39
เปา้ หมายหลัก (Goals) / เปา้ หมายย่อย (Targets) ตัวช้ีวัด (Global SDG indicators)
10.7.4 สัดส่วนประชากรที่เปน็ ผอู้ พยพ
(refugee) จาแนกตามประเทศต้นทาง
10.a ปฏิบัตติ ามหลักการปฏิบตั ิอย่างเปน็ พเิ ศษและ 10.a.1 สดั สว่ นของรายการภาษศี ุลกากร
แตกตา่ ง (special and differential treatment: (tariff lines) ของสนิ ค้านาเข้าจากประเทศพฒั นา
S&D) สาหรับประเทศกาลงั พัฒนา โดยเฉพาะอย่างยง่ิ น้อยทส่ี ดุ และประเทศกาลงั พัฒนา ทไ่ี ม่มีข้อกีดกัน
ประเทศพฒั นาน้อยท่สี ดุ ให้สอดคล้องตามข้อตกลง ทางภาษอี ากร (zero-tariff)
ขององค์การการค้าโลก
10.b สนบั สนุนการใหค้ วามช่วยเหลอื เพื่อการพฒั นา 10.b.1 ทรัพยากรเพ่ือการพฒั นาทั้งหมด จาแนก
อย่างเปน็ ทางการ (ODA) และการไหลของเงนิ รวมถงึ ตามประเทศที่ไดร้ ับความช่วยเหลือ และประเทศ
การลงทุนโดยตรงจากตา่ งประเทศ ไปยังรฐั ทีม่ ีความจา ผูใ้ หก้ ารช่วยเหลอื และประเภทของการให้ความ
เปน็ มากทส่ี ุด โดยเฉพาะประเทศที่พฒั นานอ้ ยที่สุด ช่วยเหลอื (เช่น การชว่ ยเหลอื ดา้ นการพัฒนา
ประเทศแถบแอฟริกา รฐั กาลังพฒั นาที่เป็นหมูเ่ กาะ อย่างเป็นทางการ (ODA) การลงทนุ ทางตรง
ขนาดเลก็ และประเทศกาลังพัฒนาท่ีไมม่ ีทางออกสู่ ของต่างประเทศ (FDI) และอื่น ๆ)
ทะเล โดยให้สอดคล้องกับแผนและแผนงานของประเทศ
เหล่านั้น
10.c ลดค่าใชจ้ ่ายในการทาธรุ กรรมของการสง่ เงนิ กลับ 10.c.1 สดั ส่วนของค่าใช้จ่ายการสง่ เงินกลบั ประเทศ
ประเทศของแรงงานย้ายถิ่น (migrant remittance) ตอ่ จานวนเงนิ รวมที่สง่ กลบั
ใหต้ ่ากวา่ รอ้ ยละ 3 และขจดั การชาระเงินระหวา่ ง
ประเทศ (remittance corridors) ที่มีค่าใชจ้ า่ ยสงู กว่า
ร้อยละ 5 ภายในปี พ.ศ. 2573
เปา้ หมายท่ี 11 ทาใหเ้ มืองและการตั้งถนิ่ ฐานของมนุษย์มคี วามครอบคลุม ปลอดภัย ยืดหยุ่นต่อการ
เปล่ียนแปลง และยั่งยืน (Sustainable cities and communities)
11.1 สรา้ งหลักประกนั ว่าทุกคนเขา้ ถงึ ท่อี ยู่อาศยั และ 11.1.1 สดั สว่ นของประชากรในเขตเมืองท่ีอาศยั อยู่
การบริการพนื้ ฐานทเี่ พียงพอ ปลอดภัย ในราคา ในชมุ ชนแออัด ท่อี ยู่อาศยั นอกระบบ
ทสี่ ามารถจ่ายได้ และยกระดับชมุ ชนแออดั ภายในปี หรือไมเ่ หมาะสม
พ.ศ. 2573
11.2 จัดให้ทุกคนเขา้ ถงึ ระบบคมนาคมขนสง่ ท่ยี ่ังยืน 11.2.1 สดั ส่วนของประชากรท่เี ขา้ ถึงการขนส่ง
เขา้ ถงึ ได้ ปลอดภัย ในราคาที่สามารถจา่ ยได้ พัฒนา สาธารณะได้อย่างสะดวก จาแนกตามเพศ อายุ
ความปลอดภัยทางถนน ขยายการขนส่งสาธารณะ และผู้พิการ
และคานึงถงึ กลุ่มคนท่ีอย่ใู นสถานการณ์ที่เปราะบาง
ผู้หญงิ เดก็ ผู้พกิ าร และผูส้ งู อายุ ภายในปี พ.ศ. 2573
แผนทนี่ าทางการขับเคล่อื นเป้าหมายการพฒั นาท่ียัง่ ยนื ดา้ นการศึกษา (SDG4 Roadmap)
40
เปา้ หมายหลัก (Goals) / เปา้ หมายย่อย (Targets) ตวั ชี้วัด (Global SDG indicators)
11.3 ยกระดับการพฒั นาเมอื งและขดี ความสามารถ 11.3.1 สัดสว่ นของอัตราการใชท้ ด่ี ินตอ่ อัตราการ
ให้ครอบคลุมและยั่งยนื เพ่ือการวางแผนและการบรหิ าร เติบโตของประชากร
11.3.2 สัดส่วนของเมืองท่ีภาคประชาสงั คมเข้ามา
จัดการการตงั้ ถ่ินฐานของมนุษย์อยา่ งมสี ่วนร่วม มสี ว่ นร่วมโดยตรงในการวางแผนและการจดั
การเมือง โดยมกี ารดาเนินการเปน็ ประจา
บรู ณาการและยัง่ ยนื ในทุกประเทศ ภายในปี พ.ศ. 2573
และเปน็ ประชาธิปไตย
11.4.1 รายจ่ายรวมตอ่ หวั ประชากร ในด้านการสงวน
11.4 เสรมิ ความพยายามในการปกปอู งและค้มุ ครอง การปูองกนั และการอนรุ กั ษ์มรดกทางวัฒนธรรม
มรดกทางวฒั นธรรมและทางธรรมชาติของโลก และมรดกทางธรรมชาติ จาแนกตามแหล่งเงนิ
สนับสนนุ (ภาครฐั /เอกชน) ประเภทมรดก
(ทางวัฒนธรรม ทางธรรมชาติ) และระดับของรฐั บาล
(ประเทศ ภมู ภิ าค และท้องถิ่น/เทศบาล)
11.5 ลดจานวนผูเ้ สยี ชวี ิตและผู้ทไ่ี ดร้ ับผลกระทบ 11.5.1 จานวนผู้เสียชวี ิต สญู หาย และผูท้ ่ีไดร้ ับ
ตลอดจนลดความสูญเสยี โดยตรงทางเศรษฐกจิ ผลกระทบโดยตรงจากภัยพิบัตติ อ่ ประชากร
เทียบเคียงกับ GDP ของโลก ทเี่ กดิ จากภยั พบิ ัติ 100,000 คน (ภยั พบิ ัติ รวมถึง อทุ กภยั อัคคภี ยั
ซง่ึ รวมถงึ ภัยพบิ ัติท่ีเกี่ยวกับน้า โดยมุ่งเปาู ปกปูองคนจน วาตภัย และภยั แล้ง)
และคนท่ีอยู่ในสถานการณท์ เี่ ปราะบาง 11.5.2 ความสญู เสียโดยตรงทางเศรษฐกิจเทยี บเคยี ง
ภายในปี พ.ศ. 2573 กบั GDP ของโลก รวมถงึ ความเสยี หายท่เี กิดกบั
โครงสร้างพนื้ ฐานและการหยุดชะงกั ของการบรกิ าร
ขัน้ พ้นื ฐานทสี่ าคญั อ่นื ๆ อันเนื่องมาจากภัยพิบัติ
11.6 ลดผลกระทบทางลบของเมืองต่อส่งิ แวดล้อมต่อหัว 11.6.1 สัดสว่ นของขยะมลู ฝอย (MSW) ท่มี กี าร
ประชากร รวมถึงการใหค้ วามสาคญั กับคุณภาพอากาศ จดั เกบ็ และจดั การในสถานท่ีทมี่ กี ารควบคมุ
และการจัดการขยะมูลฝอย และของเสียอน่ื ๆ ภายในปี ตอ่ ปรมิ าณขยะมูลฝอยรวม จาแนกตามเมอื ง
พ.ศ. 2573 11.6.2 ระดบั คา่ เฉลย่ี ทั้งปีของฝุนละอองขนาดเล็ก
(เชน่ PM2.5 และ PM10) ในเขตเมือง (ถว่ งน้าหนัก
กบั ประชากร)
11.7 จดั ให้มีการเข้าถึงพืน้ ท่ีสาธารณะสเี ขียว ท่ปี ลอดภัย 11.7.1 ส่วนแบง่ เฉลีย่ ของพนื้ ทเ่ี มืองท่ถี ูกสรา้ งขึน้
ครอบคลุมและเขา้ ถงึ ได้ โดยถ้วนหน้า โดยเฉพาะสาหรับ ให้เปน็ สถานที่ท่ีใชป้ ระโยชน์สาธารณะสาหรับทุกคน
ผู้หญงิ เด็ก คนชรา และผู้พิการ ภายในปี พ.ศ. 2573 จาแนกตามเพศ อายุ และผู้พิการ
11.7.2 สดั ส่วนของผู้ทีต่ กเปน็ เหยื่อของการคุกคาม
ทางร่างกาย หรือเพศ จาแนกตาม เพศ อายุ
สถานภาพความพกิ าร และสถานทเี่ กิดเหตุ
ในช่วง 12 เดือนทผ่ี ่านมา
แผนท่นี าทางการขับเคลอื่ นเป้าหมายการพัฒนาที่ยง่ั ยืนด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
41
เปา้ หมายหลัก (Goals) / เป้าหมายย่อย (Targets) ตัวชี้วัด (Global SDG indicators)
11.a สนับสนุ นการเช่อื มโยงเชงิ บวกทางเศรษฐกจิ สงั คม 11.a.1 จานวนประเทศทมี่ นี โยบายระดบั ชาติ
และส่ิงแวดล้อมระหว่างพ้นื ท่ีเมอื ง รอบเมือง และชนบท ดา้ นการพัฒนาเมืองหรือแผนการพัฒนาภาค
โดยการเสริมความแขง็ แกรง่ ของการวางแผนการพัฒนา ซ่ึงมี (ก) ความสอดคล้องกบั พลวัตของประชากร
ในระดับชาติและระดับภมู ภิ าค (ข) ความสมดลุ ของการพฒั นาเชิงพ้นื ท่ี
และ (ค) การเพมิ่ พื้นท่ีการคลงั (fiscal space) ของท้องถิน่
11.b ภายในปี พ.ศ. 2563 เพมิ่ จานวนเมอื งและ 11.b.1 จานวนประเทศท่ีมีและดาเนนิ การ
กระบวนการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ท่เี ลอื กใช้และ ตามยทุ ธศาสตร์การลดความเสี่ยงจากภยั พิบัติ
ดาเนินการตามนโยบายและแผนที่บูรณาการ ระดบั ประเทศที่สอดคล้องกับกรอบการดาเนนิ งาน
เพ่ือนาไปสู่ความครอบคลมุ ประสิทธภิ าพในการใช้ เซนไดเพอ่ื การลดความเส่ยี งจากภยั พิบัติ
ทรัพยากร การลดผลกระทบและปรบั ตวั ตอ่ การ พ.ศ. 2558 – 2573
เปล่ยี นแปลงสภาพภมู อิ ากาศ มภี ูมติ า้ นทานต่อภัยพบิ ัติ 11.b.2 สดั สว่ นขององค์กรปกครองสว่ นท้องถิ่นท่ีมี
และให้พฒั นาและดาเนนิ การตามการบริหารความเสีย่ ง และดาเนินการตามยุทธศาสตร์การลดความเส่ียง
จากภัยพิบตั แิ บบองค์รวมในทุกระดบั โดยเปน็ ไปตาม จากภัยพบิ ตั ริ ะดบั ท้องถิน่ ทสี่ อดคล้องกบั ยุทธศาสตร์
กรอบการดาเนินงานเซนไดเพื่อการลดความเสี่ยง ระดบั ประเทศ
จากภัยพิบัติ พ.ศ. 2558 - 2573
11.c สนับสนนุ ประเทศพฒั นาน้อยทีส่ ดุ รวมถึงผ่านทาง 11.c.1 สดั ส่วนของการสนับสนุนทางการเงินทจ่ี ัดสรร
ความช่วยเหลือทางการเงนิ และวิชาการในการสรา้ ง ใหก้ ับการก่อสรา้ ง และการเพิ่มเติมเพื่อให้เกดิ ความ
อาคารทีย่ งั่ ยืนและมีความต้านทานและยืดหยุ่น โดยใช้ ยง่ั ยืน ยดื หยุ่น และอาคารทใ่ี ช้ทรัพยากร
วสั ดุท้องถิน่ อย่างมีประสิทธิภาพ
(ในการประชุมคณะกรรมาธกิ ารสถิตแิ หง่
สหประชาชาติ คร้ังท่ี 51 ระหว่างวนั ท่ี 3 – 6
มีนาคม 2563 เสนอใหย้ กเลกิ ตัวช้วี ดั 11.c.1
เนื่องจากยังไม่มีการจดั ทา methodology และข้อมูล)
เปา้ หมายท่ี 12 สร้างหลักประกันให้มแี บบแผนการผลิตและการบรโิ ภคที่ย่ังยนื
(Responsible consumption, production)
12.1 ดาเนินการใหเ้ ปน็ ผลตามกรอบระยะ 10 ปี 12.1.1 จานวนประเทศที่มีการพฒั นาหรือนาใช้
ของแผนงานว่าดว้ ยแบบแผนการผลิตและการบริโภค เครอื่ งมือการดาเนินนโยบายที่มีวตั ถปุ ระสงค์
ทีย่ งั่ ยนื ทกุ ประเทศนาไปปฏิบตั โิ ดยประเทศท่พี ฒั นา เพ่อื ส่งเสริมการเปลย่ี นผ่านสู่การผลติ และการบรโิ ภค
แล้วเปน็ ผนู้ า โดยคานึงถึงการพฒั นาและ ท่ยี ั่งยนื
ขดี ความสามารถของประเทศกาลังพฒั นา
แผนทน่ี าทางการขับเคลือ่ นเปา้ หมายการพฒั นาท่ยี ัง่ ยืนด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
42
เป้าหมายหลัก (Goals) / เปา้ หมายย่อย (Targets) ตวั ชี้วัด (Global SDG indicators)
12.2 บรรลกุ ารจดั การทยี่ งั่ ยืนและการใช้ 12.2.1 รอ่ งรอยการใช้วัตถดุ บิ (Material
ทรพั ยากรธรรมชาติอย่างมีประสทิ ธิภาพ Footprint) รอ่ งรอยการใชว้ ัตถดุ บิ ต่อหวั ประชากร
ภายในปี พ.ศ. 2573 และต่อผลิตภัณฑม์ วลรวมในประเทศ (GDP)
12.2.2 การบริโภควตั ถดุ บิ ในประเทศ การบริโภค
12.3 ลดของเสียอาหาร (food waste) ของโลก วตั ถุดิบในประเทศต่อหวั ประชากร และต่อผลิตภัณฑ์
ลงครึ่งหนึ่งในระดบั ค้าปลีกและผู้บรโิ ภค และลดการ มวลรวมในประเทศ (GDP)
สูญเสียอาหาร (food loss) ตลอดการผลิตและห่วงโซ่ 12.3.1 (ก) ดชั นีการสญู เสียอาหาร (ข) ดชั นขี องเสีย
อปุ ทาน รวมถึงการสูญเสยี หลังการเก็บเก่ยี ว ภายในปี อาหาร
พ.ศ. 2573
12.4 บรรลเุ รอื่ งการจัดการสารเคมีและของเสยี ทุกชนิด 12.4.1 จานวนภาคสี มาชิกของข้อตกลงพหุภาคี
ตลอดวงจรชวี ติ ของสิ่งเหลา่ นั้นดว้ ยวิธีท่เี ปน็ มติ ร ดา้ นสิ่งแวดลอ้ มดา้ นของเสยี อันตรายและ
ตอ่ ส่งิ แวดลอ้ ม ตามกรอบความร่วมมือระหว่างประเทศ สารเคมอี ื่น ๆ ที่บรรลุวตั ถุประสงค์ของพันธกรณีและ
ที่ตกลงกนั แลว้ และลดการปลดปลอ่ ยสิง่ เหล่านนั้ ออกสู่ ขอ้ ผกู พนั ในการถ่ายทอดขอ้ มูลตามท่ีกาหนดไว้
อากาศ นา้ และดินอยา่ งมีนยั สาคัญ เพ่ือจะลด ในแตล่ ะข้อตกลงท่เี กย่ี วข้อง
ผลกระทบทางลบตอ่ สุขภาพของมนุษยแ์ ละสิง่ แวดล้อม 12.4.2 (ก) ของเสยี อันตรายที่เกดิ ขึน้ ต่อหวั ประชากร
ให้มากที่สดุ ภายในปี พ.ศ. 2563 และ (ข) สดั ส่วนของเสียอนั ตรายทไี่ ด้รับการบาบัด
จาแนกตามประเภทการบาบัด
12.5 ลดการเกดิ ของเสียโดยใหม้ ีการปูองกัน การลด 12.5.1 อตั ราการนาขยะกลบั มาใชใ้ หม่ (recycling
ปรมิ าณ การใช้ซา้ และการนากลับมาใช้ใหม่ ภายในปี rate) ในระดบั ประเทศ (จานวนตันของวสั ดุทีถ่ ูกนา
พ.ศ. 2573 กลบั มาใชใ้ หม่)
12.6 สนับสนุนใหบ้ รษิ ัท โดยเฉพาะบรษิ ัทข้ามชาติ 12.6.1 จานวนบริษัททต่ี พี มิ พ์รายงานความย่ังยืน
และบรษิ ัทขนาดใหญ่ รับแนวปฏิบัติทยี่ ่ังยืนไปใช้ และ (ตวั ช้ีวัดเทยี บเคยี ง รายงานความยั่งยนื ของบรษิ ทั
บูรณาการข้อมลู ด้านความย่ังยืนไว้ในรอบการรายงาน ที่จดทะเบยี นในตลาดหลกั ทรพั ย์)
ของบริษทั เหลา่ นน้ั
12.7 ส่งเสรมิ แนวปฏบิ ัตดิ า้ นการจัดซอื้ จัดจา้ งของ 12.7.1 ระดับการดาเนินการตามนโยบายและ
ภาครฐั ท่ีย่งั ยืน ตามนโยบายและการใหล้ าดบั ความ แผนปฏิบัติการด้านการจดั ซื้อจดั จ้างของภาครัฐ
ความสาคัญของประเทศ ท่ียั่งยืน
แผนท่นี าทางการขับเคล่อื นเป้าหมายการพัฒนาทีย่ ง่ั ยืนดา้ นการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
43
เป้าหมายหลัก (Goals) / เปา้ หมายย่อย (Targets) ตัวชี้วัด (Global SDG indicators)
12.8 สร้างหลักประกนั วา่ ประชาชนในทกุ แห่งมีขอ้ มลู 12.8.1 ระดบั การดาเนนิ การเพอื่ บรรจุ
ทเี่ ก่ียวข้องและมีความตระหนักถงึ การพัฒนาที่ย่ังยนื (i) การศึกษาเพ่ือความเป็นพลเมอื งโลก และ
และวถิ ชี วี ิตท่ีสอดคล้องกบั ธรรมชาติ ภายในปี พ.ศ.
2573 (ii) การจัดการศึกษาเพอ่ื การพฒั นาท่ยี งั่ ยืน เปน็ เรื่อง
หลกั ใน (ก) นโยบายการศกึ ษาของประเทศ
(ข) หลักสูตร (ค) การศกึ ษาของครู
และ (ง) การประเมนิ ผลนกั เรียน
12.a สนับสนุนประเทศกาลังพัฒนาในการเสรมิ 12.a.1 กาลังผลิตตดิ ต้ังพลงั งานหมุนเวียนในประเทศ
ความแขง็ แกร่งของขีดความสามารถด้านวทิ ยาศาสตร์ กาลังพฒั นา (วัตต์ตอ่ หัวประชากร)
และเทคโนโลยีที่จะขับเคล่ือนไปสู่แบบแผนการผลติ
และการบริโภคท่ียั่งยนื ย่ิงขึ้น
12.b พฒั นาและดาเนนิ การใช้เคร่อื งมือเพื่อตดิ ตาม 12.b.1 ดาเนินการใช้เคร่ืองมือทางการบญั ชที ีม่ ี
ผลกระทบของการพัฒนาท่ยี ั่งยนื ในดา้ นการท่องเที่ยว มาตรฐานเพื่อติดตามมติ ทิ างเศรษฐกจิ และ
ทีย่ ง่ั ยนื ที่สรา้ งงานและสง่ เสริมวฒั นธรรมและผลิตภณั ฑ์ ส่ิงแวดลอ้ มของความยั่งยนื ทางการท่องเท่ียว
ทอ้ งถน่ิ
12.c ทาใหก้ ารอุดหนุนเชือ้ เพลงิ ฟอสซลิ ท่ีไร้ 12.c.1 (ก) สัดสว่ นของเงนิ อุดหนุนเชือ้ เพลิงฟอสซิล
ประสทิ ธิภาพและนาไปสู่การบริโภคท่ีสนิ้ เปลอื งมคี วาม ตอ่ GDP และ (ข) สดั สว่ นของเงนิ อุดหนนุ เช้อื เพลิง
สมเหตุสมผล โดยกาจดั การบิดเบือนทางการตลาด ฟอสซิลต่อคา่ ใช้จ่ายรวมของประเทศในด้านเช้ือเพลงิ
ใหส้ อดคล้องกบั บริบทของประเทศ รวมถึงการปรบั ฟอสซิล
โครงสร้างภาษแี ละเลกิ การอดุ หนุนท่เี ป็นภยั เหลา่ นัน้
เพ่ือสะท้อนให้เห็นผลกระทบตอ่ ส่ิงแวดล้อม
โดยคานงึ ถงึ ความจาเป็นและเงือ่ นไขเฉพาะของประเทศ
กาลังพฒั นาและลดผลกระทบทางลบทอี่ าจเกดิ ขนึ้
ต่อการพัฒนาของประเทศเหลา่ น้ันในลกั ษณะทเ่ี ป็น
การคมุ้ ครองคนจนและชมุ ชนทีไ่ ด้รบั ผลกระทบ
เปา้ หมายที่ 13 ปฏิบัติการอย่างเร่งด่วนเพ่ือต่อสู้กับการเปล่ียนแปลงสภาพภูมิอากาศและผลกระทบที่เกดิ ข้นึ
(Climate action)
13.1 เสริมภูมิตา้ นทานและขีดความสามารถในการ 13.1.1 จานวนผู้เสยี ชวี ติ สูญหาย และผู้ที่ไดร้ ับ
ปรับตวั ตอ่ อันตรายและภยั พิบัติทางธรรมชาตทิ ีเ่ กย่ี วข้อง ผลกระทบโดยตรงจากภยั พิบัตติ ่อประชากร
100,000 คน (ภัยพบิ ตั ิ รวมถึง อทุ กภัย อัคคีภยั
กบั ภมู อิ ากาศในทกุ ประเทศ วาตภยั และภยั แล้ง)
13.1.2 จานวนประเทศที่มีและดาเนินการ
ตามยทุ ธศาสตร์การลดความเส่ียงจากภัยพิบตั ิ
แผนทีน่ าทางการขับเคลอื่ นเป้าหมายการพัฒนาทย่ี ่งั ยนื ด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
44
เปา้ หมายหลัก (Goals) / เป้าหมายย่อย (Targets) ตวั ช้ีวัด (Global SDG indicators)
ระดบั ประเทศที่สอดคล้องกับกรอบการดาเนินงาน
เซนไดเพ่ือการลดความเสยี่ งจากภยั พบิ ัติ พ.ศ. 2558
– 2573
13.1.3 สดั สว่ นของหนว่ ยงานระดบั ท้องถิ่นที่มแี ละ
ดาเนนิ การตามยุทธศาสตร์การลดความเส่ียงจาก
ภยั พบิ ัติระดบั ทอ้ งถนิ่ ท่สี อดคล้องกบั ยทุ ธศาสตร์
ระดับประเทศ
13.2 บรู ณาการมาตรการด้านการเปลยี่ นแปลงสภาพ 13.2.1 จานวนประเทศทีม่ เี ปาู หมายการลดกา๊ ซ
ภมู ิอากาศในนโยบาย ยทุ ธศาสตร์ และการวางแผน เรอื นกระจกของประเทศ (NDCs) ยุทธศาสตร์
ระดบั ชาติ ระยะยาว แผนการปรบั ตวั ตอ่ ผลกระทบจากการ
เปล่ยี นแปลงสภาพภมู ิอากาศ ยุทธศาสตร์ในรายงาน
การดาเนินงานด้านการปรบั ตัว (Adaptation
communications) และในรายงานแหง่ ชาติ
(National communications)
13.2.2 ปรมิ าณรวมการปลอ่ ยก๊าซเรือนกระจกต่อปี
13.3 พฒั นาการศึกษา การสรา้ งความตระหนักรู้ 13.3.1 ระดับการดาเนนิ การเพอื่ บรรจุ
และขดี ความสามารถของมนุษยแ์ ละของสถาบัน (i) การศกึ ษาเพ่ือความเปน็ พลเมืองโลก และ
ในเรื่องการลดผลกระทบและการปรบั ตวั ต่อการ (ii) การจดั การศึกษาเพ่อื การพัฒนาทยี่ งั่ ยืน
เปลย่ี นแปลงสภาพภมู ิอากาศ และการเตือนภยั ล่วงหน้า เป็นเร่อื งหลกั ใน (ก) นโยบายการศกึ ษาของประเทศ
(ข) หลกั สูตร (ค) การศกึ ษาของครู
และ (ง) การประเมินผลนกั เรียน
13.a ดาเนินการให้เกิดผลตามพนั ธกรณีท่ีผูกพัน 13.a.1 ปรมิ าณเงนิ ดอลลาร์สหรฐั ทรี่ ะดมได้ตอ่ ปี
ต่อประเทศพัฒนาแล้วซง่ึ เปน็ ภาคขี องอนสุ ญั ญา เทยี บเคียงกบั เปูาหมายการระดมทนุ สะสมต่อเนือ่ ง
สหประชาชาตวิ า่ ด้วยการเปลยี่ นแปลงสภาพภูมิอากาศ ใหไ้ ด้ 1 แสนลา้ นเหรียญสหรฐั ตามพันธะสญั ญา
ท่มี ีเปาู หมายร่วมกันระดมทนุ จากทกุ แหล่งใหไ้ ด้จานวน จนถงึ ปี พ.ศ. 2568
1 แสนล้านเหรยี ญสหรัฐต่อปี ภายในปี พ.ศ. 2563
เพอ่ื สนองความต้องการของประเทศกาลงั พัฒนา ภายใต้
บริบทของการดาเนนิ มาตรการลดผลกระทบของการ
เปล่ียนแปลงสภาพภมู ิอากาศและความโปร่งใสในการ
ดาเนินงาน ตลอดจนจัดหาเงินทุนเพ่ือให้กองทุน
Green Climate Fund ดาเนินการได้เต็มทโ่ี ดยเร็ว
แผนทนี่ าทางการขบั เคลอ่ื นเปา้ หมายการพัฒนาทย่ี งั่ ยืนด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
45
เปา้ หมายหลัก (Goals) / เปา้ หมายย่อย (Targets) ตวั ช้ีวดั (Global SDG indicators)
13.b ส่งเสรมิ กลไกท่ีจะเพ่ิมขีดความสามารถในการ 13.b.1 จานวนประเทศพฒั นาน้อยทสี่ ดุ รฐั กาลงั
วางแผนและการบริหารจดั การท่ีเกีย่ วข้องกับการ พัฒนาท่เี ป็นเกาะขนาดเล็ก ที่มีเปูาหมาย
เปล่ียนแปลงสภาพภมู อิ ากาศอยา่ งมีประสิทธผิ ล การลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศ (NDCs)
ในประเทศพฒั นาน้อยที่สดุ และรฐั กาลังพฒั นาทีเ่ ป็น ยุทธศาสตร์ระยะยาว แผนการปรับตวั ต่อผลกระทบ
เกาะขนาดเลก็ โดยใหค้ วามสาคัญต่อผู้หญิง เยาวชน จากการเปล่ยี นแปลงสภาพภูมิอากาศ ยทุ ธศาสตร์
ชมุ ชนทอ้ งถิ่นและชุมชนชายขอบ ในรายงานการดาเนนิ งานด้านการปรบั ตัว
(Adaptation communications) และในรายงาน
แห่งชาติ (National communications)
เป้าหมายที่ 14 อนรุ กั ษ์และใชป้ ระโยชน์จากมหาสมุทร ทะเลและทรพั ยากรทางทะเลอยา่ งย่ังยนื
เพ่ือการพัฒนาท่ียงั่ ยืน (Life below water)
14.1 ปอู งกันและลดมลพิษทางทะเลทุกประเภทอย่างมี 14.1.1 (ก) ดชั นขี องปรากฏการณย์ ูโทรฟเิ คช่นั
นัยสาคญั โดยเฉพาะจากกิจกรรมบนแผ่นดิน รวมถึง (Eutrophication) และ (ข) ความหนาแนน่ ของขยะ
ขยะในทะเลและมลพษิ จากธาตุอาหาร (nutrient พลาสติกในทะเล
pollution) ภายในปี พ.ศ. 2568
14.2 บรหิ ารจัดการและปกปูองระบบนิเวศทางทะเล 14.2.1 จานวนประเทศทใ่ี ชแ้ นวทางเชิงระบบนิเวศ
และชายฝ่ังเพื่อหลีกเลย่ี งผลกระทบทางลบทม่ี นี ัยสาคัญ ในการบรหิ ารจัดการพ้นื ท่ีทางทะเล
รวมถึงโดยการเสริมภูมติ ้านทานและปฏบิ ตั กิ ารเพื่อฟ้ืนฟู
เพ่อื บรรลกุ ารมีมหาสมุทรท่ีมีสุขภาพดแี ละมีผลิตภาพ
ภายในปี พ.ศ. 2563
14.3 ลดและแก้ปัญหาผลกระทบของการเป็นกรด 14.3.1 คา่ ความเป็นกรดในทะเลเฉลีย่ (pH) โดยวัด
ในมหาสมทุ ร โดยรวมถงึ ผา่ นทางการเพมิ่ พูน จากสถานีสมุ่ ตัวอย่าง
ความรว่ มมอื ทางวทิ ยาศาสตร์ในทกุ ระดบั
14.4 ภายในปี พ.ศ. 2563 ให้กากับการทาการประมง 14.4.1 สดั สว่ นของมวลสัตวน์ ้า (fish stocks)
อย่างมปี ระสิทธิผล และยตุ ิการประมงเกนิ ขีดจากัด ทีอ่ ย่ใู นระดับความย่งั ยนื ทางชวี ภาพ
การประมงที่ผดิ กฎหมาย ขาดการรายงาน และไร้การ
ควบคมุ (IUU) และแนวปฏิบตั ิด้านการประมงท่ีเปน็ ไป
ในทางทาลาย และดาเนนิ การใหเ้ ปน็ ผลตามแผนการ
บริหารจัดการท่ีอยู่บนฐานวทิ ยาศาสตร์ เพ่ือจะฟน้ื ฟู
มวลปลา (fish stock) ในเวลาท่สี ้นั ทีส่ ดุ ทจี่ ะเป็นไปได้
อยา่ งน้อยท่ีสดุ ให้อยู่ในระดบั ผลผลิตสูงสดุ ทีย่ ่ังยืน
(maximum sustainable yield) ตามคุณลกั ษณะ
ทางชวี วิทยาของสัตวน์ า้ เหล่าน้ัน
แผนที่นาทางการขับเคล่ือนเป้าหมายการพัฒนาที่ย่งั ยืนด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
46
เป้าหมายหลัก (Goals) / เป้าหมายย่อย (Targets) ตัวช้ีวดั (Global SDG indicators)
14.5 ภายในปี พ.ศ. 2563 อนรุ ักษ์พื้นที่ทางทะเลและ 14.5.1 ขอบเขตของพื้นที่คมุ้ ครองทเ่ี ก่ียวขอ้ งกบั พื้นที่
ชายฝงั่ อยา่ งน้อยร้อยละ 10 โดยให้เป็นไปตามกฎหมาย ทางทะเล
ระหวา่ งประเทศและภายในประเทศ และอยู่บนพืน้ ฐาน
ของขอ้ มลู ทางวิทยาศาสตร์ที่ดที ส่ี ดุ ท่มี ีอยู่
14.6 ภายในปี พ.ศ. 2563 ยับย้ังการอุดหนุนการประมง 14.6.1 ความก้าวหนา้ ของประเทศตา่ ง ๆ ในการใช้
บางรูปแบบทม่ี สี ่วนทาใหเ้ กิดการประมงเกินขดี จากดั เครือ่ งมอื /กลไกระหว่างประเทศ เพื่อต่อสู้กับ
ขจัดการอดุ หนุนทีม่ ีสว่ นทาให้เกดิ การประมงทีผ่ ิด การประมงทผ่ี ิดกฎหมาย ขาดการรายงาน
กฎหมาย ขาดการรายงาน และไร้การควบคมุ และระงับ และไร้การควบคุม
การรเิ ร่ิมการอดุ หนนุ ในลักษณะดังกลา่ ว โดยตระหนกั ว่า
การปฏบิ ัตทิ ่ีเปน็ พิเศษและแตกต่างทเี่ หมาะสมและมี
ประสทิ ธิผลสาหรับประเทศกาลังพัฒนาและประเทศ
พัฒนาน้อยทีส่ ดุ ควรเป็นสว่ นควบในการเจรจา
การอุดหนนุ การประมงขององค์การการคา้ โลก
14.7 ภายในปี พ.ศ. 2573 เพิม่ ผลประโยชน์ทาง 14.7.1 รอ้ ยละของผลผลติ จากการประมงท่ยี ั่งยืน
เศรษฐกิจแก่รัฐกาลังพฒั นาที่เปน็ เกาะขนาดเล็กและ ตอ่ GDP ในรฐั กาลังพฒั นาท่ีเป็นเกาะขนาดเลก็
ประเทศพัฒนาน้อยท่ีสุดจากการใช้ทรัพยากรทางทะเล ประเทศกลุ่มพฒั นาน้อยทีส่ ดุ และทุกประเทศ
อยา่ งยัง่ ยนื รวมถงึ ผ่านทางการบรหิ ารจดั การอยา่ งยั่งยืน
ในเรื่องการประมง การเพาะเลี้ยงสัตว์นา้
และการทอ่ งเทยี่ ว
14.a เพิ่มความรู้ทางวทิ ยาศาสตร์ พฒั นาขดี 14.a.1 สัดสว่ นการจดั สรรงบประมาณเพื่อวจิ ัย
ความสามารถในการวจิ ยั และถ่ายทอดเทคโนโลยี เกย่ี วกับเทคโนโลยีทางทะเล ต่องบประมาณการวจิ ัย
ทางทะเล โดยคานงึ ถึงหลักเกณฑแ์ ละแนวปฏบิ ตั ิ ท้งั หมด
เก่ียวกับการถ่ายทอดเทคโนโลยที างทะเล
ของคณะกรรมาธิการระหว่างรฐั บาลว่าด้วยสมทุ รศาสตร์
เพ่ือจะพัฒนาคณุ ภาพมหาสมุทรและเพ่ิมพนู ใหค้ วาม
หลากหลายทางชวี ภาพทางทะเลมสี ่วนสนับสนุน
การพัฒนาของประเทศกาลงั พัฒนามากข้นึ โดยเฉพาะ
อยา่ งยิ่งในรัฐกาลังพฒั นาทเี่ ป็นเกาะขนาดเลก็ และ
ประเทศพัฒนาน้อยทส่ี ุด
แผนทนี่ าทางการขบั เคล่ือนเปา้ หมายการพัฒนาที่ยั่งยนื ดา้ นการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
47
เป้าหมายหลัก (Goals) / เปา้ หมายย่อย (Targets) ตวั ช้ีวดั (Global SDG indicators)
14.b จัดใหช้ าวประมงพนื้ บ้านรายเล็กเขา้ ถึงทรัพยากร 14.b.1 ความก้าวหนา้ ของแต่ละประเทศท่ีมีการใช้
ทางทะเลและตลาด และดาเนนิ การดา้ นข้อกฎหมาย / ข้อบงั คบั /
นโยบาย / กรอบการปฏบิ ตั ิงานของหนว่ ยงาน
ท่ตี ระหนักและปกปอู งสิทธขิ องการทาประมง
ขนาดเล็ก
14.c เพ่มิ พูนการอนุรักษแ์ ละการใชม้ หาสมทุ รและ 14.c.1 จานวนประเทศทมี่ ีความก้าวหนา้ ในการ
ทรัพยากรอย่างยั่งยืน โดยการดาเนนิ การใหเ้ กดิ ผล ใหส้ ัตยาบัน ยอมรับ และนากรอบการทางาน
ตามกฎหมายระหวา่ งประเทศตามทส่ี ะท้อนใน เชิงกฎหมาย/ นโยบาย/สถาบัน และเครือ่ งมือในการ
UNCLOS ซงึ่ เป็นกรอบทางกฎหมายสาหรบั การอนุรักษ์ แปลงกฎหมายระหวา่ งประเทศทเี่ ก่ียวกบั มหาสมทุ ร
และการใช้มหาสมทุ รและทรัพยากรเหล่านั้นอยา่ งยงั่ ยืน มาใช้ ดงั ทีส่ ะท้อนอยู่ใน UNCLOS เพ่อื การอนรุ กั ษ์
ตามทร่ี ะบุในยอ่ หน้าที่ 158 ของเอกสาร The Future และการใชม้ หาสมุทรและทรัพยากรอยา่ งย่งั ยนื
We Want
เปา้ หมายที่ 15 ปกปอ้ ง ฟืน้ ฟู และสนับสนุนการใชร้ ะบบนเิ วศบนบกอย่างยั่งยนื จดั การป่าไม้ทยี่ ่งั ยืน ต่อสู้การ
กลายสภาพเป็นทะเลทราย หยดุ การเสือ่ มโทรมของทีด่ นิ และฟื้นสภาพกลับมาใหม่ และหยุดการสญู เสยี
ความหลากหลายทางชีวภาพ (Life on land)
15.1 สรา้ งหลักประกนั ว่าจะมีการอนุรักษ์ การฟื้นฟู 15.1.1 สดั สว่ นของพ้นื ทีป่ าุ ไม้ตอ่ พ้นื ที่ดนิ ทัง้ หมด
และการใช้ระบบนิเวศบนบกและแหลง่ น้าจืดในแผ่นดิน 5.1.2 สัดสว่ นของพนื้ ท่สี าคญั ตอ่ ความหลากหลาย
รวมทง้ั บรกิ ารทางระบบนเิ วศอยา่ งยง่ั ยืน โดยเฉพาะ ทางชวี ภาพทั้งทางบกและแหล่งนา้ จืด ซง่ึ เปน็ พื้นที่
อยา่ งยิง่ ปาุ ไม้ พื้นทช่ี ุ่มน้า ภูเขาและพนื้ ทแี่ ห้งแลง้ คุ้มครอง จาแนกตามประเภทระบบนิเวศ
โดยเป็นไปตามข้อบงั คับภายใต้ความตกลงระหวา่ ง
ประเทศ ภายในปี พ.ศ. 2563
15.2 สง่ เสรมิ การดาเนินการด้านการบรหิ ารจัดการปุาไม้ 15.2.1 ความกา้ วหนา้ ในการบริหารจัดการปุาไม้
ทุกประเภทอย่างย่ังยนื หยุดย้ังการตดั ไม้ทาลายปุา อยา่ งย่ังยืน
ฟน้ื ฟูปุาที่เสือ่ มโทรม และเพม่ิ การปลูกปุาและฟื้นฟปู ุา
ทว่ั โลกอยา่ งจริงจงั ภายในปี พ.ศ. 2563
15.3 ตอ่ ต้านการกลายสภาพเปน็ ทะเลทราย ฟื้นฟูท่ีดนิ 15.3.1 สดั สว่ นของที่ดินที่ถูกทาให้เสอ่ื มโทรม
และดินที่เส่ือมโทรม รวมถงึ ท่ีดนิ ท่ไี ด้รบั ผลกระทบ ตอ่ พ้นื ทดี่ นิ ทงั้ หมด
จากการกลายสภาพเป็นทะเลทราย ภัยแล้ง และอุทกภยั
และพยายามทจี่ ะบรรลุถึงความสมดลุ ของการจดั การ
ทรพั ยากรทด่ี นิ ภายในปี พ.ศ. 2573
แผนท่ีนาทางการขับเคลือ่ นเป้าหมายการพฒั นาทยี่ ัง่ ยนื ดา้ นการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
48
เป้าหมายหลัก (Goals) / เปา้ หมายย่อย (Targets) ตวั ชี้วดั (Global SDG indicators)
15.4 สร้างหลกั ประกนั วา่ จะมีการอนรุ ักษร์ ะบบนิเวศ 15.4.1 ขอบเขตของพน้ื ท่ีค้มุ ครองท่มี ีความสาคัญ
ภูเขาและความหลากหลายทางชีวภาพของระบบนิเวศ ตอ่ ความหลากหลายทางชีวภาพบนภเู ขา
เหล่าน้นั เพือ่ เพ่มิ พนู ขีดความสามารถของระบบนเิ วศ 15.4.2 ดัชนพี น้ื ที่ภเู ขาสเี ขยี ว (Mountain Green
ในการสรา้ งผลประโยชนอ์ ันสาคญั ตอ่ การพฒั นาท่ียั่งยนื Cover Index)
ภายในปี พ.ศ. 2573
15.5 ปฏบิ ัติการที่จาเปน็ และเร่งดว่ นเพอื่ ลดการ 15.5.1 ดัชนีบัญชีการเปลีย่ นแปลงสถานภาพพันธ์ุพชื
เสอ่ื มโทรมของถิ่นที่อยู่ตามธรรมชาติ หยุดยงั้ การสญู เสยี และพันธ์ุสัตว์ท่เี สีย่ งต่อการถกู คกุ คาม (Red List
ความหลากหลายทางชีวภาพ และภายในปี พ.ศ. 2563 Index)
ปกปอู งและปูองกนั การสญู พันธ์ขุ องชนิดพนั ธุ์
ทีถ่ ูกคกุ คาม
15.6 ส่งเสรมิ การแบ่งปันผลประโยชน์ที่เกิดจากการใช้ 15.6.1 จานวนประเทศท่ีมีการยอมรับกรอบกฎหมาย
ประโยชนท์ รพั ยากรพนั ธุกรรมอย่างเท่าเทียมและ กรอบการบริหารจัดการ และกรอบนโยบายเพ่ือสรา้ ง
ยตุ ิธรรม และสง่ เสรมิ การเข้าถึงทรพั ยากรเหลา่ น้นั ความมั่นใจในความเปน็ ธรรม และความเท่าเทียม
อยา่ งเหมาะสม ตามข้อตกลงระหวา่ งประเทศ ในการแบง่ ปันผลประโยชน์
15.7 ปฏิบตั กิ ารอย่างเรง่ ด่วนเพื่อจะยตุ ิการลา่ และการ 15.7.1 สดั ส่วนของการคา้ สัตว์ปุาและพชื ปุาทถ่ี ูกลา่
ขนย้ายชนดิ พนั ธ์พุ ชื และสัตว์คุ้มครอง และแกป้ ัญหา หรอื ถูกขนย้ายอยา่ งผิดกฎหมาย
ท้งั อปุ สงคแ์ ละอุปทานต่อผลติ ภัณฑส์ ัตวป์ ุาทผ่ี ิด
กฎหมาย
15.8 นามาตรการเพื่อปูองกันการนาเขา้ และลด 15.8.1 สดั ส่วนประเทศท่ไี ด้ใชก้ ฎหมายระดบั ชาติ
ผลกระทบของชนิดพันธุ์ต่างถ่ินที่รุกรานต่อระบบนิเวศ ทเ่ี ก่ยี วข้อง และจดั สรรทรพั ยากรเพื่อปูองกนั หรือ
บกและนา้ และควบคุมหรือขจัด priority species ควบคมุ ชนดิ พนั ธ์ุตา่ งถิ่นท่ีถกู รุกรานอยา่ งเพียงพอ
ภายในปี พ.ศ. 2563
15.9 บูรณาการมูลคา่ ของระบบนิเวศและ 15.9.1 (ก) จานวนประเทศทก่ี าหนดเปูาหมาย
ความหลากหลายทางชีวภาพเขา้ ไปสกู่ ารจัดทาแผน ระดบั ชาตทิ ่ีสอดคลอ้ งหรอื ใกลเ้ คยี งกับเปาู ประสงค์
กระบวนการพัฒนา ยทุ ธศาสตร์การลดความยากจน ท่ี 2 ของ Aichi Biodiversity ของแผนยุทธศาสตร์
และบัญชีทง้ั ระดบั ท้องถน่ิ และระดับประเทศ ภายในปี ความหลากหลายทางชวี ภาพ ค.ศ. 2011-2020
พ.ศ. 2563 ไว้ในยุทธศาสตร์และแผนปฏิบัตกิ ารความ
หลากหลายทางชีวภาพระดับชาติ (NBSAP) และ
มกี ารรายงานความกา้ วหนา้ ในการบรรลเุ ปูาหมาย
ดงั กล่าว (ข) บูรณาการความหลากหลายทางชวี ภาพ
ในระบบการรายงานและการบัญชีของประเทศ
(การดาเนนิ การตามระบบบญั ชเี ศรษฐกิจและ
สิ่งแวดล้อม)
แผนทน่ี าทางการขับเคลื่อนเป้าหมายการพฒั นาท่ียั่งยืนดา้ นการศึกษา (SDG4 Roadmap)
49
เปา้ หมายหลัก (Goals) / เป้าหมายย่อย (Targets) ตวั ช้ีวดั (Global SDG indicators)
15.a ระดมและเพม่ิ ทรัพยากรทางการเงินจากทุกแหล่ง 15.a.1 (ก) การชว่ ยเหลือเพ่ือการพฒั นาอยา่ งเปน็
เพอ่ื อนรุ ักษ์และใชค้ วามหลากหลายทางชีวภาพ ทางการ (ODA) เพือ่ การอนุรักษแ์ ละการใช้ประโยชน์
และระบบนเิ วศอย่างยั่งยืน จากความหลากหลายทางชวี ภาพอย่างย่ังยนื และ
(ข) รายไดแ้ ละเงินท่รี ะดมไดจ้ ากการใชเ้ ครอ่ื งมอื
ทางเศรษฐศาสตรท์ ่ีเก่ียวขอ้ งกับความหลากหลาย
ทางชวี ภาพ
15.b ระดมทรัพยากรจากทุกแหลง่ และทุกระดับ 15.b.1 (ก) การช่วยเหลือเพอื่ การพฒั นาอย่างเปน็
เพอ่ื สนับสนนุ เงินแกก่ ารบริหารจดั การปุาไมอ้ ย่างยงั่ ยนื ทางการ (ODA) เพ่ือการอนุรกั ษ์และการใชป้ ระโยชน์
และสรา้ งแรงจูงใจทเ่ี หมาะสมสาหรับประเทศกาลงั จากความหลากหลายทางชวี ภาพอย่างยั่งยืน และ
พฒั นาให้เกิดความก้าวหนา้ ในการบริหารจัดการ (ข) รายไดแ้ ละเงินท่ีระดมได้จากการใชเ้ ครือ่ งมือ
ซ่งึ รวมถึงการอนรุ ักษแ์ ละการปลูกปาุ ทางเศรษฐศาสตรท์ ีเ่ ก่ียวขอ้ งกับความหลากหลาย
ทางชีวภาพ
15.c เพ่ิมพูนการสนบั สนนุ ในระดบั โลก 15.c.1 สดั ส่วนของการค้าสตั ว์ปาุ และพืชปุา
แก่ความพยายามทจ่ี ะต่อสู้กับการลา่ การเคล่อื นยา้ ยชนดิ ทถ่ี ูกลา่ หรือถกู ขนยา้ ยอย่างผิดกฎหมาย
พันธค์ุ ุม้ ครอง รวมถึงโดยการเพิ่มขีดความสามารถ
ของชุมชนท้องถ่ินในการดารงชีพอยา่ งยงั่ ยืน
เป้าหมายที่ 16 ส่งเสริมสังคมท่ีสงบสุขและครอบคลุมเพ่ือการพัฒนาที่ยง่ั ยืน ใหท้ ุกคนเข้าถงึ ความยตุ ิธรรม
และสรา้ งสถาบันที่มีประสิทธผิ ล รับผดิ ชอบ และครอบคลมุ ในทกุ ระดับ (Peace, justice and strong
institutions)
16.1 ลดความรุนแรงทกุ รูปแบบและอัตราการตาย 16.1.1 จานวนเหย่ือฆาตกรรม ต่อประชากร
ทีเ่ กี่ยวข้องในทุกแห่งให้ลดลงอย่างมนี ัยสาคญั 100,000 คน จาแนกตามเพศ และอายุ
16.1.2 การเสียชีวิตท่ีเกี่ยวข้องกับความขดั แย้ง
ต่อประชากร 100,000 คน จาแนกตาม อายุ เพศ
และสาเหตุ
16.1.3 สดั สว่ นของประชากรทไี่ ดร้ บั
(ก) ความรนุ แรงทางรา่ งกาย (ข) จติ ใจ
และ (ค) ทางเพศ ในชว่ ง 12 เดอื นทผี่ ่านมา
16.1.4 สดั สว่ นประชากรท่ีรสู้ กึ ปลอดภยั
เมอ่ื เดินในบริเวณพื้นท่ที ี่อาศัยเพียงลาพัง
16.2 ยุติการข่มเหง การแสวงหาประโยชน์ 16.2.1 สดั ส่วนของเด็กอายุ 1-17 ปี ทเ่ี คยถูกทาร้าย
อย่างไมถ่ ูกตอ้ ง การค้ามนุษย์ และความรุนแรง ทางร่างกาย และ/หรือขม่ เหงทางจติ ใจโดยผดู้ ูแล
และการทรมานทุกรูปแบบทีม่ ีต่อเดก็ ในเดอื นทผ่ี า่ นมา
แผนที่นาทางการขับเคลอื่ นเป้าหมายการพฒั นาทยี่ งั่ ยนื ด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
50
เป้าหมายหลัก (Goals) / เป้าหมายย่อย (Targets) ตัวช้ีวัด (Global SDG indicators)
16.2.2 จานวนเหย่ือการคา้ มนุษย์ตอ่ ประชากร
100,000 คน จาแนกตามเพศ อายุ และรูปแบบ
การแสวงหาประโยชน์
16.2.3 สัดสว่ นของผหู้ ญงิ และผชู้ าย อายุ 18-29 ปี
ทเ่ี คยถูกกระทาความรุนแรงทางเพศกอ่ นอายุ 18 ปี
16.3 สง่ เสรมิ หลกั นิตธิ รรมทง้ั ในระดับชาติและระหว่าง 16.3.1 ร้อยละของเหยื่อความรนุ แรงใน 12 เดอื น
ประเทศ และสรา้ งหลักประกันวา่ ทกุ คนสามารถเข้าถงึ ท่ีผ่านมา ซึง่ ได้แจง้ การกระทาอันรุนแรงนนั้
ความยตุ ธิ รรมอยา่ งเท่าเทียม ต่อพนักงานเจ้าหน้าท่ีทม่ี ีอานาจหนา้ ท่ี หรือกลไก
ทางการในการยตุ ิขอ้ ขดั แยง้
16.3.2 สดั ส่วนของจานวนผ้ตู อ้ งขังท่ีศาลยังไม่
พพิ ากษาต่อจานวนนักโทษท้งั หมด
16.3.3 สดั ส่วนประชากรทีม่ ีปัญหาความขัดแยง้
ในชว่ ง 12 เดือนท่ีผา่ นมา และผทู้ ี่เข้าถงึ กลไก
การแก้ปัญหาความขดั แย้งทัง้ ทีเ่ ปน็ ทางการและ
ไม่เป็นทางการ จาแนกตามประเภทของกลไก
16.4 ลดการลกั ลอบเคลื่อนยา้ ยอาวธุ และเงิน เสริมความ 16.4.1 มลู ค่ารวมทัง้ หมดของกระแสเขา้ ออกของเงนิ
แขง็ แกรง่ ของกระบวนการติดตามและการส่งคนื ท่ีผดิ กฎหมาย (หนว่ ยเปน็ ดอลลารส์ หรัฐ)
สินทรพั ย์ที่ถูกขโมยไป และต่อสู้กบั อาชญากรรมทจ่ี ัดต้ัง 16.4.2 สัดส่วนของอาวุธ (อาวุธเล็กและอาวธุ เบา)
ในลกั ษณะองค์กรทกุ รูปแบบ ภายในปี พ.ศ. 2573 ทถี่ ูกยึด คน้ พบและส่งมอบ ซ่ึงเจา้ หนา้ ทีไ่ ด้ติดตาม
และระบุแหล่งท่มี าหรือบริบทท่ีผิดกฎหมาย
ของอาวุธ โดยเปน็ ไปตามมาตรฐานและเคร่ืองมือ
ทางกฎหมายระหวา่ งประเทศ
16.5 ลดการทุจริตในตาแหน่งหนา้ ทแ่ี ละการรบั สินบน 16.5.1 สดั สว่ นของบุคคลทเ่ี คยตดิ ต่อกับเจ้าหนา้ ที่
ทกุ รูปแบบ ของรัฐอย่างนอ้ ย 1 ครงั้ และมีการให้สนิ บน
หรอื ถูกเรียกสินบนโดยเจา้ หน้าทขี่ องรฐั ในช่วง
ระยะเวลา 12 เดอื นทผ่ี า่ นมา
16.5.2 สดั ส่วนขององค์กรธุรกิจทีเ่ คยตดิ ต่อกับ
เจ้าหน้าท่ขี องรฐั อยา่ งน้อย 1 คร้งั และมีการ
ใหส้ นิ บน หรือถกู เรยี กสนิ บนโดยเจ้าหน้าท่ขี องรฐั
ในช่วงระยะเวลา 12 เดอื นท่ีผ่านมา
แผนทน่ี าทางการขบั เคลอ่ื นเปา้ หมายการพฒั นาทย่ี ั่งยนื ด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
51
เปา้ หมายหลัก (Goals) / เป้าหมายย่อย (Targets) ตวั ช้ีวัด (Global SDG indicators)
16.6 พฒั นาสถาบนั ท่ีมีประสิทธผิ ล มีความรับผิดชอบ
และโปรง่ ใสในทุกระดบั 16.6.1 การใชจ้ ่ายภาครฐั ข้ันพื้นฐานคิดเปน็ สดั สว่ น
ของงบประมาณท่ีไดร้ ับการอนุมตั แิ ล้ว จาแนกเป็น
16.7 สรา้ งหลักประกันวา่ จะมีกระบวนการตัดสนิ ใจทมี่ ี ภาค (หรอื จาแนกตามรหัสงบประมาณ หรือที่มี
ความรับผิดชอบ ครอบคลุม มีสว่ นร่วม และมีความเป็น ลกั ษณะคล้ายคลงึ กนั )
ตัวแทนท่ีดี ในทุกระดับการตัดสนิ ใจ 16.6.2 สัดสว่ นประชากรท่พี งึ พอใจกบั บรกิ าร
สาธารณะคร้ังล่าสดุ ท่ีตนได้ใช้บริการ
16.8 ขยายและเสริมความแข็งแกร่งของการมีส่วนร่วม 16.7.1 สัดสว่ นตาแหนง่ ในสถาบนั ของรฐั
ของประเทศกาลังพฒั นาในสถาบันทีเ่ กี่ยวข้อง ระดบั ประเทศและระดับท้องถิ่น ซง่ึ รวมถึง
กบั ธรรมาภิบาลโลก (ก) สภานิติบัญญตั ิ (ข) บริการสาธารณะ
16.9 จัดให้มอี ตั ลกั ษณ์ทางกฎหมายสาหรบั ทกุ คน และ (ค) คณะตุลาการ เปรียบเทียบกับการกระจาย
โดยรวมถึงการให้มีการจดทะเบยี นเกิด (สูติบัตร) ตัวในระดบั ชาติ โดยจาแนกตามเพศ อายุ ผู้พิการ
ภายในปี พ.ศ. 2573 และกลุม่ ประชากร)
16.10 สร้างหลักประกนั ว่าสาธารณชนสามารถเข้าถึง 16.7.2 สดั ส่วนของประชากรท่ีเชื่อวา่ มกี ระบวนการ
ข้อมูลและมีการปกปูองเสรภี าพขัน้ พืน้ ฐาน ตัดสนิ ใจทคี่ รอบคลุมและตอบสนองความต้องการ
ตามกฎหมายภายในประเทศและความตกลงระหว่าง จาแนกตามเพศ อายุ ความพิการ และกลุ่มประชากร
ประเทศ 16.8.1 สดั ส่วนของสมาชกิ และสทิ ธกิ ารออกเสยี ง
ของประเทศกาลังพฒั นาในองค์กรระหวา่ งประเทศ
16.9.1 สัดส่วนของเด็กอายตุ า่ กว่า 5 ปี ทม่ี ีการ
จดทะเบียนแจ้งเกิดกับหนว่ ยงานของรฐั
จาแนกตามอายุ
16.10.1 จานวนคดที ่ีพสิ ูจน์แลว้ วา่ เป็นความจริง
เกย่ี วกบั การฆาตกรรม (killing) การลกั พาตัว
(kidnapping) การอุ้มหาย (enforced
disappearance) การควบคุมตัวโดยพลการ
(arbitrary detention) การทรมาน (torture)
ที่กระทาต่อผู้สือ่ ขา่ ว บุคลากรทเี่ กยี่ วข้องกบั ส่ือ
สหภาพแรงงาน และผู้พิทักษ์สทิ ธิมนุษยชน
ในช่วง 12 เดอื นทีผ่ ่านมา
16.10.2 จานวนประเทศที่ใชแ้ ละดาเนินการ
ตามรัฐธรรมนูญ ตามกฎหมายและ/หรอื นโยบาย
ทีร่ ับประกันว่าสาธารณชนสามารถเข้าถงึ ข้อมูลได้
แผนท่ีนาทางการขบั เคลอื่ นเปา้ หมายการพฒั นาทีย่ ั่งยืนด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
52
เป้าหมายหลัก (Goals) / เป้าหมายย่อย (Targets) ตวั ช้ีวัด (Global SDG indicators)
16.a เสริมความแข็งแกรง่ ของสถาบันระดับชาติ 16.a.1 การมีองค์กรอสิ ระดา้ นสิทธมิ นษุ ยชน
ทเ่ี กยี่ วข้อง โดยรวมถึงกระทาผา่ นทางความร่วมมือ ทส่ี อดคล้องกับหลักสนธิสญั ญาปารีส (Paris
ระหว่างประเทศ เพ่ือสรา้ งขีดความสามารถในทกุ ระดับ Principles)
โดยเฉพาะในประเทศกาลงั พัฒนา เพอื่ จะปอู งกนั
ความรนุ แรงและต่อสู้กับการกอ่ การรา้ ย
และอาชญากรรม
16.b ส่งเสรมิ และบังคบั ใช้กฎหมายและนโยบาย 16.b.1 สัดส่วนของประชากรทรี่ ายงานว่าร้สู กึ
ท่ไี มเ่ ลือกปฏิบตั ิเพอ่ื การพัฒนาที่ยงั่ ยืน ถกู เลอื กปฏิบตั ิ หรอื ถูกข่มขู่/คกุ คามในช่วง 12 เดอื น
ทีผ่ า่ นมา ตามข้อบัญญตั ิพืน้ ฐานของการห้ามเลือก
ปฏิบัติภายใต้กฎหมายสิทธมิ นุษยชนระหวา่ ง
ประเทศ
เปา้ หมายที่ 17 เสรมิ ความแขง็ แกร่งให้แก่กลไกการดาเนินงานและฟื้นฟหู ้นุ ส่วนความร่วมมอื ระดับโลก
เพอ่ื การพัฒนาที่ย่ังยนื (Partnerships for the goals)
การเงนิ
17.1 เสริมความแข็งแกรง่ ของการระดมทรพั ยากร 17.1.1 สดั สว่ นรายได้ภาครัฐรวม ตอ่ GDP จาแนก
ภายในประเทศ โดยรวมถงึ การสนบั สนุนระหว่าง
ตามแหลง่ ทมี่ าของรายได้
ประเทศไปยงั ประเทศกาลงั พัฒนา เพอ่ื ปรับปรงุ
17.1.2 สัดสว่ นงบประมาณภายในประเทศที่จดั สรร
ขดี ความสามารถของประเทศในการเก็บภาษแี ละรายได้ จากภาษภี ายในประเทศ
อ่นื ๆ ของรัฐ
17.2 ประเทศพัฒนาแลว้ จะดาเนนิ การให้เปน็ ผล 17.2.1 ความชว่ ยเหลือเพือ่ การพัฒนาอยา่ งเปน็
ตามพันธกรณเี รอ่ื งการให้ความช่วยเหลือเพือ่ การพัฒนา ทางการ (ODA) สุทธิ ยอดรวม และท่ใี ห้แก่ประเทศ
อยา่ งเป็นทางการ (ODA) อย่างเต็มที่ โดยรวมถงึ
พฒั นาน้อยทสี่ ุด โดยคดิ เปน็ สัดส่วนรายได้มวลรวม
พนั ธกรณที ่ีให้ไวโ้ ดยประเทศพัฒนาแลว้ หลายประเทศ ประชาชาติ (GNI) ของ ผู้บรจิ าคท่เี ปน็ สมาชิก
ท่ีจะบรรลเุ ปาู หมายการมีสดั ส่วน ODA/GNI ทใี่ ห้แก่ ของคณะกรรมการความช่วยเหลอื เพ่ือการพัฒนา
ประเทศกาลังพัฒนา รอ้ ยละ 0.7 และมสี ดั ส่วน
(Development Assistance Committee)
ODA/GNI ทใ่ี หแ้ ก่ประเทศพัฒนาน้อยที่สุด
รอ้ ยละ 0.15 ถึง 0.20 โดยผูใ้ ห้ ODA ควรพิจารณา ของ OECD
ตง้ั เปูาหมายท่จี ะใหม้ ีสัดส่วน ODA/GNI ทใ่ี ห้แก่
ประเทศพัฒนาน้อยท่ีสุด
17.3 ระดมทรัพยากรทางการเงนิ สาหรับประเทศกาลงั 17.3.1 สดั ส่วนของการลงทนุ โดยตรงจาก
พฒั นาเพ่ิมเติม จากแหลง่ ท่หี ลากหลาย
ตา่ งประเทศ (FDI) การช่วยเหลือเพื่อการพฒั นา
อยา่ งเปน็ ทางการ (ODA) และความร่วมมือ ใต้-ใต้
แผนทีน่ าทางการขับเคลือ่ นเปา้ หมายการพัฒนาที่ยง่ั ยืนด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
53
เปา้ หมายหลัก (Goals) / เป้าหมายย่อย (Targets) ตวั ช้ีวัด (Global SDG indicators)
17.4 ช่วยประเทศกาลังพัฒนาในการบรรลคุ วามย่ังยืน ต่อรายได้มวลรวมประชาชาติ (GNI)
ของหนรี้ ะยะยาว โดยใช้นโยบายทป่ี ระสานงานกันท่ีมุ่ง 17.3.2 สัดสว่ นของมูลคา่ ของการโอนเงินกลบั
ส่งเสริมการจดั หาเงนิ ทุนโดยการก่อหนี้ การบรรเทาหน้ี ประเทศ (เปน็ สกุลเงนิ ดอลลาร์สหรัฐ) ตอ่ GDP
และการปรบั โครงสร้างหนต้ี ามความเหมาะสม และ ทงั้ หมด
แกป้ ญั หาหน้ีต่างประเทศของประเทศยากจนที่มีหนสี้ นิ
ในระดับสูงเพือ่ ลดการประสบปญั หาหนี้ (debt 17.4.1 สัดสว่ นภาระหน้ี (debt service) ตอ่ รายได้
จากการส่งออกสนิ ค้าและบริการ
distress)
17.5 ใชแ้ ละดาเนนิ การใหเ้ กิดผลตามระบอบการสง่ เสริม 17.5.1 จานวนประเทศทย่ี อมรบั และดาเนินการ
การลงทนุ สาหรบั ประเทศพัฒนานอ้ ยที่สุด ตามกฎเกณฑ์การส่งเสรมิ การลงทุนของประเทศ
กาลงั พฒั นา รวมท้ังประเทศพัฒนานอ้ ยทส่ี ดุ
เทคโนโลยี
17.6 เพมิ่ พูนความร่วมมือระหว่างประเทศ 17.6.1 จานวนผใู้ ชอ้ นิ เตอร์เนต็ บรอดแบนดป์ ระจา
และในภูมภิ าคแบบเหนอื -ใต้ ใต-้ ใต้ และไตรภาคี และ ที่ ตอ่ ผ้อู ยู่อาศยั 100 คน จาแนกตามความเร็ว
การเข้าถึงวทิ ยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม และ
ยกระดบั การแบง่ ปันความรู้ตามเงือ่ นไขท่ตี กลงรว่ มกนั (ตัดตวั ชว้ี ัด 17.6.1 เดมิ ออก และใชต้ ัวชีว้ ัด 17.6.2
โดยรวมถึงผา่ นการพฒั นาการประสานงานระหว่างกลไก เดมิ แทน)
ท่มี ีอยู่เดิมโดยเฉพาะอยา่ งย่ิงในระดบั ของสหประชาชาติ
และผา่ นทางกลไกอานวยความสะดวกด้านเทคโนโลยี
(Technology Facilitation Mechanism) ของโลก
17.7 ส่งเสรมิ การพัฒนา การถา่ ยทอด และการเผยแพร่ 17.7.1 จานวนเงินทนุ รวมท่ีใหแ้ ก่ประเทศกาลงั
เทคโนโลยีที่เปน็ มิตรกบั ส่งิ แวดลอ้ มให้กับประเทศกาลงั พฒั นาเพ่ือสนับสนุนการพฒั นา การถ่ายทอด และ
พฒั นาภายใตเ้ ง่ือนไขที่อานวยประโยชน์แกป่ ระเทศ การเผยแพร่ เทคโนโลยที ีเ่ ปน็ มติ รกบั สิ่งแวดล้อม
กาลงั พัฒนารวมทง้ั ตามเง่ือนไขสิทธพิ ิเศษตามทต่ี กลง
รว่ มกนั
17.8 ใหธ้ นาคารเทคโนโลยีและกลไกการเสริมสร้าง 17.8.1 สัดส่วนของประชากรที่ใช้อนิ เทอร์เน็ต
ขดี ความสามารถดา้ นวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยแี ละ
นวตั กรรมสาหรับประเทศพฒั นาน้อยทีส่ ดุ ทางานได้
แผนที่นาทางการขับเคล่ือนเป้าหมายการพัฒนาท่ยี ง่ั ยนื ด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
54
เปา้ หมายหลัก (Goals) / เปา้ หมายย่อย (Targets) ตัวชี้วัด (Global SDG indicators)
อย่างเตม็ ทภ่ี ายในปี พ.ศ. 2560 และเพมิ่ พูนการใช้
เทคโนโลยสี นับสนนุ ท่สี าคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสอื่ สาร
การเสริมสรา้ งความสามารถ
17.9 เพิม่ พูนการสนบั สนุนระหว่างประเทศสาหรับการ 17.9.1 มูลคา่ (ดอลลาร)์ ของการให้ความชว่ ยเหลอื
ดาเนนิ การด้านการเสริมสร้างขีดความสามารถที่มี ทางการเงนิ และทางวชิ าการ (รวมถงึ ผา่ นความ
ประสทิ ธิผลและมีการตั้งเปูา ในประเทศกาลังพัฒนา ร่วมมือ เหนอื -ใต้ ใต้-ใต้ และไตรภาคี) ทไ่ี ด้ใหค้ ามน่ั
เพ่อื สนบั สนุนแผนระดบั ชาติทีจ่ ะดาเนินงานในทุก ไวก้ ับประเทศกาลงั พฒั นา
เปาู หมายการพัฒนาที่ยัง่ ยืน รวมถึงผ่านทาง
ความร่วมมือแบบเหนอื -ใต้ ใต้-ใต้ และไตรภาคี
การคา้
17.10 สง่ เสริมระบบการคา้ พหุภาคีท่ีเป็นสากล มกี ติกา 17.10.1 ค่าเฉลีย่ ของอตั ราภาษศี ุลกากรถ่วงน้าหนกั
เปดิ กวา้ ง ไม่เลอื กปฏบิ ัติ และเสมอภาค ภายใต้องค์การ ทั่วโลก
การคา้ โลก โดยรวมถึงผา่ นขอ้ สรปุ ของการเจรจาภายใต้
วาระการพัฒนารอบโดฮา
17.11 เพิม่ สว่ นแบ่งการสง่ ออกของประเทศกาลงั พัฒนา 17.11.1 สว่ นแบง่ ของการส่งออกในระดับสากล
ใหส้ งู ขน้ึ อย่างมนี ยั สาคญั โดยม่งุ เพิ่มสว่ นแบ่ง ของประเทศกาลงั พฒั นา และประเทศพัฒนา
ของประเทศพฒั นาน้อยทีส่ ุดในการส่งออกท่วั โลก น้อยท่สี ดุ
ใหส้ งู ข้ึน 2 เท่าในปี พ.ศ. 2563
17.12 ทาใหเ้ กดิ การดาเนินการในเวลาท่ีเหมาะสม 17.12.1 ภาษศี ุลกากรเฉลี่ยถว่ งนา้ หนกั ท่ีประเทศ
ในเรอ่ื งการเขา้ ถึงตลาดปลอดภาษีและปลอดการจากัด กาลงั พัฒนา ประเทศพัฒนาน้อยท่ีสุด และรัฐกาลัง
ปริมาณในระยะยาวสาหรบั ประเทศพัฒนาน้อยท่ีสุด พัฒนาท่ีเปน็ หมู่เกาะขนาดเล็ก เผชญิ อยู่
โดยใหส้ อดคล้องกับคาตดั สนิ ขององค์การการคา้ โลก
โดยรวมถึงการสรา้ งหลักประกันวา่ กฎว่าด้วย
แหลง่ กาเนิดสนิ ค้าท่มี ีการใหส้ ิทธิพิเศษทางการคา้ ทใ่ี ช้
กับประเทศพฒั นานอ้ ยที่สุดจะมีความโปร่งใสและ
เรียบงา่ ย และมสี ่วนชว่ ยอานวยความสะดวกในการ
เขา้ ถึงตลาด
ประเด็นเชิงระบบ ความสอดคล้องเชิงนโยบายและเชิงสถาบัน
17.13 เพมิ่ พูนเสถียรภาพเศรษฐกิจมหภาคของโลก 17.13.1 ผงั ตดิ ตามเศรษฐกิจมหภาค
โดยรวมถึงผา่ นทางการประสานงานนโยบายและ (Macroeconomic Dashboard)
ความสอดคล้องเชงิ นโยบาย
แผนทนี่ าทางการขับเคล่ือนเป้าหมายการพฒั นาที่ยั่งยืนด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
55
เป้าหมายหลัก (Goals) / เป้าหมายย่อย (Targets) ตวั ช้ีวดั (Global SDG indicators)
17.14 ยกระดับความสอดคล้องเชิงนโยบายเพื่อการ 17.14.1 จานวนประเทศทีม่ ีกลไกเสรมิ สร้างนโยบาย
พฒั นาที่ย่งั ยืน ให้มีความสอดคลอ้ งกับการพัฒนาทย่ี ่งั ยืน
17.15 เคารพพืน้ ท่ที างนโยบายและความเป็นผนู้ า 17.15.1 ขอบเขตการใช้กรอบผลลพั ธ์และเครอื่ งมือ
ของแตล่ ะประเทศทจี่ ะสรา้ งและดาเนนิ งานตามนโยบาย การวางแผนทีป่ ระเทศเปน็ เจา้ ของโดยผใู้ หค้ วาม
เพื่อการขจดั ความยากจนและการพัฒนาทีย่ ่งั ยนื
ร่วมมอื เพอื่ การพัฒนา
17.16 ยกระดับหนุ้ ส่วนความร่วมมือระดับโลกเพื่อการ 17.16.1 จานวนประเทศทรี่ ายงานความก้าวหนา้
พัฒนาท่ยี ง่ั ยืน โดยร่วมเติมเต็มโดยหนุ้ ส่วนความรว่ มมือ ตามกรอบการติดตามประสิทธิผลของการพัฒนา
จากภาคสว่ นทีห่ ลากหลายซึ่งจะระดมและแบ่งปัน ท่มี ผี ูม้ ีสว่ นไดเ้ สยี ทห่ี ลากหลาย ท่ีสนบั สนนุ การบรรลุ
ความรู้ ความเชย่ี วชาญ เทคโนโลยี และทรัพยากร เปาู หมายการพฒั นาทยี่ งั่ ยนื
ทางการเงนิ เพ่ือจะสนบั สนนุ การบรรลเุ ปูาหมาย
การพฒั นาทย่ี ่งั ยนื ในทุกประเทศ โดยเฉพาะในประเทศ
กาลงั พัฒนา
17.17 สนับสนุนและสง่ เสริมหุ้นสว่ นความรว่ มมอื 17.17.1 จานวนเงนิ ดอลลารส์ หรัฐท่ีมภี าระผกู พัน
ระหวา่ งภาครัฐ ภาครฐั -ภาคเอกชน และประชาสังคม ให้ใช้ในโครงการความร่วมมือภาครัฐ-เอกชน
สรา้ งบนประสบการณ์และกลยทุ ธ์ดา้ นทรัพยากร ดา้ นโครงสรา้ งพื้นฐาน
ของหุ้นส่วน
17.18 ยกระดับการสนบั สนุนด้านการเสริมสรา้ ง 17.18.1 ตัวช้วี ัดขีดความสามารถเชงิ สถิติเพ่ือการ
ขดี ความสามารถให้กบั ประเทศกาลังพฒั นา รวมถงึ ติดตามเปูาหมายการพัฒนาท่ียง่ั ยืน
ประเทศพฒั นาน้อยทสี่ ุดและรัฐกาลังพัฒนาทเี่ ป็นเกาะ 17.18.2 จานวนประเทศทมี่ ีกฎหมายทางสถติ ิ
ขนาดเล็ก ให้เพม่ิ การมีอย่ขู องข้อมูลที่มคี ุณภาพ ของประเทศ ทส่ี อดคลอ้ งกับหลักพน้ื ฐานของสถิติ
ทันเวลาและเช่อื ถือได้ จาแนกตามรายได้ เพศ อายุ ทางการ
เชอ้ื ชาติ ชาติพันธ์ุ สถานะการอพยพ ความพิการ 17.18.3 จานวนประเทศท่ีมแี ผนสถติ ิระดับประเทศ
ตาแหน่งทางภมู ิศาสตร์ และคุณลกั ษณะอ่นื ๆ ที่ได้รบั เงินทนุ อย่างเตม็ ท่ี และอยู่ระหวา่ ง
ทีเ่ กยี่ วข้องตามบริบทของประเทศ ภายในปี พ.ศ. 2563 การดาเนินการให้บรรลุ จาแนกตามแหล่งเงนิ ทนุ
17.19 ต่อยอดจากข้อรเิ รมิ่ ทีม่ ีอยู่แลว้ ในการพฒั นา 17.19.1 มลู ค่าเงนิ ดอลลาร์ของทรพั ยากรทใ่ี ช้ในการ
การวดั ความก้าวหนา้ ของการพฒั นาทีย่ งั่ ยืนท่มี ผี ล เสริมสรา้ งขีดความสามารถดา้ นสถติ ขิ องประเทศ
ตอ่ ผลติ ภณั ฑม์ วลรวมภายในประเทศ และสนบั สนุนการ กาลังพัฒนา
สร้างขีดความสามารถด้านสถิตใิ นประเทศกาลังพฒั นา 17.19.2 สดั สว่ นของประเทศท่ี ก) มกี ารดาเนินการ
ภายในปี พ.ศ. 2573 สามะโนประชากรและสามะโนครัวเรอื นอย่างนอ้ ย
หน่ึงคร้ังในรอบ 10 ปที ผี่ า่ นมา และ ข) มีการจด
ทะเบยี นเกดิ รอ้ ยละ 100 และ จดทะเบียนการตาย
รอ้ ยละ 80
แผนทนี่ าทางการขบั เคลือ่ นเป้าหมายการพฒั นาท่ยี ่งั ยืนด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
56
สาหรับการพัฒนาตามเปูาหมายการพัฒนาที่ย่ังยืน 17 เปูาหมายหลัก ครอบคลุมมิติการพัฒนา
ทัง้ ดา้ นการพฒั นาคน เศรษฐกิจและความมง่ั คงั่ สงิ่ แวดลอ้ ม สันติภาพและความยุติธรรม และความเป็นหุ้นส่วน
การพฒั นา ดังนี้
1. การพัฒนาคน (People) : 1 ยุติความยากจน, 2 ยุติความหิวโหย, 3 สุขภาพท่ีดี, 4 การศึกษา
ที่มคี ุณภาพ, 5 ความเสมอภาคระหว่างเพศ
2. ส่ิงแวดล้อม (Planet) : 6 การจัดการน้าและสุขาภิบาล, 12 การผลิตและบริโภคอย่างยั่งยืน,
13 การต่อสู้ปัญหาเปล่ียนแปลงสภาพภูมิอากาศ, 14 ทรัพยากรทางทะเลอย่างยั่งยืน, 15 ระบบนิเวศบนบก
อยา่ งยัง่ ยืน
3. เศรษฐกิจและความมั่งค่ัง (Prosperity) : 7 พลังงานสมัยใหม่, 8 การเติบโตทางเศรษฐกิจ
ท่ีครอบคลุม และการมีงานที่มีคุณค่า, 9 โครงสร้างพ้ืนฐานที่มั่นคง, 10 ลดความไม่เสมอภาค, 11 เมืองและ
การตง้ั ถนิ่ ฐาน
4. สันตภิ าพและความยตุ ิธรรม (Peace): 16 สงั คมทส่ี งบสุขและความยุตธิ รรม
5. ความเป็นห้นุ ส่วนการพัฒนา (Partnership): 17 หุ้นสว่ นความร่วมมือระดับโลก
แผนภาพที่ 3 มติ ิการพัฒนาตามเปูาหมายการพัฒนาท่ียัง่ ยืน 17 เปูาหมายหลัก
ภายใต้ 17 เปูาหมายหลัก (Goals) ในแต่ละเปูาหมายจะมีเปูาหมายย่อย (Targets) รวมท้ังส้ิน
169 เปูาหมาย โดยเปูาหมายย่อยจะเป็นตัวกาหนดประเด็นหรือขอบเขตของการพัฒนาของเปูาหมายหลัก
ให้มีความชัดเจน เจาะจงมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ในแต่ละเปูาหมายหลัก จะประกอบด้วย เปูาหมายย่อย
2 รูปแบบ คือ เป็นตัวเลขล้วน เช่น 1.1 1.2 เป็นต้น กับเป็นตัวเลขและตัวอักษร เช่น 1.a 1.b เป็นต้น
ความแตกต่างของเปูาหมายย่อยที่เป็นตัวเลขล้วน กับตัวเลขผสมตัวอักษร คือ เปูาหมายย่อยท่ีเป็น
แผนที่นาทางการขับเคล่ือนเปา้ หมายการพฒั นาที่ยัง่ ยืนดา้ นการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
57
ตัวเลขลว้ น เป็นการกาหนดเปูาหมายความสาเรจ็ ในเชิงผลลัพธข์ องการดาเนินงานให้บรรลุเปูาหมายการพัฒนา
ทีย่ ง่ั ยืนเปูาหมายนั้น ๆ ส่วนเปูาหมายท่ีเป็นตัวเลขผสมตัวอักษร เป็นการกาหนดเปูาหมายในเชิงแนวทางหลัก
หรอื ประเดน็ หลักทค่ี วรใหค้ วามสาคัญในการดาเนนิ งานเพือ่ ใหบ้ รรลุเปูาหมายการพัฒนาท่ีย่ังยืนเปูาหมายนั้น ๆ
สาหรับหลักการการพัฒนาเปูาหมายการพัฒนาท่ีย่ังยืน หรือ SDGs มุ่งเน้นให้ความสาคัญกับการพัฒนาที่เน้น
ครอบคลุม ท่ัวถึง ไม่ท้ิงใครไว้ข้างหลัง จะเห็นได้จากหลายเปูาหมายระบุให้ความสาคัญกับคนยากจน
เปราะบาง หรือชายขอบให้ได้รับประโยชน์หรือมีโอกาสเข้าถึงการพัฒนาท้ังทางด้านสังคม เศรษฐกิจ และ
บรกิ ารสาธารณะตา่ ง ๆ และมุ่งเน้นให้ประเทศท่ีพัฒนาแล้วให้ความช่วยเหลือประเทศท่ีกาลังพัฒนาหรือพัฒนาน้อย
มุ่งเน้นให้ความสาคัญกับการพัฒนาแบบบูรณาการ กล่าวคือ การพัฒนาท่ีต้องดาเนินการพัฒนาไปพร้อม ๆ กัน
ในทุกมิติ ทุกด้าน ไม่สามารถดาเนินการแบบแยกส่วนเป็นด้าน หรือเป็นเปูาหมายได้ เนื่องจากแต่ละเปูาหมายหลัก
มีส่วนส่งเสริม และสนับสนุนการบรรลุเปูาหมายซึ่งกันและกัน เช่น การบรรลุเปูาหมายหลักท่ี 4 การสร้าง
หลักประกันว่าทุกคนมีการศึกษาที่มีคุณภาพ เท่าเทียม ย่อมมีความสัมพันธ์ เกี่ยวข้องเชื่อมโยงเปูาหมายหลักท่ี 1
การให้เด็กยากจนเข้าถึงบริการพื้นฐาน เปูาหมายหลักท่ี 2 เก่ียวกับปัญหาเด็กเตี้ย แคระแกรน หรือมีภาวะ
ทุพโภชนาการ เปูาหมายหลักที่ 6 การมีน้าดื่มที่สะอาด ปลอดภัย เปูาหมายหลักที่ 9 การเข้าถึงเทคโนโลยี ข้อมูล
ข่าวสาร และอินเทอร์เน็ต เปูาหมายหลักท่ี 13 การพัฒนาหลักสูตร เพื่อสร้างความตระหนักรู้การเปลี่ยนแปลง
สภาพภูมิอากาศ เปูาหมายหลักที่ 17 เรื่องเข้าถึงอินเทอร์เน็ต เป็นต้น เพราะฉะนั้น การดาเนินการพัฒนา
เพื่อให้บรรลุเปูาหมายแต่ละเปูาหมายหลักจึงมีความเชื่อมโยง และส่งผลซ่ึงกันและกันด้วย นอกจากนั้น
การพัฒนาเพื่อใหบ้ รรลเุ ปูาหมายการพัฒนาที่ย่ังยนื ตอ้ งม่งุ เน้นใหค้ วามสาคัญกับการพัฒนาในระดับพื้นท่ี ชุมชน
ท้องถิ่น เพื่อเป็นการสร้างความตระหนัก กระตุ้นให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง หรือผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในชุมขน ท้องถิ่น
เข้ามามีบทบาทสาคัญในการพัฒนารูปแบบหรือแนวทางในการแก้ไขปัญหาในพ้ืนท่ีด้วยตนเอง จะทาให้
การแก้ไขปัญหานั้น เป็นไปอย่างสอดคล้อง เหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นท่ีและมีความยั่งยืน ท้ังน้ี เพื่อให้
สามารถติดตามความก้าวหน้าของการดาเนินงานเพ่ือขับเคลื่อนเปูาหมายการพัฒนาท่ีย่ังยืนอย่างเป็นระบบ
ในแต่ละเปูาหมายย่อยจึงมีการกาหนดตัวชี้วัดและค่าเปูาหมายไว้ให้ชัดเจน (Global SDG indicators) เพื่อการ
ติดตามและประเมินผล SDGs ประกอบด้วย ตัวช้ีวัด 11 ตวั ชวี้ ัด
2. เปา้ หมายการพัฒนาท่ยี ั่งยนื ของประเทศไทย : ยทุ ธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561-2580)
การพฒั นาประเทศไทยนับตั้งแต่แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับท่ี 1 เป็นต้นมา
ได้ส่งผลให้ประเทศมีการพัฒนาในทุกมิติ ทั้งในด้านเศรษฐกิจท่ีประเทศไทยได้รับการยกระดับเป็นประเทศ
ในกลุ่มบนของกลุม่ ประเทศระดับรายได้ปานกลาง ในด้านสังคมที่มีการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนส่งผล
ให้ประเทศไทยหลุดพ้นจากการเป็นประเทศยากจน และในด้านสิ่งแวดล้อมที่ประเทศไทยมีข้อได้เปรียบ
ในความหลากหลายเชิงนิเวศ อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยยังมีความท้าทายต่อการพัฒนาท่ีสาคัญ อาทิ อัตรา
การขยายตวั ทางเศรษฐกจิ ในปี 2560 ท่ีร้อยละ 3.9 ถือว่าอยู่ในระดับต่ากว่าศักยภาพ เม่ือเทียบกับร้อยละ 6.0
ต่อปี ในช่วงเวลาเกือบ 6 ทศวรรษที่ผ่านมา โดยมีสาเหตุหลักจากการชะลอตัวของการลงทุนภายในประเทศ
และสถานการณ์เศรษฐกิจโลกท่ียังไม่ฟื้นตัวได้เต็มท่ี โครงสร้างเศรษฐกิจไทยท่ียังไม่สามารถขับเคลื่อนด้วย
แผนที่นาทางการขับเคลอ่ื นเป้าหมายการพัฒนาท่ียั่งยนื ดา้ นการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
58
นวัตกรรมได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ ภาคบริการและภาคเกษตรมีผลิตภาพการผลิตในระดับต่า ขาดการนา
เทคโนโลยีเข้ามาเพ่ิมประสิทธิภาพในการผลิตประกอบกับแรงงานไทยยังมีปัญหาเร่ืองคุณภาพและสมรรถนะ
ทีไ่ มส่ อดคลอ้ งกับความตอ้ งการในการขับเคลื่อนการพฒั นาของประเทศ
นอกจากนั้น ศักยภาพและคุณภาพของประชากรไทยทุกช่วงวัยยังคงเป็นปัจจัยท้าทายสาคัญ
ตอ่ การพัฒนาประเทศ แมว้ ่าการเขา้ ถึงระบบบริการสาธารณะ การศกึ ษา บริการสาธารณสุข โครงสร้างพื้นฐานต่าง ๆ
และการคุ้มครองทางสังคมอ่ืน ๆ ของคนไทยมีความครอบคลุมเพ่ิมมากขึ้น แต่ยังคงมีปัญหาเรื่องคุณภาพ
การใหบ้ รกิ ารทีม่ มี าตรฐานแตกต่างกนั ระหวา่ งพน้ื ท่ี ซงึ่ เปน็ หนึ่งในสาเหตุหลักที่ทาให้ประเทศไทยยังคงมีปัญหา
ความเหล่อื มล้าในหลายมิติ ขณะท่ีปัญหาด้านความยากจนยังคงเป็นประเด็นท้าทายในการยกระดับการพัฒนา
ประเทศใหป้ ระชาชนมีรายได้สูงข้ึนและแก้ปัญหาความเหล่ือมล้าอย่างยั่งยืน ขณะเดียวกันการวางกลยุทธ์ระยะยาว
ในการฟ้ืนฟู การใช้ และการรักษาทรัพยากรอย่างบูรณาการเพื่อการพัฒนาประเทศท่ีผ่านมายังขาดความชัดเจน
ส่งผลให้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศยังมีปัญหาการใช้อย่างสิ้นเปลืองและเสื่อมโทรมลง
อย่างรวดเร็ว
ท้ังน้ี ปัญหาดังกล่าวข้างต้นมีสาเหตุส่วนหน่ึงมาจากประสิทธิภาพการบริหารจัดการภาครัฐ
การพัฒนาประเทศขาดความต่อเน่ืองและความยืดหยุ่นในการตอบสนองต่อความต้องการและปัญหา
ของประชาชน ขณะที่ความม่ันคงภายในประเทศยังมีหลายประเด็นท่ีต้องเสริมสร้างให้เกิดความเข้มแข็ง
ลดความขัดแย้งทางความคิดและอุดมการณ์ที่มีรากฐานมาจากความเหล่ือมล้า ความไม่เสมอภาค การขาด
ความเชื่อม่ันในกระบวนการยุติธรรม และปัญหาการขาดเสถียรภาพทางการเมือง ตลอดจนส่งเสริมคนในชาติ
ให้ยดึ มน่ั สถาบันหลักเปน็ ศูนย์รวมจติ ใจให้เกิดความรักความสามัคคี
ในขณะเดียวกัน การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรที่มีสัดส่วนประชากรวัยแรงงาน
และวัยเด็กท่ีลดลงและประชากรสูงอายุท่ีเพ่ิมขึ้นอย่างต่อเนื่อง จะเป็นปัจจัยเสี่ยงสาคัญท่ีจะทาให้การพัฒนา
ประเทศในมิติต่าง ๆ มีความท้าทายมากขึ้น ท้ังในส่วนของเสถียรภาพทางการเงินการคลังของประเทศในการ
จัดสวัสดิการเพ่ือดูแลผู้สูงอายุที่เพ่ิมสูงขึ้น การลงทุนและการออม การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศ
ความมั่นคงทางสังคม การบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างย่ังยืน ซึ่งจะเป็นประเด็นท้าทายต่อ
การขบั เคลอื่ นประเทศไปสกู่ ารเป็นประเทศพฒั นาแลว้
ปจั จัยและแนวโน้มท่คี าดว่าจะส่งผลตอ่ การพฒั นาประเทศ
แม้ว่าประเทศไทยจะมีตาแหน่งท่ีตั้งที่สามารถเป็นศูนย์กลางในการเชื่อมโยงในภูมิภาค
และเป็นประตูสู่เอเชีย แต่การที่มีอาณาเขตติดกับประเทศเพื่อนบ้านหลายประเทศ ทาให้ปัญหาด้านเขตแดน
กับประเทศเพื่อนบ้านยังคงเป็นความท้าทายด้านความม่ันคงในอนาคต นอกจากน้ี ประเทศไทยยังคงต้อง
ใหค้ วามสาคญั กบั ปัญหาดา้ นความม่นั คงอ่ืน ๆ ที่มีความซบั ซอ้ น ละเอยี ดอ่อน และมีความเชื่อมโยงกันหลายมิติ
ที่อาจเปน็ ประเด็นท้าทายตอ่ การสร้างบรรยากาศความไว้วางใจระหว่างรัฐกับประชาชนและระหว่างประชาชน
กับประชาชน ซ่ึงรวมถึงการสร้างความสามัคคีของคนในชาติที่จะนาไปสู่การแก้ปัญหาความขัดแย้งระหว่าง
กลุม่ ประชากรไทยท่มี แี นวคิดและความเชื่อท่ีแตกตา่ งกนั อย่างย่งั ยืน
แผนทน่ี าทางการขับเคลือ่ นเปา้ หมายการพฒั นาที่ยั่งยืนด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
59
นอกจากนี้ การขยายอิทธิพลและการเพิ่มบทบาทของประเทศมหาอานาจที่อาจก่อให้เกิด
การเปลี่ยนแปลงไปสู่ระบบหลายข้ัวอานาจ หรือเกิดการย้ายข้ัวอานาจทางเศรษฐกิจ ซ่ึงอาจส่งผลกระทบต่อ
เสถียรภาพทางเศรษฐกิจของประเทศในอนาคต ขณะท่ีองค์กรท่ีไม่ใช่รัฐ อาทิ องค์การระหว่างประเทศ
และบรรษทั ข้ามชาติ จะมีบทบาทมากขึน้ ในการกาหนดกฎ ระเบียบ ทิศทางความสัมพันธ์ และมาตรฐานสากลต่าง ๆ
ทั้งในด้านความมั่นคง และเศรษฐกิจ รวมท้ังการรวมกลุ่มเศรษฐกิจ และการเปิดเสรีในภูมิภาคท่ีนาไปสู่ความ
เชอื่ มโยงในทุกระบบ อาจก่อให้เกดิ ความเสยี่ งดา้ นอาชญากรรมข้ามชาติและเศรษฐกิจนอกระบบ รวมทั้งปัญหา
ยาเสพติด การค้ามนุษย์ และการลกั ลอบเข้าเมอื ง
ในทางกลับกัน ความเปลี่ยนแปลงจากโลกาภิวัตน์และความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์
และเทคโนโลยีท่ีได้รับการพัฒนาอย่างก้าวกระโดดจะก่อให้เกิดนวัตกรรมอย่างพลิกผัน อาทิ เทคโนโลยี
ปัญญาประดิษฐ์ อินเทอร์เน็ตในทุกส่ิง การวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ หุ่นยนต์และโดรน เทคโนโลยีพันธุกรรม
สมยั ใหม่ และเทคโนโลยที างการเงนิ ซงึ่ ตัวอย่างแนวโน้มการพัฒนาเทคโนโลยีอย่างก้าวกระโดดเหล่านี้ คาดว่า
จะเป็นปัจจัยสนับสนุนหลักที่ช่วยทาให้เศรษฐกิจโลกและเศรษฐกิจไทยมีแนวโน้มที่จะกลับมาขยายตัวได้
เข้มแข็งขึ้น แนวโน้มสาคัญท่ีจาเป็นต้องมีการติดตามอย่างใกล้ชิด อาทิ การรวมกลุ่มทางการค้าและการลงทุน
ที่จะมีความหลากหลายเพิ่มมากขึ้น การแข่งขันท่ีคาดว่าจะรุนแรงขึ้นในการเพ่ิมผลิตภาพและสร้าง
ความหลากหลายของสนิ คา้ และบริการทตี่ อบโจทยร์ ูปแบบชีวิตใหม่ ๆ
นอกจากนั้น ประเทศไทยคาดว่าจะเข้าสู่การเป็นสังคมสูงวัยระดับสุดยอดในปี 2574
จะก่อให้เกิดโอกาสใหม่ ๆ ในการตอบสนองความต้องการของกลุ่มผู้บริโภคสูงอายุท่ีจะมีสัดส่วนเพ่ิมขึ้น
อย่างต่อเน่ือง รวมท้ังการคาดการณ์ว่าครอบครัวไทยจะมีขนาดเล็กลงและมีรูปแบบท่ีหลากหลายมากข้ึน
ประชากรในประเทศไทยจะมีช่วงอายุที่แตกต่างกันและจะมีกลุ่มคนช่วงอายุใหม่ ๆ เพิ่มขึ้น ซ่ึงจะส่งผล
ต่อทัศนคติและพฤติกรรมท่ีแตกต่างกัน ดังนั้น การเตรียมความพร้อมของประชากรให้มีคุณภาพและการนา
เทคโนโลยที ่เี หมาะสมมาใช้ในการผลิตและการบริการของประเทศจะเปน็ ความทา้ ทายสาคัญในระยะตอ่ ไป
ในขณะเดียวกัน โครงสร้างประชากรที่เข้าสู่สังคมสูงวัย อาจทาให้เกิดความต้องการแรงงาน
ต่างชาติเพ่ิมมากขึ้นเพื่อทดแทนจานวนแรงงานไทยที่ลดลง ซึ่งปัจจัยด้านการเปิดเสรีในภูมิภาคและ
ความก้าวหน้าของการพัฒนาระบบคมนาคมขนส่งในภูมิภาคจะทาให้การเคล่ือนย้ายแรงงานและการย้ายถ่ิน
มีความสะดวกมากข้นึ และเป็นปัจจยั สาคัญท่ีจะทาใหเ้ กดิ การเคล่ือนย้ายประชากรเข้าออกประเทศเพิ่มมากข้ึน
โดยเฉพาะในกลุ่มประชากรท่ีมีศักยภาพซ่ึงมีแนวโน้มในการเคลื่อนย้ายไปเรียนหรือทางานในท่ัวทุกมุมโลก
สูงขึ้น ท้ังน้ี การย้ายถ่ินส่วนใหญ่มีวัตถุประสงค์เพ่ือแสวงหาโอกาสทางเศรษฐกิจท่ีดีขึ้น จึงอาจจะเป็นไปได้
ท่ีประเทศไทยจะยังคงเป็นประเทศผู้รับของประชากรจากประเทศเพ่ือนบ้าน ขณะท่ีประชากรไทยโดยเฉพาะ
แรงงานทักษะอาจมีแรงจูงใจในการย้ายถิ่นไปยังประเทศท่ีมีระดับการพัฒนาที่ดีกว่า อาจทาให้การแย่งชิง
แรงงานมีความรุนแรงมากขึ้น ซ่ึงจะย่ิงทาให้เกิดความเสี่ยงต่อการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจและการ
เปลย่ี นแปลงของบริบทสังคมไทย
นอกจากน้ี ผลกระทบจากการเปล่ียนแปลงสภาพภูมิอากาศคาดว่าจะมีความรุนแรงมากขึ้น
ทงั้ ในเชิงความผันผวน ความถ่ี และขอบเขตท่ีกว้างขวางมากขึ้น ซึ่งจะสร้างความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สิน
แผนท่นี าทางการขับเคลือ่ นเปา้ หมายการพฒั นาที่ยั่งยนื ด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
60
ระบบโครงสร้างพื้นฐานที่จาเป็น ตลอดจนระบบผลิตทางการเกษตรท่ีสัมพันธ์ต่อเนื่องกับความม่ันคง
ด้านอาหารและน้า ขณะท่ีระบบนิเวศต่าง ๆ มีแนวโน้มเสื่อมโทรมลง และมีความเป็นไปได้ค่อนข้างสูงในการ
สูญเสียความสามารถในการรองรับความต้องการของมนุษย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ดี ระดับความ
รุนแรงของผลกระทบอันเกิดจากการเปล่ียนแปลงภูมิอากาศโลกและความเส่ือมโทรมของระบบนิเวศต่าง ๆ
ดังกล่าวท่ีแต่ละประเทศจะต้องเผชิญจะมีความแตกต่างกัน ทาให้การเป็นสังคมสีเขียว การรักษาและบริหาร
จัดการทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อมอย่างบูรณาการจะได้รับความสาคัญและความสนใจจาก
นานาประเทศรวมทั้งประเทศไทยเพ่ิมมากข้ึน พลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก รวมถึงการสร้างสมดุล
ความมั่นคงด้านพลังงานและอาหารมีแนวโน้มท่ีจะมีความสาคัญเพ่ิมมากข้ึน กฎระเบียบและข้อตกลง
ด้านสิ่งแวดล้อมจะมีความเข้มข้นและเข้มงวดขึ้น โดยกรอบการพัฒนาตามข้อตกลงระหว่างประเทศต่าง ๆ
ท่ีสาคัญ เช่น เปูาหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน และบันทึกความตกลงปารีส จะได้รับการนาไปปฏิบัติอย่างจริงจัง
มากยิ่งข้ึน
แนวโน้มเหล่านี้จะก่อให้เกิดความท้าทายต่อการพัฒนาประเทศในหลายมิติ ทั้งในส่วนของ
การจ้างงานและอาชีพ สาขาการผลิตและบริการใหม่ ๆ ความมั่นคงของประเทศอันเกิดจากภัยคุกคาม
และความเสี่ยงด้านอื่น ๆ ที่ซับซ้อนข้ึน อาชญากรรมไซเบอร์ รูปแบบการก่อสงครามท่ีใช้เ ทคโนโลยี
เป็นเครื่องมือ การเคล่ือนย้ายอย่างเสรีและรวดเร็วของผู้คน เงินทุน ข้อมูลข่าวสาร องค์ความรู้ เทคโนโลยี
และสินค้าและบริการ การปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่รวดเร็วและคาดการณ์ได้ยาก
การเกิดข้ึนของโรคระบาด และโรคอุบัติใหม่ที่จะส่งผลให้การเฝูาระวังด้านการสาธารณสุขในประเทศ
มีความสาคัญมากขึ้น อาจนาไปสู่ปัญหาความเหล่ือมล้าท่ีทวีความรุนแรงมากขึ้นได้ หากไม่มีมาตรการท่ีมี
ประสิทธิภาพในการปูองกันและรองรับผลกระทบต่าง ๆ ที่คาดว่าจะเกิดขึ้น ซ่ึงรวมถึงการเตรียมความพร้อม
เพื่อรองรับการเปล่ียนแปลงทางเทคโนโลยีและนวัตกรรมแบบพลิกผันที่จะเกิดข้ึนอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะ
อยา่ งยงิ่ หากการเข้าถึงเทคโนโลยี โครงสร้างพ้ืนฐาน และองค์ความรู้สมัยใหม่มีระดับความแตกต่างกันระหว่าง
กลุ่มประชากรต่าง ๆ โดยการเปล่ียนแปลงทางเทคโนโลยีและนวัตกรรมดังกล่าวจะส่งผลต่อทั้งการจ้างงาน
และอาชีพที่จะมีรูปแบบและลักษณะงานท่ีเปล่ียนไป มีความต้องการแรงงานท่ีมีสมรรถนะสูงเพิ่มมากขึ้น
หลายอาชีพอาจหายไปจากตลาดงานในปัจจุบันและบางอาชีพจะถูกทดแทนด้วยระบบอัตโนมัติโดยเฉพาะ
อาชีพท่ีต้องการทักษะระดับต่า ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อความมั่นคงและคุณภาพชีวิตของประชาชนท่ีปรับตัว
ไม่ทันหรือขาดความรู้และทักษะท่ีทันกับยุคสมัยที่เปล่ียนแปลงไป กระแสโลกาภิวัตน์ท่ีจะทาให้เกิดการพัฒนา
ขยายความเป็นเมือง วิถีชีวิตท่ีเปล่ียนไปอย่างรวดเร็ว รวมท้ังการเปล่ียนแปลงทางสภาพภูมิอากาศท่ีอาจจะ
มีความแปรปรวนมากยิ่งข้ึน ซึ่งปัจจัยทั้งหมดดังกล่าวจะส่งผลให้ปัญหาความยากจนและความเหล่ือมล้า
ของประเทศมคี วามซับซอ้ นมากย่ิงข้ึน
จากปัจจัยและแนวโน้มท่ีคาดว่าจะส่งผลต่อการขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศในมิติต่าง ๆ
ข้างต้น เห็นได้ว่าบริบทและสภาพแวดล้อมท้ังภายในและภายนอกประเทศมีแนวโน้มท่ีจะเปล่ียนแปลง
อยา่ งรวดเร็ว มพี ลวตั สงู และมีความซับซ้อนหลากหลายมิติ ซึ่งจะส่งผลต่ออนาคตการพัฒนาประเทศอย่างมาก
ดังนั้น การพัฒนาประเทศจึงจาเป็นต้องมียุทธศาสตร์การพัฒนาท่ีครอบคลุมทุกมิติและทุกด้านการพัฒนา
แผนที่นาทางการขบั เคลื่อนเปา้ หมายการพฒั นาทีย่ ่งั ยนื ด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
61
ที่เกยี่ วขอ้ ง มีความร่วมมือในลักษณะประชารัฐจากภาคส่วนต่าง ๆ ในรูปแบบของหุ้นส่วนการพัฒนาท่ีเป็นการ
ดาเนินงานอย่างบูรณาการ เนื่องจากทุกมิติการพัฒนามีความเก่ียวข้องซึ่งกันและกัน โดยประเทศไทย
จาเปน็ ต้องมที รัพยากรมนุษย์ที่มีคณุ ภาพ มีความรู้ สมรรถนะ และทกั ษะทส่ี อดคลอ้ งกับการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ
สามารถรู้เท่าทันและปรับตัวให้สามารถดาเนินชีวิตได้อย่างมีความสุข มีอาชีพที่มั่นคง สร้างรายได้ ท่ามกลาง
ความเปลี่ยนแปลงกฎเกณฑ์และกติกาใหม่ ๆ และมาตรฐานที่สูงขึ้น โดยเฉพาะในโลกที่มีการเปลี่ยนแปลง
อย่างรวดเร็ว ซึ่งจาเป็นต้องมีการพัฒนาระบบและปัจจัยส่งเสริมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องไปพร้อมกัน ท้ังในส่วนของ
ระบบการเรียนการสอน และการพัฒนาทักษะฝีมือท่ีสอดคล้องกันกับการพัฒนาของคนในแต่ละช่วงวัย ระบบ
บรกิ ารสาธารณะ โครงสร้างพื้นฐาน รวมท้ังการให้ความสาคัญกับการส่งเสริมเทคโนโลยีและนวัตกรรม เพ่ือให้
ประเทศไทยสามารถยกระดับเป็นเจ้าของเทคโนโลยีและนวัตกรรมก้าวทันโลก จากการต่อยอดการพัฒนา
บนพ้ืนฐานนโยบายไทยแลนด์ 4.0 ส่งผลให้เกิดการสร้างห่วงโซ่มูลค่าทางเศรษฐกิจในทั้งภาคอุตสาหกรรม
ภาคเกษตร และภาคบริการ กระจายผลประโยชน์จากการพัฒนา ลดปัญหาความเหล่ือมล้า และนาไปสู่
การเสรมิ สรา้ งคุณภาพชวี ติ ของประชาชนทุกภาคส่วน
นอกจากน้ี ประเทศไทยต้องให้ความสาคัญกับการสร้างสมดุลความมั่นคงด้านพลังงาน
และอาหาร รักษาไว้ซึ่งความหลากหลายเชิงนิเวศ การส่งเสริมการดาเนินชีวิตและธุรกิจ และการพัฒนา
และขยายความเป็นเมืองท่ีเติบโตอย่างต่อเนื่องท่ีเป็นมิตรต่อส่ิงแวดล้อม พร้อมกับการมีข้อกาหนดของรูปแบบ
และกฎเกณฑ์ที่เก่ียวเน่ืองกับลักษณะการใช้พ้ืนที่ที่ชัดเจน ขณะท่ีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบ
โลจิสติกส์ กฎหมาย ระบบภาษีต้องมีกลยุทธ์การพัฒนาที่สามารถอานวยความสะดวกและส่งเสริมให้ประเทศ
มีศักยภาพการแข่งขันท่ีสูงขึ้น และสามารถใช้จุดแข็งในเร่ืองตาแหน่งที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ของประเทศให้เกิด
ประโยชน์ต่อการพัฒนาประเทศมากข้ึน รวมท้ังให้ความสาคัญของการรวมกลุ่มความร่วมมือกับนานาประเทศ
ในระดับภูมิภาคและระดับโลก เพ่ือกระชับและสร้างสัมพันธไมตรี เสริมสร้างความสัมพันธ์ทางการทูต
ซึ่งจะก่อให้เกิดการสร้างพลังทางเศรษฐกิจและรักษาความมั่นคงของประเทศ โดยจาเป็นต้องสร้างความพร้อม
ในการที่จะยกระดับมาตรฐานและมีการปฏิบัติให้เป็นไปตามระเบียบกติกาสากลในด้านต่าง ๆ ขณะเดียวกัน
ประเทศไทยจาเป็นต้องเร่งให้มีการปฏิรูประบบราชการและการเมืองเพื่อให้เกิดการบริหารราชการที่ดีและ
เสถียรภาพทางการเมือง มีการส่งเสริมคนในชาติให้ยึดม่ันสถาบันหลักเป็นศูนย์รวมจิตใจเพื่อให้เกิดความรัก
ความสามัคคี และลดความขัดแย้งภายในประเทศ โดยที่นโยบายการพัฒนาต่าง ๆ จาเป็นต้องคานึงถึงความ
สอดคล้องกบั โครงสร้างและลักษณะพฤติกรรมของประชากรทอ่ี าจจะมีความแตกตา่ งจากปัจจุบันมากข้ึน
ดังนั้น ภายใต้เง่ือนไขโครงสร้างประชากร โครงสร้างเศรษฐกิจ สภาพสังคม สภาพภูมิอากาศ
สิ่งแวดล้อม และปัจจัยการพัฒนาต่าง ๆ ที่เก่ียวข้อง ส่งผลให้ประเทศไทยจาเป็นต้องมีการวางแผนการพัฒนา
ท่ีรอบคอบและครอบคลุม อย่างไรก็ตาม หลายประเด็นพัฒนาเป็นเร่ืองท่ีต้องใช้ระยะเวลาในการดาเนินงาน
เพื่อใหเ้ กดิ การปรบั ตวั ซ่ึงจะต้องหยั่งรากลึกลงไปถึงการเปล่ียนแปลงในเชิงโครงสร้าง การขับเคลื่อนการพัฒนา
ให้ประเทศเจริญก้าวหน้าไปในอนาคตจึงจาเป็นต้องกาหนดวิสัยทัศน์ในระยะยาวที่ต้องบรรลุ พร้อมท้ัง
แนวยุทธศาสตร์หลักในด้านต่าง ๆ เพ่ือเป็นกรอบในการขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างเป็นบูรณาการบนพ้ืนฐาน
ประชารัฐเพื่อยกระดับจุดแข็งและจุดเด่นของประเทศ และปรับปรุงแก้ไขจุดอ่อนและจุดด้อยต่าง ๆ อย่างเป็น
ระบบ โดยยุทธศาสตร์ชาติจะเป็นเปูาหมายใหญ่ในการขับเคล่ือนประเทศ และถ่ายทอดไปสู่แผนในระดับอื่น ๆ
แผนทนี่ าทางการขับเคล่อื นเป้าหมายการพัฒนาทย่ี งั่ ยืนด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
62
เพื่อนาไปส่กู ารปฏิบตั ทิ ั้งในระดับยุทธศาสตร์ ภารกิจ และพื้นท่ี ซ่ึงรวมถึงพ้ืนท่ีพิเศษต่าง ๆ อาทิ เขตเศรษฐกิจ
พิเศษชายแดน เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก เพ่ือให้การพัฒนาประเทศสามารถดาเนินการได้อย่างม่ันคง
มั่งค่ัง และ ยัง่ ยนื
วิสัยทัศนป์ ระเทศไทย
“ประเทศไทยมีความม่นั คง ม่งั คั่ง ย่ังยืน เป็นประเทศพัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลัก
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” หรือเป็นคติพจน์ประจาชาติว่า “ม่ันคง ม่ังคั่ง ยั่งยืน” เพ่ือสนองตอบต่อ
ผลประโยชน์แห่งชาติ อันได้แก่ การมีเอกราช อธิปไตย การดารงอยู่อย่างมั่นคง และยั่งยืนของสถาบันหลักของชาติ
และประชาชนจากภัยคกุ คามทุกรปู แบบ การอยรู่ ่วมกันในชาตอิ ยา่ งสนั ตสิ ุขเปน็ ปกึ แผน่ มคี วามมั่นคงทางสังคม
ท่ามกลางพหุสังคมและการมีเกียรติและศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ ความเจริญเติบโตของชาติ
ความเป็นธรรมและความอยู่ดีมีสุขของประชาชน ความย่ังยืนของฐานทรัพยากรธรรมชาติส่ิงแวดล้อม
ความมั่นคงทางพลังงานและอาหาร ความสามารถในการรักษาผลประโยชน์ของชาติภายใต้การเปล่ียนแปลง
ของสภาวะแวดล้อมระหว่างประเทศ และการอยู่ร่วมกันอย่างสันติประสานสอดคล้องกันด้านความม่ันคง
ในประชาคมอาเซียนและประชาคมโลกอยา่ งมีเกียรติและศักดศิ์ รี
ความมั่นคง หมายถึง การมีความมั่นคงปลอดภัยจากภัยและการเปลี่ยนแปลงทั้งภายในประเทศ
และภายนอกประเทศในทุกระดับ ท้ังระดับประเทศ สังคม ชุมชน ครัวเรือน และปัจเจกบุคคล และมีความ
มั่นคงในทุกมิติ ทั้งมิติทางการทหาร เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และการเมือง เช่น ประเทศมีความมั่นคง
ในเอกราชและอธิปไตย มีการปกครองระบบประชาธิปไตยท่ีมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข สถาบันชาติ
ศาสนา พระมหากษตั ริยม์ คี วามเข้มแขง็ เปน็ ศูนย์กลางและเป็นทยี่ ึดเหนยี่ วจิตใจของประชาชน มีระบบการเมือง
ท่ีม่ันคงเป็นกลไกท่ีนาไปสู่การบริหารประเทศท่ีต่อเนื่องและโปร่งใสตามหลักธรรมาภิบาล สังคมมีความ
ปรองดองและความสามัคคี สามารถผนึกกาลังเพื่อพัฒนาประเทศ ชุมชนมีความเข้มแข็ง ครอบครัวมีความ
อบอุ่น ประชาชนมีความมั่นคงในชีวิต มีงานและรายได้ที่มั่นคงพอเพียงกับการดารงชีวิต มีการออมสาหรับวัย
เกษียณ ความมน่ั คงของอาหาร พลังงาน และนา้ มที ี่อยู่อาศยั และความปลอดภัยในชีวติ ทรัพย์สนิ
ความมงั่ คงั่ หมายถึง ประเทศไทยมกี ารขยายตวั ของเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องและมีความย่ังยืน
จนเข้าสู่กลุ่มประเทศรายได้สูง ความเหล่ือมล้าของการพัฒนาลดลง ประชากรมีความอยู่ดีมีสุขได้รับ
ผลประโยชน์จากการพัฒนาอย่างเท่าเทียมกันมากข้ึน และมีการพัฒนาอย่างทั่วถึงทุกภาคส่วน มีคุณภาพชีวิต
ตามมาตรฐานขององค์การสหประชาชาติ ไม่มีประชาชนท่ีอยู่ในภาวะความยากจน เศรษฐกิจในประเทศ
มีความเข้มแข็ง ขณะเดียวกันต้องมีความสามารถในการแข่งขันกับประเทศต่าง ๆ ทั้งในตลาดโลกและ
ตลาดภายในประเทศเพื่อให้สามารถสร้างรายได้ทั้งจากภายในและภายนอกประเทศ ตลอดจนมีการสร้าง
ฐานเศรษฐกิจและสังคมแห่งอนาคตเพ่ือให้สอดรับกับบริบทการพัฒนาที่เปล่ียนแปลงไป และประเทศไทย
มีบทบาททสี่ าคญั ในเวทโี ลก และมีความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและการค้าอย่างแน่นแฟูนกับประเทศในภูมิภาค
เอเชยี เปน็ จดุ สาคัญของการเช่ือมโยงในภูมิภาค ท้ังการคมนาคมขนส่ง การผลิต การค้า การลงทุน และการทาธุรกิจ
เพื่อให้เป็นพลังในการพัฒนา นอกจากนี้ ยังมีความสมบูรณ์ในทุนท่ีจะสามารถสร้างการพัฒนาต่อเน่ืองไปได้
แผนทน่ี าทางการขบั เคลือ่ นเป้าหมายการพัฒนาทีย่ ัง่ ยืนด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
63
ได้แก่ ทุนมนุษย์ ทุนทางปัญญา ทุนทางการเงิน ทุนที่เป็นเคร่ืองมือเคร่ืองจักร ทุนทางสังคม และทุน
ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดลอ้ ม
ความย่ังยืน หมายถึง การพัฒนาท่ีสามารถสร้างความเจริญ รายได้ และคุณภาพชีวิต
ของประชาชนให้เพิ่มข้ึนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นการเจริญเติบโตของเศรษฐกิจท่ีอยู่บนหลักการใช้ การรักษา
และการฟื้นฟูฐานทรัพยากรธรรมชาติอย่างย่ังยืน ไม่ใช้ทรัพยากรธรรมชาติจนเกินพอดี ไม่สร้างมลภาวะ
ต่อส่งิ แวดลอ้ มจนเกินความสามารถในการรองรับและเยียวยาของระบบนิเวศ การผลิตและการบริโภคเป็นมิตร
กับส่ิงแวดล้อม และสอดคล้องกับเปูาหมายการพัฒนาท่ียั่งยืน ทรัพยากรธรรมชาติมีความอุดมสมบูรณ์มากขึ้น
และสิ่งแวดล้อมมีคุณภาพดีขึ้น คนมีความรับผิดชอบต่อสังคม มีความเอื้ออาทร เสียสละเพื่อผลประโยชน์
ส่วนรวม รัฐบาลมีนโยบายท่ีมุ่งประโยชน์ส่วนรวมอย่างยั่งยืน และให้ความสาคัญกับการมีส่วนร่วม
ของประชาชน และทุกภาคสว่ นในสังคมยดึ ถอื และปฏบิ ตั ิตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพ่ือการพัฒนา
อยา่ งสมดลุ มีเสถียรภาพ และยง่ั ยนื
แผนภาพท่ี 4 วสิ ัยทัศนป์ ระเทศไทย
โดยมเี ปาู หมายการพัฒนาประเทศ คอื “ประเทศชาติมั่นคง ประชาชนมีความสุข เศรษฐกิจ
พัฒนาอย่างต่อเนื่อง สังคมเป็นธรรม ฐานทรัพยากรธรรมชาติย่ังยืน” โดยยกระดับศักยภาพของประเทศ
ในหลากหลายมิติ พัฒนาคนในทุกมิติและในทุกช่วงวัยให้เป็นคนดี เก่ง และมีคุณภาพ สร้างโอกาสและ
ความเสมอภาคทางสงั คม สรา้ งการเตบิ โตบนคณุ ภาพชวี ติ ท่เี ปน็ มิตรกบั ส่งิ แวดลอ้ ม และมีภาครัฐของประชาชน
เพอ่ื ประชาชนและประโยชน์สว่ นรวม โดยการประเมินผลการพฒั นาตามยทุ ธศาสตรช์ าติ ประกอบด้วย
1) ความอยดู่ มี ีสขุ ของคนไทยและสงั คมไทย
2) ขดี ความสามารถในการแข่งขัน การพัฒนาเศรษฐกิจ และการกระจายรายได้
3) การพัฒนาทรพั ยากรมนุษยข์ องประเทศ
แผนทนี่ าทางการขบั เคลอื่ นเป้าหมายการพัฒนาท่ยี ั่งยืนดา้ นการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
64
4) ความเท่าเทยี มและความเสมอภาคของสงั คม
5) ความหลากหลายทางชวี ภาพ คณุ ภาพสงิ่ แวดลอ้ ม และความย่งั ยืนของทรพั ยากรธรรมชาติ
6) ประสทิ ธิภาพการบริหารจดั การและการเขา้ ถงึ การใหบ้ ริการของภาครัฐ
เพ่ือให้ประเทศไทยสามารถยกระดับการพัฒนาให้บรรลุตามวิสัยทัศน์ “ประเทศไทยมีความ
ม่ันคง ม่ังคั่ง ยั่งยืน เป็นประเทศพัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” และ
เปูาหมายการพัฒนาประเทศข้างต้น จึงจาเป็นต้องกาหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศระยะยาวที่จะทาให้
ประเทศไทยมีความมั่นคงในเอกราชและอธิปไตย มีภูมิคุ้มกันต่อการเปล่ียนแปลงจากปัจจัยภายใน
และภายนอกประเทศในทุกมิติทุกรูปแบบและทุกระดับ ภาคเกษตรกรรม ภาคอุตสาหกรรม และภาคบริการ
ของประเทศได้รับการพัฒนายกระดับไปสู่การใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมในการสร้างมูลค่าเพ่ิม และพัฒนา
กลไกที่สาคัญในการขับเคล่ือนเศรษฐกิจใหม่ท่ีจะสร้างและเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันของประเทศ
เพ่ือยกระดับฐานรายได้ของประชาชนในภาพรวมและกระจายผลประโยชน์ไปสู่ภาคส่วนต่าง ๆ ได้อย่าง
เหมาะสม คนไทยไดร้ ับการพัฒนาให้เป็นคนดี เก่ง มีวินัย คานึงถึงผลประโยชน์ส่วนรวม และมีศักยภาพในการ
คิดวิเคราะห์ สามารถ “รู้ รับ ปรับใช้” เทคโนโลยีใหม่ได้อย่างต่อเน่ือง สามารถเข้าถึงบริการพ้ืนฐาน
ระบบสวสั ดกิ าร และกระบวนการยุติธรรมไดอ้ ยา่ งเทา่ เทยี มกัน โดยไมม่ ใี ครถกู ทง้ิ ไวข้ า้ งหลัง
การพัฒนาประเทศในช่วงระยะเวลาของยุทธศาสตร์ชาติ จะมุ่งเน้นการสร้างสมดุลระหว่าง
การพัฒนาความมั่นคง เศรษฐกิจ สังคม และส่ิงแวดล้อม โดยการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในรูปแบบ
“ประชารัฐ” โดยประกอบด้วย 6 ยุทธศาสตร์ ได้แก่ ยุทธศาสตร์ชาติด้านความมั่นคง ยุทธศาสตร์ชาติด้านการ
สร้างความสามารถในการแข่งขัน ยุทธศาสตร์ชาติด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์
ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างการเติบโต
บนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และยุทธศาสตร์ชาติด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหาร
จดั การภาครัฐ ดังน้ี
1. ยุทธศาสตร์ชาติด้านความมั่นคง มีเปูาหมายการพัฒนาท่ีสาคัญ คือ ประเทศชาติมั่นคง
ประชาชนมีความสุข เน้นการบริหารจัดการสภาวะแวดล้อมของประเทศให้มีความม่ันคง ปลอดภัย เอกราช
อธิปไตย และมีความสงบเรียบร้อยในทุกระดับ ต้ังแต่ระดับชาติ สังคม ชุมชน มุ่งเน้นการพัฒนาคน เครื่องมือ
เทคโนโลยี และระบบฐานข้อมูลขนาดใหญ่ให้มีความพร้อมสามารถรับมือกับภัยคุกคามและภัยพิบัติได้
ทุกรูปแบบ และทกุ ระดับความรุนแรง ควบคู่ไปกบั การปอู งกนั และแก้ไขปัญหาดา้ นความมน่ั คงที่มีอยู่ในปัจจุบัน
และท่ีอาจจะเกิดข้ึนในอนาคต ใช้กลไกการแก้ไขปัญหาแบบบูรณาการท้ังกับส่วนราชการ ภาคเอกชน ประชาสังคม
และองค์กรท่ีไม่ใช่รัฐ รวมถึงประเทศเพื่อนบ้านและมิตรประเทศท่ัวโลกบนพื้นฐานของหลักธรรมาภิบาล
เพื่อเอื้ออานวยประโยชน์ต่อการดาเนินการของยุทธศาสตร์ชาติด้านอื่น ๆ ให้สามารถขับเคล่ือนไปได้ตาม
ทศิ ทางและเปูาหมายที่กาหนด
2. ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน มีเปูาหมายการพัฒนา
ท่มี ุ่งเน้นการยกระดับศักยภาพของประเทศในหลากหลายมิติ บนพ้ืนฐานแนวคิด 3 ประการ ได้แก่ (1) “ต่อยอดอดีต”
โดยมองกลบั ไปทีร่ ากเหงา้ ทางเศรษฐกจิ อัตลักษณ์ วัฒนธรรม ประเพณี วิถีชีวิต และจุดเด่นทางทรัพยากรธรรมชาติ
แผนท่ีนาทางการขับเคลอ่ื นเปา้ หมายการพฒั นาท่ยี ง่ั ยืนด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
65
ที่หลากหลาย รวมท้ังความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบของประเทศในด้านอ่ืน ๆ นามาประยุกต์ผสมผสานกับ
เทคโนโลยีและนวัตกรรม เพื่อให้สอดรับกับบริบทของเศรษฐกิจและสังคมโลกสมัยใหม่ (2) “ปรับปัจจุบัน”
เพื่อปูทางสู่อนาคต ผ่านการพัฒนาโครงสร้างพ้ืนฐานของประเทศในมิติต่าง ๆ ท้ังโครงข่ายระบบคมนาคมและ
ขนส่ง โครงสร้างพ้ืนฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และดิจิทัล และการปรับสภาพแวดล้อมให้เอ้ือต่อการพัฒนา
อุตสาหกรรมและบริการอนาคต และ (3) “สร้างคุณค่าใหม่ในอนาคต” ด้วยการเพ่ิมศักยภาพของ
ผู้ประกอบการ พัฒนาคนรุ่นใหม่ รวมถงึ ปรับรูปแบบธุรกิจ เพ่ือตอบสนองต่อความต้องการของตลาดผสมผสาน
กับยุทธศาสตร์ที่รองรับอนาคต บนพื้นฐานของการต่อยอดอดีตและปรับปัจจุบัน พร้อมท้ังการส่งเสริมและ
สนับสนุนจากภาครัฐให้ประเทศไทยสามารถสร้างฐานรายได้และการจ้างงานใหม่ ขยายโอกาสทางการค้าและ
การลงทุนในเวทโี ลก ควบคไู่ ปกับการยกระดับรายได้และการกินดีอยู่ดี รวมถึงการเพ่ิมข้ึนของคนช้ันกลาง และ
ลดความเหลื่อมล้าของคนในประเทศไดใ้ นคราวเดยี วกนั
3. ยุทธศาสตร์ชาติด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ มีเปูาหมาย
การพัฒนาท่ีสาคัญเพื่อพัฒนาคนในทุกมิติและในทุกช่วงวัยให้เป็นคนดี เก่ง และมีคุณภาพ โดยคนไทย
มีความพร้อมทั้งกาย ใจ สติปัญญา มีพัฒนาการที่ดีรอบด้านและมีสุขภาวะที่ดีในทุกช่วงวัย มีจิตสาธารณะ
รับผิดชอบต่อสังคมและผู้อื่น มัธยัสถ์ อดออม โอบอ้อมอารี มีวินัย รักษาศีลธรรม และเป็นพลเมืองดีของชาติ
มีหลักคิดท่ีถูกต้อง มีทักษะที่จาเป็นในศตวรรษที่ 21 มีทักษะสื่อสารภาษาอังกฤษและภาษาที่สามและอนุรักษ์
ภาษาท้องถ่ิน มีนิสัยรักการเรียนรู้และการพัฒนาตนเองอย่างต่อเน่ืองตลอดชีวิต สู่การเป็นคนไทยที่มีทักษะสูง
เป็นนวัตกร นกั คิด ผูป้ ระกอบการ เกษตรกรยคุ ใหม่และอนื่ ๆ โดยมีสมั มาชพี ตามความถนัดของตนเอง
4. ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม มีเปูาหมาย
การพัฒนาท่ีสาคัญที่ให้ความสาคัญกับการดึงเอาพลังของภาคส่วนต่าง ๆ ทั้งภาคเอกชน ประชาสังคม ชุมชน
ท้องถ่ิน มาร่วมขับเคลื่อน โดยการสนับสนุนการรวมตัวของประชาชนในการร่วมคิดร่วมทาเพื่อส่วนรวม
การกระจายอานาจและความรับผิดชอบไปสู่กลไกบริหารราชการแผ่นดินในระดับท้องถิ่น การเสริมสร้าง
ความเข้มแข็งของชุมชนในการจัดการตนเอง และการเตรียมความพร้อมของประชากรไทยทั้งในมิติสุขภาพ
เศรษฐกิจ สังคม และสภาพแวดล้อมให้เป็นประชากรที่มีคุณภาพ สามารถพึ่งตนเองและทาประโยชน์
แก่ครอบครัว ชุมชน และสังคมให้นานที่สุด โดยรัฐให้หลักประกันการเข้าถึงบริการและสวัสดิการท่ีมีคุณภาพ
อยา่ งเป็นธรรมและท่ัวถงึ
5. ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรต่อส่ิงแวดล้อม
มีเปูาหมายการพัฒนาที่สาคัญเพ่ือนาไปสู่การบรรลุเปูาหมายการพัฒนาท่ียั่งยืนในทุกมิติ ทั้ งด้านสังคม
เศรษฐกิจ ส่ิงแวดล้อม ธรรมาภิบาล และความเป็นหุ้นส่วนความร่วมมือระหว่างกันท้ังภายในและภายนอก
ประเทศอย่างบูรณาการ ใช้พ้ืนท่ีเป็นตัวต้ังในการกาหนดกลยุทธ์และแผนงาน และการให้ทุกฝุายที่เก่ียวข้อง
ได้เข้ามามีส่วนร่วมในแบบทางตรงให้มากท่ีสุดเท่าที่จะเป็นไปได้ โดยเป็นการดาเนินการบนพ้ืนฐานการเติบโต
ร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นทางเศรษฐกิจ ส่ิงแวดล้อม และคุณภาพชีวิต โดยให้ความสาคัญกับการสร้างสมดุล
ทัง้ 3 ดา้ น อันจะนาไปสูค่ วามยั่งยนื เพือ่ คนรุ่นต่อไปอยา่ งแท้จริง
แผนทน่ี าทางการขับเคลอ่ื นเปา้ หมายการพัฒนาทย่ี ั่งยนื ด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
66
6. ยุทธศาสตร์ชาติด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ
มีเปูาหมายการพัฒนาที่สาคัญเพ่ือปรับเปล่ียนภาครัฐท่ียึดหลัก “ภาครัฐของประชาชนเพื่อประชาชนและ
ประโยชน์ส่วนรวม” โดยภาครัฐต้องมีขนาดที่เหมาะสมกับบทบาทภารกิจ แยกแยะบทบาทหน่วยงานของรัฐ
ท่ีทาหน้าท่ีในการกากับหรือในการให้บริการในระบบเศรษฐกิจที่มีการแข่งขัน มีสมรรถนะสูง ยึดหลักธรรมาภิบาล
ปรับวัฒนธรรมการทางานให้มุ่งผลสัมฤทธ์ิและผลประโยชน์ส่วนรวม มีความทันสมัย และพร้อมท่ีจะปรับตัว
ให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกอยู่ตลอดเวลา โดยเฉพาะอย่างย่ิงการนานวัตกรรม เทคโนโลยีข้อมูลขนาดใหญ่
ระบบการทางานที่เป็นดิจิทัลเข้ามาประยุกต์ใช้อย่างคุ้มค่า และปฏิบัติงานเทียบได้กับมาตรฐานสากล รวมทั้ง
มีลักษณะเปิดกว้าง เชื่อมโยงถึงกันและเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมเพื่อตอบสนองความต้องการ
ของประชาชนได้อย่างสะดวก รวดเร็ว และโปร่งใส โดยทุกภาคส่วนในสังคมต้องร่วมกันปลูกฝังค่านิยม
ความซ่ือสัตย์สุจริต ความมัธยัสถ์ และสร้างจิตสานึกในการปฏิเสธไม่ยอมรับการทุจริตประพฤติมิชอบ
อย่างส้ินเชิง นอกจากนั้น กฎหมายต้องมีความชัดเจน มีเพียงเท่าที่จาเป็น มีความทันสมัย มีความเป็นสากล
มปี ระสิทธภิ าพ และนาไปส่กู ารลดความเหลอ่ื มลา้ และเออ้ื ตอ่ การพัฒนา โดยกระบวนการยุติธรรมมีการบริหาร
ที่มีประสทิ ธภิ าพ เปน็ ธรรม ไม่เลือกปฏบิ ัติ และการอานวยความยุติธรรมตามหลักนิติธรรม
3. ความเชื่อมโยงจากเป้าหมายการพฒั นาท่ียั่งยืน (SDGs) ส่เู ปา้ หมายการพัฒนาประเทศไทย
ประเทศไทยร่วมลงนามรับรองวาระการพัฒนาทยี่ ั่งยนื ค.ศ. 2030 ในคราวการประชุมสมัชชา
สหประชาชาติ สมัยสามัญ คร้ังที่ 70 เมื่อวันที่ 25 กันยายน 2558 ณ สานักงานใหญ่สหประชาชาติ นครนิวยอร์ก
สหรัฐอเมริกา เพื่อร่วมกันบรรลุการพัฒนาทางสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน โดยไม่ท้ิงใคร
ไว้ข้างหลัง ภายในปี ค.ศ. 2030 โดยกาหนดให้มีเปูาหมายการพัฒนาที่ย่ังยืน (Sustainable Development
Goals: SDGs) 17 เปูาหมายหลัก เป็นแนวทางให้แต่ละประเทศดาเนินการร่วมกัน SDGs มีประโยชน์ต่อการ
พัฒนาประเทศ คือ สามารถใช้เป็นเครื่องมือช้ีวัด เพ่ือประเมินความสาเร็จของการพัฒนาประเทศ และบ่งบอก
สถานะความสาเร็จของการดาเนินงานตามเปูาหมายการพัฒนาที่ย่ังยืน เม่ือเปรียบเทียบหรือเทียบเคียงกับ
ประเทศอ่ืน ๆ รวมถึง การนาตัวอย่างหรือต้นแบบของการพัฒนาที่ประสบผลสาเร็จ ไปใช้ในการแลกเปลี่ยน
เรียนรู้ร่วมกับของประเทศต่าง ๆ เกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาในแต่ละเปูาหมายให้ประสบผลสาเร็จ เพ่ือให้
แตล่ ะประเทศนาไปใช้เป็นแนวทางในการปรับปรุงและพัฒนาประเทศต่อไป อย่างไรก็ตาม ในการนาเปูาหมาย
การพัฒนาที่ย่ังยืน หรือ SDGs มาใช้น้ัน สิ่งสาคัญ คือ จาเป็นต้องมีความรู้ความเข้าใจหลักการท่ีถูกต้อง นาไป
ปรบั ใชใ้ หส้ อดคล้อง เหมาะสมกับสภาพปัญหาหรือเปูาหมายการพัฒนาของประเทศ ต้ังแต่ระดับประเทศลงไป
จนถงึ ระดบั พืน้ ที่ ชมุ ชน ท้องถน่ิ จึงจะเกิดประโยชนแ์ ละสง่ ผลให้การพฒั นาประเทศเปน็ ไปอย่างยั่งยนื
จากขอ้ มลู ข้างต้นอาจสรุปได้ว่า เปูาหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน 17 เปูาหมายหลัก กับเปูาหมาย
การพัฒนาประเทศไทยให้มีความยั่งยืนตามยุทธศาสตร์ชาติ มีความสอดคล้องและเป็นไปในแนวทางเดียวกัน
เน่ืองจากให้ความสาคัญกับการพัฒนาท่ีครอบคลุมทุกมิติ ท้ังด้านการพัฒนาคน เศรษฐกิจและความมั่งค่ัง
ส่ิงแวดล้อม สนั ตภิ าพและความยุติธรรม และความเป็นหุ้นส่วนการพัฒนาเช่นเดียวกัน ท้ังนี้ จากการวิเคราะห์
เปรยี บเทียบความเชอ่ื มโยงระหว่าง 169 เปูาหมายย่อย (Targets) ของ SDGs กับ 37 เปูาหมายระดับประเด็น
แผนทน่ี าทางการขับเคลือ่ นเปา้ หมายการพฒั นาท่ียงั่ ยืนดา้ นการศึกษา (SDG4 Roadmap)
67
แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ จานวน 23 ฉบับ และ 140 เปูาหมายระดับแผนย่อยของแผนแม่บทฯ
ของสานักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เพ่ือประมวลความสอดคล้องการกาหนดทิศทาง
การพัฒนาระดับประเทศกับระดับนานาชาติ และนาไปสู่การดาเนินงานของหน่วยงานที่เก่ียวข้องในประเทศไทย
ให้สามารถบรรลุทั้งเปูาหมายการพัฒนาท่ียั่งยืนและเปูาหมายยุทธศาสตร์ชาติและแผนแม่บทฯ ได้ในคราวเดียวกัน
เพ่มิ ประสทิ ธิภาพการตดิ ตาม ตรวจสอบ และประเมินผลการดาเนินงานของหน่วยงานของรัฐ พบว่า เปูาหมาย
SDGs ท้ัง 17 เปูาหมายหลัก และ 169 เปูาหมายย่อยมีความสัมพันธ์สอดคล้อง กับยุทธศาสตร์ชาติทั้ง 6 ด้าน
และมีความสอดคล้องกับเปูาหมายระดับแผนย่อยของแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ จานวน 22 ประเด็น
ดังภาพตอ่ ไปนี้
แผนภาพท่ี 5 การวเิ คราะหค์ วามเช่อื มโยงของเปาู หมายการพฒั นาที่ยั่งยนื (SDGs)
กบั แผนแมบ่ ทภายใตย้ ุทธศาสตรช์ าติ
4. ความก้าวหน้าของการดาเนนิ งานตามเป้าหมายการพัฒนาทย่ี ั่งยนื
4.1 สรุปสถานะผลการดาเนินงานขบั เคลือ่ นเปา้ หมายการพัฒนาที่ยง่ั ยืนภาพรวม
จากรายงานการพัฒนาที่ยั่งยืนประจาปี พ.ศ. 2564 (Sustainable Development
Report 2021) พบวา่ เปน็ ครัง้ แรกต้งั แต่มกี ารลงนามรบั รองเปูาหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน เม่ือปี 2015 ที่ผลการ
ดาเนินงานขับเคล่ือนเปูาหมายการพัฒนาท่ียั่งยืนของโลกถอยหลัง การระบาดใหญ่ของโรคโควิด-19 ได้ส่งผล
กระทบทาให้เกิดภาวะวิกฤติต่อการพัฒนาที่ย่ังยืนในทุกด้าน และทุกเปูาหมาย งบประมาณหรือการลงทุนของ
ทุกประเทศควรมุ่งพัฒนาไปที่เปูาหมายหลักสาคัญเพื่อให้เกิดการพัฒนาท่ีย่ังยืน เช่น การศึกษา สุขภาพ
พลงั งาน เกษตรกรรม โครงสรา้ งพืน้ ฐานและเทคโนโลยีสารสนเทศและการส่ือสาร เป็นต้น ซ่ึงจากรายงานฉบับ
นี้ ไดช้ ใ้ี ห้เหน็ ถึงประเด็นสาคญั ของการดาเนินงานขบั เคล่อื น SDGs โดยสรปุ ดงั น้ี
แผนที่นาทางการขบั เคลอื่ นเป้าหมายการพฒั นาท่ีย่งั ยนื ดา้ นการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
68
1) คะแนนดัชนีเฉล่ียท่ัวโลก ปี 2020 ลดลงจากปี 2015 ซึ่งเป็นปีแรกของการลงนามรับรอง
โดยคะแนนท่ีลดลงมาจากอัตราความยากจนและการว่างงาน หลงั จากการระบาดของโรคโควดิ -19 ท่ัวโลก
2) ประเทศกาลังพัฒนามีรายได้ต่า ไม่สามารถจัดหาเงินทุนเพ่ือแก้ปัญหาภาวะฉุกเฉินและ
ฟนื้ ฟหู รอื ลงทุนทีส่ อดคล้องกับกบั SDGs ได้
3) แนวทางการพัฒนา SDGs ยังสามารถใช้เป็นหลักการหรือกรอบแนวทางในการปรับตัว
ฟืน้ ฟูการพัฒนาประเทศได้
4) ประเทศที่ร่ารวยยังคงส่งผลกระทบหรือลดทอนความสามารถของประเทศอ่ืนในการบรรลุ
เปูาหมาย SDGs
5) การระบาดของโรคโควิด-19 ทาให้เหน็ ถงึ ความสาคญั และความจาเป็นของการดูแลสุขภาพ
ถว้ นหนา้ และการเข้าถงึ โครงสร้างพ้นื ฐานสาคัญ โดยเฉพาะอย่างย่งิ โครงสรา้ งพ้นื ฐานดา้ นดิจิทัล
6) การเกิดช่องว่างของข้อมูลหรือมีสถิติที่เป็นทางการล่าช้า ทาให้เห็นความสาคัญและความ
จาเปน็ ของการพัฒนาความสามารถทางดา้ นข้อมูลหรือสถติ ิมากข้ึน
7) ความท้าทายของโลกจากสถานการณ์ระบาดของโรคโควิด-19 รวมท้ังการเปล่ียนแปลง
สภาพภูมิอากาศ และอ่ืนๆ ในการดาเนินการขับเคล่ือนเปูาหมาย SDGs จาเป็นต้องให้ความสาคัญกับการ
ส่งเสริมการสร้างความร่วมมือหรือภาคีเครือข่ายการพัฒนาที่เข้มแข็ง ท้ังภายในประเทศและระหว่างประเทศ
สามารถทางานได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีความร่วมมือระหว่างประเทศในการหาแนวทางการรับมือ หรือ
แก้ปัญหารว่ มกัน
8) ภูมิภาคเอเชียตะวันออกและเอเชียใต้ มีความก้าวหน้าในการขับเคลื่อน SDGs มากกว่า
ภมู ิภาคอ่ืน ๆ ในการเปรยี บเทียบท้ังในปี 2010 และปี 2015
9) ช่องว่างเก่ียวกับสถิติทางการของเปูาหมาย SDGs ในหลายประเทศ ยังคงมีทั้งในแง่
ความครอบคลุมและความทันต่อความต้องการ โดยเฉพาะ SDG4 (คุณภาพด้านการศึกษา), SDG 5 (ความเท่าเทียม
ระหว่างเพศ), SDG 12 (การมีแบบแผนการผลิตและการบริโภคอย่างมีความรับผิดชอบ), SDG 13 (การรับมือ
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ) และ SDG 14 (การใช้ประโยชนจ์ ากมหาสมุทรและทรพั ยากรทางทะเล)
4.2 สรปุ สถานะและอนั ดับความกา้ วหน้าของประเทศไทย
จากรายงานการพัฒนาที่ย่ังยืนประจาปี พ.ศ. 2564 (Sustainable Development Report
2021) สถานะและอันดับของประเทศไทยใน SDG Index พบว่า ประเทศไทยอยู่ในอันดับท่ี 43 ของโลก
จากทั้งหมด 165 ประเทศ ได้คะแนนรวมอยู่ท่ี 74.2 คะแนน สูงกว่าค่าเฉลี่ยของภูมิภาคเอเชียตะวันออก
และเอเชียใต้ (65.7 คะแนน) ซ่ึงเม่ือเทียบอันดับและคะแนนของประเทศไทยกับปี 2020 พบว่า ประเทศไทย
ได้อันดับและคะแนนลดลง โดยในปี 2020 ประเทศไทยได้อันดับที่ 41 มีคะแนนรวม 74.5 คะแนน
โดยเปูาหมาย SDGs ของประเทศไทยทีม่ สี ถานะแย่ลง 4 เปาู หมาย และไม่มเี ปูาหมายใดขยับดขี ึ้น กล่าวคือ
o SDG 2 (ขจัดความหิวโหย) จากสถานะท้าทาย (สีส้ม) เป็น ท้าทายมาก (สีแดง) ซ่ึงตัวชี้วัด
ทม่ี ีสถานะแย่ลง คือ ความชุกของภาวะทุพโภชนาการ และอัตราการส่งออกยาฆ่าแมลง (ตัวช้วี ดั ใหม)่
แผนทีน่ าทางการขบั เคล่อื นเป้าหมายการพัฒนาทีย่ ่งั ยืนด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
69
o SDG 8 (งานท่ีมีคุณค่าและการเติบโตทางเศรษฐกิจ) จากสถานะยังมีความท้าทายบางส่วน
(สเี หลอื ง) เป็น ท้าทาย (สีสม้ ) ซง่ึ ตวั ชวี้ ดั ท่ีมสี ถานะแยล่ ง คือ อัตราการเติบโตของ GDP อัตราการว่างงาน และ
การรับประกนั สิทธิแรงงานขน้ั พื้นฐานอย่างมปี ระสิทธิผล
o SDG 14 (การใช้ประโยชน์จากมหาสมุทรและทรัพยากรทางทะเล) จากสถานะ ท้าทาย (สีส้ม)
เป็น ท้าทายมาก (สีแดง) ซึ่งตัวชี้วัดที่มีสถานะแย่ลง คือ ร้อยละของพื้นท่ีโดยเฉลี่ยที่ได้รับการปกปูองในพ้ืนที่
ทางทะเลท่ีสาคัญต่อความหลากหลายทางชีวภาพ และดัชนีสุขภาพมหาสมุทรด้านคะแนนน้าสะอาด (มลพิษทาง
ทะเล)
o SDG 15 (การใช้ประโยชน์จากระบบนิเวศบนบก) จากสถานะท้าทาย (สีส้ม) เป็น ท้าทายมาก
(สีแดง) ซ่ึงตัวชี้วัดที่มีสถานะแย่ลง คือ ขนาดพ้ืนที่เฉลี่ยท่ีได้รับการปกปูองในพ้ืนที่บนบกที่สาคัญต่อความ
หลากหลายทางชีวภาพและพ้นื ทช่ี ุ่มนา้
แผนภาพที่ 6 สาระสาคญั เก่ียวกบั สถานะและอนั ดบั SDG Index ของประเทศไทย
แผนท่ีนาทางการขบั เคลื่อนเปา้ หมายการพฒั นาทย่ี ่ังยืนดา้ นการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
70
แผนท่ีนาทางการขับเคล่ือนเปา้ หมายการพฒั นาทย่ี งั่ ยืนดา้ นการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
71
สว่ นที่ 3
ความสาคัญของเปา้ หมายการพัฒนาที่ยัง่ ยืน
เปา้ หมายที่ 4 “สร้างหลกั ประกนั ว่าทุกคนมีการศึกษาทม่ี ีคุณภาพอยา่ งครอบคลุม
และเท่าเทยี มและสนบั สนนุ โอกาสในการเรยี นรู้ตลอดชีวิต” ต่อประเทศไทย
1. ความสาคญั ของการศกึ ษากับการพฒั นาประเทศ
ตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 50 (4)
ระบุให้บุคคลมีหน้าท่ีเข้ารับการศึกษาอบรมในการศึกษาภาคบังคับ มาตรา 54 รัฐมีหน้าที่ต้องดาเนินการ
ให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษาเป็นเวลาสิบสองปี ต้ังแต่ก่อนวัยเรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับอย่างมีคุณภาพ
โดยไม่เกบ็ คา่ ใช้จ่าย ใหเ้ ดก็ เลก็ ไดร้ ับการดูแลและพฒั นาก่อนเขา้ รับการศกึ ษาตามวรรคหนึ่ง เพ่ือพัฒนาร่างกาย
จติ ใจ วินยั อารมณ์ สังคม และสติปัญญาให้สมกับวัย โดยส่งเสริมและสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน
และภาคเอกชนเข้ามีส่วนร่วมในการดาเนินการด้วย ให้ประชาชนได้รับการศึกษาตามความต้องการในระบบต่าง ๆ
รวมทั้งส่งเสริมให้มีการเรียนรู้ตลอดชีวิต และจัดให้มีการร่วมมือกันระหว่างรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
และภาคเอกชน ในการจัดการศึกษาทุกระดับ โดยรัฐมีหน้าที่ดาเนินการ กากับ ส่งเสริม และสนับสนุนให้
การจัดการศึกษาดังกล่าวมีคุณภาพและได้มาตรฐานสากล ท้ังน้ี ตามกฎหมายว่าด้วยการศึกษาแห่งชาติ
ซึ่งอย่างน้อยต้องมีบทบัญญัติเกี่ยวกับการจัดทาแผนการศึกษาแห่งชาติ และการดาเนินการและตรวจสอบ
การดาเนินการให้เป็นไปตามแผนการศึกษาแห่งชาติด้วย การศึกษาทั้งปวงต้องมุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เป็นคนดี
มีวินัย ภูมิใจในชาติ สามารถเช่ียวชาญได้ตามความถนัดของตน และมีความรับผิดชอบต่อครอบครัว ชุมชน
สังคม และประเทศชาติ ในการดาเนินการให้เด็กเล็กได้รับการดูแลและพัฒนา หรือให้ประชาชนได้รับ
การศึกษา รัฐต้องดาเนินการให้ผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ได้รับการสนับสนุนค่าใช้จ่ายในการศึกษาตามความถนัด
ของตน ให้จัดตั้งกองทุนเพื่อใช้ในการช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ เพื่อลดความเหลื่อมล้าในการศึกษา
และเพื่อเสริมสร้างและพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพครู โดยให้รัฐจัดสรรงบประมาณให้แก่กองทุน หรือใช้
มาตรการหรอื กลไกทางภาษรี วมท้งั การให้ผบู้ ริจาคทรัพยส์ นิ เข้ากองทุนได้รบั ประโยชน์ในการลดหย่อนภาษีด้วย
ท้ังน้ีตามที่กฎหมายบัญญัติ ซ่ึงกฎหมายดังกล่าวอย่างน้อยต้องกาหนดให้การบริหารจัดการกองทุนเป็นอิสระ
และกาหนดให้มีการใช้จ่ายเงินกองทุนเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าว นอกจากน้ัน การปฏิรูปประเทศ
ตามมาตรา 257 จ. ดา้ นการศึกษา (1) ให้สามารถเริม่ ดาเนินการให้เดก็ เล็กไดร้ บั การดูแลและพัฒนาก่อนเข้ารับ
การศึกษาตามมาตรา 54 วรรคสอง เพ่ือให้เด็กเล็กได้รับการพัฒนาร่างกาย จิตใจ วินัย อารมณ์ สังคม
และสติปัญญาให้สมกับวัยโดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย (2) ให้ดาเนินการตรากฎหมายเพ่ือจัดตั้งกองทุนตามมาตรา 54
วรรคหก ให้แลว้ เสรจ็ ภายในหนง่ึ ปีนบั แต่วันประกาศใชร้ ฐั ธรรมนูญนี้ (3) ให้มีกลไกและระบบการผลิต คัดกรอง
และพัฒนาผู้ประกอบวิชาชีพครูและอาจารย์ให้ได้ผู้มีจิตวิญญาณของความเป็นครู มีความรู้ความสามารถ
อย่างแท้จริง ได้รับค่าตอบแทนท่ีเหมาะสมกับความสามารถและประสิทธิภาพในการสอน รวมทั้งมีกลไกสร้าง
ระบบคุณธรรมในการบริหารงานบุคคลของผู้ประกอบวิชาชีพครู (4) ปรับปรุงการจัดการเรียนการสอนทุก
ระดับเพ่ือให้ผู้เรียนสามารถเรียนได้ตามความถนัด และปรับปรุงโครงสร้างของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพ่ือบรรลุ
เปาู หมายดงั กล่าว โดยสอดคลอ้ งกันทงั้ ในระดับชาติ และระดบั พน้ื ท่ี
แผนที่นาทางการขบั เคลือ่ นเป้าหมายการพัฒนาทย่ี งั่ ยืนดา้ นการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
72
การศึกษาเป็นกระบวนการท่ีทาให้เด็กหรือผู้ใหญ่ได้รับความรู้ ประสบการณ์ ทักษะ
และทัศนคติที่ดี นาไปใช้ในการประกอบอาชีพหรือดาเนินชีวิต การศึกษาจึงต้องมีระบบการจัดการที่สามารถ
ให้ หรือสร้าง หรือถ่ายทอด ให้กับคนในสังคมทุกคน ทุกระดับ ทุกวัย ในรูปแบบท่ีหลากหลาย ท้ังการศึกษา
ในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย โดยการศึกษาในระบบ มุ่งเน้นให้ประชากรในช่วงวัยเรียนทุกคนได้รับ
การศึกษา ตั้งแต่ก่อนประถมศึกษา ประถมศึกษา มัธยมศึกษา อาชีวศึกษา และอุดมศึกษา เพื่อให้มีความรู้
ประสบการณ์ และทักษะ มีความพร้อมสาหรับการประกอบอาชีพหรือก้าวสู่ตลาดแรงงาน ส่วนการศึกษานอก
ระบบ มุ่งเน้นการส่งเสริม สนับสนุนให้ประชากรที่พลาดโอกาสทางการศึกษาในระบบ หรือผู้ท่ีเข้าสู่
ตลาดแรงงานหรือประกอบอาชีพ ได้เรียนรู้เพ่ือให้มีทักษะและประสบการณ์เพ่ิมขึ้น เท่าทันการเปล่ียนแปลง
ของโลกได้ด้วย ดังนั้น การศึกษาจึงเป็นเคร่ืองมือสาคัญในการพัฒนาคนให้มีคุณภาพ มีความพร้อมสนับสนุน
การพัฒนาประเทศ
การพฒั นาประเทศไทยนับตั้งแต่แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับท่ี 1 เป็นต้นมา
ได้ส่งผลให้ประเทศมีการพัฒนาในทุกมิติทั้งในด้านเศรษฐกิจและสังคม อย่างไรก็ตามศักยภาพและคุณภาพ
ของประชากรไทยทุกช่วงวัยเป็นปัจจัยท้าทายสาคัญต่อการพัฒนาประเทศ แม้ว่าการเข้าถึงระบบบริการ
สาธารณะ การศึกษา บริการสาธารณสุข โครงสร้างพ้ืนฐานและการคุ้มครองทางสังคมของคนไทยมีความ
ครอบคลุมเพิ่มมากขึ้น แต่ยังคงมีปัญหาเรื่องคุณภาพการให้บริการท่ีมีมาตรฐานแตกต่างกันระหว่างพื้นท่ี
ซึ่งเป็นสาเหตุหน่ึงท่ีทาให้ประเทศไทยยังคงมีปัญหาความเหลื่อมล้าในหลายมิติ เนื่องจากทุกมิติการพัฒนา
มีความเก่ียวข้องและส่งผลกระทบซึ่งกันและกัน ดังน้ัน การพัฒนาประเทศจึงกาหนดให้มียุทธศาสตร์ชาติ
เป็นกรอบแนวทางการพัฒนาประเทศระยะยาว 15 ปี ท่ีครอบคลุมทุกมิติและทุกด้านการพัฒนา การดาเนินงาน
อยู่บนพื้นฐานของความร่วมมือจากภาคส่วนต่าง ๆ ท่ีเก่ียวข้อง และต้องมีการดาเนินงานแบบบูรณาการ
ซึ่งการดาเนินงานเพื่อขับเคลื่อนเปูาหมายของยุทธศาสตร์ชาติ กับการดาเนินงานเพื่อขับเคล่ือนเปูาหมายการ
พัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ดังที่ได้กล่าวมาข้างต้น จะเห็นได้ว่า มีความสอดคล้องและเป็นไปในแนวทางเดียวกัน
และส่งผลต่อกัน อีกท้ังมี “ทรัพยากรมนุษย์” เป็นปัจจัยสาคัญต่อการขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศให้บรรลุ
เปาู หมายทีก่ าหนดในยทุ ธศาสตรช์ าติ โดยแนวทางในการพฒั นาทรพั ยากรมนุษย์ ให้มีคุณภาพ พร้อมสนับสนุน
การพัฒนาประเทศนั้น จาเปน็ ตอ้ งมงุ่ เนน้ การสรา้ งสภาพแวดล้อมท่ีเอ้ือต่อ การพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพมนุษย์
พัฒนาและยกระดับคนในทุกมิติและในทุกช่วงวัยให้เป็นทรัพยากรมนุษย์ที่ดี เก่ง และมีคุณภาพพร้อม
ขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศไปข้างหน้าได้อย่างเต็มศักยภาพ ซ่ึง “คนไทยในอนาคตจะต้องมีความพร้อมทั้ง
กาย ใจ สติปญั ญา มีพัฒนาการที่ดีรอบด้านและมีสุขภาวะท่ีดีในทุกช่วงวัย มีจิตสาธารณะ รับผิดชอบต่อสังคม
และผู้อ่ืน มัธยัสถ์ อดออม โอบอ้อมอารี มีวินัย รักษาศีลธรรม และเป็นพลเมืองดีของชาติ มีหลักคิดที่ถูกต้อง
มีทักษะท่ีจาเป็นในโลกอนาคต สามารถใช้ภาษาไทยได้ดี มีทักษะส่ือสารภาษาอังกฤษและภาษาท่ี 3 รวมท้ัง
อนุรักษ์ภาษาท้องถิ่น มีนิสัยรักการเรียนรู้และการพัฒนาตนเอง อย่างต่อเน่ืองตลอดชีวิต สู่การเป็นคนไทยท่ีมี
ทักษะสูง เป็นนักพัฒนาเทคโนโลยีระดับสูงและนวัตกร นักคิด ผู้ประกอบการ เกษตรกรยุคใหม่และอื่น ๆ
โดยมีสัมมาชีพตามความถนัดของตนเอง” ซึ่งกลไกหลักในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติให้บรรลุเปูาหมาย
ท่กี าหนดไว้ในปี 2580 คอื แผนแมบ่ ทภายใต้ยุทธศาสตรช์ าติ
แผนทีน่ าทางการขบั เคลื่อนเปา้ หมายการพัฒนาท่ยี ัง่ ยนื ด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
73
แผนแมบ่ ทภายใตย้ ุทธศาสตร์ชาตทิ ้งั 23 ฉบับ เป็นการกาหนดประเด็นในลักษณะท่ีมีการบูรณาการ
และเช่ือมโยงระหว่างยุทธศาสตร์ชาติด้านท่ีเก่ียวข้อง และประเด็นการพัฒนาจะไม่มีความซ้าซ้อนกันระหว่าง
แผนแมบ่ ทฯ เพือ่ ใหส้ ว่ นราชการสามารถนาแผนแมบ่ ทฯ ไปใช้ในทางปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพ และปูองกัน
การเกิดความสับสน โดยแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติเป็นแผนระดับท่ี 2ท่ีมีความสาคัญในการเป็น
แนวทางการพฒั นาและขบั เคลอ่ื นประเทศเพอ่ื ใหบ้ รรลุตามเปูาหมายของยุทธศาสตร์ และถ่ายทอดไปสู่แนวทาง
ในการปฏิบัติในแผนระดับที่ 3 ของหน่วยงาน ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันท่ี 4 ธันวาคม 2560 แผนแม่บท
ภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติทั้ง 23 ฉบับ จึงมีการกาหนดองค์ประกอบของแผนตามหลักการความสัมพันธ์เชิงเหตุผล
ท่ีต้องมีการระบุแนวทางการพัฒนาและการดาเนินแผนงาน/โครงการต่าง ๆที่ต้องสามารถสะท้อนผลสัมฤทธ์ิของ
เปูาหมายของยุทธศาสตร์ชาติด้านที่เกี่ยวข้องได้อย่างเป็นรูปธรรม ส่งผลให้ประเทศและประชาชนทุกกลุ่มวัย
จะไดร้ บั ประโยชน์ ดังนี้
วัยในครรภ์มารดาถึงปฐมวยั เดก็ และมารดาทกุ คนจะได้รบั การดแู ลต้ังแตเ่ ริ่มตั้งครรภ์ท่ีถูกต้อง
ตามหลักวิชาการ โภชนาการ และสมวัย ผ่านระบบบริการสาธารณะที่มีกระจายครอบคลุมทั่วทุกภูมิภาค
อยา่ งท่วั ถงึ ดว้ ยบริการและเทคโนโลยีทางการแพทย์ทีท่ นั สมัย และมีคุณภาพ เด็กจะเกิดมาท่ามกลางสภาพแวดล้อม
ทางสังคมท่ีปลอดภัย สงบสุข เติบโตในสภาพแวดล้อมธรรมชาติที่ดี มีทรัพยากรธรรมชาติที่จาเป็นต่อการ
เติบโต ได้รับการเล้ียงดูจากท้ังพ่อและแม่ของเด็กที่จะมีเวลาให้กับลูกของตนมากข้ึน พร้อมท้ังมีสิ่งอานวย
ความสะดวกต่าง ๆ ท้ังเทคโนโลยีและนวัตกรรมการเลี้ยงดู และศูนย์เด็กเล็กที่พ่อแม่ทุกคนสามารถเข้าถึง
มีคุณภาพ และเอ้ือต่อการเลี้ยงดูเด็กให้เติบโตได้อย่างดี มีทักษะ สุขภาพกายและสุขภาพใจท่ีดีพร้อมมีพัฒนา
สมวัย
วัยประถมศึกษา ถึง มัธยมศึกษาตอนต้น ซ่ึงเป็นช่วงการศึกษาภาคบังคับ จะได้รับการศึกษา
ที่มีคุณภาพ มีหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานท่ีมุ่งเน้นการพัฒนาสมรรถนะหลักท่ีจาเป็นต่อผู้เรียน
มีดจิ ทิ ลั แพลตฟอร์ม เพ่ือการเรียนรู้แห่งชาติท่ีสามารถขยายความรู้และวิธีการเรียนไปสู่โรงเรียน นักเรียน และ
ครู ที่ครอบคลุมทั่วประเทศ รวมทั้งผู้เรียนในพ้ืนท่ีห่างไกลและขาดแคลนทุนทรัพย์จะได้รับโอกาสทางการศึกษา
ท่ีเท่าเทียมและท่ัวถึงในทุก ๆ พื้นท่ี เพ่ือให้นักเรียนได้รับการปูพ้ืนฐานความพร้อมท้ังกาย ใจ และสติปัญญา
ให้พรอ้ มรองรับการพัฒนาของช่วงวัยตอ่ ไป และได้รับการปลูกฝังวัฒนธรรมการใช้ชีวิตในสังคมที่ดี ให้เป็นคนดี
มีจติ สาธารณะ มคี วามรับผดิ ชอบตอ่ สว่ นรวม มวี ินยั พรอ้ มเตบิ โตเปน็ คนที่มคี ณุ ภาพของประเทศต่อไป
วัยรุ่น นักศึกษา จะได้รับการเรียนรู้ให้มีทักษะและองค์ความรู้ท่ีจาเป็นต่อการเปล่ียนแปลง
ในศตวรรษท่ี 21 อย่างมีคุณภาพ ได้รับการพัฒนาวินัย คุณธรรม จริยธรรม ตระหนักถึงความสาคัญของการ
มีสุขภาวะที่ดี ได้รับความรู้และการพัฒนาสมรรถนะท่ีสอดคล้องกับความต้องการภาคการผลิตของประเทศ
สร้างผู้ประกอบการเพ่ือพัฒนาประเทศไทยสู่ประเทศพัฒนาแล้วด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยีแห่งอนาคต
ผ่านสถาบันศึกษายุคใหม่ทาหน้าที่ให้ความรู้ ส่งเสริม สนับสนุน ความรู้ในทางวิชาการท่ีสามารถใช้องค์ความรู้
ทางวิชาการในการวิจัยและสร้างสรรค์นวัตกรรมในด้านวิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์และใส่ใจ
ศิลปะ วัฒนธรรมท้องถ่ิน ท่ีแสดงถึงอัตลักษณ์ความเป็นไทย ท่ีสอดคล้องกับการพัฒนาประเทศ สู่การสร้าง
ความสามารถในการแขง่ ขันของประเทศท่ีทดั เทียมกบั นานาประเทศทัว่ โลก
แผนทน่ี าทางการขับเคลื่อนเปา้ หมายการพัฒนาทีย่ ่ังยืนด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
74
วัยทางาน จะได้รับการพัฒนาศักยภาพท่ีจาเป็นต่อการทางานและการใช้ชีวิตอย่างต่อเนื่อง
ให้เป็นคนไทยท่ีมีทักษะสูง มีองค์ความรู้ฐานสมรรถนะท่ีสอดคล้องกับความต้องการของตลาดงานในทุกสาย
อาชีพ ทั้งในภาครัฐและเอกชน รวมท้ังจะได้รับการสนับสนุนให้มีช่องทางการหารายได้ที่หลากหลายขึ้น
เพ่ือสร้างความม่ันคงทางรายได้ อาทิ ธุรกิจสตาร์ทอัพที่กาลังมีแนวโน้มเพิ่มสูงข้ึนอย่างต่อเน่ือง ซึ่งจะสามารถ
เป็นช่องทางธุรกิจที่ขยายวงกว้างไปยังต่างประเทศ มีภูมิคุ้มกันต่อการเปล่ียนแปลงในมิติต่าง ๆ ที่จะเกิดข้ึน
ในอนาคต ขณะเดียวกันจะได้รับประโยชน์จากการกระจายความเจริญที่จะไปสู่ทุกภูมิภาคของประเทศใน
อนาคต ส่งผลให้ประชากรวัยทางานสามารถทางานได้ในภูมิลาเนาของตนเอง มีโอกาสได้อยู่ใกล้ชิดกับ
ครอบครัว ทาให้ครอบครัวมีความอยู่ดีมีสุขเพิ่มมากขึ้น โดยที่แต่ละพ้ืนที่/ภูมิภาคจะได้รับการพัฒนาให้
สอดคล้องกับศักยภาพท้ังในภาคอุตสาหกรรม บริการและท่องเที่ยว และภาคเกษตร มีโครงสร้างพ้ืนฐานท่ี
เกย่ี วขอ้ งทเี่ ออื้ และอานวยความสะดวกต่อการใชช้ ีวิตและการทางาน
วัยสูงอายุ จะได้รับการดูแลท้ังด้านสุขภาพ การดารงชีวิตที่เหมาะสมกับแต่ละช่วงวัยของผู้สูงอายุ
ทั้งผู้สูงอายุวัยต้นอายุ ผู้สูงอายุวัยกลางอายุ และผู้สูงอายุวัยปลาย มีอุปกรณ์ท่ีได้รับการพัฒนาให้มีความทันสมัย
มีการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมสมัยใหม่ เพ่ืออานวยความสะดวกแก่ผู้สูงอายุให้สามารถดาเนินชีวิต
ได้อย่างมีคุณภาพ สามารถช่วยเหลือตนเองได้ ได้รับการบริการสาธารณะที่มีประสิทธิภาพและคุณภาพ
อยู่ในสภาพแวดล้อมที่เป็นมิตรและเอื้ออานวยต่อการดาเนินชีวิต ส่งเสริมและสนับสนุนให้มีส่วนร่วมทางสังคม
มสี ขุ ภาพกายและใจทด่ี ี และเปน็ แรงพลังในการชว่ ยขับเคลื่อนและพัฒนาประเทศ
โดยสรุป การพัฒนาประเทศให้บรรลุเปูาหมายตามยุทธศาสตร์ชาติที่กาหนดไว้ได้นั้น ปัจจัย
ขับเคลื่อนท่ีสาคัญ คือ “คน หรือ ทรัพยากรมนุษย์” ของประเทศ กล่าวคือ ประเทศท่ีมีคนที่มีคุณภาพมีศักยภาพ
ย่อมสามารถขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศได้อย่างยั่งยืน สาหรับเปูาหมายการพัฒนาท่ียั่งยืน เปูาหมายท่ี 4
สร้างหลักประกันว่า ทุกคนมีการศึกษาที่มีคุณภาพอย่างครอบคลุมและเท่าเทียม และสนับสนุนโอกาสในการเรียนรู้
ตลอดชีวิต” ซ่ึงมุ่งเน้นให้ความสาคัญกับการให้คนทุกคนได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพเท่าเทียมกัน และมีโอกาส
ในการเรียนรู้ตลอดชีวิต จึงสอดคล้องกับแนวทางการดาเนินงานเพื่อให้บรรลุเปูาหมายการพัฒนาประเทศ
ตามยทุ ธศาสตรช์ าติ
2. ความสอดคลอ้ งระหว่างเปา้ หมายการพัฒนาทีย่ ั่งยืน (เปา้ หมายท่ี 4) กบั เปา้ หมายการพฒั นาประเทศ
2.1 เป้าหมายการพัฒนาท่ยี ง่ั ยืน เป้าหมายที่ 4
เปูาหมายการพัฒนาที่ย่ังยืนด้านการศึกษา ภายในปี 2573 เป็นการสร้างหลักประกันว่า
เด็กชายและเด็กหญิงทุกคนสาเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาท่ีมีคุณภาพ เท่าเทียม และไม่มี
ค่าใช้จ่าย นาไปสู่ผลลัพธ์ทางการเรียนท่ีมีประสิทธิผล สร้างหลักประกันว่าเด็กชายและเด็กหญิงทุกคนเข้าถึงการ
พัฒนา การดูแล และการจัดการศึกษาระดับก่อนประถมศึกษาสาหรับเด็กปฐมวัยท่ีมี คุณภาพ เพื่อให้เด็ก
มีความพร้อมสาหรับการศึกษาระดับประถมศึกษา ให้ชายและหญิงทุกคนเข้าถึงการศึกษาวิชาเทคนิค อาชีวศึกษา
อุดมศึกษา รวมถึงมหาวิทยาลัย ที่มีราคาที่สามารถจ่ายได้และมีคุณภาพ เพ่ิมจานวนเยาวชนและผู้ใหญ่ที่มีทักษะ
ที่จาเป็น รวมถึงทักษะทางเทคนิคและอาชีพ สาหรับการจ้างงาน การมีงานท่ีดี และการเป็นผู้ประกอบการ
ขจัดความเหล่ือมล้าทางเพศในการศึกษา และสร้างหลักประกันว่ากลุ่มที่เปราะบางซึ่งรวมถึงผู้พิการ ชนพื้นเมือง
แผนท่ีนาทางการขบั เคลอ่ื นเปา้ หมายการพัฒนาทย่ี ่ังยืนดา้ นการศึกษา (SDG4 Roadmap)
75
และเด็ก เข้าถึงการศึกษาและการฝึกอาชีพทุกระดับอย่างเท่าเทียมสร้างหลักประกันว่าเยาวชนทุกคนและผู้ใหญ่
ในสัดส่วนสูง ท้ังชายและหญิง สามารถอ่านออกเขียนได้และคานวณได้ สร้างหลักประกันว่าผู้เรียนทุกคนได้รับ
ความรู้และทักษะท่ีจาเป็นสาหรับส่งเสริมการพัฒนาอย่างยั่งยืน รวมไปถึงการศึกษาสาหรับการพัฒนาอย่างย่ังยืน
และการมีวิถีชีวิตที่ยั่งยืน สิทธิมนุษยชน ความเสมอภาคระหว่างเพศ การส่งเสริมวัฒนธรรมแห่งความสงบสุขและ
ไม่ใช้ความรุนแรง การเป็นพลเมืองของโลก และความนิยมในความหลากหลายทางวัฒนธรรมและในส่วนร่วมของ
วัฒนธรรมต่อการพัฒนาท่ียั่งยืน สร้างและยกระดับอุปกรณ์และเคร่ืองมือทางการศึกษาท่ีอ่อนไหวต่อเด็ก ผู้พิการ
และเพศสภาวะ และให้มีสภาพแวดล้อมทางการเรียนรู้ที่ปลอดภัย ปราศจากความรุนแรง ครอบคลุมและ
มีประสทิ ธผิ ลสาหรับทุกคน ขยายจานวนทุนการศึกษาในท่ัวโลกท่ีให้สาหรับประเทศกาลังพัฒนาโดยเฉพาะประเทศ
พัฒนาน้อยที่สุด รัฐกาลังพัฒนาที่เป็นเกาะขนาดเล็ก และประเทศในแอฟริกา ในการสมัครเข้าศึกษาต่อ
ในระดับอุดมศึกษา รวมถึงการฝึกอาชีพ และโปรแกรมด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ด้านเทคนิค
วิศวกรรม และวิทยาศาสตร์ ในประเทศพัฒนาแล้วและประเทศกาลังพัฒนาอื่น ๆ และเพ่ิมจานวนครูท่ีมีคุณภาพ
รวมถึงการดาเนินการผ่านทางความร่วมมือระหว่างประเทศในการฝึกอบรมครูในประเทศกา ลังพัฒนา
เฉพาะอย่างยงิ่ ในประเทศพฒั นาน้อยทสี่ ุดและรฐั กาลังพัฒนาที่เปน็ เกาะขนาดเลก็
แผนภาพท่ี 7 ความสอดคล้องระหวา่ งเปูาหมายการพัฒนาที่ยง่ั ยนื (เปาู หมายท่ี 4)
กับเปาู หมายการพัฒนาประเทศ
แผนท่ีนาทางการขับเคล่อื นเป้าหมายการพฒั นาทยี่ ง่ั ยนื ด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
76
ความสอดคล้องระหวา่ งเปาู หมายการพัฒนาท่ยี ่ังยืน (เปูาหมาย 4) กับแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ
คือ ประเด็นแผนแม่บท (2) การต่างประเทศ (10) การปรับเปลี่ยนค่านิยมและวัฒนธรรม (11) การพัฒนาศักยภาพคน
ตลอดช่วงชีวิต และ (12) การพฒั นาการเรียนรู้ แผนปฏิรูปประเทศดา้ นการศึกษา และแผนการศกึ ษาแห่งชาติ
ความเชอ่ื มโยงของเปา้ หมายการพฒั นาทยี่ ั่งยืน (SDGs) กับเป้าหมายย่อยของแผนแมบ่ ทภายใตย้ ทุ ธศาสตรช์ าติ
เป้าหมายยอ่ ย (SDG Targets) ความเชือ่ มโยงกบั เปา้ หมายยอ่ ย เกยี่ วข้อง เก่ียวข้อง
ของแผนแมบ่ ทฯ โดยตรง โดยออ้ ม
4.1 สร้างหลักประกันว่าเด็กชาย 120101 คนไทยไดร้ บั การศึกษาท่ีมีคุณภาพ
และเด็กหญิงทุกคนสาเรจ็ การศึกษา ตามมาตรฐาน มีทักษะการเรียนรู้ และทักษะ
ระดบั ประถมศึกษาและมัธยมศึกษาที่มี ทจ่ี าเปน็ ของโลกศตวรรษที่ 21 สามารถ
คณุ ภาพ เท่าเทยี ม และไม่มีค่าใช้จา่ ย นาไปสู่ เข้าถึงการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชวี ติ
ผลลัพธท์ างการเรียนท่ีมีประสิทธิผล
ดขี ึ้น
ภายในปี พ.ศ. 2573
4.2 สร้างหลักประกันวา่ เด็กชาย 110201 เด็กเกดิ อย่างมีคุณภาพ
และเด็กหญิงทุกคนเข้าถึงการพัฒนา มพี ัฒนาการสมวยั สามารถเข้าถึงบริการ
การดูแล และการจดั การศึกษา ท่ีมีคุณภาพมากขนึ้
ระดับก่อนประถมศึกษา สาหรับเด็กปฐมวัย
ที่มีคุณภาพ เพ่ือให้เด็กเหลา่ นั้นมีความพร้อม
สาหรบั การศึกษาระดับประถมศึกษา
ภายในปี พ.ศ. 2573
แผนท่นี าทางการขบั เคลอ่ื นเปา้ หมายการพัฒนาทยี่ ัง่ ยืนดา้ นการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
77
เปา้ หมายย่อย (SDG Targets) ความเชือ่ มโยงกบั เป้าหมายยอ่ ย เกย่ี วข้อง เกย่ี วข้อง
4.3 สร้างหลักประกันใหช้ ายและหญงิ ทุกคน ของแผนแมบ่ ทฯ โดยตรง โดยออ้ ม
เข้าถึงการศึกษา อาชวี ศึกษา อุดมศึกษา
รวมถึงมหาวิทยาลยั ที่มีคุณภาพในราคา 110301 วยั เรยี น/วัยรุ่น มีความรู้และทักษะ
ทีส่ ามารถจ่ายได้ ภายในปี พ.ศ. 2573 ในศตวรรษที่ 21 ครบถว้ น รจู้ ักคดิ วิเคราะห์
รกั การเรียนรู้ มีสานึกพลเมือง มคี วามกลา้
4.4 เพ่ิมจานวนเยาวชนและผู้ใหญท่ ่ีมีทักษะ หาญทางจริยธรรม มีความสามารถในการ
ที่เกี่ยวข้องจาเป็น รวมถึงทักษะทางด้าน แกป้ ัญหา ปรับตัว ส่ือสารและทางานร่วมกับ
เทคนิคและอาชีพสาหรบั การจ้างงาน ผอู้ นื่ ได้อย่างมีประสิทธิผลตลอดชีวติ ดีขึ้น
การมีงานที่มคี ุณค่า และการเป็น
ผปู้ ระกอบการ ภายในปี พ.ศ. 2573 120101 คนไทยไดร้ บั การศึกษาทีม่ ีคุณภาพ
ตามมาตรฐาน มที ักษะการเรียนรู้ และทักษะ
ที่จาเป็นของโลกศตวรรษที่ 21 สามารถ
เข้าถึงการเรียนรู้อย่างต่อเน่ืองตลอดชวี ติ
ดีขน้ึ
110301 วัยเรียน/วัยรุ่น มีความรู้และทักษะ
ในศตวรรษที่ 21 ครบถว้ น รจู้ ักคิด วิเคราะห์
รกั การเรยี นรู้ มีสานึกพลเมือง มีความกล้า
หาญทางจริยธรรม มีความสามารถในการ
แก้ปัญหา ปรบั ตัว สื่อสารและทางานรว่ มกับ
ผ้อู ่ืนได้อย่างมีประสิทธผิ ลตลอดชวี ติ ดขี ้ึน
110401 แรงงานมศี ักยภาพในการเพิ่ม
ผลผลิต มที ักษะอาชีพสงู ตระหนกั
ในความสาคญั ที่จะพัฒนาตนเองให้เต็ม
ศกั ยภาพ สามารถปรับตัวและเรยี นรสู้ ่ิงใหม่
ตามพลวัตของโครงสร้างอาชีพและ
ความต้องการของตลาดแรงงานเพ่ิมข้ึน
110402 มคี นไทยท่ีมีความสามารถ
และผู้เชย่ี วชาญตา่ งประเทศเข้ามาทา
วทิ ยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม
ในอุตสาหกรรมเปูาหมายเพิ่มขึ้น
120101 คนไทยไดร้ บั การศึกษาทม่ี ีคุณภาพ
ตามมาตรฐาน มที ักษะการเรยี นรู้ และทักษะ
ทจ่ี าเปน็ ของโลกศตวรรษท่ี 21 สามารถ
เข้าถึงการเรียนรู้อย่างต่อเน่ืองตลอดชีวิต
ดีขึน้
แผนทนี่ าทางการขบั เคลอ่ื นเปา้ หมายการพัฒนาที่ยั่งยืนดา้ นการศึกษา (SDG4 Roadmap)
78
เป้าหมายย่อย (SDG Targets) ความเชือ่ มโยงกับเปา้ หมายย่อย เกยี่ วข้อง เกีย่ วข้อง
ของแผนแม่บทฯ โดยตรง โดยอ้อม
4.5 ขจัดความเหล่ีอมลา้ ทางเพศด้าน 120101 คนไทยได้รบั การศึกษาที่มีคุณภาพ
การศึกษา และสรา้ งหลักประกันว่ากลมุ่ ที่ ตามมาตรฐาน มีทักษะการเรยี นรู้ และทักษะ
เปราะบางซึ่งรวมถึงผพู้ ิการ ชนพนื้ เมือง ที่จาเปน็ ของโลกศตวรรษที่ 21
และเด็ก เข้าถึงการศึกษาและการฝึกอาชีพ สามารถเขา้ ถึงการเรยี นรู้อย่างตอ่ เน่ือง
ทกุ ระดับอย่างเท่าเทียม ภายในปี พ.ศ. 2573 ตลอดชีวิตดีข้ึน
4.6 สร้างหลักประกันวา่ เยาวชนทุกคน 110301 วัยเรียน/วัยรุ่น มีความรู้และทักษะ
และผู้ใหญ่ท้ังชายและหญิงในสัดสว่ นสูง ในศตวรรษท่ี 21 ครบถว้ น ร้จู ักคิด วิเคราะห์
รักการเรียนรู้ มสี านึกพลเมือง มคี วามกล้า
สามารถอ่านออกเขียนได้และคานวณได้ หาญทางจริยธรรม มีความสามารถในการ
ภายในปี พ.ศ. 2573 แก้ปัญหา ปรับตัว สื่อสารและทางานรว่ มกับ
ผอู้ ่นื ได้อย่างมปี ระสิทธิผลตลอดชีวติ ดขี ึ้น
120101 คนไทยได้รับการศึกษาท่ีมีคุณภาพ
ตามมาตรฐาน มีทักษะการเรียนรู้ และทักษะ
ทีจ่ าเปน็ ของโลกศตวรรษท่ี 21 สามารถ
เข้าถึงการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวติ
ดขี ึน้
4.7 สรา้ งหลกั ประกนั ว่าผู้เรยี นทุกคนไดร้ ับ 100101 คนไทยเป็นมนุษยท์ ี่สมบรู ณ์ มีความ
ความรู้และทักษะที่จาเปน็ สาหรับสง่ เสรมิ พร้อมในทุกมิติตามมาตรฐานและสมดุล
การพัฒนาที่ยัง่ ยืน รวมไปถึง การศกึ ษา ทั้งด้านสติปัญญา คุณธรรมจริยธรรม
สาหรบั การพัฒนาท่ียั่งยนื และการมวี ถิ ชี ีวติ มีจติ วิญญาณท่ดี ี เข้าใจในการปฏิบตั ิตน
ทย่ี ง่ั ยืนสทิ ธมิ นุษยชน ความเสมอภาค ปรับตวั เข้ากับสภาพแวดล้อมดีข้นึ
ระหวา่ งเพศ การส่งเสริมวฒั นธรรมแห่ง 110301 วัยเรยี น/วยั รุ่น มีความรู้และทักษะ
ความสงบสขุ และการไมใ่ ช้ความรนุ แรง ในศตวรรษที่ 21 ครบถว้ น รูจ้ ักคิด วิเคราะห์
การเป็นพลเมืองของโลก และความชนื่ ชม
ในความหลากหลายทางวัฒนธรรมและการ รักการเรยี นรู้ มสี านึกพลเมือง มีความกล้า
ทว่ี ัฒนธรรมมีสว่ นชว่ ยใหเ้ กิดการพัฒนา หาญทางจริยธรรม มีความสามารถในการ
ท่ยี ่ังยนื ภายในปี พ.ศ. 2573 แก้ปัญหา ปรับตวั ส่ือสารและทางานรว่ มกับ
ผ้อู นื่ ได้อย่างมปี ระสิทธผิ ลตลอดชีวติ ดขี ้ึน
120101 คนไทยได้รับการศึกษาทม่ี ีคุณภาพ
ตามมาตรฐาน มที ักษะการเรยี นรู้ และทักษะ
ทจ่ี าเปน็ ของโลกศตวรรษที่ 21 สามารถ
เข้าถึงการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวติ
ดขี ้นึ
แผนทน่ี าทางการขบั เคลื่อนเปา้ หมายการพฒั นาท่ียัง่ ยืนด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
79
เป้าหมายย่อย (SDG Targets) ความเชอื่ มโยงกบั เปา้ หมายยอ่ ย เกีย่ วข้อง เก่ียวข้อง
4.a สร้างและยกระดับสถานศึกษา ตลอดจน ของแผนแม่บทฯ โดยตรง โดยออ้ ม
เครื่องมือและอุปกรณ์การศึกษาที่อ่อนไหว
ตอ่ เด็ก ผู้พิการ และเพศภาวะ และจัดใหม้ ี 120101 คนไทยได้รบั การศึกษาทม่ี ีคุณภาพ
สภาพแวดล้อมทางการเรียนรู้ท่ีปลอดภยั ตามมาตรฐาน มที ักษะการเรียนรู้ และทักษะ
ปราศจากความรุนแรง ครอบคลมุ และมี ที่จาเปน็ ของโลกศตวรรษที่ 21
ประสิทธผิ ลสาหรบั ทุกคน สามารถเขา้ ถึงการเรียนรู้อย่างตอ่ เนื่อง
4.b เพ่ิมจานวนทุนการศึกษาทั่วโลกท่ีใหแ้ ก่ ตลอดชีวติ ดีข้ึน
ประเทศกาลังพฒั นา โดยเฉพาะประเทศ 020202 ประเทศไทยเป็นหนุ้ ส่วนการพัฒนา
พฒั นาน้อยทส่ี ุด รัฐกาลังพัฒนาท่ีเปน็ ทีย่ งั่ ยืนกับต่างประเทศ เพ่ือรว่ มกันบรรลุ
เกาะขนาดเล็ก และประเทศในทวปี แอฟริกา เปาู หมายการพัฒนาท่ีย่ังยืนของโลก
เพื่อเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศกึ ษา รวมถึง
การฝึกอาชีพ และโปรแกรมด้านเทคโนโลยี 020202 ประเทศไทยเป็นหนุ้ ส่วนการพัฒนา
สารสนเทศและการสื่อสาร ด้านเทคนิค ที่ย่งั ยืนกับตา่ งประเทศ เพื่อร่วมกันบรรลุ
วศิ วกรรมและวิทยาศาสตร์ ในประเทศ เปูาหมายการพัฒนาทีย่ ่ังยนื ของโลก
พฒั นาแลว้ และประเทศกาลังพัฒนาอ่นื ๆ 120101 คนไทยได้รบั การศึกษาท่มี ีคุณภาพ
ภายในปี พ.ศ. 2563 ตามมาตรฐาน มีทักษะการเรียนรู้ และทักษะ
4.c เพิ่มจานวนครูท่ีมคี ุณวฒุ ิ รวมถึงการ ทจ่ี าเป็นของโลกศตวรรษท่ี 21 สามารถ
ดาเนินการผา่ นความรว่ มมือระหวา่ งประเทศ เข้าถึงการเรียนรู้อย่างต่อเน่ืองตลอดชีวิต
ในการฝึกอบรมครูในประเทศกาลงั พัฒนา ดขี ้นึ
โดยเฉพาะอย่างย่ิงในประเทศพัฒนา
น้อยทีส่ ดุ และรฐั กาลังพัฒนาที่เปน็ เกาะ
ขนาดเล็ก ภายในปี พ.ศ. 2573
2.2 แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ
(2) ประเด็น การตา่ งประเทศ
การต่างประเทศมสี ่วนขับเคลื่อนเปูาหมายของยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2561 -
2580) เพอ่ื ให้ไทยเปน็ ประเทศพัฒนาแลว้ และมคี วามมนั่ คง ม่ังค่ัง และย่ังยืน โดยการดาเนินงานด้านการต่างประเทศ
ให้ไทยมีความพร้อมและมีบทบาทเชิงรุกอย่างสร้างสรรค์เพื่อเป็นผู้เล่นสาคัญในเวทีโลก และมีความร่วมมือกับ
นานาชาติในลกั ษณะทจี่ ะเกอ้ื หนุนต่อความก้าวหน้าในทุก ๆ ด้านของไทยและเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาประชาคม
โลกโดยรวม โดยปัจจุบนั ประเทศไทยมบี ทบาททโี่ ดดเด่นมากข้นึ ในเวทีระหว่างประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในกลุ่มอนุ
ภูมิภาคและภูมิภาคเอเชีย และมีการขยายความร่วมมือในด้านต่าง ๆ อาทิ เศรษฐกิจ การค้า การคมนาคม และ
ทรัพยากรมนุษย์ ทั้งในระดับทวิภาคีและพหุภาคี ขณะท่ีกระแสโลกาภิวัตน์ที่เข้มข้นขึ้น และการเปล่ียนแปลง
แผนท่ีนาทางการขบั เคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยนื ด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
80
ขั้วอานาจทางเศรษฐกิจเป็นหลายศูนย์เป็นเงื่อนไขสาคัญต่อการปรับตัวด้านการต่างประเทศของประเทศไทย ดังน้ัน
แผนแม่บทประเด็นการต่างประเทศจึงได้กาหนดกรอบนโยบายต่างประเทศของไทย เพื่อให้ทุกส่วนราชการสามารถ
ขับเคลอื่ นยุทธศาสตร์ชาติทงั้ 6 ดา้ น ในมติ กิ ารตา่ งประเทศอย่างบูรณาการและเปน็ เอกภาพ
เป้าหมาย การต่างประเทศไทยมีเอกภาพ ทาให้ประเทศไทยมีความม่ันคง ม่ังค่ัง ยั่งยืน
มมี าตรฐานสากล และมีเกียรตภิ มู ิในประชาคมโลก
แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติประเด็นการต่างประเทศได้กาหนดเปูาหมาย คือ
การต่างประเทศไทยมีเอกภาพ ทาให้ประเทศไทยมีความม่ันคง ม่ังคั่ง ยั่งยืน มีมาตรฐานสากล และมีเกียรติภูมิ
ในประชาคมโลก ซ่ึงประกอบด้วยประเด็นสาคัญ 5 ประเด็นที่จะทาให้ไทยบรรลุเปูาหมายดังกล่าว ได้แก่ (1) มีความ
ม่ันคง (2) มีความมั่งค่ัง ย่ังยืน (3) มีมาตรฐานสากล (4) มีสถานะและเกียรติภูมิ และ (5) มีพลัง โดยแผนย่อย
ของแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติประเด็นการต่างประเทศ จึงประกอบดว้ ย 5 แผนยอ่ ยโดยสรปุ ดงั น้ี
ความร่วมมือด้านความม่ันคงระหว่างประเทศ มุ่งเสริมสร้างความมั่นคงของไทย
และเสถียรภาพของภูมิภาคท่ามกลางภัยคุกคามทุกรูปแบบ โดยการส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศ
ในทุกระดับเพื่อส่งเสริมความม่ันคงในทุกมิติและเตรียมความพร้อมของไทยในการรับมือต่อความท้าทายด้านความ
ม่ันคงจากภายนอก นอกจากน้ี การต่างประเทศไทยยังจะต้องดาเนินการเชิงรุกในด้านการเสริมสร้างเสถียรภาพ
ในภูมิภาคไปพร้อมกันด้วย เพ่ือลดความเส่ียงหรือปูองกันปัญหาที่อาจส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของไทย
ในอนาคตได้
ความร่วมมือด้านเศรษฐกิจและความร่วมมือเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศ
การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของไทยในช่วงท่ีผ่านมามีส่วนสาคัญมาจากรายได้จากการส่งออกและการท่องเท่ียว
ส่งผลให้เศรษฐกิจไทยไม่สามารถรักษาระดับการขยายตัวได้ในสภาวะท่ีเศรษฐกิจโลกชะลอตัวลงและต้องเผชิญกับ
การแข่งขันจากประเทศที่มีระดับค่าจ้างแรงงานต่ากว่าในยุคโลกาภิวัตน์ การท่ีไทยจะสามารถหลุดพ้นจาก
“กับดักประเทศรายได้ปานกลาง” นี้ได้ต้องอาศัยการพัฒนาตามเปูาหมายท่ีมุ่งสร้างเศรษฐกิจท่ีเน้นคุณค่า
ที่ขับเคล่ือนด้วยนวัตกรรม รวมทั้งเร่งพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัล นอกจากน้ี ประเทศไทยยังสามารถคว้าโอกาสทองของ
การที่เอเชียผงาดข้ึนเป็นภูมิภาคท่ีเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจท่ีโดดเด่นที่สุดโดยใช้ประโยชน์จากที่ตั้งเชิงภูมิศาสตร์
ของไทย ควบคู่กับการสร้างความเชื่อมโยงด้านการคมนาคมและโลจิสติกส์ในภูมิภาค และส่งเสริมความสะดวกใน
การประกอบธุรกิจในประเทศไทย รวมถึงการใช้ประโยชน์จากกรอบความร่วมมือระดับภูมิภาคท่ีไทยเป็นสมาชิก
เพ่ือส่งเสริมให้ไทยเป็นหน่ึงในศูนย์กลางการค้าและการลงทุนในเอเชียในอีก 20 ปีข้างหน้า โดยเฉพาะ
ในอุตสาหกรรมและการบริการท่ีไทยมีความได้เปรียบเชิงแข่งขัน นอกจากเศรษฐกิจไทยจะพึ่งพาต่างประเทศ
ในเชิงอุปสงค์แล้ว ไทยยังต้องพ่ึงพาต่างประเทศในเชิงอุปทานอีกด้วย ไทยจึงจะต้องใช้ประโยชน์จากการ
แลกเปล่ียนองค์ความรู้และความเป็นหุ้นส่วนกับภาคส่วนต่าง ๆ ของต่างประเทศ เพ่ือร่วมกันบรรลุเปูาหมายการ
พัฒนาท่ียงั่ ยืนของโลก
แผนที่นาทางการขบั เคลอ่ื นเป้าหมายการพฒั นาที่ยงั่ ยืนด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
81
การพัฒนาที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากลและพันธกรณีระหว่างประเทศ สังคมโลก
ในปัจจุบันและในอีก 20 ปีข้างหน้าจะมีการเปล่ียนแปลงอย่างรวดเร็ว มีความเช่ือมโยงใกล้ชิด และการแข่งขันท่ีสูง
มากข้ึนเรื่อย ๆ ส่งผลให้การพัฒนาอย่างเป็นเอกเทศจากกฎเกณฑ์และมาตรฐานที่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นสากล
เป็นเร่ืองท่ีเป็นไปได้ยาก อย่างไรก็ดี กระบวนการพัฒนาเศรษฐกิจ โครงสร้าง ทรัพยากรมนุษย์ รวมถึงกฎระเบียบ
และการบังคับใช้ของไทยในปัจจุบันยังขาดความสอดคล้องกับกฎระเบียบระหว่างประเทศ มาตรฐานสากลและ
พันธกรณีระหว่างประเทศของไทยในหลายด้าน ท้ังยังมีอีกหลายประเด็นท่ีส่งผลกระทบอย่างมีนัยสาคัญ
ต่อการพัฒนาความร่วมมือท้ังในด้านการเมือง เศรษฐกิจ และสังคมกับนานาประเทศ จึงมีความจาเป็นเป็นอย่างย่ิง
ทกี่ ระบวนการพัฒนาโครงสร้าง และกฎระเบียบของไทยจะได้รับการพัฒนาและบังคับใช้ให้สอดคล้องกับกฎระเบียบ
ระหว่างประเทศ มาตรฐานสากล และพันธกรณีของไทย และในขณะเดียวกัน ภาคส่วนต่าง ๆ ของไทยก็ควรได้รับ
การพัฒนาองค์ความรู้และขีดความสามารถเพื่อให้สามารถปฏิบัติตามกฎระเบียบ มาตรฐาน และพันธกรณีต่าง ๆ
ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ไม่ก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบตามมาท้ังในระยะสั้นและระยะยาว ทั้งนี้ นอกเหนือจาก
การปฏิบัติตามมาตรฐานสากลแล้ว ไทยยังสามารถมีบทบาทในการร่วมเสนอแนวปฏิบัติที่ดีของไทยเพ่ือร่วมพัฒนา
กฎระเบียบระหว่างประเทศ มาตรฐานสากล และพนั ธกรณีตา่ ง ๆ น้ี ไปพรอ้ มกนั ไดด้ ้วย
การส่งเสริมสถานะและบทบาทของประเทศไทยในประชาคมโลก การส่งเสริมสถานะ
และอานาจแบบนุ่มนวลของไทย สามารถกระทาได้ในสองแนวทางหลัก คือ ผ่านการเผยแพร่วัฒนธรรมและ
เอกลักษณ์ของไทย และนโยบายการต่างประเทศของไทย อย่างไรก็ดี ไทยยังขาดการดาเนินการที่ส่งเสริม
การนาจุดเด่นเหล่าน้มี ายกสถานะและสรา้ งอานาจต่อรองเพื่อรักษาและเพิ่มพูนผลประโยชน์ให้แก่ประเทศและ
ประชาชนไทยในการมีปฏิสัมพันธ์กับประชาคมโลกได้อย่างเป็นระบบ ดังนั้น จึงมีความจาเป็นที่ไทยจะต้อง
ยกระดับการส่งเสริมเอกลกั ษณข์ องไทยใหส้ ามารถนาไปสร้างมูลค่าได้ รวมถึงต้องเน้นการดาเนินนโยบายที่เป็น
การส่งเสริมสถานะของไทยในเวทีโลก พร้อมไปกับการสร้างขีดความสามารถให้ทุกภาคส่วนของไทยสามารถ
รว่ มเสริมสรา้ งสถานะของประเทศไทยได้อย่างมีประสิทธิภาพและเป็นระบบ
การต่างประเทศมีเอกภาพและบูรณาการ การทางานอย่างบูรณาการและเอกภาพ
เป็นกุญแจสาคัญท่ีจะเพิ่มประสิทธิภาพของการทางานด้านต่างประเทศ ทุกประเด็นยุทธศาสตร์จะสามารถบรรลุได้
โดยการดาเนินงานด้านการต่างประเทศท่ีสอดรับกันอย่างเป็นทีมของทุกหน่วยงานท้ังในประเทศและในต่างประเทศ
บนเง่ือนไขเวลาและทรัพยากรของประเทศที่จากัด เช่นเดียวกับการที่ต้องมีการบริหารจัดการกาลังคนที่เหมาะสม
มีการพัฒนาบุคลากรอย่างต่อเนื่อง เพ่ือให้สามารถรองรับการเปล่ียนแปลงต่าง ๆ โดยแผนแม่บทประเด็นการ
ต่างประเทศจะมุ่งส่งเสริมให้ภาคส่วนต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นภาคเอกชน ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม รวมถึง
ประชาชนไทยทว่ั ไป ทัง้ ในประเทศและในต่างประเทศมีสว่ นเก่ียวข้องกับการต่างประเทศมากขึ้น ทั้งในการมีส่วนร่วม
ในการแสดงความคดิ เหน็ และในการรว่ มขับเคล่ือนเพื่อให้การต่างประเทศเปน็ เรื่องท่ีใกล้ตัวสาหรับประชาชนไทย
(10) ประเด็น การปรบั เปลีย่ นคา่ นิยมและวัฒนธรรม
ยุทธศาสตร์ชาติให้ความสาคัญกับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เนื่องจากเป็น
ปัจจัยพ้ืนฐานในการพัฒนาด้านต่าง ๆ ของประเทศในระยะยาว โดยการจะพัฒนาประชากรที่ดีและสมบูรณ์นั้น
นอกจากการยกระดับในด้านสุขภาวะและด้านทักษะการศึกษาแล้ว จะต้องพัฒนาด้านค่านิยมและวัฒนธรรมที่ดี
ของประชาชนทุกกลุ่มวัยควบคู่กันไปด้วย เพ่ือให้บรรลุเปูาหมายของยุทธศาสตร์ชาติ ในการพัฒนาคนในทุกมิติ
และในทุกช่วงวยั ให้เปน็ คนดี เกง่ และมีคุณภาพ
แผนท่ีนาทางการขบั เคลอื่ นเปา้ หมายการพัฒนาท่ีย่ังยืนด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
82
โดยในช่วงท่ีผ่านมาประชากรไทยส่วนใหญ่ยังมีปัญหาด้านคุณธรรม จริยธรรม
และไมต่ ระหนักถึงความสาคญั ของการมีวินัย ความซื่อสัตย์สุจริต และการมีจิตสาธารณะ ดังปรากฏในผลการสารวจ
ด้านคุณธรรมจริยธรรมต่าง ๆ อาทิ การสารวจโดยศูนย์คุณธรรม (องค์กรมหาชน) เม่ือปี 2561 พบว่า ปัญหา
ความซื่อสัตย์สุจริตทุจริตคอรัปชั่น เป็นปัญหาที่มีความรุนแรงมากท่ีสุด (ระดับความรุนแรง 4.13 จากคะแนนเต็ม
5.00) และจาเป็นต้องไดร้ บั การแก้ไขปัญหามากท่ีสุด รองลงมาคือปัญหาจิตสานึกสาธารณะเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตัว
มากกว่าส่วนรวม ซึ่งอาจสะท้อนการเปล่ียนไปของวัฒนธรรมและวิถีชีวิตท่ีมีค่านิยมยึดตนเองเป็นหลักมากกว่า
การคานงึ ถึงสงั คมสว่ นรวม
เป้าหมาย คนไทยมีคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยมท่ีดีงาม และมีความรัก และภูมิใจ
ในความเปน็ ไทย คนไทย นาหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการดารงชีวิต สังคมไทยมีความสุขและ
เปน็ ที่ยอมรับของนานาประเทศมากขน้ึ
ดังน้ัน จึงจาเป็นต้องกาหนดให้มีแผนแม่บทด้านการปรับเปล่ียนค่านิยมและ
วัฒนธรรม เพื่อปลูกฝังค่านิยมและวัฒนธรรมที่พึงประสงค์ของประชาชนไทยในช่วงระยะเวลา 20 ปีข้างหน้า
โดยเฉพาะการมวี ินยั ความซอื่ สัตย์สจุ ริต การมีจติ อาสา จิตสาธารณะ และความตระหนักถึงหน้าที่ต่อประโยชน์
ส่วนรวม รวมทั้งการส่งเสริมให้ประชาชนยึดม่ันสถาบันหลักท่ีเป็นศูนย์รวมจิตใจให้เกิดความรัก ความสามัคคี
ความภาคภูมใิ จในความเป็นไทยทม่ี ีอัตลักษณ์และความโดดเด่นจนเป็นท่ีประจักษ์แก่สายตาชาวโลก ท้ังในด้าน
ความมีน้าใจความเอ้ือเฟื้อเผื่อแผ่ ความมีไมตรีและความเป็นมิตร โดยมุ่งเน้นให้สถาบันทางสังคมร่วมปลูกฝัง
ค่านิยมและวัฒนธรรมที่พึงประสงค์ ซ่ึงบูรณาการร่วมระหว่างภาคีต่าง ๆ อาทิ ครอบครัว ชุมชน ศาสนา การศึกษา
สอื่ ภาคเอกชนและภาคประชาสังคม ในการหล่อหลอมคนไทยให้มีคุณธรรม จริยธรรม ในลักษณะที่เป็น ‘วิถี’
การดาเนินชวี ติ โดยวางรากฐานการพัฒนาคนใหม้ ีความสมบูรณ์ เรมิ่ ต้งั แตก่ ารพัฒนาคนให้มีสุขภาพกายและใจ
ท่ีดี บนพ้ืนฐานของการมีส่วนร่วมของสถาบันสังคมและวัฒนธรรมที่เข้มแข็ง ท้ังครอบครัว ชุมชน ศาสนา
การศกึ ษา สื่อ และภาคเอกชน โดยแผนแมบ่ ทฯ ประกอบด้วย 3 แผนย่อย ดังนี้
การปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม และการเสริมสร้างจิตสาธารณะและ
การเป็นพลเมืองท่ีดี ผ่านการเล้ียงดูในครอบครัว การบูรณาการเร่ืองความซื่อสัตย์ วินัย คุณธรรม จริยธรรม
ในการจัดการเรียนการสอน การสร้างความเข้มแข็งของสถาบันทางศาสนา การปลูกฝังค่านิยมและวัฒนธรรม
โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน การส่งเสริมให้คนไทยมีจิตสาธารณะ จิตอาสาและรับผิดชอบต่อส่วนรวม รวมทั้งการสร้าง
เสรมิ ผู้นาการเปล่ียนแปลงและต้นแบบที่ดที ้ังระดับบุคคลและองค์กร
การสร้างค่านิยมและวัฒนธรรมที่พึงประสงค์จากภาคธุรกิจ โดยการเสริมสร้าง
และพัฒนากลไก เพื่อให้ภาคธุรกิจ ส่งเสริมสนับสนุนและสร้างค่านิยมและวัฒนธรรมที่ดี และการยกระดับ
การบริหารจัดการ รวมถึงมาตรการของภาครัฐเพื่อให้ภาคธุรกิจร่วมรับผิดชอบในการปรับเปล่ียนค่านิยมและ
วัฒนธรรม
การใช้ส่ือและส่ือสารมวลชนในการปลูกฝังค่านิยมและวัฒนธรรมของคนในสังคม
โดยการพัฒนาส่ือสร้างสรรค์ และเสริมสร้างค่านิยมที่ดีให้กับเยาวชน และประชาชนท่ัวไป พัฒนาสื่อเผยแพร่
เพ่ือสร้างเสริมศิลปะและวัฒนธรรม และจัดสรรเวลาและเปิดพ้ืนที่ให้สื่อสร้างสรรค์สาหรับเด็ก เยาวชน และ
ประชาชนในการปลูกจิตสานึกและสร้างเสรมิ ค่านยิ มท่ดี ี
แผนท่ีนาทางการขบั เคลือ่ นเป้าหมายการพฒั นาที่ยง่ั ยนื ด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
83
(11) ประเด็น การพฒั นาศกั ยภาพคนตลอดช่วงชีวิต
ยุทธศาสตร์ชาติได้กาหนดเปูาหมายการขับเคล่ือนการพัฒนาให้ประเทศเจริญก้าวหน้า
ไปในอนาคต ซึ่งทรัพยากรมนุษย์เป็นปัจจัยขับเคลื่อนสาคัญในการยกระดับการพัฒนาประเทศในทุกมิติไปสู่
เปูาหมายการเป็นประเทศที่พัฒนาแล้วที่ขับเคล่ือนโดยภูมิปัญญาและนวัตกรรมในอีก 20 ปีข้างหน้า อีกท้ังการ
เปล่ียนแปลงโครงสร้างประชากรท่ีมีสัดส่วนประชากรวัยแรงงานและวัยเด็กที่ลดลงและประชากรสูงอายุที่เพ่ิมข้ึน
อย่างต่อเน่ือง จะเป็นปัจจัยเส่ียงสาคัญท่ีจะทาให้การพัฒนาประเทศในมิติต่าง ๆ มีความท้าทายเพิ่มมากขึ้น
ทั้งในส่วนของเสถียรภาพทางการเงินของประเทศในการจัดสวัสดิการเพื่อดูแลผู้สูงอายุท่ีเพิ่มสูงขึ้น การลงทุนและ
การออม การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศ ความม่ันคงทางสังคม การบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ
อย่างยั่งยนื ซ่ึงจะเปน็ ประเด็นท้าทายต่อการขับเคลื่อนประเทศไปสู่การเป็นประเทศพฒั นาแลว้
โดยปัจจุบัน โครงสร้างประชากรไทยกาลังเปลี่ยนแปลงเข้าสู่สังคมสูงวัย และจะ
เปลยี่ นแปลงอยา่ งสมบรู ณใ์ นช่วงปี 2564 ซึ่งทาให้ประชากรวัยแรงงานจะมีจานวนสูงสุดและเร่ิมลดลงอย่างต่อเน่ือง
ส่งผลกระทบต่อศักยภาพการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศในระยะยาว นอกจากน้ี อัตราการเจริญพันธ์ุรวม
ของประชากรไทยในปี 2561 อยู่ท่ี 1.58 ซ่ึงต่ากว่าระดับทดแทน นอกจากน้ี กลุ่มวัยต่าง ๆ ยังคงมีปัญหา
และความท้าทายในแต่ละกลุ่ม อาทิ โภชนาการในกลุ่มเด็กปฐมวัย ความสามารถทางเชาว์ปัญญา และความฉลาด
ทางอารมณ์ของกลุ่มวัยรุ่น ผลิตภาพแรงงานต่าในกลุ่มวยั แรงงาน และปัญหาสขุ ภาพของกลุ่มผู้สงู อายุ เปน็ ต้น
เป้าหมาย คนไทยทุกช่วงวัยมีคุณภาพเพิ่มข้ึน ได้รับการพัฒนาอย่างสมดุล
ทั้งด้านร่างกาย สติปัญญา และคุณธรรมจริยธรรม เป็นผู้ท่ีมีความรู้และทักษะในศตวรรษท่ี 21 รักการเรียนรู้
อยา่ งตอ่ เน่อื งตลอดชีวติ
ดังนั้น จึงจาเป็นต้องมีการวางรากฐานการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของประเทศ
อย่างเป็นระบบ โดยจาเป็นต้องมุ่งเน้นการสร้างสภาพแวดล้อมท่ีเอื้อต่อการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพ
มนษุ ย์ สรา้ งความอยู่ดีมีสุขของครอบครัวไทยซึ่งเป็นหน่วยท่ีย่อยที่สุดเพื่อให้สามารถเป็นพลังในการขับเคลื่อน
ช่วยเหลือสังคม พัฒนาและยกระดับคนในทุกมิติและในทุกช่วงวัยให้เป็นทรัพยากรมนุษย์ท่ีดี เก่ง และ
มีคุณภาพพร้อมขับเคล่ือนการพัฒนาประเทศไปข้างหน้าได้อย่างเต็มศักยภาพ ซ่ึง “คนไทยในอนาคตจะต้องมี
ความพร้อมทั้งกาย ใจ สติปัญญา มีพัฒนาการท่ีดีรอบด้านและมีสุขภาวะที่ดีในทุกช่วงวัย มีจิตสาธารณะ
รับผิดชอบต่อสังคมและผู้อ่ืน มัธยัสถ์ อดออม โอบอ้อมอารี มีวินัย รักษาศีลธรรม และเป็นพลเมืองดีของชาติ
มีหลักคิดที่ถูกต้องมีทักษะท่ีจาเป็นในโลกอนาคต สามารถใช้ภาษาไทยได้ดี มีทักษะส่ือสารภาษาอังกฤษและ
ภาษาท่ี 3 รวมทั้งอนุรักษ์ภาษาท้องถิ่น มีนิสัยรักการเรียนรู้และการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต
สู่การเป็นคนไทยท่ีมีทักษะสูงเป็นนักพัฒนาเทคโนโลยีระดับสูงและนวัตกร นักคิด ผู้ประกอบการ เกษตรกร
ยุคใหม่และอ่ืน ๆ โดยมีสัมมาชีพตามความถนัดของตนเอง” แผนแม่บทประเด็น การพัฒนาศักยภาพคน
ตลอดช่วงชีวิต ได้กาหนดแผนย่อยไว้ 5แผนย่อย เพื่อพัฒนาและยกระดับทรัพยากรมนุษย์ในทุกมิติและ
ในทุกชว่ งวัยให้เตม็ ศักยภาพและเหมาะสม ดงั นี้
แผนทีน่ าทางการขับเคลือ่ นเป้าหมายการพฒั นาท่ียั่งยนื ด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
84
การสร้างสภาพแวดล้อมท่ีเอื้อต่อการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพมนุษ ย์
พัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของประเทศ โดยจาเป็นต้องมุ่งเน้นการพัฒนาและยกระดับคนในทุกมิติและในทุกช่วง
วัยให้เป็นทรัพยากรมนุษย์ที่ดี เก่ง และมีคุณภาพพร้อมขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศไปข้างหน้าได้อย่างเต็ม
ศักยภาพ ซ่ึงจาเป็นต้องมีการเสริมสร้างสภาพแวดล้อมที่เอ้ือต่อการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากร
มนุษย์อย่างเป็นระบบต้ังแต่ระดับครอบครัว ชุมชน สังคม และการมีระบบและกลไกรองรับการพัฒนา
ทรัพยากรมนษุ ยท์ ีม่ ีประสิทธิภาพ
การพัฒนาเด็กต้ังแตช่ ว่ งการตั้งครรภ์จนถึงปฐมวัย โดยจัดให้มีการเตรียมความพร้อม
ให้แก่พ่อแม่ก่อนการตั้งครรภ์ พร้อมท้ังส่งเสริมอนามัยแม่และเด็กตั้งแต่เร่ิมตั้งครรภ์ ส่งเสริมและสนับสนุน
ให้โรงพยาบาลทุกระดับดาเนินงานตามมาตรฐานงานอนามัยแม่และเด็กสู่มาตรฐานโรงพยาบาลและบริการ
สุขภาพ ส่งเสริมและสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และสารอาหารท่ีจาเป็นต่อสมองเด็ก การกระตุ้น
พัฒนาการสมองและการพฒั นาเด็กปฐมวยั ใหม้ ีพฒั นาการที่สมวยั ทกุ ด้าน
การพัฒนาช่วงวัยเรียน/วัยรุ่น จัดให้มีการพัฒนาทักษะความสามารถที่สอดรับ
กับทักษะในศตวรรษท่ี 21 โดยเฉพาะทักษะด้านการคิดวิเคราะห์ สังเคราะห์ ความสามารถในการแก้ปัญหา
ท่ีซับซ้อน ความคิดสร้างสรรค์ การทางานร่วมกับผู้อ่ืน จัดให้มีการพัฒนาทักษะด้านภาษา ศิลปะ ทักษะด้านดิจิทัล
และความสามารถในการใช้เทคโนโลยีท่ีสอดคล้องกับความสามารถ ความถนัดและความสนใจ จัดให้มีการ
พัฒนาทักษะในการวางแผนชีวิตและวางแผนการเงิน ตลอดจนทักษะการเรียนรู้ที่เชื่อมต่อกับโลกการทางาน
จัดให้มีการเรียนรู้ทักษะอาชีพที่สอดคล้องกับความต้องการของประเทศ และทักษะชีวิตที่สามารถอยู่ร่วมและ
ทางานภายใต้สังคมที่เป็นพหุวัฒนธรรม ส่งเสริมและสนับสนุนระบบบริการสุขภาพและอนามัยท่ีเช่ือมต่อกัน
ระหว่างระบบสาธารณสุขกับโรงเรียนหรือสถานศึกษา เพื่อเสริมสร้างศักยภาพด้านความฉลาดทางเชาวน์
ปัญญาและความฉลาดทางอารมณ์ของกลุ่มวัยเรียน/วัยรุ่น รวมท้ังสร้างความอยากรู้อยากเห็นและสร้าง
แรงจูงใจใฝุสมั ฤทธิ์
การพัฒนาและยกระดับศักยภาพวัยแรงงาน ด้วยการยกระดับศักยภาพทักษะ
และสมรรถนะของคนในช่วงวัยทางานให้สอดคล้องกับความสามารถเฉพาะบุคคลและความต้อ งการของ
ตลาดแรงงาน เพื่อสรา้ งความเข้มแข็งของเศรษฐกิจและผลิตภาพเพ่ิมข้ึนให้กับประเทศ เสริมสร้างความอยากรู้
และยกระดับตนเอง สร้างวัฒนธรรมการทางานท่ีพึงประสงค์ และความรู้ความเข้าใจและทักษะทางการเงิน
เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงและหลักประกันของตนเองและครอบครัว ส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาความรู้
แรงงานฝมี ือใหเ้ ป็นผ้ปู ระกอบการใหม่ และสามารถพัฒนาต่อยอดความร้ใู นการสร้างสรรคง์ านใหม่ ๆ และสร้าง
เสรมิ คุณภาพชวี ิตทด่ี ใี หก้ บั วัยทางานผ่านระบบการคมุ้ ครองทางสงั คมและการสง่ เสริมการออม
การส่งเสริมศักยภาพวัยผู้สูงอายุ โดยส่งเสริมการมีงานทาของผู้สูงอายุให้พึ่งพา
ตนเองไดท้ างเศรษฐกจิ และร่วมเป็นพลังสาคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ ชุมชนและประเทศ ส่งเสริมและพัฒนา
ระบบการออมเพ่ือสร้างหลักประกันความมั่นคงในชีวิตหลังเกษียณ และหลักประกันทางสังคมที่สอดคล้องกับ
ความจาเปน็ พืน้ ฐานในการดารงชีวิต และส่งเสริมสนับสนุนระบบการส่งเสริมสุขภาพดูแลผู้สูงอายุ พร้อมทั้งจัด
สภาพแวดล้อมใหเ้ ป็นมิตรกบั ผสู้ งู อายุ
แผนทน่ี าทางการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาทยี่ ัง่ ยืนด้านการศึกษา (SDG4 Roadmap)
85
(12) ประเดน็ การพัฒนาการเรยี นรู้
ยุทธศาสตร์ชาติให้ความสาคัญกับการพัฒนาศักยภาพและคุณภาพของประชากรไทย
ทุกช่วงวัย ให้เปน็ คนดี เกง่ และมคี ณุ ภาพ ซ่ึงการพัฒนาทรัพยากรมนุษยไ์ ดใ้ หค้ วามสาคัญกับการพฒั นาทัง้ สอดคล้อง
กับศักยภาพ ความสนใจ ความถนัด และการตระหนักถึงพหุปัญญาของมนุษย์ที่หลากหลาย อาทิ ภาษา ตรรกะ
และคณิตศาสตร์ ด้านทัศนะและมิติดนตรี กีฬาและการเคลื่อนไหวของร่างกาย การจัดการตนเอง มนุษยสัมพันธ์
รวมถึงผู้มีความสามารถอันโดดเด่นด้านใดด้านหนึ่งหรือหลายด้าน ซึ่งจาเป็นต้องมีการพัฒนาระบบและปัจจัย
ส่งเสริมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องไปพร้อมกัน ท้ังในส่วนของระบบการเรียนการสอน และการพัฒนาทักษะฝีมือ รวมท้ัง
การให้ความสาคัญกับการส่งเสริมเทคโนโลยีและนวัตกรรม เพื่อให้ประเทศไทยสามารถยกระดับเป็นเจ้าของ
เทคโนโลยีและนวัตกรรมก้าวทันโลก ซ่ึงการศึกษาและการเรียนรู้เป็นเคร่ืองมือสาคัญในการพัฒนาศักยภาพของคน
ให้มที กั ษะความรู้ ทักษะอาชีพบนฐานพหปุ ัญญา มีสมรรถนะที่มีคุณภาพสูง รเู้ ท่าทนั การเปล่ียนแปลง
โดยในช่วงที่ผ่านมา แม้ว่าคนไทยได้รับโอกาสทางการศึกษาสูงข้ึน โดยมีจานวน
ปีการศึกษาเฉล่ียของประชากรวัยแรงงานอายุ 15-59 ปี เพิ่มขึ้นอย่างต่อเน่ืองจาก 8.8 ปี ในปี 2551 เป็น 9.4 ปี
ในปี 2559 แต่ในภาพรวมคุณภาพการศึกษาและการเรียนรู้ของคนไทยยังอยู่ในระดับค่อนข้างต่า แต่เม่ือ
พิจารณาคะแนนผลสัมฤทธ์ทิ างการเรียนของนักเรยี นข้ันพื้นฐาน ในปี 2560 พบว่า มีค่าเฉล่ียต่ากว่าร้อยละ 50
และผลคะแนนสอบ PISA ที่อยู่ในระดับต่ากว่าอีกหลายประเทศท่ีมีระดับการพัฒนาใกล้เคียงกัน เนื่องจาก
ขอ้ จากดั ทส่ี าคญั ของการศกึ ษาไทย ทง้ั ปัญหาเรอ่ื งหลกั สตู รและระบบการเรียนการสอนท่ีเน้นการท่องจา ทาให้
ขาดความคิดสร้างสรรค์ ปัจจัยสนับสนุนการจัดการเรียนการสอนและครูท่ีมีคุณภาพยังกระจายไม่ทั่วถึง
โดยเฉพาะในพ้ืนท่ีห่างไกล ขณะที่ในระดับอาชีวศึกษายังมีเด็กที่สนใจเรียนต่อสายอาชีพในสัดส่วนท่ีน้อย
ส่วนระดับอุดมศึกษาพบว่ามีการเปิดหลักสูตรโดยไม่คานึงถึงความต้องการของตลาดงาน บัณฑิตท่ีจบออกมา
บางสว่ นยังมีปญั หาคณุ ภาพ
เปา้ หมาย
1. คนไทยมีการศึกษาที่มีคุณภาพตามมาตรฐานสากล มีทักษะท่ีจาเป็นของโลก
ศตวรรษที่ 21 สามารถในการแก้ปัญหา ปรับตัว ส่ือสาร และทางานร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีประสิทธิผล มีนิสัย
ใฝเุ รยี นรู้อยา่ งตอ่ เน่ืองตลอดชีวติ
2. คนไทยได้รับการพัฒนาเต็มตามศักยภาพตามความถนัดและความสามารถ
ของพหุปญั ญา
ดังนั้น แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ประเด็นการพัฒนาการเรียนรู้ ได้กาหนด
ประเด็นยุทธศาสตร์ ท่ีเน้นท้ังการแก้ไขปัญหาในปัจจุบัน และการเสริมสร้างและยกระดับการพัฒนาการศึกษา
และการเรียนรู้ท้ังการศึกษาในระบบ นอกระบบ และการเรียนรู้ตลอดชีวิต โดยการพัฒนาระบบการเรียนรู้
ที่ตอบสนองต่อการเปล่ียนแปลงในศตวรรษท่ี 21 มีการออกแบบระบบการเรียนรู้ใหม่ การเปลี่ยนบทบาทครู
การเพิ่มประสิทธิภาพระบบบริหารจัดการศึกษา และการพัฒนาระบบการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพ่ือพัฒนาผู้เรียน
ให้สามารถกากับการเรียนรู้ท่ีเหมาะสมกับตนเองได้อย่างต่อเน่ืองแม้จะออกจากระบบการศึกษาแล้ว ควบคู่กับ
การส่งเสริมการพัฒนาคนไทยตามพหุปัญญาให้เต็มตามศักยภาพ รวมถึงการสร้างเสริมศักยภาพ ผู้มีความสามารถ
พเิ ศษใหส้ ามารถต่อยอดการประกอบอาชีพได้อย่างมั่นคง โดยประกอบด้วย 2 แผนย่อย ดังน้ี
แผนที่นาทางการขบั เคลื่อนเปา้ หมายการพัฒนาที่ยงั่ ยนื ดา้ นการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
86
การปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้ท่ีตอบสนองต่อการเปล่ียนแปลงในศตวรรษที่ 21
ด้วยการปรบั เปลีย่ นระบบการเรยี นรู้สาหรับศตวรรษที่ 21 โดยพัฒนากระบวนการเรียนรู้ในทุกระดับชั้น ตั้งแต่
ปฐมวัยจนถึงอุดมศึกษา ท่ีใช้ฐานความรู้และระบบคิดในลักษณะสหวิทยาการ พัฒนากระบวนการเรียนรู้ของ
ผู้เรียนทุกระดับการศึกษา รวมถึงจัดกิจกรรมเสริมทักษะเพ่ือพัฒนาทักษะสาหรับศตวรรษท่ี 21 พัฒนาระบบ
การเรียนรู้เชิงบูรณาการท่ีเน้นการลงมือปฏิบัติ มีการสะท้อนความคิด/ทบทวนไตร่ตรอง พัฒนาระบบการ
เรียนรู้ที่ให้ผู้เรียนสามารถกากับการเรียนรู้ของตนได้ เพ่ือให้สามารถนาองค์ความรู้ไปใช้สร้างรายได้ รวมถึง
มีทักษะด้านวิชาชีพและทักษะชีวิต เปล่ียนโฉมบทบาท “ครู” ให้เป็นครูยุคใหม่ โดยวางแผนการผลิต พัฒนา
และปรบั บทบาท “ครู คณาจารย์ยุคใหม”่ ให้เป็น “ผอู้ านวยการการเรียนรู้” ปรับระบบการผลิตและพัฒนาครู
ต้ังแต่การดึงดูด คัดสรร ผู้มีความสามารถสูงให้เข้ามาเป็นครู ส่งเสริมสนับสนุนระบบการพัฒนาศักยภาพและ
สมรรถนะครูอย่างต่อเน่ืองครอบคลุมท้ังเงินเดือน สายอาชีพและระบบสนับสนุนอื่น ๆ การเพิ่มประสิทธิภาพ
ระบบบรหิ ารจัดการศึกษาในทุกระดับ ทุกประเภท โดยปฏริ ูปโครงสร้างองค์กรด้านการศึกษาให้มีประสิทธิภาพ
จัดใหม้ ีมาตรฐานขั้นต่าของโรงเรยี นในทกุ ระดับ เพื่อผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนท่ีสูงข้ึน ปรับปรุงโครงสร้างการจัด
การศึกษาให้มีประสิทธิภาพและเพ่ิมคุณภาพการศึกษา ส่งเสริมการมีส่วนร่วมจากภาคเอกชนในการจัด
การศึกษา พัฒนาระบบประกันคุณภาพการศึกษา โดยแยกการประกันคุณภาพการศึกษาออกจากการประเมิน
คณุ ภาพและการรับรองคุณภาพและการกากับดูแลคุณภาพการศึกษา ปฏิรูประบบการสอบท่ีนาไปสู่การวัดผล
ในเชิงทักษะที่จาเป็นสาหรับศตวรรษท่ี 21 มากกว่าการวัดระดับความรู้ รวมทั้งส่งเสริมการวิจัยและใช้เทคโนโลยี
ในการสร้างและจัดการความรู้ การเรียนการสอน และการจัดการศึกษาเพ่ือพัฒนาทักษะอาชีพที่สอดคล้องกับ
บริบทพ้ืนท่ี การพัฒนาระบบการเรียนรู้ตลอดชีวิต โดยจัดให้มีระบบการศึกษาและระบบฝึกอบรมบนฐาน
สมรรถนะท่ีมีคุณภาพสูงและยืดหยุ่น มีมาตรการจูงใจและส่งเสริมสนับสนุนให้คนเข้าสู่ใฝุเรียนรู้ พัฒนาตนเอง
รวมถึงการยกระดบั ทักษะวชิ าชีพ พัฒนาระบบการเรยี นร้ชู มุ ชนให้เข้าถึงได้ทุกที่ ทุกเวลา โดยความร่วมมือจาก
ภาครัฐ ภาคเอกชนและภาคประชาสังคม พัฒนาระบบเครือข่ายเทคโนโลยีดิจิทัลและดิจิทัลแฟลตฟอร์ม
เพ่ือการศึกษาในทุกระดับทุกประเภทการศึกษาอย่างท่ัวถึงและมีประสิทธิภาพ พัฒนาโปรแกรมประยุกต์หรือ
สื่อการเรยี นรดู้ ิจิทัลท่มี คี ณุ ภาพท่นี ักเรียน นักศึกษาและประชาชนสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์ในการเรียนรู้
และพัฒนาตนเองผ่านเทคโนโลยีสมัยใหม่ได้ รวมถึงการสร้างระบบการศึกษาเพื่อเป็นเลิศทางวิชาการระดับ
นานาชาติ โดยสง่ เสริมและพัฒนาศกั ยภาพสถาบันการศกึ ษาที่มีความเช่ยี วชาญและมคี วามโดดเด่นเฉพาะสาขา
สู่ระดับนานาชาติ สร้างเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการและแลกเปล่ียนนักเรียน นักศึกษาและบุคลากร
ในระดบั นานาชาติ รวมถงึ การพฒั นาศูนยว์ ิจยั เฉพาะทางศูนย์ฝึกอบรมและทดสอบในระดับภูมิภาค จัดให้มีการ
เรียนรู้ประวัติศาสตร์ชาติไทยและประวัติศาสตร์ท้องถิ่นจัดให้มีการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ประเพณี วัฒนธรรม
ของไทยและพฒั นาการของประเทศเพื่อนบ้านในระบบการศึกษา และสาหรับประชาชน ส่งเสริมสนับสนุนการ
แลกเปลย่ี นเรยี นร้ขู องเดก็ เยาวชนและนกั เรยี นกบั ประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคเอเชยี อาคเนย์
แผนทน่ี าทางการขบั เคล่อื นเป้าหมายการพฒั นาท่ียัง่ ยืนด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
87
การตระหนักถึงพหุปัญญาของมนุษย์ที่หลากหลาย ด้วยการพัฒนาและส่งเสริม
พหุปัญญา ผ่านครอบครัว ระบบสถานศึกษา สภาพแวดล้อม รวมทั้งส่ือ โดยพัฒนาระบบบริหารจัดการ กลไก
การคัดกรองและการส่งต่อเพื่อส่งเสริมการพัฒนาคนไทยตามพหุปัญญาให้เต็มตามศักยภาพ ส่งเสริมสนับสนุน
ครอบครัว ในการเสริมสร้างความสามารถพิเศษตามความถนัดและศักยภาพ ท้ังด้านกีฬา ภาษาและวรรณกรรม
สุนทรียศิลป์ ส่งเสริมสนับสนุนระบบสถานศึกษาและสภาพแวดล้อม ที่เอื้อต่อการสร้างและพัฒนาเด็กและเยาวชน
ท่ีมีความสามารถพิเศษบนฐานพหุปัญญา ส่งเสริมสนับสนุนมาตรการจูงใจแก่ภาคเอกชน และสื่อ ในการมีส่วนร่วม
และผลักดันให้ผู้มีความสามารถพิเศษ มีบทบาทเด่นในระดับนานาชาติ การสร้างเส้นทางอาชีพ สภาพแวดล้อม
การทางาน และระบบสนับสนุนที่เหมาะสมสาหรับผู้มีความสามารถพิเศษ โดยจัดให้มีโครงสร้างพ้ืนฐาน และระบบ
สนับสนุนเพ่ือผู้มีความสามารถพิเศษได้สร้างความเข้มแข็งและต่อยอดได้ จัดให้มีกลไกการทางานในลักษณะ
การรวมตัวของกลุ่มผู้มีความสามารถพิเศษในหลากสาขาวิชา เพื่อรวมนักวิจัยและ นักเทคโนโลยีช้ันแนวหน้า
เพื่อพัฒนาต่อยอดงานวิจัยเพ่ือตอบโจทย์การพัฒนาประเทศ และสร้างความร่วมมือและเชื่อมต่อสถาบันวิจัยช้ันนา
ทว่ั โลก เพอื่ สร้างความเข้มแขง็ ให้นักวิจยั ความสามารถสูงของไทยใหม้ ีศักยภาพสูงย่ิงขึ้น
2.3 แผนปฏริ ูปประเทศดา้ นการศึกษา (ฉบบั ปรับปรงุ )
การปฏิรูปการศึกษา มุ่งเน้นการยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษา ลดความเหล่ือมล้า
ทางการศึกษาและปฏิรูประบบการศึกษาให้มีประสิทธิภาพ สามารถรองรับความหลากหลายของการจัด
การศึกษาและตอบโจทย์การพัฒนาของโลกอนาคต โดยมีเปูาหมายเพื่อให้ผู้เรียนทุกกลุ่มวัยได้รับการศึกษา
ท่มี คี ณุ ภาพตามมาตรฐาน มีทักษะท่ีจาเป็นของโลกอนาคต สามารถแก้ปัญหา ปรับตัว สื่อสาร และทางาน
ร่วมกับผู้อ่ืนได้อย่างมีประสิทธิผล มีวินัย มีนิสัยใฝ่เรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต และเป็นพลเมืองท่ีรู้สิทธิ
และหน้าท่ี มีความรบั ผิดชอบ มจี ติ สาธารณะ มคี วามรักและความภาคภมู ใิ จในความเป็นไทย โดยมีขอบเขต
ครอบคลุมท้ังการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางการศึกษาต้ังแต่ระดับปฐมวัยไปจนถึงระดับการศึกษา
ขั้นพื้นฐาน ลดความเหลื่อมล้าทางการศึกษา การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนสู่การเรียนรู้ฐานสมรรถนะ
เพอื่ ตอบสนองการเปลยี่ นแปลงในศตวรรษท่ี 21 การปฏิรูปกลไกและระบบการผลิตและพัฒนาครูและบุคลากร
ทางการศึกษาให้มีคุณภาพมาตรฐาน จัดการศึกษาในระดับอาชีวศึกษาโดยใช้ระบบทวิภาคีหรือระบบอื่น ๆ
ท่ีเน้นการฝึกปฏิบัติอย่างเต็มรูปแบบ เพื่อนาไปสู่การจ้างงานและการสร้างงาน และการปฏิรูปบทบาทการวิจัย
และระบบธรรมาภิบาลของสถาบันอุดมศึกษาเพ่ือสนับสนุนการพัฒนาประเทศไทยออกจากกับดักรายได้ปานกลาง
อย่างย่ังยืน นาไปสู่การยกระดับคุณภาพการศึกษาและการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ
โดยมีกลไกสนับสนุนการขับเคล่ือนที่สาคัญ ได้แก่ การเร่งผลักดันร่างพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ….
ให้มีผลบังคับใช้ การสร้างความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายทางสังคมและส่ือ ในการสร้างความรู้ ความเข้าใจ
และมสี ่วนรว่ มในการขับเคล่ือนการปฏริ ูป และความเปน็ เจ้าของรว่ มในเปาู หมายและความสาเรจ็ ของการปฏิรูป
ของประชาชน การกระจายอานาจสู่สถานศึกษา และการทดลองนาร่องกิจกรรมปฏิรูปท่ีเกี่ยวข้องกับภารกิจ
การจัดการศึกษาของสถานศึกษาให้สอดคล้องต่อบริบทพื้นที่อย่างย่ังยืน การบริหารจัดการข้อมูลสารสนเทศ
เพอ่ื การศึกษา (Big Data for Education) ให้สามารถนามาใช้ประโยชน์ในการบริหารจัดการศึกษา ติดตาม
เฝาู ระวงั เด็กไม่ใหอ้ อกจากระบบการศึกษา เพ่ือให้การช่วยเหลือได้อย่างทันท่วงที รวมถึงการติดตามผลสัมฤทธ์ิ
ของผเู้ รียนรายบคุ คลให้ไดร้ บั การพฒั นาอย่างเต็มตามศักยภาพและความสนใจของผู้เรียน การเปล่ียนโลกทัศน์
แผนที่นาทางการขับเคล่ือนเป้าหมายการพัฒนาที่ยงั่ ยนื ด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
88
ทางการศกึ ษาของสาธารณชนในการสอ่ื สาร ปลูกฝัง พัฒนาวิธีคิด ปรับเปลี่ยนค่านิยม ทัศนคติ ความคาดหวัง
ต่อระบบการศึกษาท่ีมุ่งเน้นไปสู่การพัฒนาระบบการศึกษาอิงฐานสมรรถนะ ท่ีมุ่งให้ครูและนักเรียนมีความสุข
กับการเรียนรู้และพัฒนาความเป็นมนุษย์ท่ีสมบูรณ์ การกาหนดหน่วยงานเจ้าภาพหลักในการติดตาม
รวบรวมผลการดาเนินงานจากเจ้าภาพหลักในแต่ละกิจกรรม และรายงานผลการดาเนินงานตามแผนปฏิรูป
ประเทศดา้ นการศกึ ษาต่อคณะกรรมการปฏริ ูปประเทศด้านการศึกษา
ท้ังน้ี กิจกรรมปฏิรูปตามแผนการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษาดังกล่าว ได้คานึงถึง
เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 54 ที่บัญญัติให้มีการดาเนินการ
ใหเ้ ดก็ ทกุ คนได้รบั การศกึ ษาเปน็ เวลา 12 ปี ต้ังแต่กอ่ นวัยเรียนจนถึงการศึกษาภาคบังคับอย่างมีคุณภาพโดยไม่
เก็บค่าใช้จ่าย รวมท้ังสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินและเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา
และมาตรา 258 จ (4) ที่ครอบคลุมทั้งการพัฒนาเด็กเล็ก การสร้างโอกาสทางการศึกษา การปรับปรุงการจัด
การเรียนการสอน และการพฒั นาครู และสอดคลอ้ งกบั ยทุ ธศาสตร์ชาตดิ ้านการพัฒนาและเสริมสร้างทรัพยากร
มนุษย์ที่เน้นการปฏิรูปการเรียนรู้ที่ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 การพัฒนาและส่งเสริม
พหุปัญญาที่หลากหลาย การพัฒนาศักยภาพคนทุกช่วงวัย และการสร้างสภาพแวดล้อมท่ีเอ้ือต่อการพัฒนา
และยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคมท่ีให้ความสาคัญกับการลดความเหล่ือม
ล้า สร้างความเป็นธรรมในทุกมิติ การสร้างโอกาสในการเข้าถึงบริการทางการศึกษา การพัฒนาทักษะอาชีพ
การรองรับสังคมสูงวัยอย่างมีคุณภาพ รวมถึงได้คานึงถึงประเด็นปัญหาด้านการศึกษาของประเทศท้ังด้าน
คุณภาพการศึกษา ความเหลื่อมล้าทางการศึกษา ปัญหาของระบบการศึกษาที่เป็นอุปสรรคต่อการสร้าง
ขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ รวมถึงการบริหารและการจัดการศึกษา นอกจากนี้ ยังได้คานึงถึง
สถานการณ์และบริบทการเปลี่ยนแปลงท่ีส่งผลต่อการจัดการศึกษาท่ีสาคัญ อาทิ สถานการณ์ความก้าวหน้า
ของเทคโนโลยีสารสนเทศที่ช่วยให้มีการสื่อสารไร้พรมแดนและสามารถเข้าถึ งแหล่งข้อมูลและแหล่งความรู้
ได้สะดวกทุกที่ทุกเวลา และบริบทการเปล่ียนแปลงของโลกยุคใหม่ท่ีส่งผลต่อวิถีชีวิตของประชากรทั่วโลก
ในทุกกลุ่มทุกวัย ที่จะต้องเผชิญความท้าทายกับวิถีชีวิตใหม่ เพื่อให้การศึกษาของประเทศสามารถรองรับ
ความหลากหลายของการจดั การศึกษาและตอบโจทยก์ ารพฒั นาของโลกอนาคต
เป้าหมาย กิจกรรมปฏิรปู ประเทศดา้ นการศกึ ษาและกลไกการขบั เคล่อื น
กจิ กรรมปฏริ ูปประเทศทีส่ ่งผลใหเ้ กดิ การเปลีย่ นแปลงต่อประชาชนอยา่ งมีนัยสาคญั
แผนท่นี าทางการขับเคลอื่ นเปา้ หมายการพัฒนาทย่ี ั่งยืนด้านการศกึ ษา (SDG4 Roadmap)
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
รวมรูปเล่มแผนที่นำทาง SDG4 Roadmap ลำพูน
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search