Kreyolofini#45.pub

LANE III, NIMEWO 045 AVRIL 2021 CHAK MWA

KREYOLOFONI

NOU PA KA BATI YON FRANKOFONI SOLID SAN YON FONDASYON KREYOLOFONI KI PI SOLID

Ayiti ANDEDAN
KREYOLOFONI

bezwen tounen

nan Dessalines, TAP TAP
MULTI-
SERVICES

SAINT-
MICHEL
BOTANIKA

pa nan Makout, PLANET
Lavalas ou kenbe FM

Tèt Kale... 100. FM
STEREYO

Pa Bliye

Pèsonn pa ka rep-
wodwi atik jounal sa

a san otorizasyon
redaksyon an

Redaksyon an pap
publiye atik san non

san adrès

Sponsorisé par

SE LANG AK LIV YO TOUJOU UTILIZE KOM ZOUTI POU KOLONIZASYON AN 2

KREYOLOFONI

Fonde 12 avril 2017 par
Pierre Richard Osias & Francisque Jean-Charles

Propriyetè : KREYOLOFONI
Depo Legal : ISBN

PDG : Pierr e Richar d Osias
Sekretè Ekzekutif : Fr ancisque “Riko” Jean-Charles

Administratè :
Relasyon Publik :

Trezorye :
Redaksion :
Publisite :
Rubrik Spò :
Rubrik Kultu : Dieunou Maur ice
Fotografi : Wilgens Devilas
Grafis : Ebens Pier re
Teknisyen-Enprimè :

Mesaje :
Distribusyon : Lenglesou Botanika & DAL Papéterie

59, ru Sténio Vincent, Podepè, Hayti
E-mail : [email protected]

Telefòn : (509) 3848/5890

Email :[email protected]
Website : www.lenovateur.webnode.com

KONBIT NORD-OUEST
POUR UNE NOUVELLE

HAYTI (KNONH)

Parti Politique Régional & Moderne

Faites-vous membre pour le désenclavement
et le dévéloppement du Nord-Ouest.
Appelez aux # 36 53 65 84 
38 48 58 90

Edite ak Enprime pa
KREYOLOFONI
38 48 58 90

Gen yon sèl Dye e chak pèp reprezante l ak nome l selon kultu yo ak lang yo...

KREYOL SE MANMAN ISTWA NOU, IDANTITE NOU, DWA NOU AK DEVLOPMAN NOU3

EDITORYAL LA

Réflexion loufoque#647:
Ayiti bezwen tounen nan Dessalines, pa nan lavalas, makout ou kenbe tèt kale…
Si pou Ayiti tounen nan lavalas nan makout ou kenbe tèt kale, touye m yon fwa. Tèt kale plonje peyi a nan
ensètitid…rann li envivab. JLThéagène mande « Èske n jodia kopwopriyetè eritaj ansestral la? ». Youn ap touye lòt
pandan lènmi yo ap feraye.
Zafè peyi pa regle nan briganday e sitou se Ayiti, sèl peyi, k chante libera dèyè lesklavaj, rasis e kolonyalis.
Jeni militè Louverture, Liberatè Dessalines, batisè Christophe e ewo lame endijèn Cappoix, goumen e mouri pou ban-
nou Ayiti, manman nou tout. Nou se yon sèl.
Anbisyon pèsonèl, jalouzi, foli pouvwa e menm hèn kont anperè Jacques 1e fè n voye jete visyon tèt ansanm
sa-a. Kèk jeneral endijèn konplote ak gouvènman ameriken, franmason, gouvènman franse e antere Ideyal Dessalinyen
an e Konstitisyon Enperyal 1805 lan. Nou divize.
Batay youn kont lòt, asasina, koudeta pou pouvwa, men se Etazini e Lafrans ki ame bwa nou ak zam yo pou n
touye youn lòt. Dikton an se « divize pou reye ». Ayiti vin plizyè peyi.
Duvalier atravè diktati sanginè pandan 29 lane pote stabilite politik. Opozan mouri ou pran ekzil. Peyi-a tonbe
andegraba. Peyi andeyò desann bidonvilize lavil. Ayiti ap mouri.
Nasyonalis-popilis Aristide an 1991 san lagoch demagojik e opòtinis pa gen tan lonje men bay mas yo,
anbasad etranjè yo e alye entèn li yo tankou oligachi-a, legliz e medya yo antere l e voye l nan kanpe lwen. Koudeta sa
a antere Ayiti pou nou tout. Lènmi yo kontan.
Gran frè pa rive aprann nasyonalis-popilis pa mache andedan demokrasi. Kolon yo tounen koli ankonbran e
enpoze yon plan neyoliberal. Kapitalis e demokrai pa rime granfrè. Brouhaha politik. Lènmi kondisyone w pou fè vyo-
lans pou kenbe pouvwa. Echèk. Ekzil.
Klas politik pos-Duvalier ou lagoch echwe men prèske tout dirijan yo ranpli pòch yo nan trezò piblik la. De-
mokrasi e neyoliberalis kraze Ayiti nèt. Altènativ la se yon revolisyon.
Washington-Ottawa-Paris (WAP) konkli: Nou kore diktati e demokrasi an Ayiti ak entelektyèl e syantifik nou
fòme nan lekòl e inivèsite lakay nou e yo paka chanje peyi yo.
Kerlens Tilus gen rezon lè l ekri: « Entelektyèl ou syantifik, nan tout sans mo yo, se yon alyene ki gen twoub
didantite…se yo k responsab eta mizè rere Ayiti ».
WAP kontan jwenn pitit Ayiti akonpaye l nan kraze Ayiti. E an 2011, yo deside antere peyi Papa Dessalines
lan ki fè enperyalis oksidantal la tranble an 1803 lè l lanse operasyon « koupe tèt, boule kay ». Washington enpoze nou
Martelly (2011) e Moise (2016).
Nou sonje diskou yo nan kanpay 2010 yo: « Nou pa nan entelektyè tilititi » e « Nèg save ki pa ateri nan mitan
mas yo ». Enterè pèsonèl e klanik tankou viza, fanmi kay Tonton Sam, manje e anvlòp lajan nan anbasad etranjè prime
sou manman nou, Ayiti.
Lekòl kolonyal yo tankou nasyonal e lise yo kraze, Inivèsite leta a san resous. Lènmi yo destabilize Ayiti pou
Mennen yo Okanada, Lafrans e Etazini. Sila yo ki rete yo pa ka rezoud pwoblèm vant e anba tivant oblije fè dwat long
siperyè pou sivivans. Pifò pwofesyonèl fè menm wout yo e gen ki di pito nou fè yon dominiken. Mande w si w pat fè
pwovizyon pou ti moun yo, sa vle di rezidans pou yo. Manman nou nan twou e pifò dirijan nou fouye twou a, mete l.
Ayiti antere. Detere manman nou ekzije san nèf, men pwòp, santiman dapatenans, e sitou dimansyon istorik,
kiltirèl e siprityèl kay nou chak ki charye lanmou e imilite.
Ayiti antere makout (1986) e lavalas (2004) e tèt kale depwi 7 fevriye 2021. Depwi w bwè san konpatriyòt ou
e de men w tranpe nan krim finansye, manman w divòse avè w.
Zansèt e egregò Louverture, Dessalines, Cappoix, Christophe kase kou lènmi yo depwi Vètyè. Repiblik de-
mokratik lènmi an enpoze Ayiti a depwi Petion an 1806 lan pa kadre ak sosyoloji e antwopoloji manman nou. Batay,
koudeta, asasina, vòl, kidnaping, gang, elatriye.
Annou tounen nan rasin nou. Endijèn, afwodesandan n ye. Se vre genyen blan, milat, siwolibanè andedan peyi
a ki onore zansèt yo, yo ladan l men se pou yo pozisyone yo pou nou tout bosal endijèn idantifye yo. Pa gen mawonaj
ankò. Konsitisyon enperyal 1805 lan e Ideyal Dessalinien an dwe bousòl peyi nou.
Tout makout pa Dessalines. Tout lavalas pa Louverturien. Makout e lavalas e sitou tèt kale touye parèy yo.
Yo kraze peyi-a. Men makout, lavalas, tèt kale yo, ki pat akonpaye lènmi an antere manman nou ka kontibye pou de-
tere manman nou, netwaye l, fèl pwop e santibon.
Konbit Nasyonal pou Konstwi Ayiti (KONKA) se yon mouvman sitwayen san nèf, men pwòp, ki gen santi-
man dapatenans, nasyonalis, patriyòt, ki nan goumen pou Ayiti restore dimansyon istorik, kiltirèl e spirityèl li e rekou-
vri dwa grandèt li. Sa nap tann, se nou k pou fè l.
Ayiti sa a ap pou tout pitit li. Fanm tankou mesye egal e san maskilen e feminen tankou andedan vodou a ki
siyifi Ayiti. Si w pa vodou w pa Ayitien. Nou tout gen menm dwa, menm chans pou n evolye andedan peyi nou. Nou
dwe konstwi peyi nou. RL#647, 16 mas 2021

“Anpil moun an amerik m kwè gen yon vizyon negatif ak ewone sou vodou sakre a” D. MacKay

E PARAN KI PALE KREYOL SELMAN YO KI LANG POU YO PALE AK TIMOUN YO 4

Ki enpòtans pote drapo yon lòt peyi Pwòp
jou fèt konstitisyon epi nan konteks espesifik

ki mande Inite pou n' konbat yon diktati ?

Sou paj Marjory Michel zonn nan pou agrandi teritwa yo, espesyalman zile
parasèl yo. Cheche konprann koman enjerans en-
Dimanch 28 mas 2021 peryalis russ lan devlope nan peyi Ewop lès yo.

Pouki w' enteresew pote drapo yon lòt peyi? Se vre meriken yo ap toupizi nou depi lontan, yo
Nan non ki senbol ou ki valè ideyolojik? Enjerans okipe nou, yo imilye nou, yo vòlò resous ak te-
Russe, Chinwa yo nan ritwa nou, men sa pa
dwe anpeche n' pou n'
espas enfliyans yio goumen pou yon
miyò pase enjerans kooperasyon gran-
meriken yo? Mezanmi, moun desalinnman ak
Sispann fè Ayiti tou- tout peyi, enkli Larisi
nen kobay pou en- Russie ak LaChinn.
peryalis tout plim, tout Frèm ak sèm yo Nou
plimay. Sanble nou pa dwe soti anba yon
bliye ke Ni Russe, ni enjerans meriken pou
Chinwa se manb kon-
sèy pèmanan Nasyon n' chèche antre nan
yon enjerans larisi ou
Zini ki gen dwa veto si byeb lachinn. Papa
yo pa dakò yon rezoli- Desalinn te toujou
syon. Yo tout ap de- reve yon peyi gran-
fann enterè estratejik moun, lib ak libè.
ak Gewopolitik yo. M Ayiti se papa libète ki
ta swete militan
fabatik yo podyab kap tap mache simaye li-
bète nan mond lan.
aji ak bòn fwa cheche Yon sel pep, yon sel
konnen koman chinwa
yo mete lapat sou yon pò pou 99 ane nan peyi Sri- drapo, yon sel objektif pou n' choute dèyè bonda
lanka paske yo pa kapab ranbouse yo yon dèt, al Jovnel sou pouvwa.
Viv Ayiti, Viv demokrasi, aba diktati
cheche konnen mizè Vyetnamyen yo ak Chinwa yo JGD
sou pasifik la kap mete lapat sou tout ti bout tè nan

Radyo PLANET FM - 100.7 FM Stereyo SE SA NET

Nesesite Yon Près Sitwayèn Pou Yon
Nouvel Hayti

PDG Ralph Moreau

Tel : 3154-0909/4250-4949

Captez la radio en ligne : www. radiopla-
[email protected]

MITOLOJI a konstitwe yon baz esansyèl nan expresyon entèlijans imèn nan. Li inepwizab...

LOM GEN YON NANM DIVINN...CHAK PÈP TOU GEN YON NANM KOLEKTIV... 5

Men projè kap retire Ayiti nan trou li ye la:
PROJÈ PRENS

Pierre Armand Moreau, Ed.S 6. Ranje tout wout avèk pont nan peyi a
Pou Ayiti ka Progrese 7. Fini zafè koupe pye bwa
9 Mas 2004 8. Pwoteje tout vil ki bò lanmè yo

Pwogrè 9. Tout moun dwe suiv lwa pou nouvo kons-
triksyon
Lekòl/Wout/Lopital/ 10. Ap genyen yon
Lajistis
Reyalite grid elektrik nan
chak kwen nan peyi
Desantralizasyon/ a
Enklizyon 11. Ogmante salè
Integrite Sensè avèk
pèp la tout anplwaye gou-
vènman pa 10%
Nasyonalisme 12. Ranje tout plaj
Renmen avèk Kwè
nan developman peyi piblik ki genyen
avèk pwomote tou-
a ris
Konpetans 13. Ankouraje biz-
Ou dwe kalifye epi
kapab nis avèk Ayiti, avèk
agrikiltè nou yo.
Ekselans
Jwen siksè pou Ayiti Sante
Progrese
1. Bati avèk ekipe
lopital avèk klinik
Edikasyon nan tout Ayiti
1. Tout timoun an
jeneral pou al lekòl 2. Tout timoun dwe
vaksine
2. Bati lekòl piblik 3. Edike avèk
avèk librèri nan tout
Ayiti pwoteje pèp la de
malaria, SIDA, teta-
3. Anplwaye nouvo nuò, tibèkiloz, kan-
profesè epi peye yo plis kòb
4. Tout timoun dwe konn li a pati de laj 6 zan sè, Kolera etc.
4. Mete dlo potab nan tout Ayiti
5. Tout lekòl avek librèri ap byen ekipe avek tekno- 5. Envesti nan spò tankou foutbòl, bezbòl, basket-
loji bòl, Zaviwon, tenis, siklis, etc.
6. Tout profesè pou swiv developman profesyonèl
7. Bous pou etid etranje avèk 2 zan pou travay Jistis
Ayiti
8. Promote yon vrè demokrasi 1. Genyen yon gouvene nan chak depatman ou-
byen kreye 3 zon (Nò, Sid, avèk Sant)
9. Polis fòs la dwe edike 2. Ranfòse lwa pou tout anplwaye
10. Echanj etidyan
3. Kreye yon biwo envestigasyon
4. Tout Ayisyen dwe fè anprent
Ekonomi 5. Elimine trafik dwòg
1. Ogmentasyon prodiksyon agrikòl 6. Tout zam dwe anrejistre
2. Plis expotasyon avèk mwens enpòtasyon
7. Kondanasyon amò si yon moun touye yon lòt
3. Kreye opòtinite pou plis travay indistryèl avèk moun
prive 8. Mete sekirite nan tout peyi a
4. Takze biznis yo, touris, inpòtasyon, avèk kòb 9. Tout jijman dwe fèt san pati pri
sou wout nasyonal yo 10. Ranfòse lwa pou proteje tout timoun
5. Investi Etazini
11. Deklare tout aktivite gang ilegal

IFA se yon DEYÈS kreyativite a ak teknoloji a...Li pwize RESOUS li yo nan MITOLOJI...

KULTU YON PÈP C LEXPRESYON NANM PÈP LA E LANG LAN C ZAM PRENSIPAL LA 6

“LÈ IYORAN OPOUVWA, KONESANS VINN YON DELI”

Un jardin d’enfants où l’on se fait tout petit avec

RELE MET CLAVAROCHE ROCK, DIREKTÈ JENERAL LA Nan 3765-5531

Réflexion loufoque#641
Bank Pa Nou (BPN): Ann kreye richès…

Réflexion loufoque#641 kès li. E l konte envesti nan agrikilti, endistri, lapèch,
Bank Pa Nou (BPN): Ann kreye richès… komès, elatriye.
Bank kreye richès e distribye richès a travè prè e Plante tomat pou nou transfòme l an pat to-
anplwa andedan tout peyi. Kat bank Ayiti yo pa kreye ri- mat. Ayiti te fè l déjà…
chès andedan peyi a; okontrè lajan w depose andedan yo fè Plante kann ka fè ji kann ki plen byenfè e sik
yo pi rich e yo pa prèske ba w okenn enterè sou lajan w. ki bay siwo ka ede fè kleren…
Gade gwosè yon krim. Bank Pa Nou di nou dwe kanpe l. Plante pistach ka bannou manba…
Kandida Jovenel Plante lam
Moise se premye kandida veritab pou n fè farin e
depwi Louis Déjoie ki te kon- cornflakes.
prann se agrikilti e endistri ki Plante sitwon, mèyè
devlope peyi. Slogan « mete oksidan; manyòk ki
dlo, solèy, latè e bay farin.
moun ansanm pou n mete Plante anpil
manje nan asyèt e lajan nan zaboka, rich an pota-
pòch tout moun » se yon re- syòm, vitamin E.
volisyon e peyi a te ka dekole. Mang transfòme an ji e
Pawòl tafia. disponib tout tan.
Nan asanble fransè Mayi bon sou
an 1885, yon depite franse de mwa e tounen nan
poze kesyon sa-a: « Kòman konsome AK-100, pwa
eradike povrete e mandi- sou twa mwa e diri sou
site? » Depite a reponn 4 mwa…Anpil lòt ba-
« agrikilti e endistri ». gay nou ka fè e dwe fè
Bank Pa Nou kwè ak agrikilti, endistri,
nou ka fè revolisyon agrikilti e endistriyèl nan Nòdwès si elevay, lapèch kap bay pwasonri. E konsa nap kon-
nou mete sa nou genyen ansanm pou n kreye richès e an- some bio…
plwa e sitou elimine povrete e mandisite. Bank Pa Nou (BPN) envite nou fè revoli-
San venteyen sitwayen, tout kouch sosyal, syon an nan Nòdwès. Mete tout sa nou genyen an-
andedan Nòdwès mete 10 000 goud ansanm pou kreye sanm pou n fèl. Annou fè revolisyon agrikòl e endis-
Bank Pa Nou. E konsèy administrasyon dirije pa Daniel triyèl ansanm.
Loriston, Pil Bagay, bay chak manm fondatè 12 mwa pou Imajine sa n te ka reyalize nan Nòdwès nan
peye 10 000 goud lan e 30 avril tout moun ki pa peye mon- kreyasyon richès si ansyen prezidan Jovenel Moise te
tan an ap vin manm aderan e non manm fondatè. Pèsonn fè don 1 milyon dola a Bank Pa Nou. Lènmi an se
pa ka ni pleyen ni di BPN fè enjistis. nou menm. RL#641, 9 mas 2021
Bank Pa Nou bay kredi ak lajan k rantre andedan

Idantite yon NÈG se konstriksyon sosyal li...Eske w konn tèt ou ? Eske w konnen kote w prale ?

...KULTU C MOD LAVI A... SPIRITWALITE C MOD LAVI A...SPIRITWALITE C KULTU... 7

RIBRIK : RL

42 jou apre 7 fevriye Jovenel Moise kontinye
ap antere Ayiti…

Réflexion loufoque#650 Réflexion loufoque#646
Etazini, LONI e LOEA rekonèt Jovenel Moise pre- Polisye e sila yo andedan Vilajdedye sanble avèm…

zidan Ayiti an vyolasyon ak lwa peyi a e mande l pou l jwenn Chaje vagabon nan Lapolis ki se jeran pouvwa a
yon antant ak tout sektè nan peyi a pou reyalize eleksyon men enstitisyon an se pou nou. Nou pap kraze l tankou
jeneral nan ane 2021 an. M swete pèp Ayitien an idantifye nou kraze lame a an 1995. Lè kay la sal, w netwaye l.
finalman lènmi l yo.
Andedan Vilajdedye chaje moun ki sanble nou.
Lwa peyi a di manda Moise fini depwi 7 fevriye e Frè e sè nou ki yon bann lese pou kont, viktim sosyete a.
kominote entènasyonal la di vouzan pou konstitisyon peyi a. Sila yo nou rele bandi se moun leta pa konn ekzistans yo,
Èske pèp Ayitien dwe griyen dan avèk lènmi yo? yo grandi toutouni.

Lènmi yo di se pou Moise degaje l jwenn yon Bandi pa abite geto yo. Arnel Joseph anvan yo
antant ak tout sektè andedan peyi a pou fè eleksyon jeneral asasinen l di nou kay yo se Palè nasyonal, Primati, Palman
nan peyi a. Men kolektivman tout sektè nan peyi a pa rekonèt an e sitou kay gran nèg andedan sektè prive a. Nou travay
Moise prezidan. pou yo.

Etazini atravè Pamela A. White, anbasadè Se bandi sila yo ki finanse e ame geto yo pou
ameriken, rekonèt briganday Dermalog se yon gwo erè e regle zafè yo. Nou menm tankou yo e k sanble avè yo ap
rekonèt CEP Jovenel Moise ilejitim. Anbasadè White ajoute mande raze Vilajdedye. Nou serye. Touye pwòp nou
Moise pa demisyone li ta dwe kite pouvwa a. menm.

Pastè pwotestan yo pran lari, Moise kanpe dan fè. Nou menm bosal gran papa nou Alkubelan pap
Sendika fè grèv, Moise ignore yo. Polisye mouri e rache nan janm gen anyen. Antann nou pou eritaj la.
atak pou deloje chèf geto Vilaj dedye, Moise negosye pou
remèt cha alòske paran viktim yo pa jwenn kò polisye yo. Lapolis viktim pwodwi geto yo. Chomè ame pa
Phantom 509 e pèp souveren pran lari, Moise mande LOEA e bandi palmantè, pouvwa e sektè prive pwodwi geto, yo
LONI pou vin fè plis masak andedan peyi a. viktim tou. Annou sispann konplis lènmi nou kont pwòp
tèt nou. Granfrè n Jean Bertrand Aristide gen rezon « Ewo
42 jou jou pou jou, Ayiti ap antre nan twou pandan bare zewo » men Albert Bensoussan konplete granfrè a lè
yon opozisyon desiye Jij Joseph Mecène Jean-Louis prezidan l di « Ewo a pa dwe touye e sila yo touye a, men jisteman
tranzisyon depwi 8 fevriye e pa ka enstale l. sila ki epaye, konprann e padone ».

Konfizyon. Panik. Moun ap mouri. Moun ap kite Siw sanble avèm e m sanble avè w, poukisa nap
peyi a. Lapolis enpwisan. Opozisyon ap tann Joe Biden retire batay youn konn lòt, touye youn lòt. Lapolis e geto yo fè
Moise pou yo ki di pèp ayisyen an vouzan. Ak Moise nou ye. youn pou n etèn lènmi yo kap fèn touye youn lòt. Touye
lapolis se touye tèt paw e elimine ou asasinen chèf geto yo
Opozisyon an di solisyon an pasifik, yo pa nan zam. se touye tèt paw tou. Reveye w frèm e sè n yo.
Batay ranje depwi 2018. Anyen. Moise yon menas pou tout
moun. Ginen yo ta sanble pa tande kri pèp la ki an detrès. Tounen tout zam yo kont sila yo ki ame n pou n
Zansèt yo, egregò yo rete bouch be. Elit ekonomik, inivèsitè touye pwòp tèt nou. Kote Arnel Joseph? Nou tande yon
pa di anyen. Ayiti nan pasay… enspektè lapolis koz lanmò 5 polyse yo andedan Vilajde-
dye e lap travay pou mesye twazyèm vwa a. Kilè lajistis
Pèp souveren annou refè jès papa Dessalines nan ap odisyone enspektè-a e patwon l. Peyi a bezwen konnen.
men fwa sa a nan koupe tèt nou pa boule kay yo. Ayiti bez-
wen yon Jean Bertrand Aristide (lwès) e yon Dr Jean Fils- M pa wè ni milat ni siwolibanè nan lapolis. Gade
Aimé (diaspora), de wa, e 9 lòt notab atravè rès peyi a pou n si w remake youn andedan geto yo. Wap dakò avèm Ayiti
rekonkeri souverènte e rekonstwi Ayiti. manman nou tout. Polisye tankou moun geto yo se frè, sè
nou.
Konbit pou Konstwi Ayiti (KONKA) fè pwopo-
zisyon an depwi desanm 2020 men nan batay pou se moun pa Si nou yon sèl e nou viktim pouvwa a, palmantè
ki prezidan, Moise kontinye ap kreze peyi a. RL#650, 21 mas yo e anwo. Si asasen sa yo ame nou poun touye youn lòt,
2021 annou tounen zam yo kont lènmi yo. RL#646, 16 mas
2021

Bayyinah Bello
Fondation Marie Claire Heureuse Félicité Bonheur Dessalines (FF)
FONDASYON FELICITEE
(509) 22 48 22 38; 29 40 08 69
sitweb: fondasyonfelicitee.com
Konnen kimoun Zansèt ou yo te ye, pouka konn valè pwòp tèt ou. Konnen sa k te pase pouka konnen sa w
ka fè pi douvan. Konnen ki moun ou ye pouka renmen tèt ou.
Mwen chwazi swiv tras Zansèt mwen yo pou tout letènite!!!

Daprè lejand YORUBA, IFA se ta kote divinite kreyatris ODUDUWA ta komanse lemond...

“PA GEN PÈP KI KA DEVLOPE SAN SPIRITWALITE ANSETRAL LI” J. ZUMA 8
RIBRIK : Sa zòt panse...

Réflexion loufoque#649 dirablite. Anpil korejyonè te joure. Gen k di m pa renmen
Gè ris e ameriken…Pozisyon Ayiti… Pòdepè. Jodia direktè depatmantal TPTC a Joseph A. Hora-
Prezidan ameriken Joseph Biden ki reponn kesyon cius di li jwenn kontrent pou travay yo vanse paske tekni-
yon jounalis rekonèt « Prezidan Larisi Vladimir Poutine se yon syen e operatè yo, moun Pòdepè se yon bann vòlè.
tiyè » e ajoute lap fè Poutine « peye » enjerans li nan eleksyon M te kontan limyè a men m di li pa 24/24 paske m
ameriken yo an 2016 e 2020 anvan l repete « na va wè nan yon wè tout lari a nan nwa e majorite kay yo paka peye limyè.
ti bout tan pri la va peye ». Jounen jodia, m gen limyè 7-11h, sa fè 4h pa jou. Kote 24/24
Poutine mande yon exkiz, raple anbasadè lari a e yon la fè. Kote patizan e zanmi Jojo yo ki tap joure moun akize
deba piblik anvan l ajoute « sila a ki di l, la fè l. Nou wè trè nou Daniel, Allangue, Jordan pa nan enterè Nòdwès.
yo kay zòt e panse yo sanble a sa nou ye
vrèman ». E Poutine fè yon rapèl istorik
kote l site « Jenosid amerendyen yo,
lesklavaj e move tretman a nwa yo e
Etazini ki lache bonb atomik sou Japon
nan fen dezyèm gè mondyal la ».
Lame wouj ris fè anpil krim
tou pandan dezyèm gè mondyal e an-
vayi peyi pou enpoze politik Larisi dep-
wi Etazini kraze URSS an 1991. E nou
pa dwe bliye Poutine se yon ajan KBG
(Sèvis Sekirite Ris). De dyab ki nan
batay e youn pa fè lòt konfyans.
Ayiti pa dwe chwazi nan mi-
tan de gwoup asasen menm si se Etazini
ki gen de syèk ap detwi Ayiti. Larisi pa
ni zanmi ni lènmi Ayiti alòske Etazini
se lènmi mòtèl nou.
Ayiti pap soti nan domi-
nasyon ameriken pou l tonbe nan domi-
nasyon ris, men si vrèman pou n chwazi
ant de satan, nou dwe kanpe bò kote
Larisi ki ponkò janm fè nou anyen. Si
Larisi konprann nou se de peyi gran
moun, nou ka travay ansanm nan respè
youn pou lòt. M kontan asfat la tou men m kesyone dirabilite l.
Gè ris e ameriken, Ayiti pa dwe chwazi nan mitan de Eske baz asfat la chita sou li a solid? Pouvwa e choul
satan. RL#649, 21 mas 2021 pouvwa joure. M reponn lanati va demaske nou. Lapli va
tonbe, alivyon k soti nan mòn yo va transfòme an labou kap
Réflexion loufoque#648 vin chita sou asfat la e kraze l.
Nou pap pran vaksen…
Depwi 4 jou lapli bouche, asfat kòmanse griyen
Si wap kite Ayiti w dwe teste negatif pou Covid-19. dan l. Sak pase fan Jojo yo. Apa nou pe. Tirès la fini. Pòdepè
W Ayiti, pa l mouri kay lènmi an. inonde, dlo toupatou. Anpil jaden bannann, berejèn kraze e
Dezisyon PM de facto Joseph Joute pran pou otorize pil tèt betay ale.
MSSP jwenn vaksen Covid-19 pou Ayiti se yon bagay moun Patizan, fanatik, restavèk pouvwa a peye pou joure
fou ki dwe eksite tout Ayitien dechouke Primati e Palè nasyo- moun sou rezo yo, se pou nou pale di nou sak pase. Èske
nal. lanati kanpe tirès nan wout? Èske se pwopagann initil ki tap
Ayiti pa gen Covid-19. Chak jou nou tout pil sou pil fèt? M pa wè kontinwite nan plase pilògn elektrik yo.
nan machin, sou plaj, nan tout mache, nan tout lari nan bal e sa Antouka direktè depatmantal TPTC a Joseph A.
pa gen lontan kanaval 2021 an nan Jakmèl e nan Pòdepè Horacius pete kouri. Nan yon nòt 3 paj, li denonse pil vòlè
pwouve Ayiti epaye anba maladi mòtèl sa-a. Poukisa MSSP materyèl andedan vil la, ki anpeche l travay, mwayen k pa
bezwen vaksen Covid-19 la? genyen e ajoute sil pa vole gagè li ka viktim.
Ansyen prezidan Jovenel Moise planifye touye nou
Predesesè l Jean Serge Giraud fè menm konsta a e
tout e opozisyon an fèmen djòl yo tankou yo nan konplo ak l te kraze kite sa pou l pa mouri. Menm vòlè yo pat chome e
pouvwa a. Mèt kò w veye kò. Kale je nou pou n di non a salo- yo kontinye fè rakèt sou nouvo DD TPTC Horacius e yo se
priti sa a pouvwa kriminèl vle lage sou nou pou pwofi. Nou pap moun Pòdepè. PDG RG-80 Daniel Loriston konkli: « Moun
pran vaksen. RL#648, 21 mas 2021 Pòdepè dwe sispann rayi Pòdepè ».

Réflexion loufoque#642 Pòdepè ap viv an otasi depwi asasina egregò Fran-
çois Cappoix. E leta e kominote entènasyonal pa janm voye
Lanati demaske yo… je l sou li.
M ekri e m di lanati va di nou si travay asfat la gen
RL#642, 11 mas 2021

Si w NÈG e w deklare w mizilman ou kretyen sa ta vle di ou gen yon gwo pwoblèm memwa...

NÈG LA PA KONNEN ZANSÈT LI YO C PREMYE GID NAN VWA SIVILIZASYON 9

Saint-Michel
BOTANIKA

30, Ru Defile,
PòdePè, Ayiti
Telefòn: 3848 5890
Francisque Jean-Charles

RIBRIK : Di saw vle...

KONBAT FENOMÈN PAYDEFÈ

Fòk nou konbat FENOMÈN PAYDEFÈ a. Si se pa sa, bandi, raketè, politisyen ab-
olotcho, sedo-entelektyèl abolotcho, ak oligak ap kontinye fè pèp ayisyen mal.

Pa gen yon AFRIKEN ki pou ap chache AFRIKANITE l paske AFRIK ap viv nan wou...

KOMAN ESKLAV LA AK MÈT LI KAPAB ADORE MENM DYE TANDE PRIYÈ TOU DE 10

JENERASYON NOUVEL AYITI

KLINIK
Dr. Jean Robert
LALLEMAND

Klinik Sa-a Pran Swen
Tout moun nèt...

Ri Kotplaj # 1
Nan Grigri...
Tel : 3394-2098

DIM... peye limyè. Jounen jodia, m gen limyè 7-11h,
Dim si w vrèman gen lafwa sa fè 4h pa jou. Kote 24/24 la fè. Kote patizan e zanmi
Pou ki Jezi te kloure sou lakwa Jojo yo ki tap joure moun akize Daniel, Allangue, Jor-
Dim si se pou fè triyonfe lalwa. dan pa nan enterè Nòdwès.
Dim si gen peyi petèt M kontan asfat la tou men m kesyone dirabi-
Pèp ap viv tankou bèt lite l. Eske baz asfat la chita sou li a solid? Pouvwa e
Jan isit lakay sa fèt. choul pouvwa joure. M reponn lanati va demaske nou.
Dim si se yon fè reyèl Lapli va tonbe, alivyon k soti nan mòn yo va trans-
Gen moun ki kache dèyè dra fòme an labou kap vin chita sou asfat la e kraze l.
Pou fè frè yo tounen avadra. Depwi 4 jou lapli bouche, asfat kòmanse
Dim ki bagay enfanten griyen dan l. Sak pase fan Jojo yo. Apa nou pe. Tirès
Ki ka rive Chaloten la fini. Pòdepè inonde, dlo toupatou. Anpil jaden ban-
Poul sispann fè tenten. nann, berejèn kraze e pil tèt betay ale.
Dim tanpri Patizan, fanatik, restavèk pouvwa a peye pou
Si gen yon pri joure moun sou rezo yo, se pou nou pale di nou sak
Pou salopri pase. Èske lanati kanpe tirès nan wout? Èske se pwo-
Kap fè moun soufri. pagann initil ki tap fèt? M pa wè kontinwite nan plase
Daprè ou menm, kèl espwa pilògn elektrik yo.
Pou peyi a fini ak rèy ranvwa Antouka direktè depatmantal TPTC a Joseph
Pou mwen fòk lalwa o pouvwa. A. Horacius pete kouri. Nan yon nòt 3 paj, li denonse
René Julien, Sitwayen angaje pil vòlè materyèl andedan vil la, ki anpeche l travay,
mwayen k pa genyen e ajoute sil pa vole gagè li ka
__________________ viktim.
Réflexion loufoque#642
Lanati demaske yo… Predesesè l Jean Serge Giraud fè menm
konsta a e l te kraze kite sa pou l pa mouri. Menm vòlè
M ekri e m di lanati va di nou si travay asfat la yo pat chome e yo kontinye fè rakèt sou nouvo DD
gen dirablite. Anpil korejyonè te joure. Gen k di m pa TPTC Horacius e yo se moun Pòdepè. PDG RG-80
renmen Pòdepè. Jodia direktè depatmantal TPTC a Jo- Daniel Loriston konkli: « Moun Pòdepè dwe sispann
seph A. Horacius di li jwenn kontrent pou travay yo rayi Pòdepè ».
vanse paske teknisyen e operatè yo, moun Pòdepè se Pòdepè ap viv an otasi depwi asasina egregò
yon bann vòlè.
François Cappoix. E leta e kominote entènasyonal pa
M te kontan limyè a men m di li pa 24/24 janm voye je l sou li.
paske m wè tout lari a nan nwa e majorite kay yo paka RL#642, 11 mas 2021

“POLITIK MONETÈ ENDEPANDANT SE KLE SOUVERÈNTE A” EVO MORALES

Gen yon sèl Dye e chak pèp reprezante l ak nome l selon kultu yo ak lang 11

RIBRIK : Sa zòt di...

Tonè boulem joum ipokrit se pou Agawou
Kase koum

Réflexion loufoque#645 lise Tertullien Guilbaud vyolante ansyen etidyan l.
Tout kolon se menm… Konpòtman an enpadonab.
Larisi Vladimir Putin wè Etazini Joe Biden fè- Lise-a pa pwopriyete prive M Pierre, se yon
men de nawè l sou Ayiti a di l prè pou « entèveni an Ayiti patrimwàn. E li pa gen dwa mete M Devilas deyò e
vin restore stabilite politik e elimine ensekirite andedan sitou travay lap fè a pa deranjan. Selon M Devilas mal-
peyi a ». Gochizan andedan peyi a bat bravo lakontant- gre explikasyon l bay sou sa lap fè, M Pierre deside
man tankou Putin e militè ris yo pa rasis. Nou sòt… pran l nan kòlèt, sakaje l jous telefòn nan ta tonbe.
« Nou te oze lib. Annou rete lib pa e pou nou Erezman li pa kraze.
menm », Papa Dessalines di nou e ajoute pinga kolon Pèson pa dwe defann mal. Yon mal ka vin
janm taye banda andedan Ayiti. yon byen. Men se nan tèt frèt tout bagay rezoud. Tout
E pouvwa e opozisyon an konte sou kolon lènmi defansè M Pierre yo avwe yo te ka fè tankou l. Nou se
an pou pouvwa. Doktè Jean Bertand Aristide
raple nou anba « kolonyaviris ». M pwofite di
Putin kenbe Koronaviris lan pou yo.
Batay jodia se pou antere sistèm ko-
lonyal la, demokrasi a e neyoliberalis lan. Se
yon batay pou n rekouvre souverènte n e tounen
mèt peyi n. Annou pran desten nou an men.
Lespri Ginen e nasyonalis-patriyòt
rejte kolon ris, fransè, ameriken ou kanadyen e
sitou tout apatrid, elit ekonomik transnasyonal
la, zentelektyèl alyene k soufri twoub didantite
e politisyen ploutokrat e asasen. Pèp souvren
annou refè jès Dessalines nan.
Martin L. King fè n sonje « Yo pa
janm bay volontèman opresè-a libète, se oprime
a ki pou ekzije l ». Tout kolon se menm.
RL#645, 16 mas 2021

Réflexion loufoque#644
Tonè boulem joum ipokrit se pou Agawou Kase yon bann milèt.
koum… M tande komantè anpil lòt moun ki vilipande
M konnen Wilguens Devilas pi byen pase anpil M Pierre e yo gen rezon. Men èske w nan soulye M
moun. Yon jèn gason saj e enb. E yon lòt kalite legliz Pierre pou konnen poukisa l reyaji sou yon bagay en-
mòmon aprann li se lanmou. Lanmou pou tèt li (1) sa vle siyifyan – yon repòtaj. Lise-a pat an danje. M Devilas
di asepte jan lentèlijans siperyè chwazi voye l an misyon pat yon menas pou elèv yo. Ajan sekirite lise-a kite l
sou latè e (2) renmen pwochen w. Se yon aprantisaj. pase. Poukisa?
Wilguens, frè an m nan tout sans mo a ap fè yon
Jou m ipokrit se pou Agawou lefan kase kou
travay pou nou tout sou Nòdwès. Ralph Moreau ta rele sa m. M kanpe kòtakòt ak viktim nan ki se tifrèm Wil-
yon sakrifis. M sonje ribrik « Koudèy sou bwat leta yo » guens. M vle konprann tou konpòtman bosal tifrèm
nan kolòn bimansyèl Le Novaateur te kreye anpil lènmi. Marc-Antoine. Twòp ipokrit.
Gen nèg ki touye pou anyen pa janm chanje. Nou ipokrit. M konsye Wilguens itilize sajès e imilite Jo-
Nou pa ka bliye asasina St Tobin Michel, pa seph Smith pou l tranche pou li, se li k viktim nan. M
ekzanp. Nèg peye touye m de fwa, m konn kilès. Ginen mande tou depwi yè pou tifrèm Marc-Antoine rekonèt
an pwoteje m. Tantativ boule radyo Planet FM, asasine tò l e prezante eskiz a Wilguens e a elèv lise yo. M
Ralph Moreau, Me Fresnel e Maude Jean, Carl Denis Jo- Pierre sata bèl siw envite Wilguens lise a e devan elèv
seph e Frantz Michel an 2003-04. Denigre e planifye asa- yo w repare tò a.
sina Daniel Loriston. Gen nèg ki pa dakò pou bagay yo Marc-Antoine e Wilguens se pitit vil la. An-
amlyore pou nou tout nan Nòdwès. W se kriminèl.
nou rezoud li antrenou. Demen youn ka bezwen lòt.
Jounalis e sosyològ Wilguens Devilas viktim yè Men dezisyon final la se paw Wilguens. Kilès ki san
anba men tifrèm Marc-Antoine Pierre. Regretab direktè feblès. RL#644, 11 mas 2021

SUPREMASI BLANCH LAN ALYENE NOU LI RANN NOU ETRANJE A PWÒP TÈT NOU...

PA GEN YON MALADI MENM KANSÈ KI KA EKZISTE NAN YON ANVIRONMAN ALKALEN 12

« Menm Lekòl la, ak menm deviz la pou
Bondye ak pou lumanite »

Lekòl Étienne Saintil, yon lekòl ak anpil referans
Kontakte Jean-Claude & Claudine Thervil au # 3725-3929

« Desizyon m poum detwi otorite an Ayiti yo, se pat
pou konsiderasyon komès ak lajan, men se pluto
akoz nesesite poum bloke pou tout tan mach nwa yo

nan mond lan »
—Napoléon Bonaparte
*********************
*********************
Deklarasyon Papa nachon an Dessalines
« Nèg tankou mulat, nou tout te batay kont blan yo,
byen yo nou te konkeri yo kote nou te vèse san nou se
pou nou tout. M vle yo pataje ak ekite »

KREYOLOFONI : SIM M MOURI DEMEN SE YON BLAN KI AME YON NWA POU TOUYEM