตอสาธารณะอยางไร

ไมวาลูกจะอยูในชนบทเลก็ ๆ หรือในเมอื งใหญๆ หากเปนเรือ่ งที่เกีย่ ว
กับประโยชนสขุ ของสว นรวมแลว ลกู จะตอ งไมท อ ถอยในการเปนอาสา
สมัคร เชน ขดุ คสู ง นํา้ เพอ่ื ไวใ ชใ นนายามหนาแลง หรือสรา งทํานบเพื่อ
ปองกันนาํ้ ทวม หรือซอมสะพานทช่ี ํารุด เพ่อื ใหก ารสญั จรไปมาสะดวกและ
ปลอดภยั ยง่ิ ข้ึนหรอื ใหท านอาหารแกคนอดอยาก หรอื ใหน้ําแกค นกระหาย
แลวลูกก็ควรชักชวนชาวบานใหรวมแรงรวมใจกันกระทําความดีรวมกัน
ใครมเี งนิ กอ็ อกเงนิ ใครมแี รงก็ออกแรง ผนึกกาํ ลังใหเ ขมแขง็ จะไดช ว ย
เหลือคนไดม ากขน้ึ หากใครวารา ยลกู ก็จงอยา ใสใจ ถา เราทาํ ดีโดยสจุ ริต
แลว ใครๆ ก็ยอมเขาใจและชว ยปกปองลูกเสียอีก ลกู จงอยา ทอถอย ไมวา
จะประสบอปุ สรรคใดๆ กอ็ ยาวางมือเปนอนั ขาด

ขอ ๗. อยาทําตนเปน ปโู สมเฝา ทรพั ย ใหหมน่ั บรจิ าคอยา งไร

คาํ สอนในพระพุทธศาสนานนั้ มากมาย พระผูมพี ระภาคเจา ทรงแนะ
นําใหร จู ักใหท านเสียกอ น การใหค อื การเสยี สละ ทา นท่ีบรรลธุ รรมแลว
ทา นเสียสละใหหมด ท้ังอวยั วะภายในหรอื ภายนอกและทรพั ยสินเงนิ ทอง ก็

ส่งิ ท่รี ะกอบดวยกนั ขึ้นมาเปนชวี ติ ทานยังเสยี สละได เรอื่ งทรพั ยส นิ เงนิ ทอง
ของนอกกาย ไฉนจักสละไมไ ดเ ลา

ถาเราสามารถเสียสละไดทกุ อยา งเชน นี้แลว เรากจ็ ะรูสึกวา เรามิได
แบงภาระอันใดไวทาํ ใหจติ ใจปลอดโปรง ไมหว งหนา กังวลหลงั ใครทาํ ของ
เราเสีย ใครขโมยของเราไป ก็ไมเดอื ดรอนเลยแมแ ตน ิด เพราะเราเสียสละ
ใหห มดจริงๆ ผูท ี่ไมส ามารถเสียสละไดท ้งั หมด กต็ องเริม่ ตน ดวยการให
ทานบริจาคทรพั ยเ สียกอ น คนในโลกนเ้ี ห็นวา ปจ จัยสีน่ ้นั เปนส่งิ สําคญั ของ
ชวี ติ และเงินเทา น้ันท่ีจะบันดาลใหไ ดม าซ่งึ ปจ จัยส่ี เพราะฉะนนั้ คนสว น
มากจึงใหค วามสําคัญแกเ งนิ เทา ชีวติ หาไดคดิ สกั นดิ วา หากยงั มลี มหายใจ
กด็ อี ยูห รอก ถา หมดลมเมื่อใด มใี ครเอาอะไรติดตัวไปไดบ า งไหม ผทู ่ีรัก
เงินยิง่ ชวี ิตมักเปนคนตระหนี่ ใจคอคับแคบ แตถา หมั่นบริจาคกจ็ ะเกิดเปน
นสิ ัยอันดงี ามขน้ึ สามารถบริจาคไดมากขึน้ และไมน กึ เสยี ดายดงั แตแรก

ขอท่ี ๘. ธํารงไวซ ่งึ ความเปนธรรมไดอ ยางไร

ธัมมะคอื ประทีปท่สี องวิถที างแหงชีวติ เมื่อหนทางขา งหนาสวางไสว

ชีวิตยอ มดาํ เนินไปตามทิศทางอันถกู ตอง ดจุ ด่ังคนที่มีนยั นต าดยี อ ม

สามารถเลอื กทางเดนิ ท่สี ะดวกทส่ี ุดและดที ส่ี ุดได โบราณทานจงึ วาธมั มะคอื

การธาํ รงไวซึง่ ฟาดนิ และมนุษย ใหเ กิดความสมดลุ ผสมผสานกลมกลนื เปน

อันหน่งึ อนั เดียวกนั จะขาดไปแมแ ตส ่ิงหนึง่ สงิ่ ใดกม็ ิได ตองเปนปจ จัยองิ

อาศยั ซ่ึงกันและกนั ทําใหเกิดสรรพสิ่งทีร่ วมเรยี กวาธรรมชาติ ธมั มะทาํ ให
ชีวิตหลุดพนจากหว งแหง ความทุกข มีอิสระเสรที ีจ่ ะอยูในโลกตอ ไปกไ็ ด จะ

ไปใหพน โลกเสยี ก็ได

ฉะนนั้ เม่ือลูกเหน็ ศาลที่บูชานกั ปราชญร าชบณั ฑติ หรือเหน็ คัมภีร
โบราณท่เี ปนธัมมะอนั สงู สง ลูกจะตอ งถนอมดว ยความเคารพ หากมขี าดตก
บกพรอง ลกู จะตองซอมแซมใหอยใู นสภาพดดี ังเดมิ เพื่อประโยชนแก
อนุชนรนุ หลังตอ ไป ลกู จะตองเผยแผธมั มะ ธาํ รงไวซ ง่ึ ธมั มะ ปฏิบัตติ นดวย
ธัมมะ และสอนใหผ อู น่ื รจู กั ธัมมะ จงึ จะเรยี กวา เปน พทุ ธศาสนกิ ทีร่ ูซึ้งใน
พระกรณุ าคุณ พระปญญาคณุ และพระ บรสิ ทุ ธิคณุ ของพระผมู ีพระภาคเจา

ถาลกู ทําไดเชนนี้ จึงจะไดชอื่ วาเปนผรู ูพ ระคณุ ของพระองคอ ยา งแทจ รงิ
และไดถวายความกตญั กู ตเวที แดพระองคอยางถกู ตองแลว

ขอ ๙. เคารพผูม อี าวุโสกวา อยา งไร

ในครอบครัว ยอมมีบดิ ามารดา ปูยา ตายาย ยา ทวดยายทวด ครอบ
ครวั ใหญกม็ ที ้งั ทมี่ ีอาวุโสกวา เราและผทู อ่ี ายนุ อยกวา เรา เราตองเคารพรกั ผู
หลักผูใหญ รูจกั ปรนนบิ ตั ิเอาใจใสดแู ลทุกขสุข ใหค วามสุขความสาํ ราญแก
ทาน ใหความสนิทสนมกลมเกลียว ยิ้มแยม แจม ใสเขา หากนั แมวาจะเดก็
กวาเรา จงพดู จากันดว ยวาจาอันไพเราะ นานไปก็จะเปนผมู ีนิสัยอันดีงาม

ในประเทศยอมมฮี องเตเ ปนประมุข ที่เราจะตองแสดงความจงรกั
ภักดี รบั ราชการดวยความซ่อื สัตยส จุ รติ รกั ษากฎหมายยิ่งกวา ชีวิตของลกู
เอง อยาอวดดที าํ ผดิ โดยคิดวา พระองคจะไมทรงทราบ การลงโทษคนโดย
อาศยั อาํ นาจของกฎหมาย ก็อยาเมาอํานาจจนตดั สินโทษดว ยอารมณ ทํา
ไปดว ยความลาํ พองใจ โบราณทา นวา การรบั ใชฮ องเตกค็ ือการรับใช
สวรรค สวรรคยอมประทานความเจริญความสุขสมบูรณให ถา ลกู ทาํ ดีพอ

ขอ ๑๐. รักชีวติ ผอู ื่นดุจรักชวี ติ ตนเองอยางไร

มนษุ ยจักทรงความเปน มนษุ ยอ ยูได ก็ดว ยจติ ที่มเี มตตากรุณา การ
เอาชนะสิ่งที่ยากท่ีสดุ คอื ใจของตนเอง ตอ งเริ่มปลกู ฝง จิตใจใหม ีเมตตา
กรณุ ากอ น การสั่งสมคณุ ธรรมใดๆ ก็ตองเร่ิมทจี่ ติ อันกอปรดว ยเมตตา
กรุณาเชนกนั ในสมัยราชวงศโ จว (จิว) ทานโจวกง ซ่ึงเปนไจเ ซยี่ งของพระ
เจา เฉิงอวา ง

ทา นไดแตง หนงั สือข้นึ มาเลมหนงึ่ ใหช ่อื วา โจวหลี่ อนั เปน ตนตํารบั ที่
ราชวงศต อๆ มา ถอื เปนแบบฉบับ วา ดว ยการบริหารประเททศ หนา ท่ี

ความรบั ผิดชอบของขา ราชการ กฎหมายและจารีตประเพณี พิธกี รรมตางๆ
และวฒั นธรรมท่สี ืบทอดกนั มา

มีอยูข อหน่งึ ทานกําหนดไวว า

“เดอื นแรกของป เปน เวลาที่พืชพนั ธธุ ญั ญาหารมโี อกาสเจริญเตบิ โต
สรรพสตั วก ง็ ายแกการตงั้ ครรภ ฉะน้ันการเซน สรวงบชู าในเดอื นน้ี หา ม
ฆาสัตวต ัวเมยี เพราะเกรงวากําลงั ตง้ั ครรภอย”ู นก่ี เ็ ปนความเมตตากรณุ า
ของทาานโจวกง

ทานปราชญเ มิ่งจอ่ื ไดกลา วไววา

“ผูดียอมอยูหางไกลจากโรงครวั ทมี่ ีการฆาสัตว เพราะเพียงแตไดยนิ
เสยี งผูอ น่ื ฆา สตั ว กท็ ําใหจ ติ ใจหดหเู ศราหมองได”

ทา นผูใ หญแหงกาลกอ นจึงไมย อมบริโภคเนอ้ื สัตว สี่ประเภท คอื
๑.ไดย นิ เสียงสัตวท ีก่ าํ ลังถกู ฆา
๒.เห็นเขาฆา สตั ว
๓.สตั วท่เี ล้ยี งอยเู อง
๔.สัตวท เ่ี ขาจงใจฆา เพ่ือใหเ ราบรโิ ภค

ลูกเห็นใครที่ไมอยากบริโภคเนอื้ สัตว แตยงั ทําไมไ ดทันที ก็จงแนะ
นาํ เขาใหเร่มิ ไมแตะตองเนอ้ื สตั วสปี่ ระเภทน้ใี หไ ดเ สยี กอ น

เร่มิ ฝก เสยี แตเ ด๋ียวนี้ ความกาวหนาในการปฏบิ ตั ธิ รรมยอมติดตาม
มา เมือ่ กระแสจติ ไดถูกฝก ฝนใหเ จริญดวยเมตตาธรรมและกรุณาธรรม
แลว ไซร ก็จะไมน กึ อยากฆาสตั วอีกเลย

สตั วทัง้ มวลลว นมีจติ ใจเชนเราเหมอื นกนั การนําตัวไหมลงไปตม ใน
นํ้ารอ นๆ เพ่ือทาํ เครือ่ งนงุ หมท่ีนยิ มกันวาสวยงามมีคา มาก ทแี่ ทเปน
บาปกรรมโดยไมร ตู วั ความจรงิ ผา ไหม มิใชเปนส่งิ จําเปน สาํ หรับชวี ิต
มนุษย เรานาจะใชผ า ฝายที่ไมตอ งเบียดเบียนสตั วจ ะมิดีกวา หรือ แมกระทั่ง
การถางดินฆา หนอน ก็ลว นแตเ ปน บาปกรรมทงั้ สนิ้

ดๆู มนุษยเ กือบท้ังหมด ลวนแตเบยี ดเบียนชีวิตผอู ่ืนเพอื่ ความมีชวี ติ
ของตนเองตอ งทําปาณาติบาตอยูตลอดเวลาทม่ี ชี ีวติ แมก ระทง่ั มอื ทตี่ บยุง บ้ี
มด เทาเหยยี บลงไปบนสัตวโ ดยไมเ จตนา ก็ไมรูวา วนั หนง่ึ ๆ ไดทาํ ไปกคี่ รงั้
ลกู จงระวังใหด ีปอ งกนั ใหไ ด นอกจากจะสดุ วสิ ยั จรงิ ๆ

โคลงโบราณทา นมีอยูบ ทหนึง่ ซ่งึ เปน ทปี่ ระทบั ใจพอ จนบดั นี้ ทานวา
ไวว า

“เพราะรกั หนจู งึ เก็บขา วไวใหก นิ เพราะสงสารแมลงจงึ ไมจดุ
ตะเกียง”

ดูเถิดวา คนโบราณน้ัน ทานมีเมตตากรณุ าเพียงไร

การทําความดนี นั้ ไมม ที สี่ นิ้ สุด อธิบายเทา ไรก็คงไมหมด ถาไมม ีการ
เริม่ ตนก็ไมทราบวาจะทําดีไดอ ยางไร จงถือหลกั สิบประการน้ี แลว ลกู ก็จง
แผข ยายการทําดีใหก วา งขวางออกไปเอง การสง่ั สมคุณธรรมใหค รบหนง่ึ
หมนื่ คร้ัง กจ็ ะอยเู พยี งแคเ ออ้ื ม

โอวาทขอ ที่ ๔

ความถอมตน

(โอวาททงั้ สามขอที่เขียนจบไปแลวนั้น ลว นแตส อนใหละชั่วทําดี
สว นโอวาทขอ สุดทายน้ี ทานสอนใหร ูจกั วางตน ในการคบหาสมาคมกับ
บคุ คลท่ัวไป โดยใหยดึ คณุ ธรรมขอนไ้ี ว คอื การถอมตน ไมอวดวาตนเอง
วิเศษกวา ผูอน่ื กย็ อ มจะไมมีเรอื่ งกับใคร ไมก ลา ทาํ ความชว่ั สาํ นกึ อยเู สมอ
วา ตนเองยงั ทาํ ความดไี มเพยี งพอ กจ็ ะมคี วามกาาวหนาในการฝกตนไม
เพยี งแตจะหาความรเู พมิ่ เติมอยตู ลอดเวลา ยังตอ งรูจกั ฝกตนใหเ ขา กบั คน
ในสงั คมได จะไดไ มม ีศัตรูทง้ั ตอ หนาและลับหลัง ไมม อี ุปสรรคในการส่ัง
สมคณุ ธรรมความดีงาม)

คมั ภีรอ จ้ี ิงไดก ลาวไววา ผใู ดยกตนขม ทา น อวดวเิ ศษกวา ผอู ่นื ยอม
ตองประสบความเสียหาย ผใู ดออ นนอมถอมตน ไมจองหองลําพองตน ยอม
ตอ งประสบความสุขความเจรญิ

แมแตแผนดนิ ก็หนกี ฎนไี้ มพ น ดแู ตขุนเขาทส่ี งู ตระหงา น ยนื ทะมนึ
เยย ฟา ทา ดินกย็ ังตองพังทลายอยเู นอื งๆ สวนแองน้าํ ทีต่ ํ่าตอ ยนน้ั กลับมีน้ํา
ขงั อยูตลอดเวลา แมแ ตป ศาจก็ชอบใหร า ยคนทะนง และอภบิ าลคนทอี่ อน
นอมถอมตน ในวิชาโปย กวยน้นั ไดแ บงออกเปน ๖๔ หนวย หนว ยอน่ื ๆ
ลว นสอนใหเ หน็ ผลดแี ละผลชัว่ ในพฤติกรรมของมนุษย แตหนวยแหง การ
ออนนอ มถอมตนน้ี ไมม ผี ลช่วั เลย มีแตผ ลดที ง้ั สิ้น จึงเห็นไดวา ฟา ดนิ เทพย
ดาผีปศ าจและมนุษย ลว นนิยมชมชอบความออ นนอ มถอ มตนกนั ทง้ั สนิ้

ในคัมภีรอืน่ ๆ กก็ ลาวเหมอื นกันวา ทะนงตนยอมนํามาซ่ึงความวบิ ตั ิ
ถอ มตนยอมนาํ มาซงึ่ ความเจรญิ พอไดไปรวมสอบไลกบั นกั ศกึ ษาอ่ืนๆ ต้งั
หลายครั้ง ทุกครั้งพอ สังเกตนกั ศกึ ษาท่ยี ากจนบางคน บนใบหนา มักทอ
ประกายแหงความถอ มตน จนบางครั้งพอคดิ อยากจะเอามือทั้งสองขา งของ

พอ ไปประคองประกายแหง ความถอ มตนนั้นมาประดับบนใบหนา ของพอ
เสียบา ง และไมตองสงสยั เลย พวกเขาเหลา น้สี อบไลไดทุกทีไป

เมอื่ ตอนทพี่ อ เขามาสอบในเมืองหลวง มีเพื่อนนักศกึ ษารว มเดนิ ทาง
มาดวย รวมท้งั หมดสิบคนดว ยกนั พอสงั เกตดู เห็นมคี นที่อายุนอยทสี่ ดุ มี
ชือ่ วา ปง คนเดียว ท่ีมคี วามสงบเสงย่ี มเจียมตน มคี วามถอ มตนอยเู ปน นิจ

พอ จึงบอกกบั เพือ่ นวา

“คนคนนี้จะตอ งสอบไลไดอยา งแนนอน”

เพอ่ื นถามวา ทําไมพอ จงึ รูลวงหนา ไดเ ลา

พอ บอกเขาวา

“ความถอมตนยอ มนํามาซง่ึ ความเจริญ ในหมพู วกเราทัง้ สบิ คนนี้ มี
ใครบา งที่ซอ่ื และจริงใจเหมอื นเขา คอยเอาใจเพอ่ื นฝูง ไมเคยเอาเปรยี บ
ใครเลย แมใครจะหยอกลอ กไ็ มโกรธตอบ ใครนนิ ทาวา ราย ก็ไมโ ตเ ถยี ง
สํารวมระวงั ไมยอมปลอ ยตัวปลอ ยใจไปตามอารมณเ หมือนคนอน่ื คนเชน
น้ี แมแตผสี างเทวดาฟาดนิ กย็ ังตอ งใหค วามคุม ครองและชว ยเหลือ” เมื่อผล
การสอบไลครงั้ นั้นปรากฏออกมา กเ็ ปน จริงดงั ที่พอ คาดไวท กุ ประการ

เมือ่ ป ค.ศ. ๑๕๗๗ (พ.ศ. ๒๑๒๐) พออยูใ นเมืองหลวงพักกับเพอ่ื น
ชอ่ื ไคจือ แซเฝง พอ สงั เกตดรู สู กึ เขาเปลย่ี นแปลงไปมาก เมอื่ เดก็ ๆ เขาขี้
เลนซกุ ซนและเจาอารมณ แตบัดนี้ ดเู ขามสี ตคิ วบคมุ อารมณไ ดด ีมาก เขามี
เพอ่ื นอยคู นหนึง่ เปนคนดมี าก ฉลาดซอื่ ตรง ชอบชวยเหลือเพ่อื น คณุ
ธรรมสามประการน้ี สมแลว ท่ีจักขนานนามวากัลยาณมติ ร เขามักจะตเิ ตยี น

ไคซอื ตอหนา ไคซือไมเ คยโกรธหรือโตตอบเขาเลย รับฟงอยางอารมณด ี
เสมอ

พอ จงึ บอกเขาวา

“นิสยั อันดงี ามของเขานี้ ยอมเปน ปจ จยั นาํ เขาไปสูความมบี ญุ วาสนา
สว นคนท่ีตองประสบเคราะหก รรม ก็เปน เพราะเขาสรางนสิ ยั ไมดีมาเปน
เหตุปจจยั นําเขาไปสูความหายนะเชน กัน สาํ หรับเพอื่ นน้ัน แมฟาดินก็ตอ ง
ประทานการสนบั สนุน ปน้ีเพื่อนจะตองสอบไลไ ดอยา งแนนอน

ตอมาก็เปนจรงิ ดงั ท่ีพอพดู กบั เขาไว

ความถอมตนนํามาซ่ึงความสําเรจ็

มเี ดก็ หนมุ คนหน่งึ แซจาว สอบไลไดใ นภูมิลาํ เนาของตนเมือ่ อายุยงั
ไมถ งึ ๒๐ ป แตจากนั้นไปจะสอบกี่ครง้ั ก็ไมเคยสอบไลไ ดอกี เลย ตอ มาได
ตดิ ตามทานบดิ าซึ่งตอ งยายไปรับราชการทอ่ี าํ เภออืน่

ในอาํ เภอนน้ั มีบณั ฑติ ที่มีความรูสูงอยูทานหน่ึงมนี ามวาเฉียนหมงิ อู

เด็กหนุมไดทราบขาวก็รีบนําบทประพันธของตนไปหาเพื่อขอคํา
แนะนาํ โดยไมค าดฝน ทา นบัณฑติ จบั พูก นั ไดก ็ตวัดขอ ความในบท
ประพนั ธน้นั ทิง้ เกือบหมด ถา เปนบางคนก็จะโกรธมาก แตเดก็ หนุมคนน้ี
นอกจากจะไมโกรธแลว ยงั ขอบพระคณุ ทา นบณั ฑิต แลวรบี เขยี นใหมนาํ
มาใหท านแกไขอกี ดวยความออ นนอมถอมตนเชน นี้ เปนสิง่ ที่หาไดยากยง่ิ
พอรงุ ข้ึนอกี ปห น่งึ เด็กหนมุ กส็ อบไลไ ด

สติปญญาควบคุมอารมณได

เมอ่ื ป ค.ศ. ๑๕๙๒ (พ.ศ.๒๑๓๕) พอไดไ ปเมอื งหลวงเพือ่ เขาเฝา
ฮอ งเต ไดพบกับเพ่อื นคนหน่งึ ดูเขาชา งมคี วามจริงใจและอารมณด ีเสียนี่
กระไร ประกายแหงความออ นนอมถอ มตนฉายแสง อยูท ั่วบรรยากาศท่ี
รอบๆ ตัวเขา ทําใหพอ ไดสัมผัสกบั ประกายนี้ดวยความชน่ื ชม

พอ กลับจากเขา เฝา ไดเลาใหเ พ่อื นๆ ฟง วา

“หากฟาจะประทานความเจริญรงุ เรอื งแกใ คร มกั จะประทานสติ
ปญญาใหกอน เมือ่ มสี ติปญ ญาแลว คนทีเ่ จา อารมณก จ็ ะเปลี่ยนเปนคนที่
ควบคมุ อารมณไ ด คนท่อี วดดกี ก็ ลายเปน คนถอ มตนได เม่อื พัฒนาตนเอง
ไดแลว ฟายอ มประทานความเจริญรงุ เรอื งมาให”

และกเ็ ปน จริงดงั วา เขาสอบไลไ ดปนั้นเอง

ออนนอ มถอมตนไมตอ งใชเ งนิ

เมอ่ื ป ค.ศ. ๑๕๓๔ (พ.ศ. ๒๐๗๗) มนี กั ศกึ ษาแซจ างคนหนึง่ มคี วาม
รดู ี เขยี นบทความก็ดี เปน คนเดน คนหน่งึ ในบรรดานักศกึ ษาท้งั หมด เขา
เดินทางมานานกงิ เพื่อเขา สอบพกั อยทู ว่ี ัดๆ หนึง่

เมอ่ื ผลการสอบประกาศออกมาปรากฏวา สอบตก แทนที่จะโทษตน
เองวาความรยู งั ไมถึงจึงสอบไมได แตก ลบั โกรธกรรมการคุมสอบ หาวา ไม
ยุติธรรม มีตาก็หามีแววไม บทประพันธด ๆี กห็ าวา ไมดี

หลวงจีนในวัดทา นหนง่ึ ไดยนิ เขา จึงยืนยิ้มอยู เขากเ็ ลยพาลโกรธ
หลวงจนี ไปดวยหลวงจีนจึงกลาวกบั เขาวา ดๆู แลว เห็นทีบทประพนั ธข อง
ทา นไมด ีจรงิ

เขายงิ่ โกรธใหญ ตวาดหลวงจีนวา

“ยงั ไมท ันเหน็ บทประพันธ จะรูวาดีไมดีไดอยางไร”

หลวงจีนพูดตอบวา

“การประพันธต อ งอาศัยความสงบทางใจ จติ เปน สมาธิ จงึ จะเขยี นได
ดี ทา นควบคมุ อารมณไ มไ ด หวนั่ ไหวอยตู ลอดเวลา จะเขียนบทประพันธ
ไดดอี ยางไรได”

นักศกึ ษาจางไดสติ จึงคกุ เขาขอขมา และมอบตวั เปนศษิ ย

หลวงจีนจึงสอนวา

“การสอบไลไ ดหรอื ไม ลว นขึน้ อยกู บั ชาตาชีวิต ถาเขาชาตาไมด ี แม
จะเขียนบทประพนั ธไดด อี ยา งไร ก็สอบไมได จึงตองแกไขที่ตนเองเสีย
กอ น”

นกั ศึกษาจางกราบถามทา นวา

“หากขึน้ อยกู ับชาตาชวี ติ แลวจะแกไ ขไดห รอื ”

หลวงจีนพูดวา

“ฟาประทานชวี ิตใหเรา แตชาตาชีวิตเราตอ งสรางสมเอง หากกระทํา
แตค วามดี มศี ลี ธรรม ชอบชวยเหลอื ผอู น่ื ยิ่งไมมีผูรเู หน็ ก็ยง่ิ เปน กศุ ล
มหาศาล เมือ่ เราสัง่ สมความดจี นเต็มเปย มแลว เราจะตองการชาตาชีวติ
อยา งไรก็ไดท ้ังน้ัน”

นักศึกษาจางจึงปรารภวา

“ขาพเจา เปนคนจน จะมปี ญ ญาชว ยเหลือคนอ่ืนไดอ ยา งไร”

ทานชแี้ จงวา

“การทาํ ความดตี องเริ่มที่ใจ มุงแกไ ขตนเองเสียกอน เชนการออ น
นอ มถอ มตน กไ็ มต อ งใชเ งินเลย ทาํ ไมทานไมต าํ หนติ นเองวาความรูย ังไม
เพยี งพอจงึ สอบตก แตก ลับไปดา กรรมการคุมสอบเลา ”

นักศึกษาจางเพง่ิ คดิ ได จงึ เรมิ่ ปฏบิ ตั ติ นเสียใหม ลดความหยิง่ ผยอง
ลงไปทุกวันๆ เพิม่ คุณธรรมใหก บั ตนเองมากย่งิ ขึ้นทกุ วนั ๆ

คร้นั อกี สามปต อ มา ในป ค.ศ.๑๕๓๗ (พ.ศ.๒๐๘๐) ในคนื วันหนง่ึ
เขาฝน ไปวา ไดไปในตึกสงู ใหญหลังหนงึ่ เหน็ บัญชีรายชื่อนกั ศกึ ษาทสี่ อบ
ไลว างอยูเลม หนงึ่ เมื่อเปด ออกดูเห็นทุกหนามชี องวาง เกดิ ความสงสยั จงึ
ถามคนทีย่ นื อยใู กลๆ วา

“ทําไมบัญชรี ายชื่อนกั ศึกษาท่ีสอบไดแ ลว จงึ มกี ารคดั ออกอีกเลา ”

ไดรับคาํ ตอบวา

“เน่อื งจากผทู ่ีสอบไลไดแ ลว จะตองผา นการตรวจสอบในยมโลกทุกๆ
๓ ป ถาใครมคี วามประพฤติไมดี ไมอ ยูใ นธรรม ก็จะถูกคัดชอื่ ออก จะสอบ
อกี อยางไรกส็ อบไมได แลว ชไี้ ปทวี่ างบนสมดุ นน้ั วา สามปมาน้ี เจา ต้งั ใจ
ฝก ตนใหกา วหนาไปมาก ก็จะเอาชอื่ เจาไวต รงนี้ ขอใหเจารกั ตนสงวนตวั
อยา ไดววู ามทาํ ผดิ เหมอื นดงั แตก อ นอกี ปน้นั เขาก็สอบไดท่ี ๑๐๕”

เมือ่ ดเู หตุการณที่ผานมาแลว ยอมจะเหน็ ไดวา สงู จากศีรษะมนษุ ย
ขึ้นไป ๓ ฟตุ ก็มเี ทพเจา คอยเฝา ดอู ยูแลว เราจะตองทําแตส่ิงที่เปนมงคล
หลกี เลย่ี งการกระทําอันเปน อปั มงคลเสยี จะดจี ะชวั่ อยูที่ตัวเราเอง ถาควบ
คมุ จิตใจและความประพฤติของเราใหด ี ไมทาํ สิ่งท่ีฟา ดนิ และผสี างเทวดา
ไมพอใจ ไมหยงิ่ ไมโอหัง ไมว วู าม อดทนในส่ิงทที่ นไดย าก ฟาดินและผี
สางกย็ อมจะเห็นใจเรา ประทานความชว ยเหลอื แกเรา คนทจ่ี ะเปนใหญเปน
โตในอนาคต ยอ มไมท าํ จติ ใจคบั แคบเหน็ แกต ัว ยอ มไมเ ปน ผูท ําลายความ
สุขความเจริญของตนเอง ความถอ มตนทาํ ใหมีโอกาสทีจ่ ะไดร บั การอบรม
สั่งสอนจากทา นผูรู ไดรบั ประโยชนจ ากทา นเหลาน้นั ไมจบสน้ิ นกั ศึกษาจงึ
ควรทําตัวเชนนี้ ลกู จงจําไวว า คนทีย่ กตนขมทา น ถือดอี วดเบงนนั้ แมจะ
ไดดิบไดด กี ไ็ มย ่งั ยนื นาน

โบราณทานวา ไว ปรารถนาช่ือเสยี ง ยอมไดช ือ่ เสียง ปรารถนาความ
รา่ํ รวย ก็ยอมไดเปน เศรษฐี ความปรารถนาของมนษุ ย เปรยี บประดจุ ราก
แกวของตน ไม เมอ่ื หลัง่ ลกึ ลงดนิ แลว ตน ไมก็จะมีกงิ่ กานไพศาล ออกดอก
ออกผลตามฤดูกาล

รากแกวของมนษุ ย ก็คอื การออนนอ มถอ มตน ไมวา จะเปนเร่ืองเล็ก
นอ ยหรอื เรื่องใหญ เราจะตอ งยดึ มน่ั ในคุณธรรมขอ นี้ ถอ มตนไวเ สมอ ให
ความสะดวกแกผ ูอ่ืน เมอื่ ไมทาํ ใหผ ูอ ่ืนสะเทอื นใจ เพราะความอวดดีของ
เราแลว ฟาดินยอ มประทบั ใจในความดขี องเรา พวกนักศึกษามกั บนบวง
เทพยดาฟา ดิน ขอใหส อบไลไ ด แตพวกน้ไี มค อ ยมีความจริงใจการบนบวง
จึงไมไ ดผล

นักปราชญทา นเมิง่ จอื่ พูดกบั พระเจา ฉเี ซวียนออ งวา
“พระองคโ ปรดดนตรี ถา โปรดดว ยความจรงิ แลว ไซร ชาตาของ
ประเทศก็จักรงุ เรืองสุกใสเปน แน แตนี่พระองคโ ปรดดนตรเี พอ่ื ความสขุ
ของพระองคเอง หากพระองคส ามารถขยายความสุขสว นนใ้ี หแผไพศาลไป
ในดวงใจของราษฎรทกุ คนแลว ไซร ราษฎรกจ็ ะมีความสุขเหมือนด่งั พระ
องค และทกุ คนก็จะจงรักภักดีตอ พระองคอยา งสดุ หวั ใจ เม่อื นนั้ ชาตาของ
บา นเมอื งฉี จะไมร งุ เรอื งสกุ ใสอยา งใดได”
เม่อื ลกู ตอ งการสอบไลไ ดเปน ขนุ นาง ลกู กต็ องตั้งความปรารถนาไว
ดุจรากแกวของตนไม แนวแนท ่จี ะทําความดไี มท อถอย สัง่ สมความดงี าม
ใหไ ดท ุกๆ วนั ลดความถอื ดอี วดดีใหห มดส้ินไป สรางอนาคตดว ยตัวลูกเอง
ชาตาชวี ิตจักทําอะไรได ขอใหลูกจงเพียรพยายามตอ ไปเถดิ ความสาํ เรจ็
ยอมรอลกู อยูแลวอยา งแนนอน

จบ

ขอใหทา นผอู า นท่ีตงั้ ใจจะทําดลี ะช่ัว อยา งนอ ยจงเพิม่ ๑ ตดั ๑ ใหไ ด
ทุกวันไป ถา เพมิ่ ความดใี หมากกวา ๑ และตดั ความไมดีไดมากกวา ๑ ก็ย่งิ
จะประสบความสาํ เรจ็ ในการสรางอนาคตไดเ ร็วขน้ึ

ระดับการสอบไลของจนี โบราณ

ซงิ่ ฉาย (ซวิ จาย)
นกั ศึกษาที่สอบไลไ ดค รั้งแรกในภูมิลาํ เนาของตน หมายถงึ นกั ศึกษา
ท่ีคดั มาแลว

จวยี่ เ หยนิ (กอื หยนิ )
ซวิ จา ยทสี่ อบไดอีกคร้งั หมายถงึ ผฉู ลาดท่ีสมควรสนับสนนุ ตอไป

จนิ้ ซอ่ื (จนิ้ สือ)
กือหยินท่ีสอบไลไดอีกครั้งเปนบัณฑิตที่ควรสงเสริมใหเขาสอบรับ
ราชการได ทา นเหล่ียวฝานสอบไดจิ้นสอื แลว ก็สอบเขารบั ราชการเลย จงึ มิ
ไดเขา สอบชิงตําแหนงจอหงวนอีก และเปน เพราะความสนั โดษของทา น
ดวย เมื่อนกั ศกึ ษาไดผานบันได ๓ ขน้ั เปนบัณฑติ แลว ถาจะสอบตอไปก็
ตอ งเดินทางเขา เมืองหลวงเขาสอบในพระราชวัง ฮองเตท รงคัดเลือกดว ย
พระองคเ อง

จว งเอว่ยี น (จอหงวน)
ผทู ี่มลี กั ษณะเปน เลิศ ตอบขอสอบเปนทร่ี ใู จกรรมการเปน ทสี่ ดุ ได
เปนท่หี นง่ึ

ปง เอีย่ น (ปงหงนั )
ผทู พี่ ลาดไปนดิ แมเปนรองกม็ สี องตาท่ฉี ลาด ไดเ ปน ท่สี อง

ถานฮวา (ถัมฮวย)
ผูเขา ใจเก็บดอกไม ไดเ ปน ท่สี าม สมยั ราชวงศถ ัง ผูสอบจนิ้ สอื ไดแ ลว
จะไดรับพระราชทานเล้ียง เรียกวา งานเกบ็ ดอกไม โดยคดั เลือกจ้ินสือที่มี
อายุนอย ๒ ทาน ไปเลือกเก็บดอกไมงามและมชี ่อื ในอทุ ยานตางๆ เพ่อื มา
เปน หวั ขอในการแตงโคลงฉนั ทกาพยกลอนของบัณฑิตในงานเลีย้ ง ตอมาผู
ทส่ี อบไลไดทีส่ ามก็จะไดรับพระราชทานนามน้ี จนถงึ สมยั ราชวงศเ ช็ง (ชงิ )

ฉวนหลู (ถวนหล)ู
ผทู ส่ี อบไดทส่ี ่ี ไมไ ดเ ขา เฝา หมายถงึ ผูท ี่รับทราบวา สอบไลไ ดโ ดย
พระบรมราชโองการท่ีขนุ นางประกาศตอ ๆ กันออกมาจากทองพระโรง

หานหลนิ (ฮัน่ หลนิ )
หมายถึงเปน ตําแหนงขา ราชการ บัณฑิตท่ีสอบไลไดในข้นั น้มี าก
มาย ประดุจไมย นื ตน ตระหงานในปา เปรียบประดจุ กาํ ลังของแผน ดนิ

คําอธิบายอายตนะโดยยอ

ชวี ติ มี ๒ ระบบ คือ
ระบบรูปธรรม ไดแกว ถิ ีชีวิตทางกาย
ระบบนามธรรม ไดแ กว ิถีชวี ติ ทางจติ

ทั้ง ๒ ระบบน้ี เสมอื นเสน ขนาน ๒ เสน ทไ่ี มมีวนั พบกนั ทจ่ี ุดบรรจบ
ไดเลยหากไมม อี ายตนะ ซึง่ เปน กลมุ ธรรมท่เี ชื่อมโยงวถิ ชี วี ิตทัง้ ๒ ระบบให
มาอยูในวงจรเดยี วกันคือขบวนการขันธ ๕ ความสัมพนั ธระหวา งอายตนะ
ภายในและอายตนะภายนอก เปน ปจ จยั สําคญั ยงิ่ ทีก่ ระตุนใหช ีวติ เกดิ บท
บาทและพลังงานมากมาย ตัง้ แตเกดิ จนตาย ชาตแิ ลว ชาติเลา

ทานเปรยี บธรรม ๒ กลมุ นีไ้ วว า

อายตนะภายใน ๖ กลุม
คือขบวนการสอื่ ความหมายทางตา หู จมูก ล้นิ กาย ใจ
เสมอื น วิถที างทน่ี าํ อาคนั ตุกะไปสูการพบปะอยางมเี งือ่ นไข

อายตนะภายนอก ๖ กลมุ
คอื ขบวนการรุกเรา จากรูป เสยี ง กล่นิ รส โผฏฐัพพะ ธัมมารมณ
เสมอื นแขกผมู าเยือน

ท่วี า มเี ง่อื นไข ก็เพราะตองผานวิถที างตาเทานน้ั จงึ จะเขา ถึงศนู ยการ

เห็นไดอ ยางมรี ะเบียบ รปู ที่อยูน อกทศั นวิสัยก็ดี ไมม เี หตปุ จจัยทเ่ี หมาะสม

สนบั สนุนกด็ ี ยอมไมอ ยใู นเงอ่ื นไขท่จี ะเกิดขึน้ ไดอยางเปนขบวนการ

อายตนะอกี ๔ คูกเ็ ชนกัน เสยี งตอ งผา นวถิ ีทางหจู ึงจะเขา ถึงศูนยก ารไดยนิ
กลิน่ ตองโชยเขาวถิ ีทางจมูก รสตองมาเยอื นตามวิถีทางล้นิ โผฏฐพั พะ คอื สง่ิ

เราทต่ี อ งสมั ผสั ผานวิถที างกายเขา สศู นู ยก ายสมั ผสั ธัมมารมณคอื สรรพสงิ่

ท้งั ปวงที่ผา นวถิ ที างใจ เรา ใหเ กดิ ความนกึ คิดจิตไมวา ง

กลมุ ธรรมทงั้ ๖ คูน้ี มาประจวบกันท่ีจดุ บรรจบคราใด กเ็ ปน ปจ จยั ให
เกดิ ขันธ ๕ คอื รปู เวทนา สญั ญา สงั ขาร วญิ ญาณทุกครงั้ ไป ขนั ธ ๕ ก็เปน
ปจจยั ใหร ะบบทัง้ ๒ ของชีวิต แสดงบทบาทออกมาทางกาย วาจา ใจ เปน
กุศลกรรมบา ง เปน อกุศลกรรมบาง เปนกลางบาง สุดแตระดับการฟง รู ดู
ออก บอกถูก ทาํ เปน เห็นแจง แสดงออก ฯลฯ ของแตละบคุ คล ยอมแตก
ตา งกันตามแรงขบั ของ กเิ ลส ตณั หา อปุ าทาน ฯลฯ ขบวนการดงั กลาวจัก
เกดิ ขนึ้ ต้งั อยู ดับไป ดว ยความไมคงทน แปรปรวนไปตามเหตปุ จจยั คือ
อนจิ จตา เปนปญ หาเดือดรอ น วนุ วาย คอื ทุกขตา กาํ หนดตามความ
ตองการของเราเสมอไปไมไ ด คอื อนัตตา ชีวิตตองเปนไปตามกฎแหง ไตร
ลกั ษณน้ี ตลอดเวลาทีย่ ังไมส ิน้ ชาตภิ พ

ทา นผอู า นท่ีมจี ิตใจเปน ไปตามมาตรการและสงู ถึงมาตรฐาน สามารถ
เขาสูวิปสสนากรรมฐานแลว ไซร ยอมแจมแจงในความหมายของอายตนะ
ท่ีละเอียดออนลกึ ซง้ึ ซบั ซอ นยง่ิ กวา น้ีไดดว ยตนเอง

ชวงเวลาของชวี ติ น้ันมีจํากัดนกั ชวี ติ ตอ งขึน้ อยูกับปจจยั ภายนอก
มากวาท่ีจะมีโอกาสเปนตวั กําหนดความเปนไปของตวั เอง พระบรมศาสดา
จึงทรงพรํ่าสอนตลอด ๔๕ พรรษาของพระองค แมในปจฉิมพจนว า

“จงต้งั ตนอยูในความไมป ระมาท”

การบรรลเุ ปา หมายของชีวติ จะทันเวลาหรือไม อยูท่คี วามไม
ประมาทในอายตนะนี้แล

เจอื จันทน อัชพรรณ
( มิสโจ)

จันทรท ี่ ๒๘/๐๙/๒๕๒๔

ตัดวิจกิ จิ ฉาเพอื่ บรรลโุ สดา

ทานลอ่ื โจว

ใชหรือมิใช ใชห รอื มิใช เจา ตัวสงสยั เปน ตวั ขัดขวาง

หนทางปฏิบตั ิ การฝก ฝนจติ ใหไดส ําเร็จ ตอ งฝกฝนจติ

ไมอ อ นไมไหว สง่ิ ใดทีเ่ กดิ ไมเปน ด่งั ใจ ตอ งทําใจวา ง

อยาใหข วางทาง ท่จี ักกา วเดนิ อยา คิดเกนิ เลย จัดการผสม

แตงปรงุ เขาไป ใหจ ิตมิวา ง น้นั เปนไมด ี แกตวั ของตัว

จิตตอ งปลอยวาง ปลอ ยวางทุกส่ิง ไมเอาส่งิ ใด มาเปนอารมณ
กวนจิตกวนใจ สงิ่ ทม่ี เิ ปน แลเห็นวา เปน อยางน้ันอยา งน้ี

ขอจงแลมอง สองตาแลเปน เห็นเปน ธรรมดา เชน นเ้ี องแล

เร่ืองราวใดใด อยา ปรงุ อยาแตง ใหเ ปน ดังใจ รูเ หน็ เพียงใด

ใหห ยุดเพียงนัน้ จติ จงึ จักวา ง สําหรับฝกฝน

โสดาโสดา อะไรคอื โสดา จติ ทฝี่ ก ดี ละวางทกุ ส่ิง

ไมม ีตัวเรา ไมมีตวั เขา คอื ไมยดึ ตดิ วานั่นของเรา

หรือนนั่ ของเขา เอามาใสใ จ ใหปรุงใหแ ตง วาเปน ตางตาง

เมอ่ื ละวางได ความชอบโกรธเกลยี ด ไมมใี นจติ ความโลภอยากได

มาเปน ของเรา ก็จะไมม ี เม่ือจติ สะอาด ปลอดโปรง แจมใส

ดวงจติ ดวงนี้ ใสดุจดวงแกว เปลง ปลั่งแวววาว ดจุ เพชรเจยี ระไน
ไมม ปี ญ หา มีแตป ญ ญา เหน็ แจงในธรรม ไมมเี คลอื บแคลง

ขออนุญาตทานล่อื โจว เทพเจาผูกอปรดวยพรหมวิหาร ๔ นาํ โอวาท
ของทานมาประดับไวเตอื นจิต ยามขนั ธหากาํ ลังปรุงแตง เมอื่ อายตนะมา
เยือน

ธรรมะพระอรยิ ะจกี้ ง

จิตเหนอื สาํ นกึ

มนุษยนน้ั มพี ฤติกรรมไปตามทีจ่ ิตใตสาํ นึกจะสั่งการ จิตทอ่ี ยใู ตส าํ นกึ
ยอมอยูลกึ และไกลกวาจะคืนกลบั จิตใตสาํ นกึ ยอ มทับถมตวั มันเอง ไมวา
ใครผูใด สํานกึ ยอมเปน ใหญกวาจติ จติ จึงถกู สาํ นกึ กดทบั ไวใตบงั คับบญั ชา
สํานึกทวี่ า คือ กเิ ลส ตณั หา อุปาทานทงั้ ปวง สํานกึ จงึ เปน หว งลา มจิตมิให
แสวงหาสงิ่ อนื่ ใด นอกไปจากคําบญั ชา จติ อันถกู สาํ นึกจงึ เปน หวงลามจติ มิ
ใหแ สวงหาส่ิงอ่ืนใด นอกไปจากคาํ บญั ชา จิตอนั ถูกสํานึกยดึ เหน่ยี วไว นั้น
คือจิตอนั เปนทุกข คือจติ อนั เปน ทาส คือจิตอันปราศจากแสงสวา งแหงพระ
ธรรมเปนจติ ทีม่ ดื ดํา เปนจติ ทตี่ ํา่ ชา เปน จติ ท่ีหาประโยชนใดๆ มิได ดงั น้ี
แลวจิตใตส าํ นึกจึงเปนพลังกดดนั หนั มนษุ ยเ ขา หาอาสวกเิ ลสทง้ั มวล

จิตอันอยใู ตส าํ นึกจึงเปน ผลึกของสนั ดานนิสยั อันใฝอ ยูใ นความชั่ว
ความกลวั ความขลาดเขลา จิตใตส าํ นกึ จึงเปน จิตที่เศรา หมอง ยากทีจ่ ะเห็น
ธรรมะ ขอชักนําพวกเราทั้งหลายจงมารวมกนั แปลงกายเปลี่ยนใจ พาจิตให
ผองใสดวยการทาํ จติ ใหอยูเหนือสํานกึ ตรกึ ตรอง ศลี สมาธปิ ญญา ใหเหน็
แมอ รยิ สัจส่ีก็พงึ หวงั ใหเห็นโดยแจม ชัด ขจัดเสยี ซ่งึ ความมดื ดาํ แหงจติ แลว
ชวี ิตของเราก็จะสบาย เปน ชีวิตที่ใกลถ งึ ธรรมอนั ประเสรฐิ บรรเจดิ กวา ส่ิง
ทั้งปวง

มจี ิตอยเู หนอื สํานึกแลวใจยอมผอ งแผว ดจุ แกวใสไรฝ นุ ธุลี ดงั นท้ี าน
เวยหลางจึงวา ใยตอ งเชด็ ถอู กี ดวยเลา เพราะแทท ี่จริงแลว แมโพธิก็ไรต น
เขา ใจดังนี้ชีวติ ยอ มเปนสขุ อยูในปจจุบนั ขณะ เปน หวงเปนทกุ ขไปใยกบั วัน
พรุง นี้ เชนน้ปี จ จุบันเราจักเศราหมอง มใิ ยจะตอ งกลาวถงึ อนาคต เมือ่ วนั น้ี
ทกุ ขเสยี แลว พรงุ น้จี ะสุขไดอยา งไร เพราะใจมเี พียงวนั นีเ้ ทา นั้น ใจไมอาจ
รอเราอยใู นวนั พรงุ นี้

ธรรมะกระเบยี ดนว้ิ

ธรรมะกระเบยี ดน้วิ ยังคลายหวิ ดบั กระหาย
เปนธรรมอันงา ยงาย ไมย กั ยา ยใจโลเล
ธรรมะกระเบยี ดนวิ้ ยังดับกริว้ ดบั โทสา
นัน่ แหละคอื ธรรมา ธรรมดาในตัวเรา
ธรรมกระเบยี ดนวิ้ ใชเล็กจว๋ิ ไรคุณคา
แทธ รรมมารดา เปน คุณคา ยิ่งใหญเอย

บัญชบี ริหารกายวาจาใจ

วนั เดือนป กุศลกรรม หมายเหตุ อกุศลกรรม หมายเหตุ

บัญชนี ีจ้ ะชวยกระตุน เตือนใหเรามีสติสมั ปชัญญะ เมื่อยามที่จะโนม
เอยี งไปในทางมิชอบ ทําบญั ชนี ี้ใหไดส มาํ่ เสมอ ความดีจะเพมิ่ ข้นึ ความชว่ั
จะลดนอยลง จนในท่ีสดุ เหลอื แตค วามดีลว นๆ การบรรลธุ รรมยอมบังเกิด
ข้นึ ตามข้ันตอนของการประพฤติปฏบิ ัติชอบอยางแนน อน