ERATA buku teks t4

TINGKATANBiologi Tingkatan 4

Buku teks ini ditulis berdasarkan Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran
(DSKP) Biologi Tingkatan 4 terbitan Kementerian Pendidikan Malaysia, berpandukan
konsep Kemahiran Saintifik, Kemahiran Proses Sains, Kemahiran Berfikir Aras Tinggi
(KBAT), Kemahiran Abad ke-21 dan pendekatan Pengajaran dan Pembelajaran
STEM. Buku teks ini bertujuan melahirkan murid yang seimbang dan harmonis serta
melengkapkan mereka dengan kemahiran yang diperlukan dalam abad ke-21.

KEMENTERIAN
PENDIDIKAN
MALAYSIA

BIOLOGI 4TINGKATAN

4

Ikon-ikon dalam Buku Teks dan Fungsinya

Lensa Biologi Soalan pemikiran tahap tinggi yang merangkumi
soalan mengaplikasi, menganalisis, menilai dan
Maklumat tambahan yang berkaitan mencipta
dengan konsep atau teori
Perhatian!
Dunia Biologi Kita
Nota peringatan semasa murid menjalankan
Menunjukkan aplikasi konsep atau teori aktiviti atau eksperimen
yang dipelajari dalam kehidupan harian
Soalan untuk menguji kefahaman murid pada
Fikirkan! akhir setiap subtopik

Mencabar murid untuk berfikir secara Praktis Sumatif
kritis dan kreatif
Soalan yang menguji kefahaman murid pada
Inovasi Malaysia akhir setiap bab

Kejayaan ahli sains atau perkembangan Rumusan
sains dan teknologi di Malaysia yang
berkaitan Ringkasan konsep-konsep utama

KKeerrjjaayyaa Mileenniiaa Refleksi Kendiri

Memerihalkan kerjaya yang berkaitan Senarai semak penguasaan konsep untuk
dengan konsep atau topik rujukan murid

Buletin STEM 4.2.3
Standard Pembelajaran mengikut
Sorotan perkembangan semasa dalam Dokumen Standard Kurikulum dan
bidang sains dan teknologi yang berkaitan Pentaksiran (DSKP) Biologi Tingkatan 4

Merentas Bidang

Menunjukkan perkaitan biologi dengan
bidang lain

Zon Aktiviti

Cadangan aktiviti yang boleh dilakukan
oleh murid

Biodata Penulis

Gan Wan Yeat

Dilahirkan pada 30 Mei 1966 di Jasin, Melaka.
Beliau memegang jawatan sebagai Penolong
Kanan Pentadbiran di SMK (P) TAMAN
PETALING. Berkelulusan Ijazah Sarjana Muda
Sains (Kepujian) dalam bidang Mikrobiologi
dan Ijazah Sarjana Pendidikan (Psikologi) dari
Universiti Malaya, beliau mengajar subjek
Biologi dan Sains sejak tahun 1994. Beliau juga
merupakan penulis buku teks KSSM Biologi
Tingkatan 4 dan 5 dan banyak buku rujukan
Biologi dan Sains.

Nor Azlina binti Abd. Aziz

Dilahirkan pada 14 November 1967 di Muar,
Johor. Beliau merupakan seorang pensyarah
kanan di Pusat Asasi Sains, Universiti Malaya,
Kuala Lumpur. Subjek yang diajar adalah
Biologi dengan pengkhususan kepada bidang
Biologi Sel dan Genetik. Berkelulusan Ijazah
Doktor Falsafah dalam bidang Teknologi
Pembiakan Haiwan, Ijazah Sarjana Falsafah
Bioperubatan dan Kesihatan dan Ijazah
Sarjana Muda Genetik dari Universiti Malaya.
Beliau juga memiliki Diploma Penterjemahan
DBP dan berpengalaman lebih 15 tahun dalam
bidang penterjemahan dan penyuntingan.

Yusmin binti Mohd. Yusuf

Dilahirkan pada 15 Jun 1969 di Alor Setar,
Kedah. Beliau merupakan seorang pensyarah
kanan di Pusat Asasi Sains, Universiti Malaya,
Kuala Lumpur. Berkelulusan Ijazah Doktor
Falsafah dari Universiti Malaya, Kuala Lumpur
dalam bidang genetik manusia dan mempunyai
pengalaman mengajar biologi hampir 20 tahun.
Beliau kini mengajar biologi di Pusat Asasi
Sains, di samping menyelia pelajar Sarjana dan
Doktor Falsafah. Bidang pengkhususan beliau
ialah bioteknologi dan kejuruteraan genetik.

Noor Haniyatie binti
Ibrahim

Dilahirkan pada 21 April 1984 di Selangor.
Beliau merupakan guru Biologi di SMK
Seksyen 3 Bandar Kinrara, Puchong, Selangor.
Berkelulusan Ijazah Sarjana Muda Pendidikan
Sains (Biologi) dari Universiti Pendidikan Sultan
Idris, Tanjung Malim, beliau memulakan kerjaya
sebagai seorang guru pada tahun 2008 di
SMK Dato Onn, Batu Pahat, Johor selama
11 tahun sebelum berpindah ke sekolah
semasa. Beliau aktif memberi ceramah Teknik
Menjawab Peperiksaan Biologi SPM serta
berpengalaman menulis beberapa naskhah
modul pembelajaran dan buku kerja sebelum
mengorak langkah sebagai penulis buku teks
KSSM Biologi Tingkatan 4.

Pihak penerbit telah membuat beberapa pembetulan bagi halaman-halaman berikut. Sebarang kesulitan amatlah dikesali.
HALAMAN 49

3.2 Konsep Pergerakan
Bahan Merentasi
Membran Plasma

Ciri bahan yang dapat merentasi membran BAB 3
plasma

TMK 3.3 Terdapat tiga faktor umum yang menentukan sama ada sesuatu molekul
boleh bergerak merentasi membran plasma iaitu saiz molekul, kekutuban
Video: Pergerakan molekul molekul dan cas ion.
dan ion merentasi membran
CIRI BAHAN YANG BERGERAK MERENTASI
plasma MEMBRAN PLASMA
(Dicapai pada 21 Ogos 2019)

Molekul tidak berkutub MOLEKUL KECIL DAN ION MOLEKUL BESAR
Contoh:
• Asid lemak • Molekul berkutub (contoh: air) Contoh:
• Gliserol • Molekul tidak berkutub (contoh: • Glukosa
• Vitamin larut lemak (A, D, E, K) • Asid amino
• Sebatian steroid oksigen, karbon dioksida)
• Ion (Contoh: K+, Na+, Ca2+, Mg2+)

molekul kecil dan ion molekul larut lipid
molekul kecil tidak berkutub

Luar sel H2O O2 CO2 molekul besar

H2O O2 CO2 protein protein
liang pembawa
Sitoplasma
49
RAJAH 3.3 Pergerakan bahan merentasi membran plasma

3.2.1

Nota:
Pembetulan telah dibuat pada rajah hierarki iaitu kotak label BAHAN LARUT LIPID dan BAHAN TIDAK LARUT LIPID
telah dibuang.

HALAMAN 137

Pengangkutan karbon dioksida dalam Fikirkan! BAB 8
sistem peredaran darah
Jelaskan mengapa
Karbon dioksida diangkut melalui tiga cara: hemoglobin
• 70% diangkut dalam bentuk ion bikarbonat (HCO3–) fetus mempunyai
• 23% karbon dioksida bergabung dengan hemoglobin untuk peratus ketepuan
oksigen yang lebih
membentuk karbaminohemoglobin tinggi berbanding
• 7% karbon dioksida terlarut hemoglobin
orang dewasa.
Pengangkutan karbon dioksida dari sel badan ke kapilari tisu
Lensa Biologi
• dkKaearnrbbgooannnikda(iioHr k(2HCsi2dOOa3)).(dCaOla2m) yearnitgrodsiibt eubnatuskkamneomlebhesnetul bkaadsaidn berpadu
• Enzim karbonik anhidrase dalam eritrosit memangkinkan tindak Tekanan atmosfera
pada aras laut ialah
balas ini. 760 mm Hg. Oleh
• bAiskiadrbkaornbaotn(HikC(HO23C– O) d3)akneimonudhiiadnrongyeante(Hru+r)a. i kepada ion sebab atmosfera terdiri
• kKeempeupdaiarun.HCO3– meresap ke dalam plasma darah dan diangkut daripada 21% oksigen
(mengikut isi padu),
Pengangkutan karbon dioksida dari kapilari peparu ke alveolus tekanan separa
oksigen ialah
• Spleatsibmaanydaardaihkampeilraersi appepsaermu,uiloankbeikdaarlbamoneartit(roHsCitO. 3–) dalam 0.21 x 760 mm Hg atau
• Ion bikarbonat bergabung dengan ion hidrogen ( H+ ) semula 160 mm Hg.
Ini bermaksud tekanan
untuk membentuk asid karbonik ( H2CO3). oksigen dalam tekanan
• dAisoidkskidaarbdoannika(irH. 2CO3) kemudiannya terurai menjadi karbon atmosfera ialah
• Karbon dioksida meresap keluar melalui kapilari peparu ke 160 mm Hg. Tekanan
separa karbon dioksida
dalam alveolus dan disingkir keluar semasa udara pada aras laut ialah
dihembus keluar. 0.23 mm Hg.

8.3Praktis Formatif 3 Terangkan pengangkutan Fikirkan!
karbon dioksida dari kapilari
1 Apakah nilai tekanan separa peparu ke alveolus. Terangkan mengapa
oksigen dalam tekanan pendedahan kepada
atmosfera? 4 Dalam bentuk apakah oksigen karbon monoksida
diangkut ke tisu? untuk masa yang
2 Dalam bentuk apakah karbon singkat adalah
dioksida diangkut di dalam lebih berbahaya
sistem peredaran darah bagi seseorang
manusia? individu berbanding
pendedahan kepada
8.3.1 karbon dioksida.

137

Nota:
Pembetulan dibuat untuk poin ke-3 dari atas: ..diangkut sebagai asid karbonik (H2CO3). …………dibuang.

HALAMAN 36

salur xilem TISU VASKULAR
Tisu vaskular terdiri daripada tisu xilem dan tisu floem.

TISU XILEM TISU FLOEM

Xilem berfungsi mengangkut Floem berfungsi mengangkut
air dan garam mineral bahan organik seperti sukrosa
dari akar ke bahagian lain dari daun ke semua bahagian
tumbuhan. Dinding tisu xilem tumbuhan.
yang berlignin memberi sokongan
dan kekuatan mekanikal kepada tumbuhan. tiub tapis

Kepadatan komponen sel tertentu dan fungsi sel khusus

Oleh sebab fungsi yang dijalankan oleh sel-sel adalah berbeza, sesetengah sel mempunyai
kepadatan komponen sel tertentu yang tinggi. Kepadatan sesuatu komponen sel dalam sesuatu
sel adalah berkaitan dengan fungsi spesifik sel tersebut. Jadual 2.1 meringkaskan contoh sel yang
mempunyai kepadatan komponen sel tertentu.

JADUAL 2.1 Hubungan kepadatan komponen sel dengan fungsi khusus sel

Jenis sel Komponen sel yang banyak Fungsi

Sel sperma Mitokondrion Memerlukan banyak tenaga
untuk berenang ke arah
Sel otot, misalnya sel otot uterus dan tiub Falopio untuk
penerbangan serangga dan mensenyawakan oosit sekunder
burung
Memerlukan banyak
tenaga untuk pengecutan
dan pengenduran bagi
membolehkan pergerakan dan
penerbangan

Sel meristem tumbuhan Kloroplas Memerlukan banyak tenaga
bagi menjalankan proses
Sel mesofil palisad pembahagian sel secara aktif
Sel mesofil berspan untuk menghasilkan sel baharu

Menyerap lebih cahaya matahari
untuk menjalankan proses
fotosintesis

Sel pankreas Jalinan endoplasma kasar Meningkatkan sintesis dan
Jasad Golgi perembesan enzim pencernaan
Sel goblet pada epitelium
usus dan salur pernafasan Menghasilkan mukus
Sel hati
• Metabolisme karbohidrat
Jalinan endoplasma licin
• Detoksifikasi dadah
dan racun

36 2.3.3

Nota:
Pembetulan dibuat pada Jadual 2.1 iaitu satu lagi baris ditambah bagi “Sel hati” yang mengandungi “Jalinan
endoplasma licin”

HALAMAN 291 folikel sekunder

folikel primer

oosit sekunder

korpus luteum

folikel Graaf
oosit sekunder

RAJAH 15.6 Oogenesis di dalam ovari

3 Apabila dilahirkan, seseorang bayi perempuan sudah mempunyai berjuta-juta oosit primer yang
kekal dalam peringkat profasa I meiosis I. Bilangan ini akan berkurang pada tahap akil baligh.

4 Apabila mencapai akil baligh, oosit primer akan meneruskan meiosis I untuk membentuk oosit
sekunder dan jasad kutub pertama. Oosit sekunder memulakan meiosis II yang berhenti
pada metafasa II. Jasad kutub pertama melengkapkan meiosis II dan membentuk dua jasad
kutub kedua.

5 Lapisan sel folikel yang menyelaputi oosit sekunder dikenali sebagai folikel sekunder.
Folikel sekunder berkembang menjadi folikel Graaf. Folikel Graaf yang berkembang
menghasilkan estrogen.

6 Folikel Graaf yang matang akan menghampiri permukaan ovari lalu membebaskan
oosit sekunder ke dalam tiub Falopio. Proses ini disebut ovulasi.

7 Oosit sekunder (ovum yang belum matang) melengkapkan meiosis II sekiranya sperma
menembusi oosit sekunder. Proses meiosis II menghasilkan ovum (n) dan satu jasad
kutub (n). Persenyawaan antara nukleus ovum dengan nukleus sperma menghasilkan
zigot diploid (2n). Kesemua jasad kutub akan merosot dan disingkirkan dari ovari.

jika berlaku 9 Korpus luteum terus berkembang dan
persenyawaan merembeskan estrogen dan progesteron.

jika tiada 10 Korpus luteum dan oosit sekunder merosot lalu BAB 15
persenyawaan disingkirkan bersama haid.

15.2.2 291

Nota:
Pembetulan dibuat pada Rajah 15.6 iaitu label pertama di sebelah kanan, “oosit primer” ditukar kepada
“oosit sekunder”.