10 การละเล่นพื้นบ้านไทย

10 การละเล่นพ้ืนบ้านไทย

การละเลน่ พ้ืนบ้านของไทยมอี ะไรบ้าง

ยคุ น้ี เด็ก ๆ เข้าถึงเทคโนโลยสี ่ือสารไดง้ า่ ยข้นึ ลองดสู ิคะ ไม่วา่ มองไปทางไหน ก็จะ
เห็นเดก็ ตวั เล็กตัวน้ อยเล่นเกมในไอแพด แชตไลน์ เมนต์เฟซบกุ๊ กนั คล่องปรอ๋ ใชเ้ วลาอยู่
หน้ าจอส่ีเหลย่ี มเกอื บทงั้ วนั ทงั้ คนื ต่างจากสมยั กอ่ นท่ีเดก็ ๆ มกั จะชกั ชวนเพ่ือน ๆ ออกมา
เลน่ การละเล่นพ้ืนบ้าน รอ้ งราทาเพลงกนั สนกุ สนาน กน็ ่ าคิดเหมอื นกนั นะคะว่า เด็กสมัย
นี้ ยังรูจ้ ักและรูว้ ิธเี ลน่ การละเลน่ พ้ืนบา้ นของไทยมากน้ อยแค่ไหน ไปดูกนั เลย

รีรขี ้าวสาร

ให้ผู้เล่นสองคน ใชส้ องมือจับกัน แล้วยกโค้ง
ข้ึนเสมือนซุม้ ประตู ผู้เล่นที่เหลือเอามือจับเอว
เดินเป็นแถวลอดประตูน้ั นไป พรอ้ มกับรอ้ งว่า
“รีรีข้าวสาร สองทะนานข้าวเปลือก เด็กน้ อย
ตาเหลือก เลือกท้องใบลาน คดข้าวใส่ จาน
เก็บเบี้ยใต้ถุนรา้ น พานเอาคนข้างหลังไว้ให้ดี”
เมอ่ื ถงึ คาสุดท้าย ซุม้ ประตูก็จะลดมือลง กักตัว
ผู้เล่นที่เดินผ่านมา ผู้เล่นท่ีถูกกักตัวจะถูกคัด
ออก หรอื อาจจะถูกลงโทษด้วยการให้ราหรอื
ทาท่าทางอะไรก็ได้

มอญซ่อนผ้า

ทุกคนนั่ งล้อมวงชว่ ยกันร้องว่า “มอญซ่อน
ผ้า ตุ๊กตาอยู่ข้างหลัง ไว้โน่ นไว้น่ี ฉันจะตีก้น
เธอ” มอ ญจะถือผ้า เดินรอบว งแล้วแอ บ
หย่อนผ้า ไว้ข้างหลังผู้เล่นคนใดคนหน่ึ ง
หากผู้เล่นคนนั้ นรู้ตัวก่อนก็จะหยิบผ้ามาไล่
ตีมอญ แล้วว่ิงมานั่ งท่ีเดิม แต่หากว่ามอญ
เดินกลบั มาอกี รอบหน่ึ ง แล้วผูเ้ ลน่ คนนั้นยัง
ไม่รู้ตัว ก็จะถูกมอญเอาผ้าตีหลัง และต้อง
เลน่ เป็นมอญแทน

กาฟักไข่

บางแห่งเรยี กกว่า “ซงิ ไข่เต่า” ผู้เล่นเป็นอีกา
หรือเต่าจะเข้าไปอยู่ในวงกลมที่ขีดไว้ คน
อ่ืนๆอยู่นอกวงกลม พยายามแย่งเอาก้อน
หินที่สมมุติว่าเป็นไข่มาให้ได้ อีกาหรอื เต่าจะ
ปัดป่ายแขนขาไปมา ถ้าโดนผู้ใดผู้นั้ นจะต้อง
มาเล่นเป็นอีกาแทนทันที แต่ถ้าไข่ถูกแย่ง
หมด อีกาหรือเต่าจะต้องไปตามหาไข่ที่ผู้อ่ืน
ซ่อนไว้ หากหาไม่พบจะถูกจูงหูไปหาไข่ท่ี
ซอ่ นไว้ เป็นการลงโทษ

ลกู ช่วง

ใช้ผ้าเช็ดหน้ าผืนใหญ่หรือเศษหญ้าแห้งมา
ผูกปมเป็นลูกช่วง แบ่งผู้เล่นเป็น 2 ฝ่าย
เท่ากัน เร่ิมเล่นด้วยการโยนลูกช่วงให้อีก
ฝ่ายหน่ึ งรับ ถ้าฝ่ายตรงข้ามรับได้ก็จะต้อง
เอาลูกชว่ งนั้ นปากลับ มายังฝ่ายท่ีโยนมา ถ้า
ปาถูกตัวผู้เล่นคนใดคนหน่ึ ง ฝ่ายท่ีโยนมาก็
จะได้คะแนน ความสนกุ จะอยู่ที่ลีลาในการ
หลอกล่อ ชงิ ไหวชงิ พริบ ของการหลบและ
การปาลูกชว่ ง ซ่ึงอาจจะทาให้อีกฝ่ายหน่ึ ง
สั บสน

โพงพาง

โพงพาง คือ ชอื่ ของกับดักปลาชนิ ดหน่ึ ง ผู้ท่ี
เลน่ เป็น “ปลา” จะถกู ผกู ตาแล้วหมุน 3 รอบ
ผู้เล่นอีกคนอ่ืนล้อมวงรอ้ งว่า “โพงพางเอ๋ย
ส า เ ภ า เ ข้ า ล อ ด ปู ป ล า ต า บ อ ด เ ข้ า ล อ ด
โพงพาง” จบแล้วถามว่า “ปลาเป็นหรอื ปลา
ตาย?” ถ้าปลาตอบว่า “ปลาตาย” แปลว่า
ห้ามขยับ แต่ถ้าตอบว่า “ปลาเป็น” ก็ขยับได้
หากผู้เล่นเป็นปลา แตะถูกตัวคนใดคนหน่ึ ง
แล้วทายชื่อถูก ผู้นั้ นจะต้องกลายเป็นปลา
แทน ถา้ ไมถ่ กู ก็ให้ทายใหม่

หมากเกบ็

ใชก้ อ้ นกรวดท่ีมีลักษณะกลมๆ 5 ก้อน เสี่ยง
ทายว่าใครจะเล่นก่อน โดยวิธีข้ึนร้าน คือ
ถือหมาก ทั้งห้าเม็ดไว้แล้วโยนพลิกหงาย
หลังมือรับ แล้วพลิกมือกลับรับอีกที ใคร
เหลือหินอย่ใู นหินอยู่ในมือมากท่ีสดุ คนนั้ น
เล่นกอ่ น มีทัง้ หมด 5 หมาก

กระต่ายขาเดยี ว

ก า ร เ ล่ น ไ ล่ จั บ ช นิ ด ห น่ึ ง โ ด ย ค น ท่ี เ ป็ น
กระต่าย ยืนด้วยขาข้างเดียว แล้วกระโดด
เขย่ง เคล่ือนที่ไล่จับ (แตะถูกตัว) เด็กคนอ่ืน
ภายในพ้ืนท่ีท่ีกาหนด ถ้าใครโดนจับได้ก็
ตอ้ งออกจากการแขง่ ขันเพื่อรอรอบต่อไป

เลน่ ห่วง

“ห่วง” เป็นอุปกรณ์ การเล่นท่ีประดิษฐ์จาก
ไม้ไผ่ ซ่ึงเหลาจนไม่มีคมเหลืออยู่ นาปลาย
ทั้งสองข้างมาผูกเป็นวงกลม เล่นโดยการ
นาเขา้ มารอ่ นที่เอว เชน่ เดียวกับการเล่นห่วง
ใ น ปั จ จุ บั น นิ ย ม เ ล่ น กั น เ ป็ น ก ลุ่ ม
การละเล่นนี้ จะทาให้เด็กๆ สนกุ กับการออก
กาลงั กาย และไดพ้ บปะเพ่ือนฝงู

ม้ากา้ นกลว้ ย

ตามปกติแล้ว หมู่บ้านของคนไทยในอดีต
มักจะปลูกต้นกล้วยไว้แทบทุกแห่ง ดังนั้ น
ใบกล้วยจึงเป็นส่ิ งที่ถูกนามาใช้ประโยชน์
หลายๆ อย่าง ซ่ึงหน่ึ งในนั้ นก็คือการนามา
ทาเป็นมา้ กา้ นหล้วย ซง่ึ แลว้ แตเ่ ด็กจะเล่นม้า
ก้านกล้วยในรู ปแบบไหน ไม่ว่าจะเป็นการ
ว่ิงแข่งหรือว่ิงไล่กัน หรือจะนามาเล่นต่อสู้
กัน

กระโดดเชือก / กระโดดหนังยาง

การกระโดดเชอื กมี 2 แบบ คือ การกระโดด
เชอื กเด่ียว และการกระโดดเชอื กหมู่ ใชห้ นั ง
หนั งยางถักร้อยจนเป็นเส้ นยาว หรือ เชอื ก
ปอ ยาวพอที่จะตวัดพ้นศีรษะ ขมวดหัวท้าย
เพ่ือกันเชอื กลุ่ย เวลาเล่นแกว่งเชอื กด้วยมือ
ทัง้ สองข้าง แล้วกระโดข้ึนลงตรงกลาง การ
กระโดดเชอื กหมู่จะใชเ้ ชอื กที่ยาวกว่า มีผ้เู ล่น
สองคนจับหัวท้ายข้างละคน คอยแกว่งหรือ
ไกวเชือก สามารถกระโดดได้พร้อมกัน
หลายๆ คน

อา้ งองิ

เพชรมายา. (2560). การละเล่นของเดก็ ไทยในอดีต ที่เดก็ ยคุ ใหม่ไม่เคยรู้ (ออนไลน์ ).
เวบ็ ไซต์ : https://petmaya.com/17-thai-retro-playing สืบค้น 13 สิงหาคม 2564

จดั ทาโดย

นางสาวอรปรยี า ส่องแกว้
รหัสวิชา 64414002003 ห้อง 2

สาขาวิชาคณิ ตศาสตร์