buku nota ting 1 - sample

SENARAI KANDUNGAN HALAMAN

ISI KANDUNGAN 2–5
6–9
Bahagian A : Kemahiran Geografi 10 – 12
Bab 1 : Arah 13 – 15
Bab 2 : Kedudukan
Bab 3 : Peta Lakar 16 – 21
Bab 4 : Lakaran Peta Malaysia 22 – 29
Bahagian B : Geografi Fizikal 30 – 33
Bab 5 : Bumi
Bab 6 : Bentuk Muka Bumi 34 – 37
Bab 7 : Saliran 38 – 44
Bahagian C : Geografi Manusia
Bab 8 : Penduduk di Malaysia 45 – 49
Bab 9 : Petempatan di Malaysia 50 – 54
Bahagian D : Geografi Kawasan
Bab 10 : Bentuk Muka Bumi dan Saliran di Asia Tenggara 55 – 59
Bab 11 : Penduduk dan Petempatan di Asia Tenggara 60 – 63
Bahagian E : Isu dan Pengurusan Alam Sekitar
Bab 12 : Sumber Air
Bab 13 : Sisa Domestik

© Semua hak cipta terpelihara. Sebarang bahagian dalam buku ini tidak boleh diterbitkan semula, disimpan dalam cara yang
boleh dipergunakan lagi, atau dipindah dalam sebarang bentuk atau cara lain tanpa kebenaran terlebih dahulu daripada penulis.

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat]

Bab 1 : Arah

1.1 Arah Mata Angin

 Arah ialah hala tuju sesuatu tempat dari suatu tempat
yang lain

 Empat arah mata angin utama :-

a) Utara Ulam Timun Sambal Belacan
b) Timur

c) Selatan Ular Tedung Sangat Bisa
d) Barat

 Empat arah mata angin perantaraan :-

a) Timur Laut

b) Tenggara Kegunaan arah mata angin Sekolah
c) Barat Daya
Contoh :
d) Barat Laut Arah mata angin digunakan

semasa memandu atau  Kedai Makan berada di bahagian barat
 Sekolah berada di bahagian selatan
mengemudi, semasa  Pejabat Pos berada di bahagian tenggara
 Hotel berada di bahagian barat laut
mengorientasi kompas dan

menggunakan peta.

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 2

Bab 2 : Kedudukan

2.1 Kedudukan Relatif Jika stesen minyak dijadikan sebagai Tahukah anda?
titik rujukan :-
 Kedudukan ialah tempat letaknya sesuatu objek, tempat atau Kedudukan bangunan
 Hospital berada di hadapan stesen di dalam pelan atau peta
kawasan. minyak biasanya ditentukan
 Kedudukan relatif pula ialah kedudukan yang ditentukan melalui titik menggunakan jalan raya.
 Di sebelah kiri stesen minyak ialah Bahagian hadapan
rujukan yang dipilih. kedai kek bangunan biasanya
 Kedudukan relatif boleh dinyatakan melalui istilah kiri, kanan, depan akan menghadap
 Sekolah berada di sebelah kanan bahagian jalan raya
dan belakang. stesen minyak
Contoh : 3
 Di belakang stesen minyak ialah
a) Di hadapan Alice adalah restoren
Cikgu Maggie

b) Di belakang Alice adalah
Joey

c) Di sebelah kanan Alice
adalah Brendon

d) Di sebelah kiri Alice
adalah Alex

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat]

Bab 3 : Peta Lakar 3.2 Simbol-simbol dalam Peta Lakar

3.1 Ciri-ciri Peta Lakar Semua objek yang ada di permukaan bumi disebut sebagai ciri
geografi.
Peta lakar ialah gambaran atau lakaran sesuatu kawasan yang Ciri geografi dibahagikan kepada dua jenis iaitu :-
dilukis berdasarkan pemerhatian dan data-data.  Ciri fizikal – ciri berkait dengan alam semula jadi
Ia dilukis tanpa menggunakan skala.
Peta lakar juga dilukis dengan menggunakan simbol ringkas yang  Ciri budaya – ciri berkait dengan buatan manusia
mewakili ciri-ciri geografi kawasan tersebut. Semua ciri geografi diwakilkan dengan menggunakan simbol.
Simbol boleh dilukis dengan menggunakan :-
a) Simbol titik
b) Simbol garisan
c) Simbol kawasan
d) Singkatan perkataan

Masjid Stesen trigonometri Jalan raya Sungai

Tajuk : Peta Pekan Muhibah dan kawasan sekitarnya Tajuk

Arah mata Simbol titik Simbol garisan
angin
Jenis-jenis
Petunjuk simbol

Simbol Simbol kawasan Singkatan perkataan
Bingkai
Hutan Kolam Bt.
Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] Bukit Balai polis

4

Bab 4: Lakaran Peta Malaysia 4.1 Kedudukan Negeri-negeri di Malaysia

Negara yang bersempadan dengan Malaysia Laut China Selatan memisahkan antara Negeri Sabah menghadap tiga laut yang
di bahagian utara adalah Thailand Semenanjung Malaysia dengan Sabah dan Sarawak berbeza

104ºT 114ºT

Laut
Sulu

6ºU

Laut China Selatan

4ºU

Laut

Sulawesi

2ºU

Malaysia dipisahkan dengan Negara Malaysia dipisahkan dengan Negara Sabah dan Sarawak berkongsi Pulau Borneo dengan
Indonesia melalui Selat Melaka Singapura melalui Selat Tebrau negara Indonesia dan Brunei

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 5

Bab 5 : Bumi 5.2 Struktur Bumi

5.1 Sistem Fizikal Bumi Tahukah anda? Kerak bumi
- Lapisan paling luar.
Atmosfera Kerak bumi terdiri
daripada kepingan plat - Sangat nipis jika dibandingkan
Litosfera yang terapung di atas dengan mantel.
mantel. Plat ini bergerak
kerana arus perolakan - Juga dikenali sebagai litosfera.
di dalam mantel. - Terbahagi kepada dua bahagian

Mantel iaitu :-
 Membentuk lebih 85% berat
a) Sial (daratan)
bumi. Hampir 2/3 jisim bumi. b) Sima (lautan)
 Bersifat separa pepejal dan
Biosfera
cecair.
Hidrosfera  Suhunya dari 800⁰C sehingga

Sistem fizikal bumi terdiri daripada empat komponen utama iaitu :- 1600⁰C
 Atmosfera – Udara (mengandungi gas, debu, asap, wap air)
 Hidrosfera – Air (air laut, air tasik, air bawah tanah, air sungai) Teras bumi
 Litosfera – Kerak bumi/tanih (terdapat batuan, mineral)  Lapisan paling dalam.
 Biosfera – Tempat tinggal (manusia, haiwan, tumbuhan)  Terbahagi kepada dua iaitu teras
Setiap komponen di bumi saling melengkapi di antara satu sama lain.
luar dan teras dalam.
 Mengalami suhu dan tekanan

yang sangat tinggi.

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 6

Bab 6 : Bentuk Muka Bumi Tanah Tinggi

6.1 Bentuk Muka Bumi di Malaysia Tanah tinggi ialah kawasan yang mempunyai ketinggian lebih dari 180 meter dari
aras laut.
Tanah tinggi Tanah pamah Taburan kawasan tanah tinggi di Semenanjung Malaysia ialah di bahagian tengah
dan semakin rendah menuju ke selatan.
Bentuk Muka Bumi Manakala di Sabah, kawasan tanah tinggi tertumpu di bahagian tengah. Di Sarawak,
di Malaysia kawasannya ialah di bahagian pedalaman.

Pinggir laut Saliran Tanah Pamah

Tanah pamah terdiri daripada tanah yang rata atau tanah yang beralun.
Ketinggiannya kurang daripada 180 meter.
Biasanya, kawasan ini terdiri daripada kawasan delta, dataran dan lembangan
sungai. Contohnya, di Dataran Kedah-Perlis, Delta Rajang dan Delta Segama.
Kawasan tanah pamah penting untuk pembinaan petempatan, kawasan pertanian,
kawasan perindustrian dan pembinaan infrastruktur seperti jalan raya.

Pinggir Laut

Malaysia mempunyai kawasan pinggir laut yang panjang iaitu kira-kira 4 800 km.
Malaysia dikelilingi oleh Selat Melaka, Laut China Selatan, Laut Sulu dan Laut
Sulawesi. Contoh bentuk muka bumi pinggir laut ialah pulau, teluk, tanjung dan
pantai berpasir yang sesuai untuk aktiviti pelancongan dan perikanan.
Kawasan laut di Malaysia terletak di atas pentas benua iaitu pentas Sunda yang
merupakan kawasan perairan yang cetek dan kaya dengan plankton (makanan ikan)

Saliran

Malaysia mempunyai banyak sungai kerana menerima jumlah hujan yang lebat iaitu
kira-kira 2600 mm setahun.
Ciri-ciri sungai di Malaysia adalah berjeram di hulu dan berliku-liku di kawasan
tengahnya manakala proses pemendapan berlaku di bahagian hilir.
Kawasan tasik di Malaysia pula terdiri daripada tasik semula jadi (Tasik Chini) dan
tasik buatan manusia (Tasik Kenyir) yang menjadi destinasi pelancongan terkenal.

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 7

6.2 Lokasi Pelbagai Bentuk Muka Bumi di Malaysia Kawasan tanah tinggi/gunung
di Malaysia
Tanah tinggi
Semenanjung Malaysia
Kawasan tanah tinggi di Semenanjung Malaysia Kawasan tanah tinggi di Sabah dan Sarawak 1. Banjaran Nakawan
2. Banjaran Kedah Singgora
Banjaran gunung di Semenanjung Malaysia merupakan Kawasan tanah tinggi terletak di kawasan 3. Banjaran Bintang
gunung lipat tua yang stabil. pedalaman Sabah dan Sarawak. 4. Banjaran Keledang
Ia berasal daripada Dataran Tinggi Yunan melalui Banjaran Crocker merupakan banjaran yang 5. Banjaran Titiwangsa
Thailand dan menganjur ke selatan. mempunyai gunung tertinggi di Malaysia iaitu 6. Banjaran Benom
Kawasan tanah tinggi ini terdiri daripada beberapa Gunung Kinabalu (4 095 m) 7. Banjaran Tahan
buah banjaran. Terdapat juga beberapa banjaran yang meliputi 8. Banjaran Pantai Timur
Banjaran yang paling panjang dikenali sebagai kawasan pedalaman Sarawak seperti Banjaran G1 Gunung Korbu (2 182 m)
Banjaran Titiwangsa yang merupakan Tama Abu, Banjaran Pergunungan Iran & G2 Gunung Tahan (2 187 m)
‘tulang belakang’ Semenanjung Malaysia. Banjaran Kapuas Hulu.
Sarawak
9. Banjaran Kelinkang
10. Banjaran Kapuas Hulu
11. Pergunungan Hose
12. Pergunungan Iran
13. Banjaran Tama Abu
G3 Gunung Mulu (2 376 m)

Sabah
14. Banjaran Crocker
15. Banjaran Trus Madi
16. Banjaran Brassey
G4 Gunung Kinabalu (4 095 m)
G5 Gunung Trus Madi (2 642 m)

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 8

Saliran Tahukah anda?

Sg. Sg. Kelantan Tasik Kenyir adalah tasik
Muda buatan manusia terbesar
di Asia Tenggara dengan
Sg. Terengganu Sg. Padas Sg. Kinabatangan keluasan 260 ribu hektar.
Tasik ini dikomersialkan
Sg. Tasik Sg. dengan aktiviti
Kerian Kenyir Segama pelancongan yang turut
menyediakan peluang
Sg. Sg. Baram pekerjaan kepada
Perak penduduk sekitarnya.

Sg. Bernam Sg. Pahang Tasik
Chini
Loagan
Tasik Bunut
Bera

Sg. Endau Sg. Rajang

Sg.
Lupar

Sungai-sungai di Semenanjung Malaysia Sungai-sungai di Sabah dan Sarawak

Sungai paling panjang di Semenanjung Sungai Rajang merupakan sungai

Malaysia adalah Sungai Pahang (459 km). terpanjang di Malaysia iaitu (563 km).

Sungai Muda dan Sungai Kerian digunakan Sungai ini boleh dimudik jauh ke kawasan

untuk mengairi kawasan sawah padi. pedalaman.

Sungai Terengganu dan Sungai Perak Tasik Loagan Bunut adalah tasik

digunakan untuk empangan hidroelektrik. semula jadi di Sarawak.

Terdapat juga sungai yang dijadikan Pemandangan tasik Kenyir Sungai Kinabatangan (Sabah) adalah Sungai Rajang di Sarawak

sempadan negeri seperti Sungai Bernam dan Sungai Endau. sungai yang digunakan untuk membawa

Tasik Bera dan Tasik Chini (Pahang) adalah tasik semula jadi. kayu balak ke kilang (560 km).

Tasik Kenyir (Terengganu) adalah tasik buatan manusia yang bertujuan Sungai-sungai di Sabah dan Sarawak penting kepada penduduk

untuk menjana kuasa hidroelektrik. tempatan untuk tujuan pengangkutan dan mengangkut kayu balak.

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 9

Bab 7 : Saliran

7.1 Pandang Darat Fizikal Peringkat Aliran Sungai

 Terdapat tiga peringkat sungai iaitu hulu, tengah dan hilir.
 Kebanyakan sungai berpunca daripada kawasan tanah tinggi.
 Proses hakisan dan pemendapan menyebabkan bentuk sungai sentiasa

berubah-ubah dari semasa ke semasa.
 Aliran sungai akan berakhir apabila ianya menghampiri kawasan pinggir

pantai dan seterusnya masuk ke dalam laut.
 Kawasan pertemuan di antara sungai dan laut adalah muara sungai.

Peringkat hulu Peringkat tengah Peringkat hilir

- Lurah bentuk V - Lurah bentuk U - Dasar sungai cetek.

- Aliran air yang - Terdapat susuh - Lurah semakin melebar

deras dan laju. bukit berpanca - Terdapat tasik ladam,

- Terdapat jeram, dan likuan sungai. tetambak dan delta. Tasik Ladam

air terjun dan Jeram - Berlakunya Likuan Sungai - Bahan sedimen daripada
proses hakisan
lubuk pusar. kawasan hulu dan tengah sungai dibawa ke sini.

- Proses hakisan giat berlaku di sini. dan pengangkutan bahan-bahan yang dihakis - Proses pemendapan berlaku kerana aliran air

- Juga disebut sebagai peringkat muda. di kawasan hulu sungai. perlahan dan kawasan yang landai.

- Juga disebut sebagai peringkat dewasa. - Juga disebut sebagai peringkat tua.

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 10

7.3 Kepentingan Sungai dan Tasik di Malaysia

Persamaan fungsi sungai
dan tasik di Malaysia

Sempadan semula jadi negeri dan negara Sumber protein Penjanaan kuasa hidroelektrik
- Contoh, Sungai Bernam (Perak – Selangor) - Sungai dan tasik digunakan untuk - Kawasan tasik boleh menampung air yang

Sungai Endau (Pahang – Johor) dan mendapatkan sumber protein air tawar digunakan untuk menghasilkan tenaga
Sungai Golok (Malaysia – Thailand).
iaitu ikan lampam, kelah, patin, tilapia. elektrik apabila air tersebut melalui
Kegunaan domestik - Contoh, sungai Kinabatangan, Sungai
- Kegunaan harian seperti memasak, mandi, empangan yang beraliran deras atau laju.
Endau dan Sungai Rompin - Contohnya empangan Kenyir (Terengganu).
membasuh dan keperluan lain.

Rekreasi dan pelancongan Habitat flora dan fauna Sumber pengairan
- Sesuai untuk kegiatan ekopelancongan seperti - Menjadi habitat pelbagai spesies flora - Air sungai menjadi sumber pengairan

berkayak dan memancing ikan. seperti pokok nipah, nibong, bemban. kepada kawasan pertanian.
- Contohnya, Sungai Muda (Kedah) mengairi
- Contoh, sungai Melaka terkenal dengan - Menjadi habitat pelbagai spesies fauna
aktiviti River Cruise. seperti ikan, udang, siput, kura-kura. kawasan tanaman padi.

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 11

Bab 9 : Petempatan di Malaysia Petempatan Bandar

9.1 Jenis-jenis Petempatan di Malaysia Jumlah Melebihi 10,000 orang dan
penduduk ke atas
 Terdapat dua jenis petempatan di Malaysia. Kepadatan Tinggi
 Petempatan Bandar ialah kawasan petempatan yang penduduk
Kemudahan Kemudahan asas lengkap
mempunyai jumlah penduduk yang padat. dan pelbagai fungsi
 Petempatan Luar Bandar pula ialah kawasan petempatan Taraf hidup Tinggi
Jenis Moden
yang mempunyai kepadatan penduduk yang rendah. kediaman
 Kedua-dua jenis petempatan ini pula berbeza dari segi :- Kegiatan Perniagaan, perkhidmatan,
Ekonomi pelancongan, perindustrian,
a) Saiz penduduk pembinaan dan kewangan
b) Kepadatan penduduk
c) Kemudahan asas Petempatan Luar Bandar
d) Taraf hidup
e) Rumah kediaman Jumlah Kurang dari 10,000 orang
f) Kegiatan ekonomi penduduk dan ke bawah
Rendah
Kepadatan
penduduk Kemudahan asas terhad
Rendah
Kemudahan Tradisional

Taraf hidup Pertanian, perikanan,
perlombongan,
Jenis penternakan, industri desa
kediaman

Kegiatan
Ekonomi

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 12

Kerajaan/ Governan Sosial

Bandar Pertahanan Bandar Diraja
Bandar yang menempatkan Bandar diraja ialah bandar yang
pangkalan tentera. menjadi tempat kediaman rasmi
Bandar ini menjadi maju kerana sultan atau raja.
terdapat petempatan anggota Sebagai contoh, Pekan (Pahang),
tentera di kawasan tersebut. Arau (Perlis), Klang (Selangor) dan
Contohnya ialah Lumut (Perak), Kuala Kangsar (Perak)
Port Dickson (Negeri Sembilan) dan Butterworth (Pulau Pinang).
Bandar Satelit
Bandar Sempadan Bandar sokongan yang wujud di pinggir
Bandar yang wujud di kawasan bandar kerana kepadatan penduduk
sempadan negara. di bandar utama.
Bandar ini berkembang kerana Berfungsi sebagai kawasan petempatan,
aktiviti keluar masuk pelancong perkhidmatan, pentadbiran, perniagaan.
dan aktiviti perdagangan. Sebagai contoh, Petaling Jaya, Senawang dan Nusajaya.
Sebagai contoh, Rantau Panjang dan Padang Besar.
Bandar Pendidikan
Bandar Pentadbiran Kawasan yang kurang maju boleh
Bandar yang berfungsi sebagai berkembang menjadi sebuah
bandar pentadbiran merupakan bandar apabila terdapatnya
bandar yang paling besar. kemudahan institusi pendidikan.
Bandar ini menawarkan pelbagai Ini kerana bandar tersebut akan
kemudahan dan peluang pekerjaan kepada penduduk. berubah menjadi kawasan tumpuan penduduk.
Sebagai contoh, Kuantan (Pahang), Kuching (Sarawak), Kota Contoh, Tanjong Malim (UPSI) , Bangi (UKM) dan Skudai (UTM)
Kinabalu (Sabah) Alor Setar (Kedah) dan Shah Alam (Selangor).

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 13

Bab 10 : Bentuk Muka Bumi dan 10.1 Negara-negara di Asia Tenggara
Saliran di Asia Tenggara

- Asia Tenggara adalah wilayah yang terletak di sebelah

tenggara benua Asia. Keluasannya ialah 4 506 600 km persegi.

- Terdapat 11 buah negara

di Asia Tenggara iaitu :-

- Malaysia - Singapura

- Myanmar - Vietnam

- Thailand - Kemboja

- Filipina - Brunei

- Indonesia - Laos

- Timor Leste

- Kedudukan
a) Latitud – 11ºS hingga 28ºU
b) Longitud – 93ºT hingga 135ºT

- Kedudukannya adalah strategik kerana

terletak di persimpangan jalan laut

dan jalan darat.
- Asia Tenggara terbahagi kepada

dua bahagian iaitu utama :-
a) Tanah Besar Asia Tenggara

b) Kepulauan Asia Tenggara

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 14

 Myanmar MALAYSIA
 Penduduk : 54,336,138 orang
Penduduk : 32,385,098 orang
Uniknya Malaysia ialah kedudukannya yang terletak di tengah-tengah Asia
Tenggara. Kawasan Semenanjung Malaysia terus berhubung dengan kawasan
tanah besar manakala Sabah dan Sarawak terletak di kawasan kepulauan.

 Vietnam
 Penduduk : 97,429,061 orang

 Thailand  Laos
 Penduduk : 69,115,103 orang  Penduduk : 7,064,242 orang

 Kemboja  Filipina
 Penduduk : 16,482,646 orang  Penduduk : 108,106,310 orang

 Singapura  Brunei
 Penduduk : 5,868,108 orang  Penduduk : 439,336 orang

 Indonesia  Timur Leste
 Penduduk : 269,536,482 orang  Penduduk : 1,352,360 orang

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 15

Bab 11 : Penduduk Dan Tajuk : Taburan Penduduk di Negara Asia Tenggara
Petempatan di Asia Tenggara Petunjuk :
Padat
11.1 Taburan Penduduk Asia Tenggara Sederhana
Jarang

- Taburan penduduk di Asia Tenggara tidak sekata.
Anggaran berpenduduk melebihi 640 juta orang
(sehingga Jun 2016)

- Kepadatan penduduk ialah merujuk bilangan penduduk
di dalam sesuatu kawasan.

- Kepadatan penduduk juga tidak sama di antara
negara-negara Asia Tenggara yang lain.

- Kepadatan penduduk boleh dibahagikan kepada tiga
jenis iaitu padat, sederhana dan jarang.

- Kebanyakan penduduk tinggal di kawasan bandar-
bandar besar.
Padat

Sederhana

Jarang

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 16

Bab 12 : Sumber Air Rajah Kitaran Air

12.1 Jenis-jenis Sumber Air Kerpasan Awan
Penyejatan
Malaysia merupakan Negara yang kaya dengan sumber air Tasik Laut
kerana mengalami iklim Khatulistiwa.
Sumber air di Malaysia terbahagi kepada dua iaitu :- Air bawah
a) Air permukaan tanah

i) Sungai Kitaran Air
- Sumber air utama untuk kegunaan domestik. Kitaran air ialah pergerakan air yang berterusan dari permukaan bumi
- Terdapat banyak lembangan sungai yang ke udara dan balik semula ke permukaan bumi.

membekalkan sumber air bersih kepada penduduk. Pusingan air secara berterusan ini menunjukkan bagaimana sungai atau
- Antara sungai yang membekalkan sumber air utama
cawangan-cawangannya mendapat sumber air.
di Malaysia ialah Sungai Muda (Kedah), Sungai Antara proses yang terlibat ialah :-
Kinabatangan (Sabah) dan Sungai Rajang (Sarawak).
a) Penyejatan – air menjadi wap air.
ii) Tasik b) Kondensasi – wap air menjadi titisan-titisan air.
- Tasik buatan diwujudkan untuk membolehkan
c) Kerpasan – hujan atau salji yang turun ke bumi.
tenaga hidroelektrik dihasilkan. Contohnya ialah Tasik
Kenyir (Terengganu) dan Tasik Chenderoh (Perak).
- Tasik juga penting untuk kegiatan ekopelancongan.

b) Air bawah tanah
- Air yang tersimpan di dalam lapisan tanah.
- Terdapat kira-kira 5 000 bilion meter

padu air bawah tanah yang belum diterokai.

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 17

Bab 13 : Sisa Domestik 13.2 Sisa-sisa Domestik di Malaysia
Bentuk-bentuk sisa domestik di Malaysia
13.1 Jenis-jenis Sisa Domestik

- Sisa domestik merupakan sisa buangan yang berbentuk Sisa Pepejal Sisa Cecair

pepejal atau cecair yang dihasilkan oleh manusia. Sisa makanan Minyak masak
- Sisa domestik boleh dibahagikan kepada dua jenis :- Plastik Minyak hidrolik
Perabot Racun serangga
a) Bahan organik Sisa kumbuhan
b) Bahan bukan organik Lampin pakai buang

Bahan organik Bahan bukan organik

- Boleh diurai dan - Sukar diurai dan
dilupuskan. mengambil masa yang
sangat lama.
- Terdiri daripada bahan
yang berasaskan haiwan - Dihasilkan oleh bahan
dan tumbuhan. mineral dan bahan-
bahan campuran kimia.

Belilah yang original untuk mendapat keberkatan ilmu [cikgu zulhazlia/cikgu mamat] 18