Kaedah Mudah & Cepat Belajar Al-Quran JILID 1 i LQS
ii © DARULFIKIR Cetakan Pertama … 2022 Cetakan Kedua … 2023 ISBN 978-983-131-440-1 Hak cipta terpelihara. Tidak ada mana-mana bahagian pun daripada penerbitan ini boleh disimpan dalam bentuk yang boleh dipergunakan semula atau dihantar menerusi apa jua cara, elektronik, mekanikal, salinan fotokopi, rakaman, cakera liut, cakera keras, menerusi internet dan sebagainya tanpa terlebih dahulu mendapat kebenaran bertulis daripada penerbit. Perundingan tertakluk kepada perkiraan royalti dan honorarium. Penyusun: Ketua Editor: Ustaz Muhammad Asyraf bin Saifuddin Prof. Madya Dr. Khairul Anuar bin Mohamad Pensyarah Huffaz Profesional UniKL RCMP Pensyarah Kanan Fakulti Quran dan Sunnah USIM & Ahli Lajnah Tashih al-Quran KDN Penyusun Bersama: Pentashih: 1. Ustaz Syed Mohd Muzzaffar bin Syed Azlan 1. Ustaz Hj Mazlan bin Mohamad Zaini Imam Utama Masjid Sultan Azlan Shah Ahli Lajnah Tashih al-Quran KDN 2. Ustaz Hafizan bin Mohamad Zohdi 2. Ustaz Radzi Kamarul Hailan Pegawai Jabatan Agama Islam Masjid Johan Musabaqah Tilawah al-Quran Sultan Azlan Shah Antarabangsa 2000 & 2004 3. Ustaz Muhammad Khidir bin Daud 3. Al-Marhum Ustaz Saifuddin bin Asri Pegawai Masjid Sultan Azlan Shah Mantan Panel JU Iqra’ Kebangsaan Reka bentuk berkomputer: MATANG CIPTA BINA SDN BHD Telefaks: 603-26948692 E-mail: [email protected] Diterbitkan oleh: Pemegang Lesen Buku Iqra’ karya Alm. Ustaz Haji As’ad Humam di Malaysia 329B, Jalan Abdul Rahman Idris, Off Jalan Raja Muda Abdul Aziz, 50300 Kuala Lumpur Tel: 603-26913892, 26981636/7 Faks: 603-26928757 E-mel: [email protected] Laman Sesawang: www.darulfikir.com.my Dicetak oleh: PERCETAKAN DARULFIKIR No. 61, Persiaran Mewah Kawasan Perindustrian Bandar Tun Razak Cheras, 56000 Kuala Lumpur.
KANDUNGAN BIL KANDUNGAN IQRA MUKASURAT 1 MENGENAL NAMA HURUF HIJAIYAH ...................... iii 2 KAEDAH PEWARNAAN HUKUM TAJWID ...................... iv DI DALAM AL-QURAN OLEH KDN 3 PANDUAN MENGAJAR BUKU 1 ...................... x 4 BORANG PENILAIAN IQRA’ LQS ...................... xii 5 HURUF HIJAIYAH (BERHARAKAT FATHAH) 1 ...................... 1 6 PENILAIAN BUKU 1 1 ...................... 21 7 PANDUAN MENGAJAR BUKU 2 2 ...................... ii 8 HURUF BERSAMBUNG (BERHARAKAT 2 ...................... 1 FATHAH) 9 BACAAN 2 HARAKAT - FATHAH 2 ...................... 11 10 PENILAIAN BUKU 2 2 ...................... 21 11 PANDUAN MENGAJAR BUKU 3 3 ...................... ii 12 HURUF HIJAIYAH (BERHARAKAT KASRAH) 3 ...................... 1 13 BACAAN 2 HARAKAT (KASRAH) 3 ...................... 4 14 HURUF HIJAIYAH 3 ...................... 10 (BERHARAKAT DHOMMAH) 15 BACAAN 2 HARAKAT (DHOMMAH) 3 ...................... 12 16 ALIF ZAIDAH 3 ...................... 13 17 PENILAIAN BUKU 3 3 ...................... 21 18 PANDUAN MENGAJAR BUKU 4 4 ...................... ii 19 TANWIN SELARI/69 4 ...................... 1 20 BACAAN LIN 4 ...................... 5 21 BACAAN MIM BERTANDA SUKUN 4 ...................... 9 22 BACAAN NUN BERTANDA SUKUN 4 ...................... 11 23 BACAAN QALQALAH 4 ...................... 13 24 HURUF-HURUF SUKUN 4 ...................... 15 25 PENILAIAN BUKU 4 4 ...................... 23 iii
iv 26 PANDUAN MENGAJAR BUKU 5 5 ...................... ii 27 HAMZAH WASAL YANG TIDAK DIBACA 5 ...................... 1 28 FORMULA WAQAF 5 ...................... 2 29 WAQAF TANWIN BARIS ATAS 5 ...................... 4 30 WAQAF TA’ MARBUTAH 5 ...................... 5 31 TANDA MAD DAN WAW ZAIDAH 5 ...................... 7 32 FORMULA DENGUNG 5 ...................... 8 33 TANDA KUAT 5 ...................... 12 34 BACAAN SABDU 5 ...................... 15 35 LAFAZ ALLAH 5 ...................... 20 36 BACAAN TANPA DENGUNG PADA 5 ...................... 22 DAN . 37 BACAAN 6 HARAKAT 5 ...................... 25 38 PENILAIAN BUKU 5 5 ...................... 26 39 PANDUAN MENGAJAR BUKU 6 6 ...................... ii 40 DENGUNG MASUK WAW 6 ...................... 1 41 DENGUNG MASUK YA 6 ...................... 4 42 DENGUNG MIM KECIL 6 ...................... 7 43 BACAAN IKHFA’ HAKIKI 6 ...................... 10 44 HAMZAH WASAL PERMULAAN AYAT 6 ...................... 18 45 TANDA WAQAF 6 ...................... 20 46 WAQAF PADA SIMBOL MAD 6 ...................... 21 47 BACAAN SAKTAH 6 ...................... 22 48 WAQAF NUN SABDU 6 ...................... 23 49 WAQAF BERTEMBUNG SUKUN 6 ...................... 24 50 WAQAF QALQALAH KUBRA 6 ...................... 25 51 WAQAF TANWIN DI ATAS HAMZAH 6 ...................... 26 52 HURUF MUQOTTA’AH 6 ...................... 27 53 ILTIQA’ SAKINAIN 6 ...................... 28 54 SENARAI ILTIQA’ SAKINAIN DALAM 6 ...................... 29 AL-QURAN 55 BACAAN UNIK 6 ...................... 30 56 HURUF SIN DI ATAS/BAWAH HURUF SOD 6 ...................... 31 57 TANDA BUJUR ‘0’ DAN TANDA BULAT ‘O’ 6 ...................... 31 58 PENILAIAN BUKU 6 6 ...................... 32 59 REKOD PRESTASI 6 ...................... 33
KATA PENGANTAR Alhamdulillah syukur ke hadrat Allah SWT atas kurniaan-Nya buku ini dapat dihasilkan atas sokongan dan saranan dari pelbagai pihak khususnya buat guru-guru dan jurulatih utama daripada Kementerian Pendidikan Malaysia. Mengambil saranan daripada hadith Baginda Nabi SAW berkenaan galakan dalam mempelajari dan mengajar al-Quran, maka penulis dan sahabat-sahabat yang lain berusaha untuk menyusun satu inovasi kepada kaedah Iqra’ sedia ada supaya para penuntut alQuran dapat mempelajari al-Quran dengan kaedah yang termudah berdasarkan simbol-simbol yang terdapat di dalam Rasm al-‘Uthmani. Menyedari bahawa Iqra’ adalah kaedah yang telah sebati dalam masyarakat Malaysia pada hari ini, maka inovasi ini masih mengekalkan konsep dan kaedah utama di dalam Iqra’ sedia ada sebanyak 80 peratus, dan selebihnya adalah inovasi yang memfokuskan kepada arahan dan cara mengajar yang baharu (tambahan). Justeru, guru-guru dibawah Kementerian Pendidikan Malaysia dan JAKIM masih boleh mengaplikasikannya kepada para pelajar kerana penambahbaikan dan inovasi yang dilakukan hanya sedikit sahaja. Selain itu, inovasi ini juga disusun bagi membantu menyelesaikan masalah buta huruf al-Quran dengan memfokuskan kepada semua golongan masyarakat yang masih berada di paras yang sangat rendah terutamanya golongan dewasa. Dalam pada masa yang sama, selain daripada mengekalkan hampir keseluruhan kaedah Iqra’ sedia ada, ia juga disusun untuk melatih dan memfokuskan kepada bacaan yang tepat secara bertajwid melalui simbol-simbol di dalam Rasm al-‘Uthmani. Tambahan, pada peringkat permulaan (asas bacaan al-Quran) ini, pelajar tidak diberatkan untuk menghafal dan mengingati hukum-hukum tajwid (teori tajwid), bahkan hanya perlu melihat kepada simbol-simbol di dalam al-Quran Rasm al-‘Uthmani (dabt al-Quran) sahaja. v
vi Buku yang terdiri daripada enam jilid ini, setelah dicuba dan diuji di pelbagai tempat serta golongan, terbukti ia sesuai, mudah dan berkesan terhadap pelbagai golongan dan peringkat umur. Harapan penulis, moga kita diganjarkan dengan ganjaran yang berlipat ganda atas segala usaha memartabatkan al-Quran dalam kehidupan umat sejagat. Mudah-mudahan usaha yang baik ini akan mendapat redha dan hidayah daripada Allah SWT. Barakallahufikum. Penyusun, Asyraf Sayf Malaysia, 2022
Mengenal Nama Huruf Hijaiyah vii
viii HA JA SA TA BA A SHA SA ZA RO ZA DA KHO ZO TO DO SO QO FA GHO ‘A YA HA WA NA MA LA KA
ix Diwarnakan huruf Alif dan tanda Mad Diwarnakan huruf Alif dan tanda Mad Diwarnakan huruf Lam, tanda Mad, Mim dan tanda Mad Diwarnakan huruf Mim dan tanda Mad Diwarnakan huruf Alif dan tanda Mad Diwarnakan huruf Waw dan tanda Mad Tidak diwarnakan pada Ra’s ayah Ditengah ayat yang terdapat tanda waqaf, diwarnakan tanda Mad, alif kecil dan rumah Ya. Diwarnakan tanda Mad, alif kecil dan rumah Ya. Diwarnakan huruf Waw kecil dan tanda Mad WARNA COKLAT – 6 HARAKAT NO HUKUM MAD CONTOH KETERANGAN WARNA MERAH – 4 / 5 HARAKAT NO HUKUM MAD CONTOH KETERANGAN KAEDAH PEWARNAAN HUKUM TAJWID LAJNAH TASHIH AL-QURAN, KDN 1 LAZIM 1 MUTTASIL 2 MUNFASIL 3 SILAH KUBRA 2 LIN Diwarnakan huruf Waw sahaja *Mengambil kira Ra’s ayah Diwarnakan huruf Ya dan Sukun *Mengambil kira Ra’s ayah 1 ‘ARIDH LISSUKUN WARNA JINGGA – 2 / 4 / 6 HARAKAT NO HUKUM MAD CONTOH KETERANGAN
WARNA HIJAU – DENGUNG NO HUKUM MAD CONTOH KETERANGAN 1 IKHFA’ 2 NUN TASYDID 3 MIM TASYDID 4 IQLAB 5 IDGHAM BI GHUNNAH x 6 IDGHAM BI LA GHUNNAH 7 IDGHAM MUTAMATHILAIN Diwarnakan huruf Nun, Kaf dan Dommah Diwarnakan huruf Qaf, Tanwin, Alif, Kaf dan Fathah Diwarnakan huruf Mim, Ba’ dan Kasrah Diwarnakan huruf Nun, Syaddah dan Fathah Diwarnakan huruf Mim, Syaddah dan Fathah Diwarnakan huruf Mim, Dommah, Mim kecil, Ba’ dan Kasrah Diwarnakan huruf Nun, Mim kecil, Ba’ dan Fathah Diwarnakan huruf Nun, Ya dan Dommah Diwarnakan Syaddah, Tanwin, Waw dan Fathah Diwarnakan huruf Waw, Fathah, Syaddah, Tanwin dan Ra’ Bagi yang tidak menggunakan warna ungu bagi tafkhim ra’ Diwarnakan huruf Nun pertama, Nun kedua Syaddah dan Dhommah Tidak diwarnakan huruf Ba’ dan Tanwin serta Waw selepasnya *Mengambil kira waqaf Ra’s ayah Diwarnakan huruf Mim, Syaffah dan Tanwin Diwarnakan huruf Mim pertama, Mim kedua, Syaddah dan Kasrah
Diwarnakan huruf Ba’ dan Sukun Diwarnakan huruf Ba’, Syaddah dan Fathah *Mengambil kira Ra’s ayah Diwarnakan huruf Dal dan Sukun Diwarnakan huruf Dal, tanwin beserta mim kecil *Mengambil kira Ra’s ayah bertemu huruf Ba’ WARNA BIRU – QALQALAH NO HUKUM MAD CONTOH KETERANGAN WARNA UNGU – RA’ TEBAL NO HUKUM MAD CONTOH KETERANGAN 1 QALQALAH 1 RA’ TEBAL xi Diwarnakan huruf Ra’ dan Fathah Diwarnakan huruf Ra’ dan Tanwin Diwarnakan huruf Ra’ Sahaja Diwarnakan huruf Ra’ hijau Bagi yang tidak menggunakan warna ungu bagi tafkhim ra’ Diwarnakan huruf Ra’ dan Sukun Diwarnakan huruf Ra’ Sahaja Ra’ dihijaukan Bagi yang tidak menggunakan warna ungu bagi tafkhim ra’ Diwarnakan huruf Ra’ dan Tanwim *Mengambil kira Ra’s ayah Huruf Ra’ yang mempunyai dua wajah, hendaklah diwarnakan juga berdasarkan wajah bacaan yang lebih utama
xii BORANG PENILAIAN IQRA’ LEARNING QURAN BY SYMBOL (LQS) Nama: ........................................................................................ Umur: ............................................. Alamat: ................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ No. Telefon: ................................ E-mel: ............................ Pekerjaan: ............................................. BIL PERKARA 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 Sangat tidak memuaskan 2 Tidak memuaskan 3 Memuaskan 4 Baik 5 Sangat Baik Bacaan Catatan Potongan Markah Tahap Bacaan Surah Al-Fatihah Markah ..................../ 50 ..................../ 20
xiii PANDUAN MENGAJAR BUKU SATU 1. Kaedah Mengajar 1.1 Cara mengajar murid aktif - Guru sebagai pemudahcara dan memberikan contoh bacaan yang berwarna merah jambu. 1.2 Guru mengajar secara beramai-ramai atau menyemak seorang demi seorang. 1.3 Murid yang cerdas membantu murid-murid yang lemah. 1.4 Pelajar dewasa diuji terlebih dahulu tahap bacaan menggunakan borang penilaian yang disediakan 2. Mengajar Secara Beramai-ramai 2.1 Guru memperkenalkan kesemua huruf dengan baris atas (rujuk mukasurat viii). Membezakan 3 bunyi huruf yang sering dibaca iaitu Kemelayuan (mulut dingangakan), Kearaban (Mulut disenyumkan sedikit) dan Imalah (bunyi terlampau condong). Tunjukkan bagaimana cara yang betul untuk menyebut huruf dengan lahjah Arab (loghat Arab). 2.2 Guru membaca contoh, diikuti murid secara beramairamai atau seorang demi seorang. 2.3 Guru meminta untuk murid menghafal huruf, perenggan demi perenggan (selepas selesai buku 1. Rujuk hlm. vii). 2.4 Guru memberi masa untuk murid menghafal.Setiap kali selesai menghafal, murid dikehendaki menutup tulisan rumi huruf, dan membaca huruf-huruf tersebut. Sekiranya murid lupa, maka boleh dibuka tulisan rumi tersebut, dan kembali semula untuk disebut huruf-huruf daripada awal (rujuk hlm. viii). 2.5 Diingatkan, pengajaran secara beramai-ramai adalah lebih praktikal pada pengenalan huruf . Adapun latihan bacaan, ia perlu diajar satu per satu bergantung kepada kemampuan murid secara individu. 3. Mengajar Secara Individu 3.1 Sekiranya perlu, murid-murid dibahagikan kepada beberapa kumpulan mengikut kemampuan.
xiv xiv 3.2 Guru hanya memberi contoh bacaan, tidak memberi ulasan. 3.3 Sekiranya murid-murid sudah boleh membaca dengan betul, maka guru tidak perlu mengulangi lagi. 3.4 Sekiranya murid-murid masih keliru membaca huruf yang pendek dengan bacaan yang panjang, guru perlu membetulkan dengan segera dan jelas. 3.5 Sekiranya murid-murid masih keliru membaca hurufhuruf tertentu, guru hendaklah membetulkannya dengan cara berikut: Isyarat sahaja: Seperti kata-kata, eh eh, atau hati hati!! Dan sebagainya. Jika murid-murid masih keliru juga, guru perlu memberi imbasan memori seperti lupa membaca bunyi ( ) guru mengingatkan titiknya sahaja, bila tiada titik baca ( ) dan sekiranya muridmurid masih lupa juga, guru perlu menunjukkan bacaan yang sebenar. Guru perlulah juga memberi pujian/ respond kepada bacaan yang betul. 3.6 Buku satu memberi pengenalan sebutan bunyi, huruf fathah. murid-murid yang menguasai buku satu sahaja layak dipindahkan ke buku dua, walaupun murid-murid kurang fasih menyebut bunyi huruf-huruf tertentu seperti , , , , , , , , , . 3.7 Penguasaan murid boleh diuji pada huruf berwarna hijau dengan meminta murid membacanya secara rawak. 3.8 Murid-murid yang cepat menguasai bolehlah dipindahkan kehalaman berikutnya tanpa menghabiskan halaman berkenaan. 3.9 Penilaian- Guru berkenaan sebagai pengujinya. 4.0 Pada setiap pelajaran baru, turut dimuatkan contohcontoh dari pelajaran-pelajaran sebelumnya sebagai satu bentuk pedagogi ulangkaji kepada murid. PERHATIAN: Laras bahasa yang digunakan dalam buku ini adalah laras bahasa untuk memudahkan sesi pengajaran dan pembelajaran sahaja dan tidak mewakili mana-mana bahan ilmiah dalam bidang tajwid atau para ulamanya.
1 Baris di atas dibunyikan dengan vokal “ A ”
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18 = = =
19 = =
20 – – – – – – – – – – – – – – Cubalah bezakan. Harus jelas beza di antara bunyi.
21 Penilaian untuk buku satu. Jika belum mahir, ulangkan sehingga lancar.
“Sebaik-baik kamu ialah yang mempelajari Al-Quran dan mengajarkannya.” (Riwayat Bukhari, No. 4639)