การผลิตถ่านไบโอชาร์

การผลิต
ถ่านไบโอชาร์

เรียบเรียงโดย

อาจารย์ ดร.จิรพงศ์ ศรศักดานุภาพ

มหาวิทยาลัยแม่โจ้-แพร่ เฉลิมพระเกียรติ



จดบันทึก คำนำ

20 คู่มือ การผลิตถ่านไบโอชาร์ จัดทำขึ้นเพื่อเป็นเอกสารให้ความรู้
เบื้องต้นเกี่ยวกับการผลิตถ่านไบโอชาร์ จากวัสดุเหลือทิ้งทาง
การเกษตรต่างๆ โดยมีเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับความหมายของ
ถ่านไบโอชาร์ ความแตกต่างระหว่างถ่านไบโอชาร์และถ่านหุงต้ม
ประโยชน์ของถ่านไบโอชาร์ อีกทั้งยังให้ข้อมูลเกี่ยวกับโครง
สร้างของเตาอบที่ใช้ในการผลิตถ่านไบโอชาร์ ตลอดจนข้อมูล
เบื้องต้นของราคาถ่านไบโอชาร์ที่ขายในท้องตลาด

ผู้จัดทำหวังว่า คู่มือฉบับนี้จะสร้างแรงจูงใจ และใช้เป็นแนวทาง
เริ่มต้นให้กับผู้สนใจทั่วไปเพื่อใช้ในการผลิตถ่านไบโอชาร์ และใช้
ต่อยอดในการสร้างรายได้เสริมจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร
ต่างๆ

ผู้จัดทำ
พฤษภาคม 2565

ถ่านไบโอชาร์จากเศษไม้ จดบันทึก

ถ่านไบโอชาร์จาก 19
กะลามะพร้าว

จดบันทึก สารบัญ หน้า

18 ถ่านไบโอชาร์ 1
ความแตกต่าง 2
ถ่านไบโอชาร์ VS ถ่านหุงต้มธรรมดา
ประโยชน์ของถ่านไบโอชาร์ 5
7
เตาอบถ่านไบโอชาร์ 12
17
ขั้นตอนการอบถ่านไบโอชาร์

ราคาประเมินถ่านไบโอชาร์

เตาผลิตถ่านไบโอชาร์ ถ่านแปรรูปเป็นถ่านเกรดสูง
จะขายได้เท่าไหร่ ?

ตัวอย่างผลิตภัณฑ์จากถ่าน

17

ขั้นตอนอบถ่านไบโอชาร์ (ต่อ) ถ่านไบโอชาร์

7. เมื่อไฟตรงกลางท่อเหล็ก 4 นิ้วเริ่มใกล้มอดลง ไบโอชาร์ คือ ถ่านชีวภาพที่ผลิตจากชีวมวล เช่น ใบไม้
ให้เติมไม้เชื้อเพลิงในห้องเผาไหม้เพื่อกระตุ้นการคายควัน กิ่งไม้ เปลือกผลไม้ แกลบ ซังข้าวโพด
ของไม้ที่อบข้างในอีกครั้ง โดยจะกระตุ้นเพิ่มอีก ไปผ่านกระบวนการเผาที่มีปริมาณแก๊สออกซิเจนอยู่
ประมาณ 1 ครั้ง จนไฟตรงกลางท่อมอดลง อย่างจำกัด (กระบวนการไพโลไลซิส)

8. ห้ามเปิดเตาทันที เพราะไม้ที่อบข้างในยังมีอุณหภูมิสูงอยู่
หากสัมผัสกับอากาศอาจเกิดการลุกไหม้ได้

9. รอให้เตาเย็นลงประมาณ 6-8 ชั่วโมงขึ้นไป
จากนั้นจึงเก็บถ่านจากในเตาไปใช้งาน

ไบโอชาร์มีรูพรุนสูง ทำให้มีพื้นที่ผิวในการดูดซับสาร

ต่างๆได้มาก มีประจุเป็นลบ มีปริมาณธาตุคาร์บอน

มากกว่า 50% เมื่อเทียบกับปริมาณคาร์บอน

16 ของมวลชีวภาพ 1

ความแตกต่าง ขั้นตอนอบถ่านไบโอชาร์ (ต่อ)
ถ่านไบโอชาร์ VS ถ่านหุงต้มธรรมดา
5. จากนั้น ไม้ที่อบข้างในจะคายควันที่สามารถเผาไหม้ต่อไปได้
แม้ถ่านไบโอชาร์และถ่านหุงต้มธรรมดาจะมีรูปลักษณ์ โดยควันจากไม้ที่อบจะเคลื่ อนที่จากด้านบนลงสู่ด้านล่างตาม
ภายนอกคล้ายกัน แต่ถ่านทั้ง 2 ชนิด มีความต่าง คือ ท่อเหล็กดำขนาด 1 นิ้ว แล้ว เคลื่อนที่เข้าไปสู่ห้องเชื้อเพลิง
เผาไหม้
ถ่านไบโอชาร์มีรูพรุนสูง
6. เมื่อไม้ที่อบคายควันแล้ว ไฟตรงกลางท่อเหล็กขนาด 4 นิ้ว
หากนำถ่านไบโอชาร์ใส่น้ำ จะเลี้ยงตนเองได้ โดยที่ไม่ต้องป้อนไม้เชื้อเพลิงที่ห้องเผาอีก
จะทำให้เกิดฟองอากาศขึ้น โดยปรากฏนี้จะคงอยู่ประมาณ 1-2 ชั่วโมง
เป็นจำนวนมาก เนื่องจาก
ถ่านมีรูพรุนซึ่งมีอากาศขัง
อยู่ข้างใน

2 15

ขั้นตอนอบถ่านไบโอชาร์ (ต่อ) ความแตกต่าง
ถ่านไบโอชาร์ VS ถ่านหุงต้มธรรมดา
4. จุดไฟจากห้องเชื้อเพลิงเผาไหม้ (ห้องที่เป็นอิฐล้อม
ตรงฐานเตา) โดยใช้เศษไม้เป็นเชื้อเพลิงให้ความร้อน ถ่านไบโอชาร์มีคุณสมบัติดูดซับได้ดี
(กรณีไม้ที่อบข้างในเป็นไม้แห้ง จะต้องป้อนไม้เชื้อเพลิง
อยู่ตลอด เป็นระยะเวลาประมาณ 1 ถึง 1 ชั่วโมงครึ่ง) เพราะถ่านไบโอชาร์มีรูพรุนสูง จึงมีคุณสมบัติดูดซับได้ดี
สามารถทดสอบได้ง่ายๆ โดยนำถ่านไบโอชาร์ผสมน้ำใส่สี
เมื่อตั้งทิ้งไว้ ถ่านไบโอชาร์จะดูดซับสี ทำให้น้ำสะอาดขึ้น

ถ่านหุงต้มธรรมดา ถ่านไบโอชาร์

14 3

ความแตกต่าง ขั้นตอนอบถ่านไบโอชาร์ (ต่อ)
ถ่านไบโอชาร์ VS ถ่านหุงต้มธรรมดา
1. ตัดไม้ที่จะอบทำเป็นถ่านให้เป็นท่อนๆ
ถ่านไบโอชาร์นำไฟฟ้าได้ มีขนาดความยาวไม่เกิน 40 เซนติเมตร

ถ่านไบโอชาร์จะสามารถนำไฟฟ้าได้ 2. เอียงถัง 50 ลิตรในแนวนอน แล้วบรรจุไม้ที่จะอบ
คล้ายกับลวดโลหะเมื่อต่อเข้ากับ โดยบรรจุให้เต็มพอดี จากนั้นปิดฝาถัง
แบตเตอร์รี่

3. พอกดินเหนียวตามแนวรอยต่อตรงฝาถัง
เพื่อป้องกันไม่ควันแก๊สจากไม้ที่อบข้างในรั่วไหลออกมา

4 13

ขั้นตอนอบถ่านไบโอชาร์ ประโยชน์ของถ่านไบโอชาร์

ฐานวางเตาแบบอิฐ เป็นวัสดุปรับปรุงคุณภาพดิน เพราะมีรูพรุนสูง
ช่วยในการอุ้มน้ำและแร่ธาตุให้กับรากพืช
ฐานวางเตาแบบขุดหลุม (ลดปริมาณการใช้น้ำและปุ๋ยลง)
เป็นที่อยู่ในกับจุลินทรีย์ ทำให้สารอาหารค่อยๆถูกย่อย
12 สลายให้กับรากพืช
ปรับสภาพดินที่เป็นกรด
รองก้นหลุมเพื่อไล่แมลงและป้องกันรากเน่า
เป็นถ่านพลังงานทดแทนที่มีควันน้อย
ใช้กรองน้ำ กรองอากาศ
ดูดกลิ่นอันไม่พึงประสงค์
ดูดซับโลหะที่เป็นสารพิษต่างๆ
ลดปริมาณแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ในบรรยากาศ

5

ตัวอย่างการใช้ถ่านไบโอชาร์ ขั้นตอนการประกอบเตา (ต่อ)
เป็นวัสดุปรับปรุงดิน
เตาอบถ่านไบโอชาร์ที่พร้อมใช้งาน
บดหรือทุบให้เป็นชิ้นเล็กๆ (ไม่เป็นผงจนเกินไป)
ผสมกับปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก
(ไบโอชาร์ 1 ส่วนต่อปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก 1 ส่วน)
ผสมกับน้ำหมัก (และรอประมาณ 10 วัน)
โรยบนผิวดินรอบๆโคนต้นไม้
ใช้ฟางคุมเพื่อรักษาความชุ่มชื้นของหน้าดิน

แปลงปลูกที่ผสม แปลงปลูกที่ไม่ได้ผสม
ถ่านไบโอชาร์
11
6

ขั้นตอนการประกอบเตา (ต่อ) เตาอบถ่านไบโอชาร์

6. ตัดแผ่นเซรามิกไฟเบอร์ (หนาประมาณ 1 นิ้ว) วัสดุอุปรณ์
ให้มีขนาดพื้นที่พอดีดับผิวข้างของเตา 50 ลิตร
จากนั้นทำการหุ้มผิวข้างเตาด้วยเซรามิกไฟเบอร์ 1. ถังเหล็กขนาด 50 ลิตร พร้อมฝาปิดและตัวล๊อกฝาปิด
2. ท่อเหล็กดำขนาด 4 นิ้ว
7. ตัดแผ่นสังกะสีหรือแผ่นอลูซิงค์ให้มีขนาดพอดีกับผิวข้าง
ของเตาที่หุ้มด้วยเซรามิกไฟเบอร์ จากนั้นทำการหุ้มผิว หนา 3-5 มิลลิเมตร ยาว 60-65 เซนติเมตร
ข้างเตาด้วยแผ่นสังกะสี โดยแผ่นสังกะสีจะอยู่ด้านนอกสุด 3. ท่อเหล็กดำขนาด 1 นิ้ว

8. มัดลวดรอบแผ่นสังกะสีให้แน่น (มัดรอบประมาณ 2-3 วง) หนา 3-5 มิลลิเมตร ยาว 40-45 เซนติเมตร
4. เซรามิกไฟเบอร์ หนา 1 นิ้ว
หุ้มเตาด้วยเซรามิกไฟเบอร์ 5. แผ่นสังกะสีหรือแผ่นอลูซิงค์ (บาง ม้วนได้)
6. ลวดมัด
7. อิฐทำฐานเตา (ประมาณ 12-18 แผ่น)

เซรามิกไฟเบอร์

ห่อเตาด้วยแผ่นสังกะสี อิฐทนไฟ
ชั้นนอกสุด
7
10

ขั้นตอนการประกอบเตา มุมมองด้านบน มุมมองด้านล่าง

1. ตัดท่อเหล็กดำขนาด 4 นิ้ว ยาว 60-65 เซนติเมตร และ
ขนาด 1 นิ้ว ยาว 40-45 เซนติเมตร ตามลำดับ

2. เจาะรูก้นถังและตรงฝาถัง (ให้รูอยู่ตรงกลางถังพอดี)
ให้มีขนาดเท่ากับ 4 นิ้ว

3. สอดท่อเหล็กดำขนาด 4 นิ้วเข้าไปในตัวถัง 50 ลิตร
แล้วเชื่อมท่อเหล็กดำกับก้นถัง
(ท่อเหล็กอาจเลยก้นถังลงมาได้ไม่เกิน 1 นิ้ว)

4. เชื่อมท่อเหล็กดำขนาด 4 นิ้วกับ 1 นิ้วเข้าด้วยกัน
โดยให้ท่อทั้ง 2 อยู่ห่างกันประมาณ 4-5 เซนติมเตร
(ใช้เศษเหล็กเป็นสะพานเชื่อมท่อทั้ง 2 )

5. เพื่อให้เกิดความแข็งแรงมากขึ้น ใช้แผ่นบางขนาดความยาว
ประมาณเส้นผ่านศูนย์กลางของถัง 50 ลิตร เชื่อมติด
ระหว่างผิวถังด้านในกับผิวท่อของท่อเหล็ก 4 นิ้ว

89