ไตรภูมิพระรร่วง

ไตรภูมิพระร่วง

ไตรภูมิพระร่วง

คณะผู้จัดทำ เลขที่ ๑
เลขที่ ๖
นายพงษ์พิทักษ์ แนวจำปา เลขที่ ๑๕
นายขจรเดช พุฒพวง เลขที่ ๒๑
น.ส.วริศรา ชูจิตร เลขที่ ๒๒
น.ส.ชรินทร์ทิพย์ ธนะชาติตระกูลกิจ เลขที่ ๒๓
น.ส.ปรภาว์ เดชผล เลขที่ ๒๖
น.ส.ปานิสรา เกศรินหอมหวล
น.ส.ชุติภิญญา สืบศรี

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔/๑๘

นำเสนอ

ครูสุนันทา ประสานสอน



โครงงาน E-BOOK เล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชาภาษาไทย (๓๓๑๐๑) ภาค
เรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๕
โรงเรียนเบ็ญจะมะมหาราช

คำนำ

วารสารเล่มนี้จัดทําขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของรายวิชาภาษาไทยเพื่อให้ได้ศึกษาหาความ
รู้เกี่ยวกับวรรณคดีเรื่องไตรภูมิพระร่วงโดยค้นคว้าหาข้อมูลจากหนังสือรายวิชาภาษา
ไทยสื่อออนไลน์และห้องสมุดโดยวารสารเล่มนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับประวัติความ เป็นมา

ประวัติของผู้แต่งลักษณะคำประพันธ์เนื้อเรื่องและวิเคราะห์คุณค่าของวรรณคดี



คณะผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าผู้อ่านที่ได้อ่านวารสารจะได้ประโยชน์จากการศึกษา
เกี่ยวกับไตรภูมิพระร่วงเพื่อเป็นประโยชน์ในการศึกษาหรือสนใจได้เป็นอย่างดีและขอ
น้อมรับข้อติชมเพื่อปรับปรุงใน การทำงานในอนาคตและนำไปแก้ไขให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น

คณะผู้จัดทำ
๑๓ กันยายน ๒๕๖๕

ประวัติผู้แต่ง

พระมหาธรรมราชาที่ ๑

เกิด: พ.ศ. ๑๘๔๓, อาณาจักรสุโขทัย
เสียชีวิตเมื่อ: พ.ศ. ๑๙๑๑, อาณาจักรสุโขทัย
คู่สมรส: สมเด็จพระราชชนนีศรีธรรมราชมาดา
เหลน: พระยารามแห่งสุโขทัย, พระยายุทธิษเฐียร
หนังสือ: ไตรภูมิพระร่วง
หลาน: พระมหาธรรมราชาที่ ๔, พระมหาธรรมราชา
ที่๓, พระยารามแห่งสุโขทัย
บุตร: พระมหาธรรมราชาที่ ๒

พระมหาธรรมราชาที่ ๑ ทรงเป็นพระราชโอรสของพระเจ้าเลอ
ไท และเป็นพระนัดดาของพระเจ้ารามคำแหงมหาราช ทรงเป็น
พระมหากษัตริย์ ราชวงศ์พระ ร่วง ครองกรุงสุโขทัย เมื่อ พ.ศ.
๑๘๙๐ - พ.ศ. ๑๙๑๒ (๑๙๑๔) ก่อนขึ้นครองราชสมบัติทรงดำรง
ตำแหน่งอุปราช ครองเมืองศรีสัชนาลัย ตั้งแต่ พ.ศ. ๑๘๘๓ -
พ.ศ.๑๘๙๐ ใน พ.ศ. ๑๘๙๐

เมื่อพระยางั่วนำถม พระมหากษัตริย์ครองราชสมบัติ ณ กรุง
สุโขทัย ได้เสด็จสวรรคตได้เกิดการจราจลชิงราชสมบัติกรุง
สุโขทัยขึ้น พระมหาธรรมราชาที่ ๑ (พระยาลิไท) ทรงสามารถ
ยกกองทัพมาปราบปรามศัตรูได้หมดสิ้น และเสด็จขึ้นครองราช
สมบัติ เป็นพระมหากษัตริย์องค์ที่ ๖ แห่งราช วงศ์พระร่วงเฉลิม
พระนามว่า ศรีสุริยพงศ์รามมหาธรรมราชาธิราช

เมื่อพระมหาธรรมราชาที่ ๑ (พระยาลิไท) เสด็จขึ้นครองราช
สมบัติ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ พระเจ้าอู่ทอง ได้ส่งกองทัพ
จากศรีอยุธยามาโจมตี และยึดเมือง พิษณุโลก (สองแคว) ไว้
ได้ ทำให้อาณาจักรสุโขทัยเกิดความไม่มั่นคง และไม่ปลอดภัย
เพราะเมืองพิษณุโลกอยู่ใกล้กับสุโขทัยมาก ดังนั้น พระมหา
ธรรมราชาที่๑ (พระยาลิไท) จึงทรงส่งคณะราชฑูต ไปขอเจริญ
พระราชไมตรีกับสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ (พระเจ้าอู่ทอง)และ
ได้ขอเมืองพิษณุโลกคืนจากสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ (พระเจ้า
อู่ทอง) ซึ่งก็ทรงโปรดเกล้าฯ พระราชทานให้ หลังจากนั้นพระ
มหาธรรมราชาที่ ๑ (พระยาลิไท) ก็ทรงเสด็จไปประทับอยู่ ณ
เมืองพิษณุโลก เป็นเวลา ๗ ปี คือ ตั้งแต่ พ.ศ. ๑๙๐๕ - พ.ศ.
๑๙๑๒ เพื่อป้องกันมิให้ทางกรุงศรีอยุธยา ส่งกองทัพไปรุกราน
กรุงสุโขทัยและทรงมอบให้พระขนิษฐาองค์หนึ่งของ พระองค์
ปกครอง กรุงสุโขทัยแทน

ในปี พ.ศ. ๑๙๑๒ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ (พระเจ้าอู่ทอง)
เสด็จสวรรคต พระมหาธรรมราชาที่ ๑ (พระยาลิไท) ได้เสด็จ
กลับไปครองกรุงสุโขทัยดังเดิม

๑ . เ พื่ อ เ ท ศ น า โ ป ร ด พ ร ะ ม า ร ด า เ ป็ น ก า ร
เ จ ริ ญ ธ ร ร ม ก ตั ญ ญู

๒ . เ พื่ อ ใ ช้ สั่ ง ส อ น ป ร ะ ช า ช น ใ ห้ มี คุ ณ ธ ร ร ม
เ ข้ า ใ จ พุ ท ธ ศ า ส น า แ ล ะ ช่ ว ย กั น ดำ ร ง พ ร ะ พุ ท ธ
ศ า น า ไ ว้ ใ ห้ มั่ น ค ง

ไตรภูมิพระร่วงนั้นมีลักษณะคำประพันธ์เป็น



“บทร้อยแก้ว ประเภทความเรียงสำนวนพรรณนา”

ไตรภูมิพระร่วงเป็นวรรณกรรมศาสนาพุทธที่แต่งในสมัย
สุโขทัยประมาณ พ.ศ. 1888 โดยพระราชดำริในพระมหา
ธรรมราชาที่ 1 รวบรวมจากคัมภีร์ในศาสนาพุทธ มีเนื้อหา

เกี่ยวกับโลกสัณฐาน ที่แบ่งเป็น 3 ส่วน หรือ ไตรภูมิ
ได้แก่ กามภูมิ รูปภูมิ และอรูปภูมิ



วรรณคดีเรื่องนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับ คติความเชื่อของชาวไทย
เป็นจำนวนมาก เช่น นรก สวรรค์ การเวียนว่ายตายเกิด
ทวีปทั้งสี่ (เช่น ชมพูทวีป ฯลฯ) กัป กลียุค วาระสุดท้าย

ของโลก พระศรีอริยเมตไตรย พระเจ้าจักรพรรดิ ฯลฯ

ไตรภูมิพระร่วงเป็นวรรณกรรมทางพุทธศาสนาที่กล่าวถึงภูมิ
(แดน) ทั้ง ๓ คือ กามภูมิ, รูปภูมิ และอรูปภูมิ ซึ่งมีเนื้อหา
พรรณนาถึงที่อยู่ ที่ตั้ง และการเกิดของมนุษย์ สัตว์นรก เปรต
อสุรกาย และเทวดา ที่ตั้งเหล่านี้มีเขาพระสุเมรุเป็นหลัก เขา
พระสุเมรุนั้นตั้งอยู่ท่ามกลางจักรวาล มีทิวเขาและทะเลล้อมรอบ
ทิวเขามีชื่อต่างๆ คือ
๑. ยุคนธร .
๒ อิสินธร
๓. กรวิก
๔. สุทัศน์
๕. เนมินธร
๖. วินันตก
๗. อัศกรรณ ซึ่งเป็นเขารอบนอกสุด

ทิวเขาเหล่านี้ เรียกว่า เขาสัตตบริภัณฑ์ ส่วนทะเลที่รายล้อม
อยู่ ๗ ชั้น เรียกว่า สีทันดร ถัดจากทิวเขาอัศกรรณออกมาเป็น
มหาสมุทรอยู่ทั่วทุกด้าน แล้วจะมีภูเขาเหล็กกั้นทะเลนี้ไว้รอบ
เรียกว่า ขอบจักรวาล พ้นไปนอกนั้นเป็นนอกขอบจักรวาล

คุณค่าของเรื่อง

๑.คุณค่าด้านวรรณคดี
เป็นความเรียงที่มีสัมผัสคล้องจอง มีความเปรียบเทียบที่ให้

อารมณ์และเกิดจินตภาพชัดเจน เป็นภาพพจน์เชิงอุปมาและ
ภาษาจินภาพ เห็นความงดงามของภาษา

๒.คุณค่าด้านศาสนา
เป็นปรัชญาทางพระพุทธศาสนา ชี้ให้เห็นแก่นแท้ของชีวิต

อาจนำมนุษยชาติให้หลุดพ้นจากวัฏสงสาร

๓.คุณค่าด้านจริยธรรม
ไตรภูมิพระร่วงกำหนดกรอบแห่งความประพฤติเพื่อให้สังคม

มีความสงบสุขผู้ปกครองแผ่นดินต้องมีคุณธรรม

๔.คุณค่าด้านประเพณีและวัฒนธรรม
ความเชื่อที่ปรากฏในเรื่องไตรภูมิพระร่วงยังสืบทอดมาจนถึง

ปัจจุบัน เช่น ประเพณีงานศพ ภาพนรกและสวรรค์ก่อให้เกิด
ผลงานด้านจิตรกรรม ประติมากรรม และสถาปัตยกรรมจนถึง
ปัจจุบัน