1. KM การพัฒนาอาสาสมัคร สู่การพัฒนาสังคม-อพม.-พร้อม QR Code

KM : การพฒั นาอาสาสมคั รสูก่ ารพัฒนาสังคม ๔๕

/

โดยมกี ารรับสมัครอาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมน่ั คงของมนุษย์ (อพม.) เพิ่มเติม
โดยเป็นผู้มีสัญชาติไทย มีอายุตั้งแต่ 18 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป มีชื่อในทะเบียนบ้านและอาศัยอยู่ใน
จังหวัดเชียงใหม่ ไม่น้อยกว่า 6 เดือน มีความรู้ในขั้นสามารถอ่านออก เขียนได้ เป็นบุคคล
ที่สมัครใจเพื่อช่วยเหลือการดำเนินงานตามภารกิจของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความ
มั่นคงของมนุษย์ด้วยความเต็มใจ มีความซื่อสัตย์สุจริต มีคุณธรรม และมีความประพฤติดี
ไม่เป็นโรคติดตอ่ ร้ายแรง เป็นผู้มีความจงรักภักดีต่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ เป็นผู้มีเวลาให้กับ
การทำงานในบทบาทอาสาสมัครพฒั นาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ โดยมีภารกจิ หลัก คือ

1. ชี้เป้า สำรวจ และแจ้งข้อมูลกลุ่มเป้าหมาย/กลุ่มเสี่ยง ทำแผนที่ชุมชน ระบุพิกัด
กล่มุ เป้าหมาย กลุม่ เส่ียง แหลง่ บริการในการให้ความชว่ ยเหลือ

2. เฝ้าระวัง เฝ้าระวังปัญหาทางสังคม ภัยคุกคาม เหตุการณ์ การแจ้งข้อมูลข่าวสาร/
เตอื นภัย

3. สร้างการมีส่วนร่วม ประสานความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายในพื้นที่ชุมชน ในการ
ให้คำปรกึ ษา แนะนำและแก้ไขปญั หาทางสังคม

4. จัดสวัสดิการชุมชน ผลักดันให้เกิดการจัดสวัสดิการชุมชนในรูปแบบกองทุน
สวัสดิการชมุ ชน หรอื การดำเนนิ การในลกั ษณะอ่ืน ๆ หรอื สง่ เสรมิ การเขา้ ถึงสิทธขิ องประชาชน
และการเขา้ ร่วมกจิ กรรมตา่ ง ๆ

5. รว่ มพัฒนาสงั คม รว่ มกบั หน่วยงาน องคก์ รภาคเี ครือข่ายในการขบั เคลือ่ นกิจกรรม
ด้านการพัฒนาสังคมและความมน่ั คงของมนษุ ย์ ตามนโยบาย/บรบิ ทชมุ ชน

อพม.จะเป็นพลังของสังคม ในการช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ชุมชน ได้แก่ เด็ก
เยาวชน สตรี คนพิการ ผู้สูงอายุ คนไร้ที่พึ่ง และคนขอทาน ด้วยกระบวนการค้นหา
กลุ่มเป้าหมาย คัดกรอง และช่วยเหลือเบื้องต้น “อพม จิตอาสา รู้คุณค่า แทนคุณแผ่นดิน”
ผ่านการขอเชิญชวนผู้ที่มีจิตบริการ จิตอาสาในการช่วยเหลือสังคม สมัครเป็น อพม. โดยการ
สมัครออนไลน์/ทาง QR code / ใบสมัคร อพม. ที่สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคง
ของมนุษยจ์ ังหวัด

นอกจากน้ีจังหวัดเชียงใหม่ ยังประสานการดำเนินงานร่วมกับทีมงานหน่วยงาน
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ หรือ ทีม One Home พม จังหวัด
เชียงใหม่ ได้มีการขับเคลื่อนการดำเนินงานในการรับสมัครอาสาสมัครพัฒนาสังคมและความ
มั่นคงของมนุษย์ (อพม.) โดยได้มีการประชุมชี้แจงการดำเนินงาน ในทีม One Home พม.
จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อประสานการดำเนนิ งานร่วมกนั โดยเริ่มจากจดั เตรียมขอ้ มูล Infographic
Power Point รวมถงึ คลิปวีดีโอประชาสมั พันธโ์ ครงการ เพอื่ ใหห้ นว่ ยงานนำไปขบั เคลื่อนใน

KM : การพัฒนาอาสาสมคั รสูก่ ารพฒั นาสังคม ๔๖

พ้นื ทอ่ี ำเภอทีร่ บั ผิดชอบ จำนวน ๒๕ อำเภอ ๒๐๔ ตำบล ๒,๐๖๖ หมู่บ้าน โดยมเี ปา้ หมาย/ให้มี
ผู้สมัครเป็น อพม. อย่างน้อย หมู่บ้านละ ๕ คน เป้าหมายจังหวัดเชียงใหม่ จำนวน ๑๐,๖๘๐ คน
โดยเน้นการประชาสัมพันธ์ในระดับอำเภอผ่านกลไกนายอำเภอทุกอำเภอและที่ประชุมกำนัน/
ผู้ใหญ่บ้าน เพื่อชี้แจง ประชาสัมพันธ์ และเสริมสร้างการมีส่วนร่วม ในพื้นที่ และเข้าสู่
การประชุม อบรม เสริมสร้างความรู้ เพอื่ ให้ผสู้ นใจสมัครเปน็ อพม. มีความรู้ความเข้าใจภารกิจ
การขับเคลอ่ื นงาน บทบาทของ อพม. ในการร่วมพัฒนาสังคมเพอ่ื ความม่นั คงของมนุษย์ ตอ่ ไป

นอกจากนี้ในการปฏิบัติงานของบุคลากรทีมงานหน่วยงานกระทรวงการพัฒนาสังคม
และความมั่นคงของมนุษย์ หรือ ทีม One Home พม จังหวัดเชยี งใหม่ ได้มีการขับเคลื่อนการ
ดำเนินงานในการช่วยเหลือผู้ประสบปัญหาทางสังคมต่าง ๆ ตามกระบวนการสังคมสงเคราะห์
และส่งเสริมการพัฒนาอาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (อพม.) ในการ
ดำเนินงานตามกระบวนการสงั คมสงเคราะห์ ไดแ้ ก่

1. การศึกษาขอ้ เท็จจรงิ (Fact Finding)
จะมกี ารเตรียมผู้รับบริการและญาตโิ ดยการ สรา้ งสัมพนั ธภาพกับผู้รับบริการและญาติ
อธิบายขั้นตอนการให้บริการ และทำความเข้าใจกับความคาดหวังของผู้รับบริการและญาติ
ซึ่งเกิดจากการสัมภาษณ์ทั้งตัวผู้รับบริการและญาติ และได้มีการเยี่ยมบ้านเพื่อดูสภาพ
เศรษฐกิจ สภาพแวดลอ้ มทั้งภายในและภายนอกบ้าน รวมถงึ ประสานงานกับหน่วยงานและผู้ที่
เกี่ยวข้องกับผู้รับบริการเพื่อให้ง่ายต่อการประเมินสภาพปัญหา เช่น มีผู้รับบริการสูงอายุ
ถูกทอดทิ้งและถูกสามีทำร้ายร่างกายมาขอความช่วยเหลือ จากการสัมภาษณ์พบว่าผู้ป่วยอายุ
มากแล้วจึงทำให้การพูดนั้น ลำดับเหตุการณ์ไม่ค่อยถูก นักสังคมสงเคราะห์จะสรุปปัญหา
ทางสังคมคือ ผู้ป่วยมีปัญหาถูกกระทำรุนแรงและถูกทอดทิ้ง โดยการเยี่ยมบ้านจะมีการ
ประสานอาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ในการลงพื้นที่ เพื่อเยี่ยมบ้าน
ตรวจสอบข้อเทจ็ จรงิ ร่วมกนั

2. การประเมนิ และวินิจฉยั (Assessment & Diagnosis)

การประเมนิ ปัญหาและทรัพยากร ไดแ้ ก่ รา่ งกาย จิตใจ และสงั คม

-ด้านร่างกาย เช่น ผู้รับบริการถูกสามีทำร้ายโดยการตีหัว เดินไม่ค่อยไหว และพบว่า
มดี วงตาทเี่ ลอื นราง

-ด้านจิตใจ เชน่ ผู้รบั บรกิ ารเครียด และต้องการกลบั บ้าน

-ด้านสังคม เช่น ผู้รับบริการบอกว่ามีญาติแต่ขาดการติดต่อจำไม่ได้แล้วว่าญาติ
อย่ทู ไ่ี หน และไม่อยากกลบั ไปอยู่กับสามีแลว้ เพราะกลวั โดนทำรา้ ยอีก

เนื่องจากไม่มีญาติมาติดต่อผู้รับบริการ และไม่สามารถหาญาติของผู้รับบริการ
ได้ สนั นษิ ฐานวา่ ผู้รับบรกิ ารถกู ญาตทิ อดทง้ิ

KM : การพัฒนาอาสาสมัครสกู่ ารพฒั นาสงั คม ๔๗

/

3. การวางแผนแนวทางใหค้ วามช่วยเหลือ (Planning for Intervention)

นักสังคมสงเคราะห์จะวางแผนให้การช่วยเหลือ ตัวอย่างเช่น การให้ผู้รับบริการได้ทำ
การรักษาร่างกายเสียก่อน โดยการผ่าตัดตา และทำการรักษาให้ร่างกายแข็งแรงเสียก่อน และ
ตามหาญาติ โดยถามผู้รับบริการวา่ ต้องการกลับไปอยูก่ ับญาติ หรืออยากอยู่ที่สถานสงเคราะห์
เพราะผู้รับบริการไม่มีญาติ โดยให้ผู้รับบริการได้มีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็น
ซึ่งผู้รับบริการขอรักษาร่างกายให้แข็งแรงดี ถ้าเจอญาติก็จะไปอยู่ดว้ ย แต่ถ้าไม่เจอผู้รับบรกิ าร
ก็จะหางานทำและอยู่บ้านเช่าเพียงลำพัง แต่ถ้าหมดหนทางผู้รับบริการยินดีที่จะอยู่
สถานสงเคราะห์

4. การดำเนินการชว่ ยเหลอื (Intervention)

การดำเนินการช่วยเหลือผู้รับบริการ เนื่องจากตามหาญาติผู้รับบริการไม่ได้ จึงให้
ผู้รับบริการผ่าตัดตา และพักรักษาตัวที่โรงพยาบาลจนให้ดี แล้วส่งผู้รับบริการไปสถาน
สงเคราะห์

5. การติดตามและประเมินผล (Follow up & Evaluation)

เม่อื ดำเนินการช่วยเหลือผู้รับบริการแล้วก็จะมีการติดตามและประเมนิ ผล เมื่อติดตาม
และประเมินผลแล้วผลเป็นไปในทิศที่ทางที่ยังไม่ดีก็จะมีการส่งต่อ (Refer) แต่ถ้ามีผล
ไปในทิศทางที่ดี ก็จะยุติการให้บริการ (Termination) และเนื่องจากผู้ใช้รายนี้ ยังมีร่างกาย
ที่ไม่แข็งแรง และมีจิตใจที่ซึมเศร้า การช่วยเหลือจึงยังไม่ยุติ และยังคงต้องติดตาม
และประเมนิ ผลการชว่ ยเหลอื ของผู้ป่วยตอ่ ไป

การพัฒนา โดยความหมายกว้าง ๆ หมายถึง การกระทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง
จากสภาพหนึ่งไปสู่อีกสภาพหนึ่งที่ดีกว่าเดิมอย่างเป็นระบบ คือ การพัฒนาหรือการ
เปล่ียนแปลงไปในทางที่ดีขึน้ ของสงั คม

องค์ประกอบที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา คือ ผู้กระทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง
เจตนารมณ์ อุดมการณ์ วิธีการ รวมทั้งกระบวนการต่าง ๆ ที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง และ
เปา้ หมายของกระทำท่ีทำใหเ้ กดิ การเปลี่ยนแปลง

ลกั ษณะของการพัฒนา คือ
• การเปล่ยี นแปลงในดา้ นปริมาณ คณุ ภาพ และส่งิ แวดลอ้ ม ทุกด้านให้ดีขนึ้ หรือ

เหมาะสมกว่าสภาพท่เี ป็นอยูเ่ ดมิ
• มลี กั ษณะเปน็ กระบวนการท่ีเกิดขนึ้ อย่างมีลำดบั ขนั้ ตอนต่อเนือ่ งกนั ไป
• มลี กั ษณะเป็นพลวตั ร ซึง่ หมายความวา่ เกิดข้ึนอยา่ งตอ่ เนื่องไม่หยดุ ยั้ง

KM : การพัฒนาอาสาสมัครสกู่ ารพัฒนาสังคม ๔๘

/

• มีลักษณะเป็นแผนและโครงการ คือ เกดิ ขน้ึ จากการเตรยี มการไวล้ ่วงหนา้ ว่าจะ
เปล่ยี นแปลงใคร ด้านใด ด้วยวิธกี ารใด เมือ่ ใด ใชง้ บประมาณและส่ิงสนับสนุนเทา่ ใด
ใครรบั ผิดชอบ

• มีลกั ษณะเป็นวชิ าการ ซ่ึงหมายถึง การกำหนดขอบเขตและกลวิธีทน่ี ำมาใชใ้ ห้เกิดการ
เปล่ียนแปลงตามเปา้ หมายทก่ี ำหนด เช่น การพฒั นาเศรษฐกิจ การพฒั นาชนบท
การพัฒนาอตุ สาหกรรม การพฒั นาชุมชน การพฒั นาการศึกษา

• มีลักษณะที่ให้น้ำหนักต่อการปฏิบัติการจริงท่ีทำให้เกิดผลจริง
• การเปล่ียนแปลงน้เี ป็นสง่ิ ที่เกิดขึ้นจากมนุษย์ โดยมนษุ ย์ และเพื่อมนุษย์ หรืออาจจะ

เกิดขึ้นเอง
• มีเกณฑห์ รอื เคร่อื งชว้ี ัด ซ่ึงสามารถจะบอกไดว้ า่ การเปลย่ี นแปลงไมว่ า่ จะเป็นดา้ น

คุณภาพ ปริมาณ และส่ิงแวดล้อมดีขน้ึ มากหรือนอ้ ยเพยี งใด ในระดับใด

การขับเคลื่อนการพัฒนาอาสาสมัครสู่การพัฒนาสังคม เป็นการพัฒนาอาสาสมัคร
พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนษุ ย์ (อพม.) ให้สามารถให้เข้ามามีส่วนร่วมในการเฝา้ ระวัง
ทางสังคมและประสานส่งต่อ/ขยายเครือข่าย และนำ IT มาสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพ
การขบั เคลอ่ื นอาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมนั่ คงของมนุษย์ (อพม.)

อพม.จะเป็นพลังของสังคม ในการช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ชุมชน ได้แก่ เด็ก
เยาวชน สตรีและครอบครัว คนพิการ ผูส้ ูงอายุ และผูด้ ้อยโอกาสอืน่ ๆ ดว้ ยกระบวนการค้นหา
กลุ่มเป้าหมาย คัดกรอง และช่วยเหลือเบื้องต้น “อพม จิตอาสา รู้คุณค่า แทนคุณแผ่นดิน”
เป็นการรว่ มสร้างสงั คมดี คนมีคุณภาพ ร่วมกันตอ่ ไป

KM : การพฒั นาอาสาสมคั รสู่การพฒั นาสังคม ๔๙
/

ภาคผนวก

KM : การพัฒนาอาสาสมคั รส่กู ารพฒั นาสังคม ๕๐

/

ภาพข่าวการขบั เคลอ่ื นการช่วยเหลือผู้ประสบปญั หาทางสงั คมจังหวัดเชียงใหม่
รว่ มกบั อาสาสมคั รพัฒนาสงั คมและความม่นั คงของมนษุ ย์ (อพม.)

วันที่ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๓ นางจิราพร เชาวน์ประยูร ยามาโมโต้ พัฒนาสังคม
และความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดเชียงใหม่ มอบหมายให้นางสาวปนดั ดา กาญจนมุสิก นักพัฒนาสังคม
และนางสาวสุรีรัตน์ แซ่ท่อ พี่เลี้ยง ลงพื้นที่ร่วมกับ อปท. และ อพม. เพื่อมอบเงินสงเคราะห์
ผู้มีรายได้น้อย จำนวน ๗ ราย เงินอุดหนุนเงินสงเคราะห์และฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการ
จำนวน ๒ ราย เงินสงเคราะห์ผู้สูงอายุในภาวะลำบาก ๑ ราย รวม ๑๐ รายเป็นเงินทั้งส้ิน
๒๓,๐๐๐ บาท ณ อำเภอดอยสะเกด็ และอำเภอสนั กำแพง จังหวดั เชยี งใหม่

\

KM : การพัฒนาอาสาสมัครส่กู ารพัฒนาสังคม ๕๑
/

\

KM : การพฒั นาอาสาสมคั รส่กู ารพฒั นาสงั คม ๕๒
/

KM : การพฒั นาอาสาสมคั รส่กู ารพฒั นาสงั คม ๕๓
/

KM : การพฒั นาอาสาสมคั รส่กู ารพฒั นาสงั คม ๕๔
/

KM : การพัฒนาอาสาสมคั รสูก่ ารพัฒนาสังคม

เอกสารวิชาการ ประจำปี 2563
การจัดการความรู้ (Knowledge Management : KM)

“การพัฒนาอาสาสมัครสู่การพัฒนาสังคม”
(อาสาสมคั รพัฒนาสังคมและความมนั่ คงของมนุษย์ หรอื อพม.)

ทีป่ รกึ ษา ธแิ กว้ ผูอ้ ำนวยการสำนักงานส่งเสรมิ และสนบั สนนุ วิชาการ ๙
นายธนู สุใจ นกั พัฒนาสังคมชำนาญการพเิ ศษ
นางสาวอจั ฉรา ฉตั รภตู ิ นกั พัฒนาสงั คมชำนาญการพิเศษ
นายธนากร

คณะทำงาน

หนว่ ยงานสังกดั กระทรวงการพฒั นาสังคมและความมั่นคงของมนษุ ยพ์ น้ื ทจี่ ังหวดั เชียงใหม่

สำนกั งานสง่ เสรมิ และสนับสนุนวชิ าการ ๙

นางพรรครนิ อดุ มวัฒนานนั ท์ นักพฒั นาสังคมชำนาญการ

นางสาวภารำพงึ อริยะ นกั พฒั นาสงั คมชำนาญการ

นางสาวแคทริยา ฆววี งศ์ นักพัฒนาสังคม

นายดนุพงศ์ กาญจนธีรานนท์ เจ้าหน้าทพ่ี ฒั นาสงั คม

นางสาวจิรชยา ขัติรัตน์ เจ้าหน้าทพี่ ฒั นาสงั คม

นางสาวเมษยา ต้นคณุ พนักงานบริการ

นายไพฑรู ย์ ชยั ชนะ พนักงานบริการ

เรยี บเรยี ง อดุ มวัฒนานนั ท์ นกั พัฒนาสงั คมชำนาญการ
นางพรรครนิ

ออกแบบปก-รูปเล่ม ฆววี งศ์ นักพฒั นาสังคม
นางสาวแคทรยิ า

KM : การพัฒนาอาสาสมัครส่กู ารพัฒนาสงั คม