หน่วยที่ 1 ความหมาย

เอกสารประกอบการสอน

การผลิตไม้ดอกไมป้ ระดับ

รหสั วชิ า 2501-2202

หน่วยท่ี 1
วชิ า การผลติ ไม้ดอกไม้ประดับ
เรื่อง ความหมายและความสาคญั ของไม้ดอกไม้ประดับ

สาระสาคญั
ปัจจุบนั ไมด้ อกไมป้ ระดบั มีความจาเป็ นต่อชีวิตความเป็ นอยูข่ องมนุษยม์ ากข้ึน ท้งั น้ี

เพราะมนุษยม์ ิใช่มีความตอ้ งการเฉพาะปัจจยั สี่เท่าน้นั แต่ยงั ตอ้ งการจดั สภาพแวดลอ้ ม ที่อยูอ่ าศยั
ให้เกิดความร่มร่ืน สวยงามน่าอยอู่ ีกดว้ ย เช่น มีการจดั สวน ตกแต่งอาคาร สถานท่ี โรงเรียน
บา้ นพกั อาศยั อาคารสานกั งาน เทศกาลวนั สาคญั และสถานที่ต่าง ๆ ให้เกิดความสวยงาม
ตลอดจนการใช้ไมด้ อกไมป้ ระดบั ในการจดั ตกแต่งประดบั ตกแต่งอาหาร โต๊ะอาหารในภตั ตาคาร
ต่างๆจะเห็นไดว้ า่ การผลิตไมด้ อกไมป้ ระดบั เพ่ือการคา้ นบั วนั จะมีความสาคญั ทางเศรษฐกิจของ
ประเทศ และมีความเก่ียวขอ้ งกบั การดารงชีวติ ในชีวติ ประจาวนั ดงั น้นั การปลูกไมด้ อกไมป้ ระดบั
จึงเป็ นอีกทางเลือกหน่ึงในการประกอบอาชีพท่ีน่าสนใจ

หัวข้อเร่ือง
1. ความหมายของไมด้ อกไมป้ ระดบั
2. ความสาคญั ของไมด้ อกไมป้ ระดบั

จุดประสงค์ทวั่ ไป
เพือ่ ใหผ้ เู้ รียนมีความรู้ความเขา้ ใจเกี่ยวกบั ความหมายและความสาคญั ของไมด้ อก

ไมป้ ระดบั

จุดประสงค์เชิงพฤตกิ รรม
1. ผเู้ รียนบอกความหมายของไมด้ อกไมป้ ระดบั ไดถ้ ูกตอ้ ง
2. ผเู้ รียนอธิบายความสาคญั ของไมด้ อกไมป้ ระดบั ทางดา้ นสงั คมไดถ้ ูกตอ้ ง
3. ผเู้ รียนอธิบายความสาคญั ของไมด้ อกไมป้ ระดบั ทางดา้ นเศรษฐกิจไดถ้ ูกตอ้ ง
4. ผเู้ รียนอธิบายความสาคญั ของไมด้ อกไมป้ ระดบั ทางดา้ นสิ่งแวดลอ้ มและทางดา้ น

จิตใจของมนุษยไ์ ดถ้ ูกตอ้ ง
5. ผู้เรี ยนมีคุณธรรมจริ ยธรรม ค่านิยม คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ได้แก่

ความรับผดิ ชอบ ความสนใจใฝ่ รู้ ความขยนั อดทน ความมีวนิ ยั ความประหยดั

เอกสารประกอบการสอน

การผลิตไม้ดอกไมป้ ระดับ

รหัสวชิ า 2501-2202

เนื้อหาสาระ
1. ความหมายของไม้ดอกไม้ประดบั

1.1 ไม้ดอก หมายถึง พนั ธุ์ไมท้ ี่ปลูกไวเ้ พ่ือชมความงามของดอกหรือมุ่งหวงั เพ่ือใช้
ประโยชน์ของดอกเป็นหลกั โดยที่ไมด้ อกจะตอ้ งมีรูปร่างทรวดทรงสีสันของดอกสวยงาม สามารถ
นาไปใชป้ ระดบั ตกแต่งท้งั ภายในและภายนอกอาคารสถานท่ีไดด้ ี หรืออาจตดั เฉพาะส่วนของดอก
นาไปใชป้ ระโยชน์ เช่น กุหลาบ เขม็ เยอบีร่า เบญจมาศ ขิงแดง หนา้ ววั ผเี ส้ือ เป็นตน้

เส้ียนฝร่ัง กลว้ ยไม้ ดาวกระจาย
ภาพท่ี 1.1 ตวั อยา่ งไมด้ อกที่มีความสวยงาม

ทม่ี า : ผเู้ ขียน (2552)

1.2 ไม้ประดับ หมายถึง พนั ธุ์ไมท้ ี่มีรูปร่าง กิ่งกา้ น ลาตน้ ใบ และผลสวยงาม ปลูกไว้
เพ่ือชมความงามหรือใชป้ ระโยชน์จากส่วนต่าง ๆ เป็ นหลกั ไม่ไดค้ านึงถึงความสวยงามของดอก
ซ่ึงไมป้ ระดบั บางชนิดอาจจะไม่มีดอกแต่รูปร่างของใบและลาตน้ สวยงาม เช่น โมก ปาล์ม ข่อย
บอนสี ตะโก กวนอิม หมากผหู้ มากเมีย เขียวหมื่นปี เป็นตน้

กลุ่มไมด้ ดั ปรงญี่ป่ ุน เงาะถอดรูป

เอกสารประกอบการสอน

การผลติ ไม้ดอกไม้ประดับ

รหัสวชิ า 2501-2202

ภาพท่ี 1.2 ไมป้ ระดบั ชนิดต่าง ๆ
ทม่ี า : ผเู้ ขียน (2551)

ดงั น้นั ไมด้ อกไมป้ ระดบั หมายถึง พนั ธุ์ไมท้ ี่มีส่วนของใบ ดอก ทรงตน้ หรือผล
ส่วนใดส่วนหน่ึงหรือหลายส่วนสวยงาม อาจเป็ นความสวยงามในดา้ นสีสันหรือลกั ษณะรูปทรง
และสามารถนามาใชป้ ระโยชนใ์ นการตกแตง่ สถานที่ใหเ้ กิดความสวยงามมากข้ึน

ลิ้นมงั กร คริสตม์ าส คลา้

ภาพที่ 1.3 ตวั อยา่ งไมด้ อกไมป้ ระดบั ที่มีสีสันรูปร่างใบสวยงาม

ทมี่ า : ผเู้ ขียน (2551)

กลว้ ยพดั กระบองเพชร สนมงั กร

ภาพที่ 1.4 ตวั อยา่ งไมด้ อกไมป้ ระดบั ท่ีมีความสวยงามดา้ นรูปทรง

ทมี่ า : ผเู้ ขียน (2551)

เอกสารประกอบการสอน

การผลติ ไมด้ อกไมป้ ระดับ

รหสั วิชา 2501-2202

ลิ้นมงั กร กุหลาบพวง พิทูเนีย

ภาพที่ 1.5 ตวั อยา่ งไมด้ อกไมป้ ระดบั ที่มีความสวยงามดา้ นสีสันและรูปร่างของดอก

ทม่ี า : ผเู้ ขียน (2551)

2. ความสาคัญของไม้ดอกไม้ประดบั

2.1 ความสาคญั ทางด้านสังคม ไมด้ อกไมป้ ระดบั ไดเ้ ขา้ มามีบทบาทในชีวติ ของมนุษย์
หลายประการ ดงั น้ี

2.1.1 ดา้ นขนบธรรมเนียมประเพณี พิธีการต่าง ๆ ไมด้ อกไมป้ ระดับได้เขา้ มา
เกี่ยวขอ้ งกบั มนุษยเ์ กือบทุกวนั นบั ต้งั แต่เกิดจนกระทง่ั เสียชีวติ เช่น ใชแ้ สดงความยินดีและแสดง
ความรัก ความเสียใจ และใชบ้ ูชาพระ ใชใ้ นเทศกาลต่าง ๆ เช่น วนั เกิด วนั คริสตม์ าส วนั แต่งงาน
วนั วาเลนไทน์ งานบวช วนั ทาบุญข้ึนบา้ นใหม่ วนั ไหวค้ รู พิธีแห่เทียนเขา้ พรรษา พิธีเปิ ด-ปิ ด
งานตา่ ง ๆ ตลอดจนพธิ ีฌาปนกิจศพลว้ นแลว้ แตต่ อ้ งใชไ้ มด้ อกไมป้ ระดบั ท้งั สิ้น

ประดบั ตกแต่งหนา้ เวที ตกแต่งซุม้ พธิ ีเปิ ดงาน จดั ตกแต่งนิทรรศการ

ภาพท่ี 1.6 ตวั อยา่ งการนาพนั ธุ์ไมด้ อกไมป้ ระดบั ไปใชใ้ นพิธีการตา่ ง ๆ

เอกสารประกอบการสอน

การผลิตไมด้ อกไมป้ ระดบั

รหสั วิชา 2501-2202

ทมี่ า : ผเู้ ขียน (2551)

2.1.2 ความสาคญั ทางดา้ นการดารงชีวติ ของมนุษย์ ไดแ้ ก่
1) อาหาร มีการนาเอาไมด้ อกไมป้ ระดบั หลายชนิดไปประกอบเป็ นอาหารใน

รูปของแกง ตม้ ทอด หรือกินสด เช่น แกงส้มดอกโสน ดอกขจรชุบไข่ทอด ยอดอ่อนกุหลาบ
ชุบแป้งทอด ใบเลบ็ ครุฑทอดมนั ดอกเขม็ ชุบแป้งทอด ดอกแคตม้ จิ้มน้าพริก เป็นตน้

2) ที่อยูอ่ าศยั ไมด้ อกไมป้ ระดบั ยนื ตน้ บางชนิดสามารถนาไปสร้างเป็ น ที่อยู่
อาศยั ได้ เช่น ไผ่ ประดู่ มะขาม แดง มะค่า ยาง จามจุรี พะยอม สัก สน ยงู จิก เป็นตน้

3) เครื่องนุ่งห่ม ไมด้ อกไมป้ ระดบั บางชนิดสามารถนาเอาเส้นใยไปผลิตเป็ น
เคร่ืองนุ่งห่มได้ เช่น ป่ านศรนารายณ์

4) ยารักษาโรค ไม้ดอกไมป้ ระดบั บางชนิด จดั เป็ นพืชสมุนไพร สามารถ
นามาใชเ้ ป็นยารักษาโรคไดท้ ้งั แผนโบราณและแผนปัจจุบนั เช่น ใบและดอกอ่อนข้ีเหล็กใชเ้ ป็ นยา
ระบาย รากมะลิใชเ้ ป็นยาแกไ้ อ มะเกลือใชเ้ ป็นยาถ่ายพยาธิ ปี บและกาสะลองใชเ้ ป็นยาแกห้ อบหืด
พยบั เมฆใช้เป็ นยาขบั ปัสสาวะ เปลือกและฝักผล ผลสดของหมากสงฆ์ใช้แกแ้ ผลพุพองร้อนใน
เป็ นตน้

ท่ีอยอู่ าศยั อาหาร

เอกสารประกอบการสอน

การผลติ ไม้ดอกไม้ประดับ

รหัสวชิ า 2501-2202

เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค

ภาพท่ี 1.7 ตวั อยา่ งไมด้ อกไมป้ ระดบั ในการดารงชีวิต

ทม่ี า : ผเู้ ขียน (2551)

2.2 ความสาคัญทางด้านเศรษฐกิจ จากการท่ีไมด้ อกไมป้ ระดบั ไดเ้ ขา้ มามีบทบาทใน

ชีวิตประจาวนั ของมนุษยก์ ่อให้เกิดรายได้แก่ผูเ้ ก่ียวขอ้ งท้งั ทางตรงและทางออ้ ม เช่น เกษตรกรผู้

ปลูกและผูข้ ายไมด้ อกไมป้ ระดบั ผูข้ ายวสั ดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิต โรงงานผลิตป๋ ุย ผลิตยา

ผลิตสารเคมี ผลิตถุงพลาสติก โรงงานเครื่องป้ันกระถางและเซรามิค โรงงานผสมดิน นอกจากน้ี

อาชีพการปลูกเล้ียงไมด้ อกไมป้ ระดบั สามารถทารายไดใ้ ห้กบั ประเทศปี ละหลายพนั ลา้ น เป็ นผล

ทาใหเ้ ศรษฐกิจของประเทศดีข้ึน

ธุรกิจการส่งไมต้ ดั ดอก ธุรกิจร้านคา้ จาหน่ายกระถาง

ภาพท่ี 1.8 ตวั อยา่ งธุรกิจท่ีเก่ียวขอ้ งกบั การผลิตไมด้ อกไมป้ ระดบั

ทมี่ า : ผเู้ ขียน (2551)

2.3 ความสาคัญทางด้านส่ิงแวดล้อมและด้านจิตใจของมนุษย์ ไมด้ อกไมป้ ระดบั มี

ประโยชน์อยา่ งยิ่งในการทาให้สภาพแวดลอ้ มต่าง ๆ ดีข้ึน เช่น เป็ นแนวกนั ลม บงั แดด กนั เสียง
กรองฝ่ นุ ละออง ดูดซบั คาร์บอนไดออกไซด์ ดูดซบั น้าฝน ป้องกนั การพงั ทลายของหนา้ ดิน เป็นตน้

ส่วนทางดา้ นสภาพจิตใจของมนุษย์ ก่อใหเ้ กิดความสดชื่น ช่วยลดและผอ่ นคลายความ

ตึงเครียดจากหนา้ ที่การงาน ช่วยให้จิตใจสุขุมเยือกเยน็ และอ่อนโยนข้ึนกว่าเดิม ในปัจจุบนั ไดม้ ี
การสกดั น้ามนั หอมระเหยจากไมด้ อกไมป้ ระดบั ที่มีกลิ่นหอมมาใชใ้ นการบาบดั และผอ่ นคลายทาง
จิตใจ

เอกสารประกอบการสอน

การผลติ ไมด้ อกไม้ประดับ

รหัสวิชา 2501-2202

ท่ีอยอู่ าศยั สวนสาธารณะ สถานท่ีทอ่ งเที่ยว

ภาพท่ี 1.9 การนาไมด้ อกไมป้ ระดบั ไปใชป้ รับปรุงสภาพแวดลอ้ ม

ทม่ี า : ผเู้ ขียน (2552)

สรุป
ไม้ดอก หมายถึง พนั ธุ์ไม้ที่ปลูกไวเ้ พื่อชมความงามของดอกหรือมุ่งหวงั เพื่อใช้

ประโยชนจ์ ากดอกเป็นหลกั ไมป้ ระดบั หมายถึง พนั ธุ์ไมท้ ี่มีรูปร่าง ก่ิงกา้ น ใบ ลาตน้ สวยงาม
โดยมิไดค้ านึงถึงความสวยงามของดอกเป็นหลกั ไมด้ อกไมป้ ระดบั หมายถึง พนั ธุ์ไมท้ ่ีมีส่วนของ
ใบ ดอก ลาต้น หรื อผล ส่วนใด ส่วนหน่ึง หรือหลายส่วนสวยงาม ไม้ดอกไม้ประดับมี
ประโยชน์และความสาคญั ทางสังคม เช่น ขนบธรรมเนียมประเพณี เป็ นปัจจยั 4 ความสาคญั
ทางดา้ นเศรษฐกิจ โดยก่อให้เกิดอาชีพต่าง ๆ ท้งั ทางตรงและทางออ้ ม และความสาคญั ทางดา้ น
ส่ิงแวดลอ้ มและดา้ นจิตใจของมนุษย์

เอกสารประกอบการสอน

การผลิตไมด้ อกไมป้ ระดับ

รหัสวชิ า 2501-2202

บรรณานุกรม

งานไมด้ อกไมป้ ระดบั กลุ่มพืชสวน กรมส่งเสริมการเกษตร. คู่มือการผลติ ไม้ประดับและ
ไม้ตดั ใบเพ่ือการค้า. กรุงเทพฯ: กรมส่งเสริมการเกษตร, ม.ป.ป.

ชุมนุมสมุนไพรไทย. สวนสมุนไพร. กรุงเทพฯ: โรงพิมพร์ ุ่งแสงการพมิ พ,์ ม.ป.ป.
ธรรมเกียรติ กนั อริ. พรรณพฤกษ์พรรณนา ไม้ในวรรณคดแี ละพทุ ธศาสนา ไม้มงคล.

พิมพค์ ร้ังที่ 2. กรุงเทพฯ: อมั รินทร์บุคเซ็นเตอร์, 2540.
นิติพฒั น์ พฒั นฉตั รชยั . เอกสารประกอบการสอน รายวิชาไม้ดอกไม้ประดบั . สุรินทร์:

คณะวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั สุรินทร์, 2545.
บรรเจิด คติการ. ไม้ดอกไม้ประดบั . กรุงเทพ ฯ: ม.ป.พ., 2511.
ปิ ฏฐะ บุนนาค. ไม้ดอกไม้ประดับ. กรุงเทพฯ: กรุงธน, 2532.
ม.ภคั ภิรมย.์ มหัศจรรย์แห่งดอกไม้. กรุงเทพฯ: ไพลิน, 2548.
มินภทั ร. ดอกไม้ สมุนไพรไทย รักษาโรค. กรุงเทพฯ: วนั ชนะ, 2548.
เศรษฐมนั ตร์ กาญจนกุล. ร้อยพรรณพฤกษา ไม้กระถางแสนสวย. กรุงเทพฯ: เศรษฐศิลป์ , 2551.
สมเพียร เกษมทรัพย.์ ไม้ดอกไม้ประดบั . พมิ พค์ ร้ังที่ 2. กรุงเทพฯ: พนั น่ีพบั ลิชชิ่ง, 2525.
สมสุข มจั ฉาชีพ. ไม้ดอกไม้ประดับ. พมิ พค์ ร้ังท่ี 2. กรุงเทพฯ: แพร่พิทยา, 2541.
อาชีวศึกษา,กรม. คู่มือการเรียนการสอน พืชสวนประดับ. กรุงเทพฯ: วฒั นาพานิช, 2525.
_________. เอกสารประกอบการสอน ทกั ษะไม้ดอกไม้ประดับ. กรุงเทพฯ:

ศูนยฝ์ ึกอบรมและพฒั นาอาชีวศึกษา 5 หน่วยศึกษานิเทศก,์ 2540.
อุไร จิรมงคลการ. มือใหม่หัดปลกู *EASY PLANTING. พมิ พค์ ร้ังที่ 5. กรุงเทพฯ:

บา้ นและสวน, 2549.
tsb.ac.th. ความหมายของไม้ดอกไม้ประดับ (ออนไลน)์ . 2552 (อา้ งเมื่อ 25 สิงหาคม 2552).

เขา้ ถึงไดจ้ าก http://www.tsb.ac.th/flower.doc