งานกลึง (Turning) เป็นกระบวนการขึ้นรูปโดยให้ชิ้นงานหมุนรอบแกน จากนั้นใช้มีดกลึงเคลื่อนที่ ตัดตามแนวยาวหรือแนวขวางกับชิ้นงาน การข ึ น้ร ู ปด ้ วยกระบวนการกล ึ ง
3.2.1 เคร ื่องกล ึ งยันศ ู นย ์ เคร ื่องกล ึ งยันศ ู นย ์(Engine Lathe) เป็นเครื่องกลึงที่มีความเร็วรอบสูง ใช้ขึ้นรูปชิ้นงานที่มี เส้นผ่านศูนย์กลางไม่ใหญ่เกินไป นิยมใช้ในโรงฝึกงานของสถานศึกษาและโรงงานซ่อมบ ารุงทั่ว ๆ ไป เคร ื่องกล ึ งยันศ ู นย ์
3.2.2 เคร ื่องกล ึ งป้ อมม ี ด เคร ื่องกล ึ งป้ อมม ี ด (Turret Lathe) เป็นเครื่องกลึงที่มีป้อมจับมีดกลึงและเครื่องมือตัดชนิด อื่น ๆ ได้พร้อมกัน เช่น ใช้จับมีดกลึงปาดหน้า มีดกลึงปอก มีดกลึงเกลียว จับดอกเจาะยันศูนย์ เป็นต้น เครื่องกลึงชนิดนี้สามารถกลึงชิ้นงานที่มีขนาดและรูปทรงเดียวกันเป็นจ านวนมาก ๆ ได้อย่างรวดเร็ว เช่น งานกลึงเกลียวงานกลึงปอก เป็นต้น 3.2.3 เคร ื่องกล ึ งตั้ง เคร ื่องกล ึ งตั้ง (Vertical Lathe) เป็นเครื่องกลึงที่ใช้ส าหรับงานกลึงปอกหรืองานคว้านชิ้นงาน ที่มีขนาดใหญ่ เช่น การคว้านเสื้อสูบ เป็นต้น เคร ื่องกล ึ งป้ อมม ี ด เคร ื่องกล ึ งตั้ง
3.2.4 เคร ื่องกล ึ งหน ้ าจาน เคร ื่องกล ึ งหน ้ าจาน (Facing Lathe) เป็นเครื่องกลึงที่ใช้ส าหรับการกลึงปาดหน้าชิ้นงานที่มี ขนาดใหญ่ เช่น ชิ้นงานหน้าแปลนขนาดใหญ่ ล้อรถไฟ เป็นต้น เคร ื่องกล ึ งหน ้ าจาน เคร ื่องกล ึ งยันศ ู นย ์(Center Lathe) เป็นเครื่องกลึงชนิดหนึ่งที่นิยมใช้ส าหรับงานขึ้นรูป ชิ้นงานที่มี รูปทรงกระบอกหรือหน้าตัดกลมเป็นส่วนใหญ่ เช่น การกลึงปอก การกลึงปาดหน้า การกลึง เรียว การกลึงเกลียว การคว้านรู เป็นต้น
1. ช ุ ดหวัเคร ื่องกล ึ ง (Head Stock) ชุดส่งก าลัง (Transmission) สายพานส่งกา ลงัขบั มาจากมอเตอร์ไฟฟ้า ชุดส่งก าลัง (Transmission) แขนปรับความเร็วรอบ (Spindle Speed Selector) แขนปรับความเร็วรอบ แขนปรับความเร็วรอบ
แขนปรับกลึงเกลียว (Thread Rang Level) แขนปรับกลึงเกลียว แขนปรับกลึงเกลียว ชุดเพลาหัวเครื่อง (Spindle) ช ุ ดเพลาหวัเคร ื่อง
2. ช ุ ดแทน่เล ื่อน (Carriage) ชุดแคร่คร่อม ชุดกล่องเฟือง ส่วนประกอบของช ุ ดแทน่เล ื่อน ชุดแคร่คร่อม (Saddle) ส่วนประกอบของชุดแคร่คร่อม
3. ชุดท้ายแท่น (Tail Stock) ส่วนประกอบของชุดท้ายแท่น 4. สะพานแทน่เคร ื่อง (Bed) สะพานรูปตัววี สะพานผิวเรียบ ร ู ปร่างของสะพานแทน่เคร ื่อง
5. ระบบส่งก าลัง 1. ระบบป้อน (Feed Mechanism) ระบบป้ อนของเคร ื่องกล ึ ง 2. ชุดเฟื องป้อน (Feed Gear) 2 แบบ คือ (1) แบบเปิด (Open Type) ชุดเฟื องป้อนแบบเปิ ด
(2) แบบปิด (Close Type) เป็นระบบเฟื องนอร์ตันเช่นกัน ท าหน้าที่เช่นเดียวกับ แบบเปิดแต่แตกต่างกันตรงที่แบบปิดนี้จะมองไม่เห็นชุดเฟื องนอร์ตัน ชุดเฟื องขับ (Driver Gear) ชุดเฟื องขับ ชุดเฟื องขับ เพลาป้อน (Feed Shaft) เพลาน า (Lead Screw)
3. ชุดเฟื องขับ (Driver Gear) ท าหน้าที่ส่งก าลังขับไปยังเพลาป้อน (Feed Shaft) และเพลาน า (Lead Screw) ชุดเฟื องป้อนแบบเปิ ด 4. เพลาป้อน (Feed Shaft) เป็นเพลาที่เชื่อมต่อระหว่างชุดเฟื องป้อนและชุด แท่นเลื่อนใช้ส าหรับงานกลึงอัตโนมัติ
5. เพลาน า (Lead Screw) เป็นเกลียวสี่เหลี่ยมคางหมูหรือเกลียวสี่เหลี่ยมซึ่ง เชื่อมต่อระหว่างชุดเฟื องป้อนและชุดแท่นเลื่อนเพื่อใช้ส าหรับงานกลึงเกลียว เพลาป้ อนและเพลาน าของเคร ื่องกล ึ งยันศ ู นย ์
3.4.1 หัวจับ หวัจบัเคร ื่องกล ึ ง (Chuck) แบ่งออกเป็น 2ชนิด คือ หัวจับแบบ 3 ฟันพร้อม และหัวจับแบบ 4 ฟันอิสระ หวัจบัเคร ื่องกล ึ งยันศ ู นย ์ 1. หัวจับแบบ 3 ฟันพร้อม (Three Jaw Chuck) 2. หัวจับแบบ 4 ฟันจับอิสระ (Four Jaw Independent Chuck)
3.4.2 ประแจขันหัวจับ ประแจขันหัวจับ (T–Chuck) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ส าหรับขันหัวจับของเครื่องกลึง ซึ่งการใช้งาน จะต้องเลือกขนาดให้พอดีกับรูที่หัวจับ ประแจขันหัวจับ 3.4.3 ยันศ ู นยเ ์ คร ื่องกล ึ ง 2 ชนิด คือ 1. ยันศูนย์เป็น (Live Center) 2. ยันศูนย์ตาย (Dead Center)
3.4.4 จานพาและขอพา จานพา (Face Plate)และขอพา (Lathe Dog) การใช ้ จานพาและขอพาในงานกล ึ งยันศ ู นย ์ จานพาแบบต่าง ๆ
3.4.5 หัวจับดอกสว่านหรือดอกเจาะ หัวจับดอกสว่านหรือดอกเจาะ (Drill Chuck) หัวจับดอกสว่านและจ าปาขัน 3.4.6 ดอกเจาะน าศ ู นย ์ ดอกเจาะน าศูนย์ (Center Drill) ดอกเจาะน าศ ู นย ์
3.4.7 กันสะท้าน กันสะท้าน (The Steady Rest) 2 แบบ คือ 1. กันสะท้านแบบยึดอยู่กับที่ (Fix Steady Rest) กันสะทา ้ นแบบย ึ ดอย ู่กับท ี่
2. กันสะท้านแบบเคลื่อนที่ (Follow Steady Rest) กันสะทา ้ นแบบเคล ื่อนท ี่ 3.4.8 ด้ามมีดกลึง ด้ามมีดกลึง (Holder) ด้ามมีดกลึงแบบต่าง ๆ
3.4.9 ล้อพิมพ์ลาย ล้อพิมพ์ลาย (Knurling) ล้อพิมพ์ลายแบบต่าง ๆ การประกอบล้อพิมพ์ลายเข้ากับด้ามจับ
3.4.10 เพลาอัด เพลาอัด (Mandrel) เพลาอัดและแท่นกดอัด 3.4.11 อุปกรณ์พิเศษส าหรับกลึงเรียว อุปกรณ์พิเศษส าหรับกลึงเรียว (Taper Attachment) อุปกรณ์พิเศษส าหรับกลึงเรียว
ม ี ดกล ึ งข ึ น้ร ู ปแบบต่าง ๆ มุมของมีดกลึง 1. มุมคายเศษข้าง (Side Rake Angle) 2. มุมหลบหน้า (Front Relief Angle) 3. มุมหลบข้าง (Side Relief Angle) 4. มุมตัดด้านข้าง (Side Cutting Edge Angle) 5. มุมตัดด้านหน้า (Front Cutting Edge Angle) 6. มุมรวมปลายมีด
3.6.1 ความเร็วรอบงานกลึง 1. ความหมายของความเร็วรอบ (Speed) การวัดความเร็วรอบในงานกลึง
2. การค านวณหาความเร็วรอบสามารถค านวณได้จากสูตรต่อไปนี้
ตัวอย่าง กลึงชิ้นงานที่ท าจากเหล็กกล้าคาร์บอนต ่าซึ่งมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 50 มม. โดยใช้ ความเร็วตัด 25 เมตร/นาที จงค านวณหาความเร็วรอบที่จะใช้ในการกลึงชิ้นงานนี้
3. การใช้ตารางเทียบความเร็วรอบงานกลึง การหาความเร็วรอบในงานกลึงนอกเหนือจาก การค านวณโดยใช้สูตรที่กล่าวมาแล้ว ในทางปฏิบัติอาจใช้ตารางเทียบความเร็วโดยประมาณได้ ตารางเทียบความเร็วรอบในงานกลึง
4. ขั้นตอนการปรับความเร็วรอบที่เครื่องกลึง 1. น าค่าความเร็วรอบที่ค านวณได้ไปเลือกบนตารางค่าความเร็วรอบของเครื่องกลึงที่จะใช้ ปฏิบัติงาน 2. จากตัวอย่างที่ 3.1 ถ้าเครื่องกลึงที่จะใช้งานมีขั้นความเร็วรอบ 127, 150, 200, 250, 300, 500, 750, 800, 1,050และ 1,200 รอบ/นาที 3. การตั้งความเร็วรอบของเครื่องกลึงแต่ละเครื่องมีวิธีการแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับบริษัท ที่ผลิต ดังนั้นผู้ปฏิบัติงานจะต้องสังเกตตารางความเร็วรอบที่ติดอยู่บนเครื่องกลึงนั้น ๆ
3.6.2 ความเร็วตัดงานกลึง 1. ความหมายของความเร็วตัด (Cutting Speed) 2. การค านวณหาความเร็วตัดในงานกลึง 3. ข้อพิจารณาในการเลือกความเร็วตัด 3.6.3 อัตราป้อนงานกลึง 1. ความหมายของอัตราป้อน (Feed Rate) 2. ชนิดของการป้อนตัดในงานกลึง 3.6.4 ความลึกของการป้อนตัด 1. ความหมายของความลึกของการป้อนตัด (Depth of Cut) 2. การปรับตั้งค่าความลึกของการป้อนตัด 3. การเลือกความเร็วรอบและความลึกของการป้อนตัด
3.7.1 หน ้ าทข ี่องน ้ามันหล่อเย ็ น 1. ระบายความร้อนออกจากบริเวณการตัดเฉือน 2. หล่อลื่นและลดแรงเสียดทานระหว่างชิ้นงานกับคมตัด 3. ชะล้างและพาเศษโลหะที่เกิดจากกระบวนการตัดเฉือนออกไปจากบริเวณตัดเฉือนวัสดุ ชิ้นงาน 4. ป้องกันสนิมให้กับชิ้นงานในขณะตัดเฉือนผิวชิ้นงาน บริเวณที่ตัดเฉือนมักจะมีความไวต่อ การเกิดสนิมมาก 5. ช่วยป้องกันการเกิดสนิมให้กับชิ้นส่วนต่าง ๆ ของเครื่องกลึง 3.7.2 ชนิดของสารหล่อเย็น 1. น ้าหล่อเย็นชนิดน ้ามันผสมน ้า (Soluble Oils) 2. น ้าหล่อเย็นชนิดน ้ามัน (Cutting Oils) 3. น ้าหล่อเย็นชนิดที่มีส่วนผสมทางเคมี (Chemical Cutting Oils)
3.7.3 การเล ื อกใช ้ น ้ามันหล่อเย ็ น 1. พิจารณาลักษณะการใช้งาน เช่น ความเร็ว อัตราการป้อน 2. ชนิดและขนาดชิ้นงานที่น ามากลึง 3. ชนิดของวัสดุมีดกลึง 4. ความเหมาะสมของเครื่องกลึงที่จะใช้ ตาราง การเลือกใช้สารหล่อเย็นส าหรับงานกลึง
3.8.1 การจบัย ึ ดชิ น้งาน 1. การจับชิ้นงานด้วยหัวจับแบบ 3 ฟันพร้อม 2. การจับยึดชิ้นงานด้วยหัวจับแบบ 4 ฟันอิสระ 3. ข้อควรระวังในการจับชิ้นงานด้วยหัวจับ ในการจับยึดชิ้นงานด้วยหัวจับทั้งแบบ 3 ฟัน พร้อม และ 4 ฟันอิสระมีข้อควรระวังดังนี้ 3.1แนวศูนย์ของชิ้นงานกับเพลาเครื่องกลึงจะต้องตรงกัน 3.2 ก่อนเปิดเครื่องกลึงจะต้องมั่นใจว่าหัวจับได้ล็อกแน่นแล้ว 3.3ขันชิ้นงานให้แน่นเพื่อป้องกันชิ้นงานหลุดในขณะกลึงชิ้นงาน 3.8.2 วิธีการจับยึดมีดกลึงบนป้อมมีด 1. การจับยึดมีดกลึงบนป้อมมีด มีดกลึงที่น ามาจับยึดบนป้อมมีด (Tool Post) 2. การตั้งศูนย์มีดกลึง
3.9.1 การกลึงปาดหน้า 1. จุดมุ่งหมายของการกลึงปาดหน้า เพื่อลดขนาดความยาวของชิ้นงานและท าให้ผิว ด้านหน้าของชิ้นงานเรียบ 2. การจับมีดกลึงปาดหน้า การจับมีดกลึงปาดหน้าจะต้องจับให้ปลายมีดกลึงได้ศูนย์ เดียวกับแนวแกน ของชิ้นงานหรือแนวแกนของยันศูนย์ และไม่ควรให้ปลายมีดกลึง 3. วิธีการกลึงปาดหน้า โดยทั่วไปจะใช้ชุดแท่นเลื่อนบนของเครื่องกลึง ในการป้อนลึก ส่วนวิธีการกลึงจะกระท าโดยการหมุนแท่นเลื่อนขวางเข้าหรือออกตามลักษณะของการกลึง
4. ขั้นตอนการกลึงปาดหน้า 4.1 ศึกษาแบบสั่งงานให้เข้าใจ 4.2 ตรวจสภาพความพร้อมของเครื่องกลึงก่อนการปฏิบัติงาน 4.3จับชิ้นงานด้วยหัวจับให้แน่นและมั่นคง 4.4จับมีดกลึงปาดหน้าเข้ากับป้อมมีด 4.5 ปรับตั้งความเร็วรอบของเครื่องกลึง 4.6 เลื่อนป้อมมีดให้มีดพ้นจากหัวจับและชิ้นงานพอประมาณ 4.7 เริ่มกลึงปาดหน้าชิ้นงาน 4.8 ตรวจสอบขนาดของชิ้นงาน 4.9 เมื่อกลึงชิ้นงานเสร็จเรียบร้อยแล้วให้ท าความสะอาด
3.9.2 การกลึงปอก 1. จุดมุ่งหมายของการกลึงปอก เพื่อให้งานลดขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของชิ้นงานให้เล็กลง 2. การจับมีดกลึงปอก จะต้องจับให้ปลายมีดกลึงได้ศูนย์เดียวกันกับศูนย์ของชิ้นงาน และไม่ ควรให้ปลายมีดพ้นจากป้อมมีด 3. ขั้นตอนการกลึงปอก 3.1 ศึกษาแบบสั่งงานให้เข้าใจ 3.2 ตรวจสภาพความพร้อมของเครื่องกลึงก่อนการปฏิบัติงาน 3.3จับชิ้นงานด้วยหัวจับให้แน่นและมั่นคง 3.4จับมีดกลึงปอกเข้ากับป้อมมีด 3.5 ปรับตั้งความเร็วรอบของเครื่องกลึง 3.6 เลื่อนป้อมมีดให้มีดพ้นจากหัวจับและชิ้นงานพอประมาณ 3.7 เริ่มกลึงปอกชิ้นงาน 3.8 ตรวจสอบขนาดของชิ้นงาน 3.9 เมื่อกลึงชิ้นงานเสร็จเรียบร้อยแล้วให้ท าความสะอาดและหยอดน ้ามัน
3.9.3 การเจาะร ู ด ้ วยเคร ื่องกล ึ ง 1. จุดมุ่งหมายของการเจาะรูด้วยเครื่องกลึง มีจุดมุ่งหมาย 2 ประการ คือ เพื่อยันศูนย์และ เพื่อเอาเนื้อของวัสดุชิ้นงานออก 2. การจับมีดกลึงปอก แบ่งตามจุดมุ่งหมายของการเจาะได้ 2 ลักษณะ ดังนี้ 2.1 การเจาะรูยันศูนย์ เป็นการเจาะส าหรับยันด้วยปลายของยันศูนย์ การเจาะร ู ยันศ ู นยบ ์ นเคร ื่องกล ึ ง
ว ิ ธ ี เจาะร ู ยันศ ู นยบ ์ นเคร ื่องกล ึ งม ี ขั้นตอนดังน ี้ 1. เตรียมเครื่องมือและอุปกรณ์ให้พร้อมที่จะปฏิบัติงาน 2. ประกอบหัวจับดอกสว่านเข้ากับชุดท้ายแท่น 3. จับยึดดอกเจาะยันศูนย์เข้ากับหัวจับดอกสว่านให้แน่น 4. เลื่อนชุดท้ายแท่นเข้ามาใกล้ชิ้นงานแล้วล็อกให้แน่น 5. เลือกความเร็วรอบในการเจาะยันศูนย์ที่เหมาะสม 6. เลื่อนปลายดอกเจาะน าศูนย์ไปสัมผัสกับชิ้นงาน จากนั้นเริ่มเจาะยันศูนย์เบา ๆ 7. เจาะยันศูนย์จนกระทั่งได้ความลึกตามที่ต้องการ 8. ตรวจสอบขนาดของรูเจาะยันศูนย์ 9. เมื่อเจาะยันศูนย์ชิ้นงานเสร็จเรียบร้อยแล้วให้ท าความสะอาด
2.2 การเจาะรูด้วยเครื่องกลึง เป็นการเจาะรูตามขนาดที่ต้องการ การเจาะร ู ด ้ วยดอกสว่านบนเคร ื่องกล ึ ง
ว ิ ธ ี เจาะร ู ยันศ ู นยบ ์ นเคร ื่องกล ึ งม ี ขั้นตอนดังน ี้ 1. ศึกษาแบบงานให้เข้าใจอย่างละเอียดก่อนลงมือปฏิบัติงาน 2. เตรียมเครื่องมือ/อุปกรณ์ เช่น ประแจขันหัวจับเครื่องกลึง 3. ตรวจสอบแนวศูนย์ของชุดท้ายแท่น 4. จับชิ้นงานโดยใช้หัวจับแบบ 3จับฟันพร้อมหรือหัวจับแบบ 4 5. สวมหัวจับดอกสว่านเข้ากับรูของชุดท้ายแท่น 6. จับยึดดอกเจาะน าศูนย์เข้ากับหัวจับดอกสว่าน 7. ปรับความเร็วรอบของเครื่องให้สัมพันธ์ 8. เปิดเครื่องให้ชิ้นงานหมุน 9. เลื่อนท้ายแท่นให้อยู่ในต าแหน่งที่จะเจาะรูน าศูนย์ 10. เจาะรูน าเจาะ โดยการป้อนด้วยมือหมุนเบา ๆ 11. ปิดเครื่องกลึงแล้วถอดดอกเจาะน าศูนย์ออกจากหัวจับ 12. จับดอกสว่านที่ต้องการเข้ากับหัวจับดอกสว่าน 13. เปิดเครื่องให้ชิ้นงานหมุน
14. เปิดน ้าหล่อเย็นเพื่อหล่อเย็นชิ้นงานและดอกสว่าน 15. ป้อนดอกสว่านเข้าหาชิ้นงานเพื่อเจาะรู 16. ถอดดอกสว่านออกดว ้ ยจา ปาในทิศทางทวนเข ็ มนาฬิกา 17. ปิดเครื่องกลึง 18. ถอดหัวจับดอกสว่านออกจากชุดท้ายแท่น 19. ท าความสะอาดเครื่องกลึง เครื่องมือ อุปกรณ์ต่าง ๆ การตรวจสอบความล ึ กของร ู เจาะด ้ วยบรรทดัเหล ็ ก
1. ก่อนใช ้ เคร ื่องท ุ กครั้งต ้ องตรวจสภาพความพร ้ อมของเคร ื่องกล ึ ง 2. แต่งกายให้รัดกุมขณะเข้าปฏิบัติงาน 3. ก่อนเปิ ดสว ิ ตชเ ์ คร ื่องต ้ องม่ันใจว่าได ้ จับย ึ ดชิ้นงาน ม ี ดกล ึ ง และอปกรณ์ต่าง ๆ ุ แน่นเพียงพอแล้ว 4. หา ้ มเข ี่ยเศษโลหะและวัดขนาดของชิ น้งานขณะเคร ื่องกล ึ งกา ลังทา งาน 5. หา ้ มวางส ิ่งของหร ื ออ ุ ปกรณอ ์ ื่น ๆ ใกล ้ เคร ื่องขณะเคร ื่องกล ึ งกา ลังทา งาน 6. ห้ามหยอกล้อกันขณะปฏิบัติงาน 7. การใช ้ เคร ื่องกล ึ งท ุ กครั้งต ้ องเปิ ด–ปิ ดสว ิ ตชด ์ ้ วยตนเอง หา ้ มใช ้ ผ ู ้ อ ื่น 8. ห้ามเสียบประแจยึดหัวจับ (T–Chuck) สวมค ้ างไว ้ ทห ี่วัจบั
ก่อนใช ้ เคร ื่องกล ึ ง ควรตรวจดูน ้ามันหล่อลื่นทุกครั้งในบริเวณต่อไปนี้ คือ หัวเครื่อง (Head Stock) กล่องเฟื อง (Gear Gox) ชุดท้ายแท่น และชุดแท่นเลื่อนว่าน ้ามันหล่อลื่นอยู่ในระดับที่ เหมาะสมหรือไม่ จ ุ ดต่าง ๆ ของเคร ื่องกล ึ งทต ี่้ องตรวจด ู ปร ิ มาณของน ้ามันหล่อล ื่น