41 จากตารางที่ 4.14 พบวา กลุ่ ่มตัวอยางส่ ่วนใหญ่มีลักษณะอาการเจ็บปวดเข่า หรือข้อพับเข่า แบบหลังใช้งานนาน อาการปวดเข่ามากขึ้น พักแล้วดีขึ้น เป็ นๆหายๆ จ านวน 21 คน คิดเป็ นร้อยละ 52.50 รองลงมาคือ อาการปวดลึกๆที่เข่าเล็กน้อย เฉพาะเวลาขยับตัวหรื ออยู่ในบางท่าเท่านั้น จ านวน 13คน คิดเป็ นร้อยละ 32.50 และน้อยที่สุดคือ อาการปวดเข่าเพิ่ มมากขึ้น ปวดนานขึ้น และ ไม่มีอาการ จ านวน 3 คน คิดเป็ นร้อยละ 7.50 ตามล าดับ ตารางที่ 4.15แสดงจ านวนและร้อยละของกลุ่มตัวอยาง จ าแนกตามปัญหาเรื่องเข ่ ่าในการท ากิจวัตร ประจ าวัน ปัญหาเรื่องเข่าในการท ากิจวัตรประจ าวัน จ านวน ร้อยละ ไม่มีอาการ 4 10.00 มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงขัดเล็กน้อย แต่น้อยมาก 22 55.00 มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงเล็กน้อย แต่ บ่อยครั้ง 13 32.50 เริ่มมีปัญหาท าด้วยความยากล าบาก 1 2.50 รวม 40 100.00 จากตารางที่ 4.15 พบวากลุ่ ่มตัวอยางส่ ่วนใหญ่มีปัญหาเรื่องเข่าในการท ากิจวัตรประจ าวัน แบบมีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงขัดเล็กน้อย แต่น้อยมาก จ านวน 22 คน คิดเป็ นร้อยละ 55.00 รองลงมาคือ มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงขัดเล็กน้อย แต่บ่อยครั้ง จ านวน 13 คน คิดเป็ นร้อยละ 32.50 ต่อมาคือ ไม่มีอาการ จ านวน 4 คน คิดเป็ นร้อยละ 10.00 และเริ่มมีปัญหาท าด้วยความ ยากล าบาก จ านวน 1 คน คิดเป็ นร้อยละ 2.50 ตามล าดับ ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
42 ตารางที่ 4.16 แสดงจ านวนและร้อยละของกลุ่มตัวอยาง จ าแนกตามปัญหาเรื่องเข ่ ่าเมื่อกาวขึ ้ ้น-ลง รถ หรือรถประจ าทาง ปัญหาเรื่องเข่า เมื่อก้าวขึ้น-ลง รถ หรือรถประจ าทาง จ านวน ร้อยละ ไม่มีอาการ 7 17.50 มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงขัดเล็กน้อยแต่น้อยมาก 17 42.50 มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงเล็กน้อยแต่บ่อยครั้ง 12 30.00 เริ่มมีปัญหาท าด้วยความยากล าบาก 3 7.50 ไม่สามารถท าได้ 1 2.50 รวม 40 100.00 จากตารางที่ 4.16 พบว่า กลุ่มตัวอยางส่ ่วนใหญ่มีปัญหาเรื่องเข่าเมื่อกาวขึ ้ ้น-ลง รถ หรือรถ ประจ าทางคือ มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงขัดเล็กน้อยแต่น้อยมาก จ านวน 17คน คิดเป็ นร้อยละ 42.50 รองลงมาคือ มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงเล็กน้อยแต่บ่อยครั้ง จ านวน 12คน คิดเป็ นร้อยละ 30.00 ต่อมาคือไม่มีอาการ จ านวน 7 คน จ านวน 17.50 เริ่มมีปัญหาท าด้วยความยากล าบาก จ านวน 3 คน คิดเป็ นร้อยละ 7.50 และน้อยที่สุดคือ ไม่สามารถท าได้ จ านวน 1คน คิดเป็ นร้อยละ 2.50 ตามล าดับ ตารางที่ 4.17แสดงจ านวนและร้อยละของกลุ่มตัวอยาง จ าแนกตามระยะเวลาในการเดินก ่ ่อนปวด เข่า ระยะเวลาในการเดินก่อนปวดเข่า จ านวน ร้อยละ เดินได้เกิน 1 ชัวโมง โดยไม ่่มีอาการอะไร 7 17.50 เดินได้ 6 – 60 นาที จึงเริ่มมีอาการปวด 29 72.50 เดินได้เพียง 5 นาที เริ่มมีอาการปวด 1 2.50 เดินได้แค่รอบบ้านเท่านั้น เริ่มมีอาการปวด 3 7.50 รวม 40 100.00 จากตารางที่ 4.17 พบวา กลุ่ ่มตัวอยางส่ ่วนใหญ่มีระยะเวลาในการเดินก่อนปวดเข่าคือ เดิน ได้ 6 –60 นาที จึงเริ่มมีอาการปวด จ านวน 29คน คิดเป็ นร้อยละ 72.50 รองลงมาคือ เดินได้เกิน 1 ชัวโมง โดยไม ่่มีอาการอะไร จ านวน 7คน คิดเป็ นร้อยละ 17.50 ต่อมาคือ เดินได้แค่รอบบ้านเท่านั้น ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
43 เริ่มมีอาการปวด จ านวน 3 คน คิดเป็ นร้อยละ 7.50และน้อยที่สุดคือ เดินได้เพียง 5 นาที เริ่มมีอาการ ปวด จ านวน 1คน คิดเป็ นร้อยละ 2.50 ตามล าดับ ตารางที่ 4.18แสดงจ านวนและร้อยละของกลุ่มตัวอยาง จ าแนกตามอาการหลังทานอาหารเสร็จแล้ว ่ ลุกจากที่นัง่ หลังทานอาหารเสร็จแล้วลุกจากที่นั่ง จ านวน ร้อยละ ไม่มีอาการ 11 27.50 มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดเล็กน้อย 19 47.50 มีอาการปวดเข่าข้อเข่าฝื ดปานกลาง 9 22.50 มีอาการปวดเข่ามาก/ข้อเข่าฝื ด ลุกขึ้นยืนได้ ด้วยความยากล าบาก 1 2.50 รวม 40 100.00 จากตารางที่ 4.18 พบวา กลุ่ ่มตัวอยางส่ ่วนใหญ่มีอาการหลังทานอาหารเสร็จแล้วลุกจากที่ นัง่ แบบมีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดเล็กน้อย จ านวน 19คน คิดเป็ นร้อยละ 47.50 รองลงมาคือไม่มี อาการจ านวน 11คน คิดเป็ นร้อยละ 27.50 ต่อมาคือ มีอาการปวดเข่าข้อเข่าฝื ดปานกลาง จ านวน 9 คน คิดเป็ นร้อยละ 22.50 และน้อยที่สุดคือ มีอาการปวดเข่ามาก/ข้อเข่าฝื ด ลุกขึ้นยืนได้ด้วยความ ยากล าบาก จ านวน 1คน คิดเป็ นร้อยละ 2.50 ตามล าดับ ตารางที่ 4.19แสดงจ านวนและร้อยละของกลุ่มตัวอยาง จ าแนกตามการเดินโยกตัว ่ การเดินโยกตัว จ านวน ร้อยละ ไม่ เคย 8 20.00 ในช่วง 2-3 กาวแรกที่ออกเดินเท ้ ่านั้น 15 37.50 เป็ นบางครั้ง 14 35.00 เป็ นส่วนใหญ่ 2 5.00 ตลอดเวลา 1 2.50 รวม 40 100.00 จากตารางที่ 4.19 พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีลักษณะการเดินโยกตัว ในช่วง 2-3 กาว้ แรกที่ออกเดินเท่านั้น จ านวน 15คน คิดเป็ นร้อยละ 37.50 รองลงมาคือ เป็ นบางครั้ง จ านวน 14คน ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
44 คิดเป็ นร้อยละ 35.00 ต่อมาคือ ไม่เคยเดินโยกตัว จ านวน 8 คน คิดเป็ นร้อยละ 20.00และน้อยที่สุด คือ เดินโยกตัวตลอดเวลา จ านวน 1คน คิดเป็ นร้อยละ 2.50 ตามล าดับ ตารางที่ 4.20แสดงจ านวนและร้อยละของกลุ่มตัวอยาง จ าแนกตามความสามารถในการนั ่งคุกเข่่า และลุกขึ้นยืน ความสามารถในการนั่งคุกเข่าและลุกขึ้นยืน จ านวน ร้อยละ ลุกได้ง่าย 6 15.00 ลุกได้ ล าบากเล็กน้อย 13 32.50 ลุกได้แต่ยากขึ้น 10 25.00 ลุกได้แต่ยากล าบากมาก 9 22.50 ลุกไม่ไหว 2 5.00 รวม 40 100.00 จากตารางที่ 4.20 พบวา กลุ่ ่มตัวอยางส่ ่วนใหญ่มีความสามารถในการนังคุกเข่่าและลุกขึ้น ยืน แบบลุกได้ ล าบากเล็กน้อย จ านวน 13คน คิดเป็ นร้อยละ 32.50 รองลงมาคือ ลุกได้แต่ยากขึ้น จ านวน 10คน คิดเป็ นร้อยละ 25.00 ต่อมาคือ ลุกได้แต่ยากล าบากมากจ านวน 9 คน คิดเป็ นร้อยละ 22.50และน้อยที่สุดคือ ลุกไม่ไหว จ านวน 2คน คิดเป็ นร้อยละ 5.00 ตามล าดับ ตารางที่ 4.21แสดงจ านวนและร้อยละของกลุ่มตัวอยาง จ าแนกตามอากา ่ รปวดเข่าช่วงเวลานอน อาการปวดเข่าช่วงเวลานอน จ านวน ร้อยละ ไม่ เคย 19 47.50 ใน 1 เดือนมี 1-2 ครั้ง 14 35.00 บางคืน 1 สัปดาห์ มี 1-3 ครั้ง 5 12.50 ส่วนมาก 1 สัปดาห์ มี 4-6 ครั้ง 1 2.50 ทุกคืน 1 2.50 รวม 40 100.00 จากตารางที่ 4.21 พบวา กลุ่ ่มตัวอยางส่ ่วนใหญ่ไม่มีอาการปวดเข่าช่วงเวลานอน จ านวน 19 คน คิดเป็ นร้อยละ 47.50 รองลงมาคือ ใน 1 เดือนมี 1-2 ครั้ง จ านวน 14คน คิดเป็ นร้อยละ 35.00 ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
45 และน้อยที่สุดคือ ทุกคืน และส่วนมาก 1 สัปดาห์ มี 4-6 ครั้ง จ านวน 1คน คิดเป็ นร้อยละ 2.50 ตามล าดับ ตารางที่ 4.22แสดงจ านวนและร้อยละของกลุ่มตัวอยาง จ าแนกตามอาการปวดเข ่ ่าขณะท างาน อาการปวดเข่าขณะท างาน จ านวน ร้อยละ ไม่มี 7 17.50 น้อยมาก 10 25.00 บางครั้ง 16 40.00 ส่วนมาก 6 15.00 ตลอดเวลา 1 2.50 รวม 40 100.00 จากตารางที่ 4.22 พบวา กลุ่ ่มตัวอยางส่ ่วนใหญ่มีอาการปวดเข่าขณะท างานบางครั้ง จ านวน 16คน คิดเป็ นร้อยละ 40.00 รองลงมาน้อยมาก จ านวน 10คน คิดเป็ นร้อยละ 25.00และน้อยที่สุด คือ ไม่มีอาการปวดเข่าขณะท างาน จ านวน 1คน คิดเป็ นร้อยละ 2.50 ตามล าดับ ตารางที่ 4.23แสดงจ านวนและร้อยละของกลุ่มตัวอยาง จ าแนกตามความรู้สึกว ่าเข่ ่าของท่านทรุดลง หรือหมดแรง ความร้สึกว่าเข่าของท่านทรู ุดลงหรือหมดแรง จ านวน ร้อยละ ไม่ เคย 19 47.50 ในช่วงแรกที่กาวเดินเท ้ ่านั้ น 10 25.00 บางครั้ง 9 22.50 ส่วนมาก 2 5.00 รวม 40 100.00 จากตารางที่ 4.23 พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ไม่มีความรู้สึกว่าเข่าของท่านทรุดลงหรือ หมดแรง จ านวน 19คน คิดเป็ นร้อยละ 47.50 รองลงมาคือ มีความรู้สึกในช่วงแรกที่กาวเดินเท ้ ่านั้น จ านวน 10คน คิดเป็ นร้อยละ 25.00และน้อยที่สุดคือ ส่วนมากมีความรู้สึกว่าเข่าของท่านทรุดลง หรือหมดแรง จ านวน 2คน คิดเป็ นร้อยละ 5.00 ตามล าดับ ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
46 ตารางที่ 4.24แสดงจ านวนและร้อยละของกลุ่มตัวอยาง จ าแนกตามความสามารถในการเดินซื ่้อของ ด้วยตนเอง ความสามารถในการเดินซื้อของด้วยตนเอง จ านวน ร้อยละ ได้เป็ นปกติ 12 30.00 ไปได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่าเล็กน้อย 17 42.50 ไปได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า /ตึงเข่ามากขึ้น 7 17.50 พอไปได้ แต่ด้วยความยากล าบากมาก 3 7.50 ไปไม่ไหว 1 2.50 รวม 40 100.00 จากตารางที่ 4.24 พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีความสามารถในการเดินซื้อของด้วย ตนเองแบบไปได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่าเล็กน้อย จ านวน 17คน คิดเป็ นร้อยละ 42.50 รองลงมา คือ ได้เดินซื้อของด้วยตนเองเป็ นปกติ จ านวน 12คน คิดเป็ นร้อยละ 30.00และน้อยที่สุดคือ ไม่ สามารถเดินซื้อของด้วยตนเอง จ านวน 1คน คิดเป็ นร้อยละ 2.50 ตามล าดับ ตารางที่ 4.25แสดงจ านวนและร้อยละของกลุ่มตัวอย่าง จ าแนกตามความสามารถในการเดินลง บันได ความสามารถในการเดินลงบันได จ านวน ร้อยละ เดินลงได้ เป็ นปกติ 10 25.00 เดินลงได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่าเล็กน้อย 20 50.00 เดินลงได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่ามากขึ้น 8 20.00 เดินลงได้ด้วยความยากล าบากมาก 1 2.50 เดินลงไม่ได้ 1 2.50 รวม 40 100.00 จากตารางที่ 4.25 พบวา กลุ่ ่มตัวอยางส่ ่วนใหญ่ความสามารถในการเดินลงบันได แบบเดิน ลงได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่าเล็กน้อย จ านวน 20คน คิดเป็ นร้อยละ 50.00 รองลงมาคือ เดินลง ได้ เป็ นปกติ จ านวน 10คน คิดเป็ นร้อยละ 25.00และน้อยที่สุดคือ เดินลงได้ด้วยความยากล าบาก มากและเดินลงไม่ได้ จ านวน 1คน คิดเป็ นร้อยละ 2.50 ตามล าดับ ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
47 ตอนที่ 3 ข้อมู ลผลการประเมินก่อนและหลังท าการทดลองพอกเข่าด้วยสมุนไพร ตารางที่ 4.26แสดงผลการวิเคราะห์อาการปวดก่อนและหลังการทดลองพอกเข่าด้วยสมุนไพร ระดับ อาการปวด ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน ค่าเฉลี่ยของ ความต่าง ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานของ ความต่าง t P ก่อนทดลอง 6.72 2.698 2.77 1.187 14.782 0.000* หลังทดลอง 3.95 1.934 * มีนัยส าคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 จากตารางที่ 4.26 พบวา ระดับอาการปวดก ่ ่อนและหลังการทดลองพอกเข่าด้วยสมุนไพรมี ความแตกต่างกนอยั างมีนัยส าคัญทางสถิติที่ระดับ ่ 0.05 กล่าวคือ ระดับอาการปวดของกลุ่มตัวอยาง่ หลังการทดลองพอกเข่าด้วยสมุนไพร ต ่ากว่าระดับอาการปวดของกลุ่มตัวอย่างก่อนเข้ารับการ ทดลองพอกเข่าด้วยสมุนไพร ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
48 บทที่ 5 สรุปผลการวิจัย อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ การวิจัยนี้เป็ นการวิจัยรู ปแบบเชิงปริ มาณ (Quantitative Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อ เปรียบเทียบประสิทธิผลของสมุนไพรพอกเข่ารูปแบบประยุกต์ตามบัญชียาหลักแห่งชาติ ในผู้ป่ วยที่ มีโรคข้อเสื่อมที่มีอาการปวดในช่วงอายุ อายุ 50-90 ปี ที่ได้รับการพอกเข่าสมุนไพรเปรียบเทียบกบั ก่อนการใช้สมุนไพรพอกเข่า ในคลินิกแพทย์แผนไทยโรงพยาบาลพระนังเกล้า จ านวน ่ 40 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสอบถามที่ผ่านการทดสอบคุณภาพด้านความเที่ยงตรง และความน่าเชื่อถือ ประกอบด้วย 3 ส่วนคือ ส่วนที่ 1 แบบสอบถามข้อมูลทัวไป ่และข้อมูลเกี่ ยวกบั ระดับปัญหา ส่วนที่ 2ข้อมูลเกี่ ยวกบการั ประเมินความรุนแรงของโรคข้อเข่าเสื่อม (Oxford Knee Score)และส่วนที่ 3ข้อมูลเกี่ ยวกบการั ประเมินระดับความปวดข้อเข่า ลักษณะเป็ นมาตรวัดความ ปวดแบบตัวเลข (Numerical Rating Scales: NRS)และ แบบประเมินโรคข้อเข่าเสื่ อมภาษาทย (WOMAC) หลังจากเก็บรวบรวมข้อมูลแล้วน ามาวิเคราะห์ด้วยโปรแกรมส าเร็จรูปทางสถิติ เพื่อ ตอบวัตถุประสงค์ของการวิจัย สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ ค่าร้อยละ ( Percent)ค่าเฉลี่ย (Mean) ส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน (Standard deviations) ส าหรับวิเคราะห์ข้อมูลทัวไป และใช้ส ่ถิติ pairedSample (t-test) ส าหรับการวิเคราะห์ระดับอาการปวดก่อนและหลังการทดลองโดยใช้สมุนไพรพอกเข่า โดย กาหนดระดับนัยส าคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 โดยสามารถสรุปผลการวิจัยได้ดังนี ้ 5.1 สรุปผลการวิจัย งานวิจัยเรื่อง การศึกษาประสิทธิผลของการใช้สมุนไพรพอกเข่าในโรคเข่าข้อเสื่อม ของ คลินิกแพทย์แผนไทยโรงพยาบาลพระนังเกล้า กลุ ่่มตัวอยางคือ ผู้ป่ วยที่มีโรคข้อเสื่อมที่มีอาการปวด ่ ในช่วงอายุ 50-90 จ านวน 40 คน โดยมีเครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือ แบบสอบถาม เมื่อกลุ่มตัวอย่างตอบแบบสอบถามเสร็จแล้ว ผู้วิจัยจึงตรวจสอบความครบถ้วน ถูกต้อง และ สมบูรณ์เรียบร้อยแล้วหลังจากนั้นน าข้อมูลที่ได้จากแบบสอบถามมาลงรหัสและวิเคราะห์ข้อมูลด้วย โปรแกรมส าเร็จรูปทางสถิติ โดยสามารถสรุปผลวิจัยออกเป็ น 4 ส่วนดังนี้ ส่วนที่ 1 สรุปผลการวิเคราะห์ข้อมู ลทั่วไปของกล่มตัวอย่าง ุ ผลการศึกษาพบวา กลุ่ ่มตัวอยางส่ ่วนใหญ่ เป็ นเพศหญิง จ านวน 25คน คิดเป็ นร้อยละ 62.50 ระดับการศึกษาต ่ากวาปริญญาตรี จ านวน ่ 29คน คิดเป็ นร้อยละ 72.50 มีสิทธิการรักษาแบบประกนั สุขภาพถ้วนหน้า จ านวน 23คน คิดเป็ นร้อยละ 57.50 ไม่มีประวัติดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ จ านวน ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
49 20 คน คิดเป็ นร้อยละ 50.00 ไม่มีประวัติสูบบุหรี่ จ านวน 29คน คิดเป็ นร้อยละ 72.50 และไม่มี ประวัติแพ้ยาและอาหาร จ านวน 32คน คิดเป็ นร้อยละ 80.00 ส่วนใหญ่ไม่ได้ประกอบอาชีพ จ านวน 13 คน คิดเป็ นร้อยละ 32.50 มีโรคประจ าตัว จ านวน 26 คน คิดเป็ นร้อยละ 65.00 และมียาที่ รับประทานประจ า จ านวน 26คน คิดเป็ นร้อยละ 65.00 ส่วนใหญ่ไม่ได้เป็ นโรคข้อเข่าเสื่อม โดยมี กิจกรรมที่ปฏิบัติในแต่ละวันส่วนใหญ่คือ เดินในและนอกบ้าน และส่วนใหญ่มักไม่ออกกาลังกาย และประเภทอาหารที่ชอบรับประทานได้แก่ อาหารประเภทต้มหรือนึ่ง ตามล าดับ ส่วนที่ 2 สรุปผลข้อมู ลเกี่ยวกับการประเมินความรุนแรงของโรคข้อเข่าเสื่อม ผลการวิจัยพบวา กลุ่ ่มตัวอยางส่ ่วนใหญ่มีลักษณะอาการเจ็บปวดเข่าหรือข้อพับเข่าหลังใช้ งานนาน อาการปวดเข่ามากขึ้น พักแล้วดีขึ้น เป็ นๆ หายๆ ในการปฏิบัติกิจวัตรประจ าวันพบวา มี ่ อาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงขัดเล็กน้อยแต่น้อยมาก เมื่อกาวขึ ้ ้น-ลง รถ หรือรถประจ าทางมีอาการ ปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงขัดเล็กน้อยแต่น้อยมาก ระยะเวลาในการเดินคือเดินได้ 6 – 60 นาที จึงเริ่มมี อาการปวด และเมื่อหลังทานอาหารเสร็จแล้วลุกจากที่นังจะมีอาการปวดเข ่่า/ข้อเข่าฝืดเล็กน้อย โดย ในส่วนใหญ่พบว่าจะมีอาการเดินตัวโยกในช่วง 2-3 กาวแรกที่ออกเดินเท ้ ่านั้น สามารถนังคุกเข่่า และลุกขึ้นยืนได้แต่ล าบากเล็กน้อย ในช่วงเวลานอนไม่มีอาการปวดเข่า แต่จะมีอาการปวดเข่า บางครั้งในเวลาท างานหรือใช้แรง ไม่เคยรู้สึกว่าเข่าของท่านทรุดลงหรือหมดแรง และส่วนใหญ่ สามารถในการเดินซื้อของด้วยตนเองได้ แต่เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่าเล็กน้อย และสุดท้าย ความสามารถในการเดินลงบันได พบวา สามารถเดินลงได้ แต ่ ่เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่าเล็กน้อย ตามล าดับ ส่วนที่ 3 สรุปผลข้อมู ลระดับอาการปวดก่อนและหลังเข้ารับการทดลองพอกเข่าด้วยสมุนไพร 1. จากการศึกษาข้อมูลระดับอาการปวดก่อนเข้ารับการทดลองพอกเข่าด้วยสมุนไพร ของ กลุ่มตัวอยางผู้ป่ วยที่มีโรคข้อเสื่อมที่มีอาการปวดในช ่ ่วงอายุ 50-90 จ านวน 40 คน โดยใช้มาตรวัด ความเจ็บปวดชนิดเป็ นตัวเลข (Numerical Rating Scale: NRS)และแบบประเมินโรคข้อเข่าเสื่อม ภาษาไทย (WOMAC)ผลการวิจัยพบว่า ผลการประเมินอาการปวดก่อนเข้ารับการทดลองพอกเข่า ด้วยสมุนไพร พบวา มีค ่ ่าเฉลี่ยระดับอาการปวดที่พบมากที่สุดอยูในระดับปานกลาง ( ่ moderate pain score) เท่ากบ ั 6.72 2. จากการศึกษาข้อมูลระดับอาการปวดหลังเข้ารับการทดลองพอกเข่าด้วยสมุนไพร ของ กลุ่มตัวอยางผู้ป่ วยที่มีโรคข้อเสื่อมที่มีอาการปวดในช ่ ่วงอายุ 50-80 จ านวน 40 คน โดยใช้มาตรวัด ความเจ็บปวดชนิดเป็ นตัวเลข (Numerical Rating Scale: NRS) และแบบประเมินโรคข้อเข่าเสื่อม ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
50 ภาษาไทย (WOMAC)ผลการวิจัยพบว่า ผลการประเมินอาการปวดหลังเข้ารับการทดลองพอกเข่า ด้วยสมุนไพร พบว่า มีค่าเฉลี่ยระดับอาการปวดที่พบมากที่สุดอยู่ในระดับน้อย (mild pain score) เท่ากบ ั 3.95 3. ค่าเฉลี่ยระดับอาการปวดหลังเข้ารับการทดลองพอกเข่าด้วยสมุนไพร ของกลุ่มตัวอยาง่ ผู้ป่ วยที่มีโรคข้อเสื่อมที่มีอาการปวดในช่วงอายุ 50-90 จ านวน 40 คน โดยใช้มาตรวัดความเจ็บปวด ชนิดเป็ นตัวเลข (Numerical Rating Scale: NRS)และแบบประเมินโรคข้อเข่าเสื่ อมภาษาไทย (WOMAC) ผลการวิจัยพบว่า มีอาการปวดที่ลดลงอย่างเห็นได้ชัด โดยค่า P-value เท่ากบ ั 0.000 สรุปได้วา การรักษาโดยวิธีการพอกเข ่ ่าด้วยสมุนไพรส่งผลต่ออาการปวดที่ลดลงอยางมีนัยส าคัญ ่ 0.05 5.2 อภิปรายผล จากผลการศึกษาพบวา ก่ ่อนการเข้ารับการรักษา ผู้วิจัยได้ทดสอบค่าคะแนนอาการปวดเข่า พบว่า ก่อนเข้ารับการรักษาโดยการพอกเข่าด้วยสมุนไพร กลุ่มตัวอย่างมีผลการประเมินความ เจ็บปวดก่อนเข้ารับการพอกเข่าด้วยสมุนไพร มีค่าเฉลี่ยระดับอาการปวดอยูในระดับปานกลาง และ ่ หลังจากได้รับการรักษาโดยการพอกเข่าด้วยสมุนไพร กลุ่มตัวอย่างมีผลการประเมินอาการปวด ลดลง อย่างมีนัยส าคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ซึ่ งสอดคล้องกับแนวคิดของ พงษ์สิทธิ์ แก้วพวง (2563) ที่ท าการศึกษาเกี่ ยวกบประสิทธิผลการรักษาอาการปวดข้อเข ั ่า โดยใช้การนวดรักษาแบบราช ส านักร่วมกบการประคบ และพอกเข ั ่าด้วยสมุนไพร ในผู้ป่ วยที่มีอาการปวดเข่าหรือข้อเข่าเสื่อม อ าเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี ผลการวิจัยพบวา ก่ ่อนและหลังการพอกเข่าของกลุ่มที่ได้รับ การพอกเข่ามีคะแนน อาการปวดข้อเข่าและองศาการเคลื่อนไหวของข้อเข่า หลังการพอกเข่าดีกว่า ก่อนได้รับการพอกเข่า อยางมีนัยส าคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และเมื่อเปรียบเทียบก ่ ่อนและหลังการ พอกเข่าระหวางกลุ่ ่มที่ไม่ได้รับการพอกเข่าและกลุ่มที่ได้รับการพอกเข่าคะแนนอาการปวดข้อเข่า กลุ่มที่ได้รับการพอกเข่าดีกว่ากลุ่มที่ไม่ได้รับการพอกเข่า อย่างมีนัยส าคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 นอกจากนี้ยังสอดคล้องกบงานวิจัยของ ปรางทอง ช า ั นิพันธ์ (2559) ที่ได้ท าการศึกษาเรื่อง การศึกษา ผลของการใช้ยาสมุนไพรพอกเข่าทดแทนการใช้ยากลุ่ม NSAIDs ในผู้ป่ วยโรคเข่าเสื่อม ที่มารับ บริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพต าบลเมืองยาง อ.ช านิ จ.บุรีรัมย์ ผลการวิจัยพบวา ผู้ป่ วยที่มี ่ อาการปวดเข่าหรือโรคเข่าเสื่อมที่ใช้ยาสมุนไพรพอกเข่ามีค่า Visual Analog Scale (VAS) ลดลง ใกล้เคียงกบผู้ป่ ว ั ยที่ใช้ยากลุ่ม NSAIDs อยางมีนัยส า ่ คัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 5.3 ข้อจ ากัดในการศึกษา ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
51 5.3.1 เนื่องจากการท าวิจัยอยูในช ่ ่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดต่อโควิด-19 ท า ให้ผู้วิจัยมีอุปสรรคในการเก็บรวบรวมข้อมูล รวมไปถึงจ านวนของผู้ป่ วยที่เข้ารับการรักษามีจ านวน ลดน้อยลง จึงท าให้ผู้วิจัยใช้เวลาในการเก็บข้อมูลที่ค่อนข้างนาน 5.3.2 เนื่องจากเวลาในการเก็บข้อมูลที่ค่อนข้างจ ากด จึงท าให้ผู้วิจัยและคนไข้ไม ั ่สามารถ สื่อสารกนได้อย ั างเต็มที่ ดังนั ่้ นอาจท าให้ข้อมูลที่ได้รับมามีความคลาดเคลื่อนเกิดขึ้นได้ 5.4 ข้อเสนอแนะ การศึกษาวิจัยนี้เป็ นการศึกษาเบื้องต้นเกี่ ยวกบการรักษาอาการปวดเข ั ่าโดยวิธีการพอก สมุนไพร ในผู้ป่ วยโรคข้อเข่าเสื่อม คลินิกแพทย์แผนไทยโรงพยาบาลพระนังเกล้า ชุมชนวัดแคนอก ่ และผู้สูงอายุจังหวัดกาแพงเพชร ยังมีข้อจ ากดในหลายด้าน เช ั ่น จ านวนกลุ่มตัวอย่าง เวลาในการ เก็บรวบรวมข้อมูล รวมไปถึงความสามารถในการสื่อสารของผู้วิจัยและผู้ป่ วย เป็ นต้น อย่างไรก็ ตามจะเป็ นประโยชน์และเป็ นแนวทางในการศึกษาการพอกเข่าด้วยสมุนไพรเพื่อลดอาการปวดเข่า ในผู้ป่ วยโรคข้อเข่าเสื่อมต่อไปในอนาคตได้ และเนื่องจากในปัจจุบันยังมีผู้ป่ วยอยูเป็ นจ านวนมากที่ ่ มีอาการปวดบริเวณต่างๆ บนร่างกายเช่น ปวดไหล่ (ไหล่ติด) ปวดข้อเท้า ปวดเอว ฯลฯ ดังนั้ นควรมี การศึกษางานวิจัยเพื่อลดอาการปวดในบริเวณต่างๆ ซึ่งเป็ นอาการที่พบบ่อยเพื่อศึกษาประสิทธิผล และเป็ น แนวทางในการทดแทนหรือลดการใช้ยาเคมีเนื่องจากการพอกสมุนไพรมีการใช้ทางคลินิก ที่กว้างขวางมากขึ้น จึงควรที่จะมีการศึกษาค้นคว้าวิจัยเพิ่ มเติมเกี่ ยวกบการพอกสมุนไพรก ับการั รักษาโรคอื่นในอนาคตให้มากขึ้น 5.5 ข้อเสนอแนะในการวิจัยครั้งต่อไป งานวิจัยเรื่อง การศึกษาประสิทธิผลของการใช้สมุนไพรพอกเข่าในโรคเข่าข้อเสื่อม ของ คลินิกแพทย์แผนไทยโรงพยาบาลพระนังเกล้า ชุมชนวัดแคนอก และผู้สูงอายุจังหวัดก ่าแพงเพชร ที่ มีอาการปวดข้อเข่า จากผลการวิจัยผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะเพื่อการวิจัยครั้งต่อไปวา ควรมีการศึกษาถึง ่ ประเด็นต่อไปนี้ 1. จากการศึกษาพบวา ผู้ป่ วยที่เข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลพระนั ่ งเกล้า จังหวัดนนทบุรี ่ ส่วนใหญ่ยังขาดความรู้ในเรื่องของประสิทธิภาพในการรักษาโดยการพอกสมุนไพรมากพอ ดังนั้น แล้วจึงควรกระตุ้นให้ทางโรงพยาบาลมีการให้ความรู้เรื่องประสิทธิภาพในการรักษาโดยการพอก สมุนไพรเพิ่ มมากขึ้นและสร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง เพื่อลดการสร้างความเข้าใจผิดที่อาจจะส่งผล ต่อการรักษาของผู้ป่ วยได้ ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
52 2. ควรศึกษาพฤติกรรมของผู้ป่ วย โดยท าการวิจัยทั้ งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพควบคู่กนั ไป จากการสัมภาษณ์เชิงลึก (In –Depth Interview) เพื่อน าไปประกอบการวิเคราะห์และสรุปผลโดย การใช้ Content Analysis เพื่อให้ได้ข้อมูลพฤติกรรมของผู้ป่ วยที่มีความละเอียดและครอบคลุมมาก ยิ่ งขึ้น แล้วน าผลมาวิเคราะห์คู่กนเพื่อให้งานวิจัยสามารถท าให้ผู้วิจัยได้ข้อมูลที่เป็ นประโยชน์มาก ั ที่สุด เอกสารอ้างอิง กุลธิดา อิ่ นแกว้. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กบพฤติกรรมการใช้สมุนไพรในการดูแลสุขภาพ ั ตนเองของประชาชนในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ต าบลไทยชนะศึก. สื บค้นจาก http://203.157.71.172/academic/web/files/2564/r2r/MA2564-002-02- 0000000213-0000000542.pdf ณิชารีย์คงเวียง. (2560). ประสิทธิผลการรักษาผู้ป่ วยข้อเข่าเสื่อมด้วยศาสตร์หัตถการเผาเครื่องยา ร้อน. สืบค้นจาก https://www.sawangarom-hospital.go.th/userfiles/file/thai-med.pdf ปภัสรา หาญมนตรี, พรรณี บึงสุวรรณ และภาวิรี เสริมชีพ. (2557). ความเที่ยงในการทดสอบซ ้ าและ ความสัมพันธ์ของแบบประเมิน Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis ฉบับภาษาไทย กบคะแนนปวดในผู้สูงอายุที่มีภาวะข้อเข ั ่าเสื่อม. วารสารเทคนิคการแพทย์ และกายภาพบ าบัด, 26(1), 84-92. ปรางทอง ช านิพันธ์. (2561).การศึกษาผลของการใช้ยาสมุนไพรพอกเข่าทดแทนการใช้ยากลุ่ม NSAIDs ในผู้ป่ วยโรค เข่าเสื่อม ที่มารับบริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพต าบลเมือง ยางอ าเภอช านิจังหวัดบุรีรัมย์. สืบค้นจาก http://www.sangkhahospital.com/sangkha/administrator/modules/mod_download/img/7 _ 266_12_08_2017_10_56_20_PrangthongChamniphan.pdf ปิ ยะพล พูลสุข, สุชาดา ทรงผาสุก, เมริษา จันทา, เนตรยา นิ่มพิทักษ์พงศ์ และกิตรวี จิรรัตน์สถิต. (2561). ประสิทธิผลของยาพอกสมุนไพรเพื่อบรรเทาอาการปวดเข่าในผู้ป่ วยโรคข้อเข่า เสื่อม. ธรรมศาสตร์เวชสาร, 18(1), 1-12. พงษ์สิทธิ์ แกวพวง. ( ้ 2563). ประสิทธิผลของต ารับยาพอกเข่าบรรเทาอาการปวดข้อเข่าในผู้ป่ วยโรค ข้อเข่าเสื่อม. ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
53 วารุณี ประดิษฐ์, สิริวดี ชมเดช และกรกฎ งามวงศ์พาณิชย์. (2557). สมุนไพรไทยส าหรับการรักษา โรคข้อเสื่อม Researches of Thai Herbs for Osteoarthritis Treatment. วารสารวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 42(2), 289-302. ศิลดา การะเกตุ, นิชกานต์สุยะราช, พัชรินทร์ใจดี,สมบัติกาศเมฆ, สุนทร พรมเผ่า และผณิตา ประวัง. (2560). การศึกษาเปรียบเทียบระดับความเจ็บปวดก่อนและหลังจากการรักษา โคลนสมุนไพร พอกเย็นร่วมกบการนวดแผนไทยในผู้สูงอายุที่มีอาการปวดเข ั ่า. กลุ่มงาน แพทย์แผนไทยและแพทย์ทางเลือกจังหวัดพะเยา, 9(2), 115-124. Zhang, W., Ouyang, H., Jiake, X. (2016). Current research on pharmacologic and regenerative therapies for osteoarthritis. Journal of Korean Medicine Rehabilitation, 29(4), 1229-1854. Yavapai Regional Medical Center. (2023). Woman Osteoarthritis Index Questionnaire. Retrieved from:https://www.yrmc.org/docs/default-source/medservices/womac-osteoarthritisindex.pdf?sfvrsn=0 ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
54 ภาคผนวก ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
55 แบบสอบถาม แบบสอบถามข้อมู ลส่วนบุคคลที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ กรุณาท าเครื่องหมาย ลงในช่องสี่เหลี่ยม หรือ กรอกข้อมูลในช่องวางให้ครบถ้วน ่ ส่วนที่ 1 ตอนที่1 ข้อมูลทัวไปของผู้ตอบแบบสอบถาม ่ ชื่อ นามสกุล อายุ ปี เดือน เพศ ………หญิง ………ชาย น ้ าหนักตัว = กก. ความสูง = ซม. BMI = การศึกษา ( ) ต ่ากวาปริญญาตรี ่ ( ) ปริญญาตรี ( ) ปริญญาโท ( ) อื่นๆ โปรดระบุ .................................................... สิทธิการ รักษาพยาบาล ( ) สิทธิประกนสังคม ั ( ) สิทธิสวัสดิการการ รักษาพยาบาลของข้าราชการ ( )สิทธิประกนสุขภาพถ้วนหน้า ั ( )สวัสดิการรักษาพยาบาล ( )ประกนสุขภาพเอกชนั ()อื่นๆ (โปรดระบุ).......... ประวัติการดื่ม เหล้า /เครื่องดื่ม ( ) ดื่ม ( ) เคยดื่มแต่ เลิกแล้ว หากดื่ม/เคยดื่ม โปรดระบุ ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
56 แอลกอฮอล์ ( ) ไม่ดื่ม ประเภทเหล้า…….. จ านวน……กรม/ขวด/เป๊ ก จ านวนปี ที่ดืม……. หากเลิกแล้ว ระบุจ านวนปี ที่เลิก…… ประวัติการสูบ บุหรี่ ( ) สูบ ( ) เคยสูบแต่ เลิกแล้ว ( ) ไม่สูบ หากสูบ/เคยสูบ โปรดระบุ จ านวน……ซอง/มวน จ านวนปี ที่สูบ……. หากเลิกแล้ว ระบุจ านวนปี ที่เลิก…… ประวัติแพ้ยา/ อาหาร/ อื่นๆ ……..ไม่มี ……….มี โปรดระบุ อาชีพ ( ) 1.เกษตรกรรม ( ) 2.นักเรียน /นักศึกษา ( ) 3.ลูกจ้าง (บริษัท/โรงงาน/ รับจ้างรายวัน) ( ) 4.ข้าราชการ/พนักงาน รัฐวิสาหกิจ ( ) 5.อาชีพส่วนตัว ( ) 6.ไม่ได้ประกอบอาชีพ ( ) 7.อื่นๆ โรคประจ าตัว ……..ไม่มี ……….มี โปรดระบุ ยาที่รับประทาน เป็ นประจ าอัน เนื่องมาจากการ ……..ไม่มี ……….มี โปรดระบุ ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
57 รักษาโรค ประจ าตัว ผลการตรวจทาง ห้องปฏิบัติการ (ถ้ามี) หากมีโปรดระบุจ านวน………ครั้ง Admit ด้วยเรื่อง ……………………………………… …………… ………………………… ตอนที่ 2: ปัญหาสุขภาพและคุณภาพชีวิต ค าชี้แจง โปรดท าเครื่องหมาย / ลงใน ( ) หรือเติมข้อความในช่องวางให้ตรงก ่ บข้อเท็จจริงของ ั ตัวท่านมากที่สุด ท่านมีโรคข้อเข่าเสื่อม หรือไม่ ( ) มี ( ) ไม่มี โปรดระบุระยะเวลาที่มีอาการ ……………………………….. และด้านที่มีอาการ .…………… •ในแต่ละวัน ท่านใช้เวลากบั กิจกรรมใดมากที่สุด ( ) เดินใน-นอกบ้าน ( ) นัง่ ( ) นอน ( ) อื่นๆ โปรด ระบุ………………… ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
58 โดยใช้เวลา ประมาณ……………….. ชัวโมงต ่่อวัน ท่านออกกาลังกายหรือไม ่ ( )ออกกาลังกาย ( )ไม่ออกกาลังกาย หากออกกาลังกายท ่านออก กาลังกายก ี่วันต่อ สัปดาห์………....วันละกี่ นาที…………. ชนิดการออกกาลังกาย ……. อาหารที่ชอบรับประทาน ( ) กะทิ ( ) ของทอด ( ) ต้ม/นึ่ง ( ) ขนมหวาน ( ) กาแฟ/ชา ( ) น ้ าหวาน /น ้ าอัดลม ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
59 ส่วนที่2 แบบประเมินระดับความรุนแรงของโรคข้อเข่าเสื่อม (Oxford Knee Score) โปรดใส่เครื่องหมาย √ หัวข้อที่ตรงกบอาการที่เก ั ิดขึ้นกบตัวท ั ่านมากที่สุด ในช่วง เวลา 1 เดือน ที่ ผานมา่ ลักษณะอาการ คะแนนที่ได้ 1) ลักษณะอาการเจ็บปวดเข่า หรือข้อพับเข่าของท่าน ● ไม่มีอาหาร ● อาการปวดลึกๆที่เข่าเล็กนอย เฉพาะเวลาขยับตัวหรือ อยูในบางท ่ ่าเท่านั้น ● หลังใช้งานนาน อาการปวดเข่ามากขึ้น พักแล้วดีขึ้น เป็ นๆหายๆ ● อาการปวดเข่าเพิ่ มมากขึ้น ปวดนานขึ้น ● อยูเฉยๆก่ ็ปวดมาก ขยับไม่ได้ 4 3 2 1 0 2) ท่านมีปัญหาเรื่องเข่าในการท ากิจวัตรประจ าวัน เชน การยืน อาบน้ํ า ใส่เสื้อผา หรือไม่ ● ไม่มีอาการ ● มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงขัดเล็กนอย แต่น้อยมาก ● มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงเล็กนอย แต่บ่อยครั้ง ● เริ่มมีปัญหาท าด้วยความยากล าบาก ● ไม่สามารถท าได้ สสส 3) ท่านมีปัญหาเรื่องเข่า เมื่อกาว ขึ ้ ้น-ลง รถ หรือรถประจ าทาง หรือไม่ ● ไม่มีอาการ ● มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงขัดเล็กนอย แต่น้อยมาก ● มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดตึงเล็กนอย แต่บ่อยครั้ง ● เริ่มมีปัญหาท าด้วยความยากล าบาก ● ไม่สามารถท าได้ 4 3 2 1 0 ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
60 4) ท่านเดินได้มากที่สุดนานเท่าไร ก่อนที่จะมีอาการปวดเข่า ● เดินได้เกิน 1 ชัวโมง โดยไม ่่มีอาการอะไร ● เดินได้ 6 – 60 นาที จึงเริ่มมีอาการปวด ● เดินได้เพียง 5 นาที เริ่มมีอาการปวด ● เดินได้แค่รอบบ้านเท่านั้ น เริ่มมีอาการปวด ● ท าไม่ได้และเดินไม่ไหว 4 3 2 1 0 5) หลังทานอาหารเสร็จแลวลุกจากที่นัง เข่่าของท่าน มีอาการ อยางไร ่ ● ไม่มีอาการ ● มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝื ดเล็กน้อย ● มีอาการปวดเข่าข้อเข่าฝื ดปานกลาง ● มีอาการปวดเข่ามาก/ข้อเข่าฝื ด ลุกขึ้นยืนได้ด้วยความ ยากล าบาก ● ปวดมากไม่สามารถลุกขึ้นได้ 4 3 2 1 0 6) ท่านต้องเดินโยกตัว (เดินกระโผลก กระเผลก) เพราะอาการที่ เกิดจากเข่าของท่าน หรือไม่ ● ไม่ เคย ● ในช่วง 2-3 กาวแรกที่ออกเดินเท ้ ่านั้น ● เป็ นบางครั้ง ● เป็ นส่วนใหญ่ ● ตลอดเวลา 4 3 2 1 0 7) ท่านสามารถนังคุกเข่่า และลุกขึ้นได้หรือไม่ ● ลุกได้ง่าย ● ลุกได้ ล าบากเล็กน้อย ● ลุกได้แต่ยากขึ้น ● ลุกได้แต่ยากล าบากมาก ● ลุกไม่ไหว 4 3 2 1 0 ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
61 8) ท่านมีปัญหาปวดเข่า ในขณะที่นอนกลางคืน หรือไม่ ● ไม่ เคย ● ใน 1 เดือนมี 1-2 ครั้ง ● บางคืน 1 สัปดาห์ มี 1-3 ครั้ง ● ส่วนมาก 1 สัปดาห มี 4-6ครั้ง ● ทุกคืน 4 3 2 1 0 9) ในขณะท างาน หรือท างานบ้านท่านมีอาการปวดเข่า หรือไม่ ● ไม่มี ● น้อยมาก ● บางครั้ง ● ส่วนมาก ● ตลอดเวลา 4 3 2 1 0 10) ท่านเคยมีความรู้สึกวาเข่ ่าของท่านทรุดลงทันทีหรือหมด แรงทันทีจนตัวทรุดลง หรือไม่ ● ไม่ เคย ● ในช่วงแรกที่กาวเดินเท ้ ่านั้น ● บางครั้ง ● ส่วนมาก ● ตลอดเวลา 4 3 2 1 0 11) ท่านสามารถเดินซื้อของใช้ต่างๆได้ด้วยตัวท่านเอง หรือไม่ ● ได้เป็ นปกติ ● ไปได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่าเล็กน้อย ● ไปได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า /ตึงเข่ามากขึ้น ● พอไปได้ แต่ด้วยความยากล าบากมาก ● ไปไม่ไหว 4 3 2 1 0 12 ) ท่านสามารถเดินลงบันไดได้หรือไม่ ● เดินลงได้ เป็ นปกติ ● เดินลงได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่าเล็กน้อย 4 3 ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
62 ● เดินลงได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่ามากขึ้น ● เดินลงได้ด้วยความยากล าบากมาก ● เดินลงไม่ได้ 2 1 0 คะแนนรวม 1B1270 ปกติ (40 – 48 คะแนน) ควรประเมินเป็ นประจ าทุกปี แนะน าวิธีปฏิบัติตัว การปรับ สภาพแวดล้อมและการออกกาลังกาย 1B1271 มีโอกาสเป็ นโรคข้อเข่าเสื่อมระดับเริ่มมีอาการ ( 30 – 39 คะแนน ) ผู้ป่ วยควรได้รับการ รักษาเบื้องต้น แนะน าวิธีปฏิบัติตัว การปรับสภาพแวดล้อมที่บ้าน และการออกกาลังกาย 1B1271 มีโอกาสเป็ นโรคข้อเข่าเสื่อมระดับปานกลาง ( 20 – 29 คะแนน ) ผู้ป่ วยควรได้รับการ รักษาเบื้องต้น ที่รพ.สต.หากไม่ดีขึ้นให้ส่งต่อมาที่รพ.แม่ข่ายตามแบบฟอร์ม การส่งต่อ 1B1272 มีโอกาสเป็ นโรคข้อเข่าเสื่อมระดับรุนแรง ( 0 – 19 คะแนน ) ควรส่งตัวผู้ป่ วยเข้ารับการ ประเมินและรักษาที่โรงพยาบาลแม่ข่าย ตามแบบฟอร์มการส่งต่อ ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
63 ส่วนที่3 มาตรวัดความปวดแบบตัวเลข (Numerical Rating Scales: NRS) ก่อนท าการทดลองพอกเข่าด้วยสมุนไพร เป็ นการประเมินความปวดด้วยตัวเลข โดยพยาบาลจะบอกผู้ป่ วยวาถ้าผู้ป่ วยไม ่ ่ปวดเลย แทนด้วยเลข 0 และปวดรุนแรงมาก แทนด้วยเลข 10… Knee range of motion ………….. No limit flex-extension 4 1 ให้คะแนนความปวดเมื่อ ไม่ปวด เล็กน้อย ปานกลาง มาก มากที่สุด เดิน 4 เมตร 0 1 2 3 4 ยืน 1 นาที 0 1 2 3 4 นัง ่ 1นาที 0 1 2 3 4 รวมคะแนนทั้งหมด / 12 หลังท าการทดลองพอกเข่าด้วยสมุนไพร เป็ นการประเมินความปวดด้วยตัวเลข โดยพยาบาลจะบอกผู้ป่ วยวาถ้าผู้ป่ วยไม ่ ่ปวดเลยแทนด้วยเลข 0 และปวดรุนแรงมาก แทนด้วยเลข 10 Knee range of motion ………….. ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
64 แบบประเมิน เวลา (นาที) 15 30 45 60 90 120 ระยะเวลาตั้ งแต่เริ่ม ประคบจนเริ่มต้นหาย ปวด ระยะเวลาที่เริ่มรู้สึกเย็น ระยะเวลาตั้ งแต่เริ่ม ประคบจนสิ้ นสุดการ หายปวด Western ontario and McMaster osteoarthritis index (WOMAC) โปรดท าเครื่องหมายในช่องให้คะแนนในแต่ละหัวข้อ ให้คะแนนความปวดเมื่อ ไม่ปวด เล็กน้อย ปานกลาง มาก มากที่สุด เดิน 4 เมตร 0 1 2 3 4 ยืน 1 นาที 0 1 2 3 4 นัง ่ 1นาที 0 1 2 3 4 พัก 0 1 2 3 4 รวมคะแนนทั้งหมด / 12 ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม
65 สูตรสมุนไพรไทยส าหรับประคบจากบัญชียาหลักแห่งชาติ ในยา 130 กรัม ประกอบกอบด้วย 1.เหง้าไพล 50 กรัม ใบมะขาม 30 กรัม เหง้าขมิ้ นชัน10 กรัม ตะไคร้ (ล าต้น) 10 กรัม ใบส้มป่ อย 10 กรัม 2.เกลือเม็ด 1 ช้อนโต๊ะ การบูร 2 ช้อนโต๊ะ ค าแนะน า ประคบเพื่อลดอาการปวด และช่วยคลายกล้ามเนื้อ เอ็น ข้อ กระตุ้นหรือเพิ่ มการไหลเวียน ของโลหิต ขนาดและวิธีใช้ ใช้ประคบขณะยังอุ่นวันละ 1-2 ครั้ง โดย 1 ซองสามารถใช้ได้ ……ครั้ง ศ ู นย ์ แพทยศาสตรช ์ ั น ้ คล ิ น ิ ก โรงพยาบาลพระน ั ่ งเกล ้ า คณะแพทยศาสตร ์ มหาวท ิ ยาล ั ยสยาม