นายอารีย์ วงศ์อารยะ

-๑-

นายอารีย์ วงศอ์ ารยะ
ปลัดกระทรวงมหาดไทย
ระหวา่ งวันท่ี ๑ ตุลาคม ๒๕๓๖ – ๓๐ กนั ยายน ๒๕๓๙

-๒-

๑. ขอ้ มลู ประวตั ิ

ประวตั ิด้านการศึกษา
- ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ี่ ๑ – ๒ โรงเรียนวุฒศิ กึ ษา
- ชนั้ ประถมศกึ ษาปที ี่ ๓ – ๘ โรงเรยี นอัสสัมชัญ บางรัก แผนก

อักษรศาสตร์
- ปริญญาตรี รัฐศาสตร์ สาขาวิชาการปกครอง จุฬาลงกรณ์

มหาวทิ ยาลยั
- ปริญญาโท M.S. (Community Development) University

of the PHILIPPINES
- ปริญญาโท M.S. (Public Administration) University of

Missouri USA.
- ปรญิ ญาเอก ศลิ ปศาสตรดุษฎบี ัณฑิตกิตติมศกั ด์ิ สาขาการบรหิ าร

การพฒั นาองค์การ มหาวทิ ยาลยั เจา้ พระยา
- ปริญญาเอก ครศุ าสตรดษุ ฎบี ณั ฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาการ

บริหารการศึกษา มหาวทิ ยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา
- ปรญิ ญาเอก ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักด์ิ สาขาวิชา

รฐั ประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบรุ ี
- ปริญญาเอก ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักด์ิ สาขาวิชา

รฐั ประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลยั เกษมบณั ฑติ

-๓-

ประวัติการอบรม
- วิทยาลยั ป้องกันราชอาณาจกั ร รุน่ ที่ ๒๗

ประวตั ิการรบั ราชการในตาแหน่งสาคัญ
- ๑ ตุลาคม ๒๕๑๙ ผวู้ า่ ราชการจงั หวัดสตูล
- ๒๓ สิงหาคม ๒๕๒๒ ผูว้ ่าราชการจังหวัดสระบุรี
- ๑ ตลุ าคม ๒๕๒๓ ผวู้ า่ ราชการจังหวดั ปราจนี บรุ ี
- ๑ ตลุ าคม ๒๕๒๗ ผู้วา่ ราชการจังหวัดสพุ รรณบุรี
- ๑ ตลุ าคม ๒๕๓๑ รองปลดั กระทรวงมหาดไทย
- ๑ ตลุ าคม ๒๕๓๓ อธิบดกี รมทด่ี ิน
- ๑ ตลุ าคม ๒๕๓๔ รองปลดั กระทรวงมหาดไทย
- ๑ ตลุ าคม ๒๕๓๖ ปลดั กระทรวงมหาดไทย

เกยี รตคิ ุณ :
- เครื่องราชอสิ รยิ าภรณ์ มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก
- เคร่ืองราชอสิ รยิ าภรณ์ มหาวชิรมงกุฎ

ตาแหน่งสาคญั ในปัจจุบนั ๘ ตาแหน่ง
๑. กรรมการในคณะกรรมการกฤษฎีกา
๒. ประธานกรรมการบรหิ ารมูลนธิ สิ วนสมเด็จพระศรนี ครนิ ทร์ฯ
๓. รองประธานมูลนธิ ิรกั เมอื งไทย
๔. รองประธานคณะกรรมการอานวยการโครงการ “สานใจไทย

สู่ใจใต้”

-๔-

๕. กรรมการผู้ทรงคณุ วุฒิ สานักงานอาสากาชาดไทย
สภากาชาดไทย

๖. ท่ีปรึกษามูลนิธิแพทย์อาสาในสมเด็จพร ะศรีนครินทร า
บรมราชชนนี (พอ.สว.)

๗. อุปนายกและกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ สภาวิทยาลัยฟาฏอนี
(มหาวิทยาลยั อสิ ลามยะลา)

๘. นายกกติ ติมศกั ดิ์ สมาคมวอลเล่ย์บอลสมัครเล่นแห่งประเทศไทย

ประวัตกิ ารทางานการเมอื งในตาแหน่งสาคัญ
- ๒๑ กรกฎาคม ๒๕๓๘ – ๒๒ มนี าคม ๒๕๔๓
สมาชกิ วฒุ สิ ภา
- ๖ ตลุ าคม ๒๕๔๗ – ๑๑ มนี าคม ๒๕๔๘
รัฐมนตรชี ว่ ยว่าการกระทรวงศกึ ษาธกิ าร
- ๙ ตลุ าคม ๒๕๔๙ – ๑ ธันวาคม ๒๕๕๐
รฐั มนตรวี ่าการกระทรวงมหาดไทย

คต/ิ หลกั ปรัชญาสาคัญในการปฏิบัตริ าชการ
ความภาคภูมิใจ ของข้า ร า ชกา ร ไม่ได้อยู่ที่ตา แหน่งหรือ

ยศถาบรรดาศักดิ์เท่านั้น แต่เกียรติและศักด์ิศรีทีม่ คี วามสาคญั สูงสดุ
ของขา้ ราชการ คอื การทาหน้าท่ี บาบัดทุกข์ บารุงสขุ ให้กับประชาชน
ในฐานะเปน็ ผ้แู ทนสนองงานตามท่พี ระราชประสงคข์ องพระบาทสมเด็จ

-๕-

พร ะเจ้า อยู่หัว หรือที่หลา ยท่า น เคย ได้ยิน คา ว่า “ข้า ร าชกา ร
ในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ ัว” ทาหนา้ ที่ต่างพระเนตรพระกรรณ

ดงั นนั้ ขา้ ราชการ จึงมีความหมายท่ีมีพลังในตัวเอง เป็นเคร่ืองชี้นา
ให้ข้าราชการทุกคนมีกาลงั ใจทจี่ ะทมุ่ เทความสามารถแก้ไขปัญหาและ
พัฒนาประเทศ โดยมีความสานึกที่ชัดเจนตรงกันตลอดเวลาที่เป็น
ข้าราชการว่า ตามความประสงค์ของประชาชนตามแนวทางของ
พระองค์

ข้ารา ชการ ส่วน ใหญ่เข้าใจ ดีว่า การ ยืนหยัดอย่างสง่างา ม
ท่ามกลางมรสุมนานัปการในอาชีพ “ราชการ” จนเกษียณอายุน้ัน
จะต้องมีท้งั ความรู้ ความสามารถ ความหนักแน่น รวมท้ังความม่ันคง
ชัดเจนในฐานะที่แท้จรงิ ของ “ข้าราชการ”

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (ร.๙) เคยทรงมีรับส่ังเก่ียวกับ
คุณสมบตั ขิ องนักปกครองทว่ี ่า นอกจากความตั้งใจจริงและความฉลาด
แล้ว จะต้องมีความหนกั แนน่ มน่ั คงด้วย ดงั พระราชดารสั ตอนหนง่ึ วา่

“ประการสาคัญท่ีสุด ตลอดเวลาท่ีทางานจะต้องพยายาม
ควบคุม ทั้งกายและใจให้อยู่ใ นความ สง บ หนักแน่นและมั่นคง
แนน่ อน มสี ตแิ ละความสารวม รอบคอบ โดยตลอดไม่ปล่อยให้ตื่นเต้น
หวัน่ ไหวและฟุ้งซา่ น”

-๖-

๒. ผลงานที่ภาคภมู ใิ จในช่วงการปฏิบัตริ าชการ
๒.๑ ผูว้ า่ ราชการจงั หวดั สตูล ซึ่งเปน็ จงั หวัดแรก ได้ใช้ศักยภาพ

และความรคู้ วามสามารถอย่างเตม็ ท่ี
ผลงานทส่ี าคญั ดังน้ี
(๑) แก้ปัญหาความขดั แยง้ ในสงครามแบ่งแยกดินแดนและ

สงครามชงิ ประชาชนในพ้ืนที่ท่ีเปราะบางและมีผู้คนหลายเผ่าหลาย
พนั ธุ์ ทาหน้าท่ีของความเปน็ ผูว้ า่ ราชการจังหวัดสตูลในลักษณะท่ีเป็น
“ดนิ เน้อื เดียว” กับผคู้ นในท้องถิ่น และได้คิดวิธีบริหารแบบ “๓ ส”
ขน้ึ มา ดังน้ี

๑) ส ตัวแรก เสมอภาค เน้นหนักที่ความเสมอภาคทาง
กฎหมาย ตอ้ งปฏบิ ัติกับทุกคนอยา่ งเสมอภาค

๒) ส ตัวท่สี อง สจุ รติ คอร์รปั ชันต้องไม่มี หา้ มเรยี กเงิน
เรียกทองจากผทู้ ี่มาติดต่อ

๓) ส ตัวทส่ี าม สามัคคี อย่าไปแบ่งพรรคแบง่ พวก
นอกเหนือจากนโยบายเสมอภาค สุจริต และสามัคคีแล้ว
ยังไดด้ าเนินการอน่ื ๆ ไดแ้ ก่ การเข้าหา ประชาชน การเข้าถึงปัญหา
เป็นรปู แบบหนึ่งของการทางานแบบเข้าถึงตัว และเข้าถึงหัวใจของ
ประชาชน ทาสงครามชว่ งชิงประชาชนคือการทางานแบบลงไปทั้งตัว
ที่ไหน มีงาน เกี่ยวกับศา สนา ไม่ว่า จะเป็นพุทธหรือมุสลิมก็เข้าไป
มสี ว่ นรว่ มด้วย

-๗-

๒.๒ ผวู้ า่ ราชการจังหวัดสระบุรี
ผลงานท่สี าคญั ดงั น้ี
(๑) แกป้ ัญหาด้านการทามาหากินของผู้ประกอบอาชีพ

ทางด้านเกษตรกรรม ซ่ึงเปน็ ปญั หาหลกั ของจังหวัดสระบุรีในขณะน้ัน
ซง่ึ เปน็ ปัญหาทที่ ้าทาย จึงไดค้ ดิ โครงการที่จะบรรเทาปัญหาของพี่น้อง
ประชาชนชาวสระบุรี โครงการแรกคือ โครงการ “๓ น” ช่ือเต็มว่า
โครงการ เนื้อ นม นา้ ซงึ่ ดาเนนิ การเพ่ือแก้ไขปญั หาดา้ นการทากินของ
เกษตรกร โดยมีรายละเอยี ดการดาเนนิ การดงั น้ี

๑) เนอ้ื และนม คอื โครงการส่งเสริมเกษตรกรให้เลี้ยงโคเนื้อ
และโคนม โดยเฉพาะอยา่ งย่ิงในด้านโคนมท่ีมีการรวมกลุ่มจัดตั้งเป็น
สหกรณ์โคนมในเวลาต่อมา

๒) ส่วนน้า คือโครงกา รสร้างแหล่งน้าเพ่ือแหล่ง
อุปโภคบรโิ ภคให้แก่ชาวบ้าน โดยให้หน่วยงาน ที่รับผิดชอบเรื่องน้า
ขดุ คลองเพิ่มเติม และประสานความร่วมมือกับเอกชนในการแก้ไข
ปญั หาแหลง่ นา้ เนอ่ื งจากการแก้ไขปัญหาแหล่งน้าบางจุดอยู่ในพ้ืนท่ี
ของเอกชน

(๒) แก้ปัญหาอาชญากรรมในพ้ืนท่ี มีเร่ืองราวท่ีเป็นรูปธรรม
เกี่ยวกับการปล้นธนาคาร ธนาคารนครหลวงไทย สาขาท่า เรือ โดย มี
หัวหนา้ คณะพนักงานสอบสวนช่ือ อารยี ์ วงศ์อารยะ ผวู้ ่าราชการจงั หวัด

-๘-

สระบรุ ี ดว้ ยการทางานแบบเกาะติดสถานการณ์จนสามารถจับกุม
คนร้ายและสามารถนาเงินมาคืนธนาคาร

๒.๓ ผู้ว่าราชการจงั หวัดปราจีนบุรี
ผลงานท่สี าคญั ดงั นี้
(๑) แก้ปัญหาความไมส่ งบบริเวณชายแดน เพื่อความสงบสุข

ของประชาชนใน พื้นท่ี เน่ืองจา กจังหวัด ปรา จีนบุรีมีลักษณะเป็น
“เมืองทหาร” การประสานงานจึงเป็นหลักการสาคัญและมคี วามจาเป็น
ระหวา่ งฝ่ายปกครองกับฝ่ายทหาร ต้องลงไปคลุกคลีจนมีลักษณะท่ีเป็น
ดินเน้ือเดีย วกัน ไม่ใช่น่ังทางา นอยู่บนศาลากลางจังหวัดเท่านั้น
แต่จะต้องออกชายแดนตลอดเวลา เพร าะต้องแก้ไขปัญหา เรื่อง
กา ร ลักลอบค้า อาวุธสงคร าม ร อยต่อชาย แดน รวมถึงปัญหา
ความขดั แย้งระหวา่ งชาวบา้ นกับตารวจ เน่ืองจากมีการต้ังด่านตรวจ
เพ่อื ตรวจตราความเคลือ่ นไหวของโจรผู้ร้าย ซงึ่ ก่อปัญหาให้กับชาวบ้าน
ธรรมดาทว่ั ไป กไ็ ดส้ งั่ ให้ยกเลิกด่านลอย นเ่ี ป็นภาระหนา้ ทท่ี จี่ ะตอ้ งบาบดั
ทกุ ข์บารุงสขุ ให้แก่ชาวบ้านเหลา่ น้ัน

๒.๔ ผู้วา่ ราชการจังหวดั สพุ รรณบรุ ี
ผลงานทสี่ าคญั ดงั นี้
(๑) แกป้ ัญหาราคาผลผลิตทางการเกษตรตกต่า จังหวัด

สพุ รรณบุรีเป็นเมืองเกษตรกรรม ท่ีได้ชื่อว่าเป็นเมืองอู่ข้าวอู่น้าของ
ประเทศ ปัญหาดงั กลา่ วทา้ ทายความสามารถในดา้ นการเป็นนักพัฒนา

-๙-

เนอ่ื งจากเป็นงานด้านพัฒนาอาชีพและความเป็นอยู่ของประชาชน
แมว้ า่ การแก้ไขปญั หาทางด้านราคาผลผลิตเป็นไปอย่างยากลาบาก
แตห่ นทางน้นั ก็มีอยวู่ า่ ควรจะต้องลดต้นทุนการผลิตให้ได้ และวิธีการ
ลดต้นทุนท่ีสาคัญ คอื การสง่ เสรมิ ใหม้ ีการใช้ปุ๋ยหมัก จึงริเร่ิมโครงการ
สุพรรณบุรี ซึง่ เป็นโครงการที่ใหค้ วามสาคญั ในการพฒั นาระดับหมู่บ้าน
ตาบล โดยไดว้ างแนวทางพฒั นาหมบู่ ้านอยา่ งเป็นระบบ มีการกาหนด
องค์ปร ะกอบมา ตรฐา นตัวชี้วัดหมู่บ้าน พัฒน า ให้ครอบคลุมวิถี
ความเปน็ อยู่ท่ีจาเป็นของประชาชนแต่ละหมู่บ้าน จานวน ๕๗ ตัว
พรอ้ มทงั้ ได้ปรบั ปรุงเครอ่ื งช้ีวัดความจาเป็นพ้ืนฐาน (จ.ป.ฐ.) เพื่อให้
เหมาะสมกับสภาพทอ้ งทข่ี องจังหวัด ทาใหป้ ระชาชนมีคณุ ภาพชวี ิตท่ดี ีขึน้

๒.๕ รองปลัดกระทรวงมหาดไทย
ผลงานทีส่ าคญั ดังน้ี
(๑) เรื่องเพชรซาอุดิอาระเบีย การกล่ันกรองสานวนการ

สอบสวน กรณี โจ ร กร รมเครื่ องเพชรคดีฆ า ตกรร มเจ้ าห น้า ท่ี สถ าน ทู ต
ซาอุดิอาระเบีย ๔ คน คดีการหายสาบสญู ของนักธรุ กจิ ชาวซาอุดิอาระเบีย

(๒) เร่ืองกา รกอบกู้เหตุการณ์เดือนพฤษภาคม ๒๕๓๕
มีงานสาคัญ ๒ เร่ือง คือ การติดตามผู้สูญหายและการช่วยเหลือ
ผปู้ ระสบภัยจากเหตกุ ารณจ์ ลาจลซง่ึ เตม็ ไปด้วยความซับซ้อนอ่อนไหวและ
ส่งผลกระทบต่อความรักความเข้าใจและความสามัคคีของคนในชาติ
รวมถงึ ภาพลักษณข์ องรฐั บาลในสายตาของตา่ งประเทศ

- ๑๐ -

(๓) เร่ืองการปรับปรุงกา รบริหารการปกครองท้องถิ่น
เกิดจ า กก ร ะแสอุด มกา ร ณ์ปร ะชา ธิปไ ตย มา แร ง ใน ขณะน้ั น
กระทรวงมหาดไทยซ่ึงเป็นกลไกหลักในการกากับดูแลการปกครอง
ทอ้ งถิน่ ทกุ ระดับ แม้จะมีทิศทางที่ชัดเจนท่ีจะพัฒนาประชาธิปไตย
แต่กไ็ ม่อาจต้านทางกระแสดังกล่าว โดยทัศนะเกี่ยวกับการปกครองท้องถ่ิน
เร่ืองประชาธิปไตยไม่ใช่เน้นการเลือกตั้ง แต่จาเป็นต้องเอาคนท่ีมี
ควา มสามารถมา ทา งาน จึงจ ะมีหลักปร ะกัน ด้า นประสิทธิภา พ
การบรหิ ารงาน

๒.๖ อธบิ ดีกรมท่ีดิน
ผลงานทส่ี าคัญดังนี้
(๑) ได้ดา เนิน โคร งกา ร ต่อเน่ืองตา มภา ร กิจ ของ

กรมที่ดินเพอ่ื ให้เปน็ ไปตามนโยบายของรัฐบาลโดยเฉพาะงานจัดท่ีดิน
เพ่ือชาวนาชาวไร่ งานแก้ไขปญั หาการบุกรุกทด่ี ินของรัฐเพ่ืออกหนังสือ
สาคัญสาหรบั ท่หี ลวงการรังวัดที่ดินเพ่ือการชลประทานเพื่อบริการ
ประชาชน ท้ังได้นาระบบคอมพิวเตอร์มาใช้ในสานักงานที่ดินเพ่ือช่วยในการ
จดทะเบยี นสิทธนิ ิติกรรม และรังวัดท่ีดนิ

๓. เทคนคิ ทใี่ ชใ้ นการบรหิ ารจัดการและการแก้ไขปัญหาท่ีประสบ
ความสาเรจ็

หลักก า ร ใน กา ร ท า งา น กา ร ได้ช่ือ ว่า เป็ น ข้า ร า ชกา ร
ในพระบาทสมเด็จพร ะเจ้าอยู่หัว ต้องทุ่มเทอุทิศชีวิตท้ังชีวิตและ

- ๑๑ -

จิตวิญญาณบริหารราชการแผน่ ดนิ สนองเบ้ืองพระยุคลบาท ยึดมั่นใน
หลักการ ความถกู ตอ้ ง ท้ังในหลักนิติธรรมโดยไม่หว่ันไหวต่อกระแส
ความกดดนั ใด ๆ ท่ไี มถ่ ูกทานองคลองธรรม ซึ่งเป็นการทางานที่ทุ่มเท
ดว้ ยความรบั ผิดชอบ และด้วยความมนั่ อกมัน่ ใจในสุจริตของตนเอง

เทคนคิ ที่ใชใ้ นการปฏิบตั ริ าชการและการแกป้ ัญหา ดงั นี้
๓.๑ ปรับบทบาทให้เขา้ กบั สถานการณ์

นกั ปกครองทีด่ จี ะตอ้ งปรบั ตวั ใหเ้ ขา้ กบั สถานการณ์ บทบาท
เดิมทเี่ คยคิดวา่ เป็นสง่ิ ท่ีถกู ต้อง วันน้ีอาจจะไม่ถูกต้องแล้วก็ได้ ดังนั้น
คงตอ้ งเปล่ยี น เพื่อให้เข้ากับประชาชน จะทาอะไรหรืออย่างไรก็ได้
ให้ประชาชนเขารักนายอาเภอ รักปลดั จังหวัด จะทาอะไรก็ได้ที่จะให้
ผใู้ หญบ่ ้าน กานัน คณะกรรมการสภาตาบลเป็นพวกใหไ้ ด้ เราจะขัดแย้ง
กันไม่ไดแ้ ลว้ หน้าท่ขี องพวกเราทุกคนก็คอื จะต้องทาให้ฝ่ายการเมือง
ท้องถน่ิ เปน็ พวกเราให้ไดท้ ้งั หมด เพราะวา่ ต่อไปเราตอ้ งมองข้างหน้าว่า
ไม่ใช่ทางท่ีโรยด้วยกลีบกุหลาบท่ีเราจะเดินได้ อย่างสบายใจ จะมี
ขวากหนามเต็มไปหมดบางแห่งเราอาจจะถูกวางกับระเบิดเลยก็ได้
เพราะฉะน้นั จะตอ้ งเดินทางหลกี เลย่ี งขวากหนามทั้งหมด หลีกเลี่ยงกับ
ระเบดิ ทัง้ หลายเพอ่ื ไปสจู่ ุดหมายปลายทาง

๓.๒ นักปกครองจะอยู่โดดเดย่ี วไมไ่ ด้
ขา้ ราชการฝา่ ยปกครองหรือมหาดไทยนั้น สิ่งที่เราต้องคิด

ในปัจจุบันคือต้องเป็น นักปลุกระดมมวลชน ต้องมีมวลชนอยู่ในมือ

- ๑๒ -

เราจะอย่คู นเดยี วไม่ได้แล้ว ขณะนี้ปัญหากาลังจะเข้ามาล้อมรอบตัว
เราตอ้ งมพี วก ดังนั้นต้องสรา้ งมวลชนของตนเองไว้ทุกแห่ง นายอาเภอ
ทกุ คน ปลดั อาเภอทกุ คน เจ้าหนา้ ทข่ี องส่วนอาเภอทุกฝา่ ยต้องเปน็ พวกเรา
โดยเฉพาะอย่างยง่ิ การทางานระดบั พื้นท่ี หวั ใจสาคัญทสี่ ดุ คอื การเข้าถึ ง
มวลชน ดังนั้นจ ะไปใช้อานาจ หรือใช้บทบาทในทางท่ีไม่ถูกต้อง
นา่ จะทาไม่ไดแ้ ล้ว เพราะว่าหากทาเชน่ นั้นก็จะเสยี มวลชน นายอาเภอ
ทง้ั หมด ปลดั จังหวดั ทงั้ หมดท่อี ยทู่ ั่วประเทศคงจะเข้าใจว่าทาไมจาเป็น
จะต้องมมี วลชนอยใู่ นมือ อยา่ ไปขดั แย้ง กบั มวลชนในพ้ืนที่ โดยเฉพาะ
อย่างยงิ่ กานันผใู้ หญ่บ้าน ถ้านายอาเภอคนไหนไปขัดแย้งกับกานัน
ผู้ใหญ่บ้าน เรือ่ งผลประโยชน์ ถ้ามีเรอื่ งข้ึนจะย้ายนายอาเภอ เรื่องอ่ืน
ไม่วา่ ถา้ เปน็ เรอื่ งผลประโยชน์เป็นมเี รื่อง นายอาเภอจะต้องไม่มีเร่ือง
จะต้องพูดกับกานัน ผใู้ หญบ่ ้านทกุ คนรู้เรื่อง เป็นพวกเดียวกัน ในแต่ละเดือน
อาเภอไหน ที่ยงั ไม่เคยทาต้องไปทาเสีย เดือนหนึ่งต้องคุยกับกานัน
ผู้ใหญ่บ้านท่ีบ้าน เชิญกันมากินข้าว เชิญเขามาเล้ียงดู เชิญมาทา
ความเข้าใจ ตอ้ งเอาเป็นพวกท่ีพูดอย่างนส้ี าคญั มันเป็นเร่อื งของสถาบนั

ทกุ อยา่ งทีเ่ ราทากนั มาตง้ั แตต่ ้นจนกระทงั่ ถึงปจั จุบัน เราท้ิง
กานนั ผู้ใหญบ่ ้านไม่ได้เพราะกานัน ผู้ใหญ่บ้านเป็นเลือดเน้ือเชื้อไข
เปน็ สายเลือดของเราต้องเอามาเป็นพวกให้ได้ และถ้าทาได้ทั้งหมด
ความมนั่ คง ความแน่นอนจะอยู่กับฝ่ายปกครอง เรื่องน้ีสาคัญเพราะ
เคร่ืองมอื ของนายอาเภอนนั้ ไมม่ ีอะไรมาก นอกจากไม่ใช้กฎหมายแล้ว

- ๑๓ -

ก็คอื กาชบั กานันผใู้ หญ่บา้ น ข้าราชการซ่ึงอยู่ภายใต้การกากับดูแล
ทุกคนจะต้องมีมวลชนของตนเอง เพื่อความมั่นคงในการท่ีจะพัฒนา
เพร าะกา รท่ีเร าสร้า งมวลชน น้ัน น อกเหนือไปจา กควา มมั่นคง
ของเราแล้วจะช่วยในการท่ีเราจะพัฒนาให้เกิดประโยชน์แก่พ่ีน้อง
ประชาชนด้วย

๓.๓ ทางานสมยั ใหม่ตอ้ งใชแ้ ผนและขอ้ มลู
การทางานในปัจจุบัน เราจะทางานแบบเป็นช้ิน ๆ อัน ๆ

นั้นคงไม่ได้แลว้ คอื เห็นอะไรวนั นจ้ี ะทาพรุ่งน้ี จะทาเป็นเรื่อง ๆ ไปนั้น
คงไม่ได้แล้ว ทุกอาเภอจะต้องมีแผนงานของตนเอง ตามท่ีจังหวัด
เขากาหนดไวใ้ นแผนพฒั นาจงั หวดั โดยในแตล่ ะอาเภอจะต้องมีแผนงาน
รองรบั เพราะฉะนัน้ แผนท่เี ราทาขึ้นทอ่ี าเภอ จงึ เป็นหัวใจและเป็นฐาน
สาคัญของแผนพัฒนาจังหวัด ทุกท่านต้องมีความรู้สึกว่าแผนน้ันเป็น
เครอ่ื งมอื สาคัญในการบริหารราชการของอาเภอ ในการจัดทาแผนน้ัน
ขอ้ มูลเปน็ เรื่องสาคัญมาก เรามีระบบสารสนเทศ ระบบข้อมลู นายอาเภอ
ก็จาเป็นต้องมีระบบข้อมูลไว้ทุกอาเภอ เพราะฉะนั้นข้อมูลต่าง ๆ
ทสี่ ว่ นราชการต่าง ๆ ตอ้ งเอามาดู ต้องเอามาประมวลทั้งระบบ อาทิ
ตอ้ งตรวจดวู า่ กชช. ๒ ค หรือขอ้ มลู ในระดับตาบลแต่ละตาบลมีอย่างไรบ้าง
ความจาเป็นพ้นื ฐาน (จปฐ.) ทงั้ หมดมกี ีต่ วั และเวลากาหนดแผนในการ
พฒั นาข้นึ มาแล้ว เราตอ้ งดาเนนิ การใหเ้ ปน็ ไปตามแผนนั้นไม่ใช่ทาตาม
โครงการของนายอาเภอ ผมถูกคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณา

- ๑๔ -

งบประมาณรายจา่ ยประจาปีฯ ต่อวา่ ทุกปีวา่ โครงการท่ีทาระดับ ๑ นั้น
เป็นโครงการของนายอาเภอ เพราะฉะนั้นเราต้องมีแผน ซ่ึงเป็นแผนท่ี
กาหนดมาจากระบบขอ้ มลู กชช. ๒ ค จปฐ. หรือระบบข้อมูลของส่วน
ราชการตา่ ง ๆ ทเี่ ขามีจากระบบข้อมูล กชช. ๒ ค จปฐ. หรือระบบข้อมลู
ของส่วนราชการต่าง ๆ ทเ่ี ขามีอยู่ต้องเอามาประมวลแล้วมาจัดทาเป็น
แผนของอาเภอใหเ้ ป็นแผนของทุกสว่ นราชการซึ่งสามารถท่ีจะทางาน
หรอื พฒั นาในทุกสง่ิ ทุกอย่างเกี่ยวกับความเป็นอยู่ ของประชาชนให้
ครบถ้วน ถา้ ทกุ อาเภอจดั ทาแผนได้อย่างน้ี และใช้ระบบสารสนเทศ
ระบบข้อมลู ในระดบั ตาบล เอามาใช้ในการที่จะกาหนดเป็นแผนของ
อาเภอ ก็จะทาให้ระบบในการจัดทาแผนของกรมการปกครอง และ
กระทรวงมหาดไทย มีความสอดคล้องเชื่อมโย งเป็นระบบไปถึง
สานกั งานสภาพฒั นาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เพราะเราต้อง
รับเอา นโยบายและแนวทางตา มแผน พัฒนาเศรษฐกิจและสังคม
แห่งชาติ มาดาเนนิ การในพน้ื ทเ่ี พราะฉะน้ันท่านท้ังหลายต้องศึกษาระบบ
ข้อมูล ต้องรู้จักระบบ GIS ระบบ MIS เราจาเป็นต้องศึกษาเรื่องเหล่าน้ี
แม้แตผ่ ูว้ ่าราชการจงั หวัดผมวา่ ตอ้ งเอามาเรียนคอมพิวเตอร์ ต้องเอาไป
ศึกษาวิธีใช้คอมพิวเตอร์ ต้องเรียกข้อมูลคอมพิวเตอร์เป็น นายอาเภอ
ย่งิ สาคญั ใหญ่นายอาเภอตอ้ งรลู้ ะเอยี ดมากกวา่ ผวู้ า่ ราชการจังหวดั ตอ้ งรู้
ว่าจุดไหนของตาบลมขี ้อมลู เป็นอย่างไรบ้าง น้าเป็นอย่างไร ถนนเป็น

- ๑๕ -

อย่างไร ควา มเป็น อยู่ของประชา ชน ใน แต่ละพ้ืน ที่เป็น อย่างไร
จึงจาเปน็ ต้องอาศัยขอ้ มูลตอ้ งสามารถเรียกใชไ้ ด้

ผมเองก็ตอ้ งเรียน เม่ือ ๓๐ ปีที่แล้วก็ไปเรียนระบบข้อมูล
ตอนเปน็ อธิบดีกรมที่ดนิ ยิง่ ต้องละเอียดใหญ่ เพราะภายใน ๖ เดือน
จะตอ้ งรู้หมด ผมก็ต้องไปเรยี น ผมตอ้ งรหู้ มด มิฉะน้ันปกครองดูแลเขา
ไม่ได้ เพราะฉะนน้ั สาหรบั นายอาเภอทั้งหลาย ผมคิดว่าเรื่องนี้สาคัญ
และทา่ นจะตอ้ งเกง่ กว่าผู้ว่าราชการจังหวัด เพราะจะต้องรู้ละเอียด
สามารถที่จะมีคอมพิวเตอร์ของตัวเองและเรยี กขอ้ มูลมาดูได้ว่าขณะน้ี ใน
แตล่ ะตาบลมปี ัญหาอะไร อะไรที่ทาแล้ว อะไรทีย่ งั ไม่ไดท้ า อันไหนทที่ าไป
แล้วมีข้อบกพรอ่ งตรงไหน ไมใ่ ชใ้ ห้คนอ่ืนไปดู พอเดินไปดูเขาก็บอกนี่
แหลง่ น้าขนาดน้ีใชก้ ารไม่ไดแ้ ลว้ หรือว่าก๊อกน้าเครื่องสูบน้าทั้งหลาย
ใชก้ ารไมไ่ ดแ้ ลว้ ไม่เหน็ มีใครไปดเู ลย ไม่ไดร้ ับการแกไ้ ข อยา่ งนี้ จะทาให้
เสยี หน้า เพราะฉะน้ันการตรวจสอบขอ้ มูลเป็นเรอ่ื งสาคัญ เวลาไปตรวจ
ราชการก็ดี ก่อนจะไปสามารถเช็คข้อมูลในระดับตาบลรู้หมดว่าอะไร
เปน็ อะไร เวลาเราไปดูทาให้เรารู้ละเอียด แต่ถ้าไปแบบสุ่ม ๆ สุ่มสี่
สุ่มห้าไปเร่ือย ๆ เขาให้ไปตรวจกไ็ ปคุยกับคนโน้นทีคนนั้นทีก็จบ ไม่มี
ประโยชนเ์ ลย ถ้าหากวา่ ไม่มขี ้อมลู อยูใ่ นมือ เพราะฉะน้นั การทาแผนคื อ
หัวใจสาคัญท่ีสุดของนายอาเภอ ต่อไปข้างหน้าคนที่เข้ามาอยู่ใน
กร ะทรวงมหา ดไทย เข้ามา ใน ระดับปลัดอาเภอ ก็จ ะต้องเป็น
คอมพิวเตอร์ ถา้ ไมเ่ ปน็ คอมพิวเตอร์เขาก็ไมเ่ อา อันนกี้ ็ขอฝากไว้

- ๑๖ -

๓.๔ ตอ้ งคดิ แกไ้ ขปัญหาล่วงหนา้
อาทิ ปญั หาเรอื่ งภยั ธรรมชาติสาธารณภยั เป็นปัญหาสาคัญ

เพราะฉะนนั้ พวกเราทุกคนก็ต้องเอาใจใส่ ผมคิดว่าต้องมองไปข้างหน้า
ในเรอ่ื งของภยั ตา่ ง ๆ เหล่านี้ นายอาเภอทุกคนจะต้องมีแผนกาหนด
ไว้ล่วงหน้า เพราะส่งิ เหลา่ นม้ี ักเกิดขึ้นทุกปี สามารถทจ่ี ะบอกไวใ้ นแผนว่า
จะทาการป้องกันอุบตั ภิ ยั ตา่ ง ๆ ที่จะเกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นสาธารณภัย
น้าทว่ ม ภัยแล้งต่าง ๆ จะต้องมีแผนของตัวเองกาหนดไว้ล่วงหน้า
ต้องเตรียมไว้ การเตรียมพร้อมการดูแลรักษา ไม่ว่าจะเป็นคูคลอง
ต่าง ๆ ไม่ว่า จะเป็นเคร่ืองไม้เครื่องมือ ไม่ว่าจะเป็น เรื่องการดูแล
เอาใจใส่ในเร่ืองของสิ่งอุปโภคต่าง ๆ ในกรณีท่ีน้าท่วม การระดม
สว่ นราชการต่าง ๆ ทีจ่ ะเขา้ มาชว่ ยเหลือขอให้กาหนดเป็นแผน ไว้เลย
พอมเี รื่องอยา่ งนเ้ี กดิ ข้นึ กส็ ามารถทาไดท้ ันที อันนีเ้ ปน็ ส่ิงทจี่ าเป็น

๓.๕ ตอ้ งใช้งบประมาณอย่างเต็มเม็ดเตม็ หนว่ ย
ส่งิ ท่ีสาคญั ท่สี ดุ ของฝ่ายปกครอง นายอาเภอต้องใช้มวลชนเป็น

ไม่ใชเ่ ฉพาะส่วนราชการที่มีเครื่องมือเท่านั้น ท่านต้องให้ผู้ใหญ่บ้าน
กานันของท่าน ดูแลรกั ษามวลชนเปน็ ช่วง ๆ และใช้พลังมวลชนที่มีอยู่
ใหเ้ ปน็ ประโยชน์ เรื่องน้ีสาคัญและขอฝากเอาไว้ดว้ ย เพราะถา้ หากวา่ เรา
ทาในส่วนนี้ได้ จะทาใหง้ านการดแู ลรกั ษา ซ่ึงต่อไปจะเป็นงานหลักของ
กระทรวงมหาดไทยของกรมการปกครอง โดยนายอาเภอจะต้องฉลาด
ในเร่ืองนี้ ผมต้องเรีย นตรง ๆ ว่าส่ิงต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นโครงกา ร

- ๑๗ -

งบประมาณทต่ี อ้ งใช้ ตอ้ งทาดว้ ยความบริสุทธิ์ใจ ขณะน้ีทุกคนจ้องว่า
งบประมาณทไ่ี ด้ไปน้นั จะเอาไปละลายแม่น้าหมด เขามองเราในทางท่ี
ไม่ค่อยจะดี มองจังหวัดในทางท่ีไมค่ ่อยจะดี มองอาเภอในทางท่ีไมค่ อ่ ยดี
เพราะฉะน้ันการใชเ้ ม็ดเงินท่ีจะทาโครงการต้องเตม็ เม็ดเตม็ หน่วย ถึงแม้วา่
ผมรู้ว่าท่านทั้งหลายพยายามทาให้ดีท่ีสุดแล้ว แต่ว่ามีส่ิงแวดล้อม
ภายนอกบังคับให้มีปัญหา ผมเองก็เข้าใจ แต่ว่าท่านจะทาอย่างไร
ก็แล้วแต่ต้องทาใหด้ ใี ห้ครบโครงการให้เปน็ ประโยชน์ อย่าไปคิดทาแบบ
สมัยกอ่ นวา่ ไมเ่ ป็นไร ไมม่ คี นไปดูหรอก อาทิ บอกวา่ โครงการสร้างถนน
แตก่ ไ็ มไ่ ดส้ ร้างจริง ขอให้ทุกคนโปรดเข้าใจว่า เราพยายามที่จะรักษา
ความอยยู่ งคงกระพนั ไมใ่ ห้ใครมาด่าวา่ เราเสีย ๆ หาย ๆ เพราะฉะนั้น
ทุกคนต้องตั้งอกตง้ั ใจทาในส่วนนีใ้ หด้ ีทสี่ ุดเท่าท่จี ะดีได้ เม็ดเงินทุกบาท
ต้องใชใ้ ห้เกิดประโยชน์ ให้ครบถ้วนตามทีก่ าหนดไวใ้ นโครงการ

๓.๖ ข้าราชการตอ้ งมจี ดุ ยนื ท่ีแน่นอน
ข้าราชการเป็นผู้มีหน้าที่ปฏิบัติตามแนวนโยบายของรัฐ

ไม่วา่ ใครจะข้นึ มาเปน็ รฐั บาล หนา้ ท่ขี องเรา คอื ทาตามนโยบายอย่าไปแคร์ว่า
คนนั้นเป็นรัฐบาล คนนั้นเป็นนายกฯ หน้าที่ของเราข้าราชการคือ
ทาตา มนโย บาย เมื่อน โยบา ยมีว่าอย่า งไร เรา ต้องปฏิบัติตามน้ัน
เราจะไม่เล่นการเมืองในทางท่ีผิด ข้าราชการกระทรวงมหาดไทย
หรอื วา่ ฝ่ายปกครองน้ันต้องรู้จักการเมืองต้องทาการเมืองเป็นแต่จะ
ไม่เล่นการ เมืองในทางที่ผิด ต้องยืน ให้มั่น คง จุดยืน ต้องแน่นอ น

- ๑๘ -

ถา้ หากว่าพลิ้วไปเร่ือยเพ่อื ทีจ่ ะใหต้ วั เองอยู่รอด แต่เสียหลักการเสียช่ือ
อย่างน้นั หมายถงึ การเล่นการเมืองหรอื ทาการเมอื งอยา่ งสกปรกแล้วจะ
เสยี หายสถาบนั ตอ้ งยืนใหม้ น่ั ผมไมไ่ ด้หมายความว่าเราต้องไปแข็งข้อ
แต่คาวา่ ยืนใหม้ น่ั หมายความว่า ปฏิบัติหน้าท่ีราชการให้ครบสมบูรณ์
อันไหนท่ีเราควร จะต้องเข้ากับเขา อันไหนที่ควร จะทาให้เป็นไป
ตามนโยบาย อันไหนทีจ่ ะทาให้ไดป้ ระโยชนส์ ว่ นรวม แตท่ ุกอย่างต้องถือ
ประชาชนเปน็ หลัก ไมใ่ ช่เอาตัวรอด เพราะถ้าหากทุกคนเอาตัวรอดหมด
ผมว่าสถาบันกระทรวงมหาดไทยอยไู่ มไ่ ดแ้ ละถา้ หากขา้ ราชการของเรา
ไปเข้ากับการเมืองฝา่ ยโนน้ ฝา่ ยน้ี อีกหนอ่ ยก็ไมต่ อ้ งอยู่ เพราะถ้าเราเป็น
ฝักฝ่ายในรฐั บาลชดุ นี้ พอรัฐบาลชุดใหมม่ า เราก็ถูกย้ายแล้ว จะเป็น
อยา่ งน้ีไปตลอด

ดงั น้นั ตอ้ งยืนให้มนั่ จุดยนื ต้องแน่นอน แตไ่ ม่ได้ไปทะเลาะ
ไมแ่ นะนาใหไ้ ปแขง็ ข้อ ไม่แนะนาใหไ้ ปทะเลาะกบั ใคร แต่จุดยืนของเรา
เราต้องรู้จักวิธเี อาใจทาอยา่ งไร วธิ ีที่จะทาให้เราสมประโยชน์โดยเฉพาะ
อย่างยิง่ ให้ประชาชนเขาสมประโยชน์ เราจะทาอย่างไรเราควรจะยืน
อย่างไรใหเ้ หมาะสม ขา้ ราชการต้องยืนให้ชัดเจน เพราะน ายอาเภอ
นน้ั สาคญั มาก ตอ้ งเขา้ ใจว่านายอาเภอเป็นหัวใจสาคัญของงานของ
กระทรวงมหาดไทย เพราะฉะน้ัน ความหวังของกระทรวงมหาดไทย
ก็อยู่ท่ีนายอาเภอทั้งหลาย ผมก็พูดกับผู้ว่าราชการจังหวัดทุกครั้ง
วา่ ต้องดูแลกันให้ดีเพราะเราทาอะไรก็ต้องคิดว่า เราจะต้องรัก ษา

- ๑๙ -

สถาบันของเราใหด้ ีที่สดุ เทา่ ท่ีเราทาได้เพราะเราเกิดมาจากท่ีนี่ เกิดมา
จากสิงหก์ ข็ อให้อยู่รอดปลอดภัย

๓.๗ ต้องวางตวั ให้เหมาะแก่บคุ คลและสถานการณ์
ผมอยา กจะพูดถึง การวางตัวของเรา ผมขอยืนยันว่า

นายอาเภอนน้ั เปน็ หัวใจสาคัญของกระทรวงมหาดไทยข้าราชการของ
กระทรวงมหาดไทย โดยเฉพาะอย่างยิง่ ของกรมการปกครอง ถือว่าเป็น
ขา้ ราชการที่มีความสาคัญที่จะสร้างให้กระทรวงมหาดไทยอยู่รอด
ปลอดภัยได้ เพราะฉะน้นั การวางตวั ในส่วนนี้ จึงเป็นเรื่องที่ความสาคัญ
ท่านจะตอ้ งวางตวั อยา่ งไร การวางตัวของท่านนั้นมีหลายสถานะกับ
การเมื องน้ัน ท่านจะวางตัวอย่างไร กับเพ่ือนข้า ราชกา รของทุก
สว่ นราชการทา่ นจะวางตัวอยา่ งไร กบั ฝ่ายท้องถ่ินต่าง ๆ นายอาเภอ
ต้องวา งตัวอย่างไร ที่จะให้เขาเกิดควา มรู้สึกเกร งอกเกรงใจ เร า
และการวางตวั กับพน่ี ้องประชาชน ทา่ นนายอาเภอกับคณะของพวกเรา
ท่อี ยู่ฝา่ ยปกครองจะวางตัวอยา่ งไรเพราะฉะน้ันไมใ่ ชเ่ รือ่ งงา่ ยเลย มนั เป็น
เร่อื งยากฉะนั้นต้องวางตัวใหด้ ี ต้องใหเ้ ขารกั นายอาเภอคอื นกั ปลุกระดม
มวลชนท่ีสาคญั ต้องมีมวลชนอยู่ในมือเอาไว้ทางานไม่ได้เอาไว้ทาใน
ส่ิงท่ีผดิ เรามเี ครื่องมือมวลชนของเรา คือทางานเพื่อประโ ยชน์ของ
ส่วนรวมของอาเภอ แต่ถ้ามีการ รังแกก็ต้องสู้ เพราะฉะนั้นขณะนี้
พวกเราทง้ั หลายตอ้ งวางตวั อยา่ งไร ในสถานการณป์ ัจจบุ นั และก็มองไป
ในอนาคต ผมขอฝากไว้

- ๒๐ -

๓.๘ ผนกึ กาลังกนั เพือ่ รักษาสถาบัน
อัน นี้ เป็น ปัจ จัย ส า คั ญท่ีจ ะรัก ษา สถา บัน ของ เร า

เราไมอ่ ยากจะเห็นสถาบันของเราแตกแยก ผมไดเ้ คยพูดแม้กระท่ังเรื่อง
แบ่งกระทรวงน้ี ผมกไ็ ม่ยอมถ้ายอมกไ็ มร่ จู้ ะวา่ อย่างไรแล้ว ถึงแม้ผมจะ
ออกไปแลว้ ก็ตาม แต่ถา้ มาแบง่ แยกในทางท่ไี มถ่ ูกตอ้ ง เราก็ต้องสู้ สู้เพ่ือ
สถาบนั ของเรา ฝากไว้ด้วย การทาความดีคือการทางานให้สถาบัน
ของเราเติบโต นนั่ คือการต่อสทู้ ี่ถกู ต้อง มีเวลาคุยกันก็เกือบชั่วโมง ก็คือว่า
ท่านทงั้ หลายคงจะเข้าใจ ประเทศของเรานี้ ในทางการบริหารในทาง
กา ร ปกครอง พวกเร า ทั้งหลาย มีส่วน สาคัญมา กในกา ร สร้า ง
ความเจรญิ รงุ่ เรอื งของประเทศ เพราะถ้าหากพวกเราทาไม่ดีหรือไม่ทา
ประโยชนป์ า่ นนีก้ ค็ งมีปัญหาไปแล้ว บ้านเมืองของเราผ่านการต่อสู้
ในทางความคิด ตั้งแตผ่ ู้กอ่ การร้ายคอมมวิ นิสต์อะไรตอ่ อะไรมายาวนาน
พวกเราตอ่ สกู้ นั มาจนกระทง่ั บ้านเมืองอยู่รอดปลอดภัย เพราะฉะนั้น
เราต้องต่อสู้ต่อไปอีก การต่อสู้ในขณะน้ีไม่ใช่การต่อสู้ในเรื่องของ
ความคิดในแง่ของลัทธิ แต่เป็นการต่อสู้ในทิศทางของโลกาภิวัตน์
หรอื ความเปลย่ี นแปลงของสังคม การต่อสู้ที่จะรักษาสถาบันของเรา
ให้กา้ วหน้าเพือ่ ประโยชน์โดยส่วนรวม ก็ขอฝากไว้ เพราะสาคัญมาก
และถึงแม้ว่าเราจะพบกัน หลังเกษยี ณอายุราชการไป แต่ว่าผมก็คงไม่มี
บทบาทในลักษณะท่ีเป็นปลัดกระทรวงฯ ขอให้มีความม่ันใจว่า
ในเรอ่ื งของกระทรวงมหาดไทย หรือในเรื่องของสถาบันแล้ว ถึงแม้จะ

- ๒๑ -

เกษียณไปแลว้ ก็ยงั รักและเป็นห่วง ขอให้ทุกคนช่วยกันทางานให้กับ
กระทรวงมหาดไทยและประเทศชาตใิ หด้ ีท่ีสดุ เท่าทเี่ ราสามารถจะทาได้
และควรท่จี ะหลีกเล่ียงสิ่งท่ีไม่ดีท่ีจะทาให้ตนเองและหน่วยงานเกิด
ความเดือดรอ้ น

๔. ปัจจยั สาคัญทส่ี ่งผลให้ได้ดารงตาแหน่งปลัดกระทรวงมหาดไทย
การเข้ามาเปน็ ข้าราชการคนหน่งึ ในกระทรวงมหาดไทย อาจเป็น

เรื่องไม่ยากนัก แต่การ ไต่เต้าข้ึนไปจนถึงตาแหน่งปลัดกระทรวง
มหาดไทยกลายเปน็ ความน่าพิศวงในทุกยุคทกุ สมยั ดว้ ยวา่ เป็นตาแหน่ง
สูงสุดในฝ่ายข้าราชการประจา เปน็ ตาแหนง่ แห่งเกียรติยศ เกียรติศักดิ์
มากด้วยบารมี และมีสายการบังคับบัญชาโยงใยครอบคลุมไปทุกหัว
ระแหงของประเทศ มขี ้าราชการใหญ่นอ้ ยจนถงึ กานันผู้ใหญบ่ ้านคอยรับ
บญั ชาอย่ใู นทุกระดบั ของโครงสร้างการปกครองของประเทศ ดังน้ัน
สิ่งสาคัญทที่ าใหไ้ ดร้ บั ความไว้วางใจการยอมรับจนได้รับการแต่งต้ัง
ใหด้ ารงตาแหน่งปลดั กระทรวงมหาดไทย ได้แก่

๔.๑ เป็นผู้ที่มีควา มเชื่อม่ันในวิถีอัน ถูกต้องของความเป็น
ข้าราชการประจา และไดด้ ารงตนในฐานะนักปกครองที่ดี อันควรแก่
หนา้ ท่ีท่ีไดร้ ับมอบเป็นอย่างดกี ับผบู้ ังคบั บญั ชา

๔.๒ การเข้าไปหาผู้ใหญ่คือการเข้าไปให้เขารู้และให้รู้จักถึง
นโยบาย แนวคิด และวิธกี ารทางานไมใ่ ชเ่ ข้าไปประจบประแจง

- ๒๒ -

๔.๓ มีบคุ ลกิ ภาพทเี่ ป็นท้งั นักบริหารและนักพัฒนาที่มีวิสัยทัศน์
และแนวคิดกว้างไกล ม่งุ ประสานประโยชน์เพ่ือส่วนรวม และพัฒนา
ความเปน็ นักปกครองมปี ระสิทธิภาพ โดยเป็นนักบริหารมืออาชีพที่มี
ความรบั ผดิ ชอบสูงในหนา้ ที่การงาน เป็นคนดีมีคุณธรรม มีความเสมอ
ต้นเสมอปลา ย และเป็นคนจริงที่สามารถต่อสู้กับสถานการณ์ได้
ในทกุ รูปแบบ

๔.๔ เปน็ คนตรงไปตรงมาและอยู่ในกรอบปฏิบัติของระเบียบ
กฎหมายและปฏบิ ตั ิงานอยา่ งเฉยี บขาด รวดเรว็ เกดิ ผลสาเรจ็ แกร่ าชการ
อยา่ งดีเย่ียม

๔.๕ เปน็ ข้าราชการมหาดไทยทมี่ ีจิตวิญญาณการเป็นนกั ปกครอง
และผูบ้ ริหารอย่างแท้จริง ปกป้องคุ้มครองข้าราชการท่ีตั้งใจปฏิบัติ
หน้าที่ราชการและสุจ ริต ซ่ึงเป็นข้ันตอนหนึ่งของการต่อสู้ในชีวิต
ในราชการ

๕. ขอ้ คดิ สาหรบั การปฏบิ ัตริ าชการในยุคปัจจุบนั ให้ผลสมั ฤทธ์ิ
นกั ปกครองคือผู้รับใช้ประชาชน ความหมายที่แท้จริงของ

คาว่า “นักปกครอง” งานของกรมการปกครอง ช่ือของ กรมการ
ปกครอง ทาให้สมยั ก่อนดรู สู้ กึ มันเปน็ ของขลงั แต่สมัยหลัง ๆ มาคาว่า
“ปกครอง” มนั จะทาใหผ้ ้อู ่ืนมองในเชิงวา่ เราคือผู้ปกครองเป็นชนชั้น
ปกครองทาใหด้ นู ่ารังเกียจ เพราะฉะน้ันก็จะถูกต่อว่าอยู่ตลอดเวลา
ว่าพวกเราทัง้ หลายนนั้ ยังใชร้ ะบบเจ้าขุนมูลนายยังใช้ระบบผู้ปกครอง

- ๒๓ -

หลายฝ่ายก็พยายามท่ีจะหาคาใหม่ คาว่า “ปกครอง” ต่อไปจะเป็น
“ผู้จัดการ” ให้เปน็ เร่ืองเกย่ี วกับฝา่ ยบริหาร คาว่า “ปกครอง” นี้คนฟังแล้ว
จะรู้สึกไมค่ อ่ ยสบายใจมีหลายคนอยากจะเปล่ียนแต่ผมไม่เห็นด้วย คือ
พวกเราทั้งหลายตอ้ งเขา้ ใจวา่ คาวา่ ปกครอง นไ้ี มใ่ ชไ่ ปปกครองเขาไม่ใช่
ไปใช้อานาจเหนอื เขา แต่คาวา่ “ปกครอง” น้ันหมายถึงการคุ้มครอง
ดูแลให้ความชว่ ยเหลอื และรับใชเ้ ขา เพราะฉะนั้น คาจากัดความของคา
วา่ “ปกครอง” ต้องเปล่ียนไปตามกาลสมัยต้องยึดหลักว่านักปกครอง นั้น
คือผทู้ ีใ่ ห้ความคุ้มครอง ใหค้ วามช่วยเหลือ ให้ความสนับสนุนและเป็น
ผู้รับใช้ประชาชน ถ้าเราใช้คาจ ากัดความในลักษณะอย่างนี้ และ
ประชาชนเขา้ ใจว่านักปกครองหรือพวกเราน้ัน คือผู้ที่จะช่วยเหลือ
ให้ควา มคุ้มคร อง ถ้า เป็น อย่า งน้ี ไปอยู่ท่ีไหน ปร ะชา ชน ก็จะให้
ความเช่ือถอื ให้ความรัก ไม่เกดิ ความรังเกยี จ

งา นหน้า ที่ของกระทรวงมหาดไทย หรือกร ะทร วงอื่น ๆ
ประชาชนเขาก็จะบอกว่าเป็นฝ่ายปกครอง เพราะฉะน้ัน คาพูดท่ีว่า
“ปกครอง” น้ี ไม่ว่าจะอยู่ไหนเราต้องทาความเข้าใจและชี้แจงให้
ทกุ ฝ่ายเขาได้เข้าใจว่า คือ คาจากัดความท่ีผมได้พูดไว้ แม้กระทั่ง
เจา้ หนา้ ที่ของเราตอ่ ๆ ไปไม่ว่าเป็นปลัดอาเภอและเจ้าหน้าที่ที่จะมี
ตอ่ ไปข้างหน้าขององคก์ ารบรหิ ารส่วนตาบล อะไรต่ออะไรหลาย ๆ อย่าง
ทต่ี อ้ งอย่ใู นความดแู ล ความรับผดิ ชอบของท่านทั้งหลาย จะต้องสร้าง
ความเขา้ ใจในส่วนน้ีว่า พวกเราทั้งหลายน้ัน มีหน้าที่คุ้มครองดูแล

- ๒๔ -

ให้ความชว่ ยเหลอื และรบั ใช้ประชาชนให้เขาเกิดความสุข ไม่มีคาอื่น
นอกเหนือไปจากคาต่าง ๆ ทผี่ มพดู มาน้ี เพราะฉะนั้นบทบาทของเรา
ทุกคนที่จะต้องทาก็คือ ให้พี่น้องประชาชนเขา เกิดมีความรู้สึกว่า
เราอย่ทู ่ไี หนเขามีความสขุ เขามคี วามปลอดภัย เขาได้รับความดแู ลคมุ้ กนั
จากพวกเรา เรอ่ื งนีเ้ ปน็ เรื่องท่ีมคี วามสาคัญมาก

เราตอ้ งสอนให้เด็กๆ ข้าราชการท่ีเข้ารับการบรรจุให้ทางานอยู่
ใ นพ้ื นที่ ใ ห้ ปร ะช าช นเข ารั กวิ ธี การ ทาง านกั บปร ะช าช นคว ร จะ มี
ลกั ษณะอย่างไร ซึ่งผมมักจะสอนน้องๆ ท่ีเคยร่วมงานด้วยเสมอว่า
วธิ กี ารทางานกบั ประชาชนจะต้องทาใหป้ ระชาชนเขาเกดิ มคี วามรู้สึกว่า
เรานเี้ ปน็ พวกเดียวกับเขา จุดยืนของเรานี้ยนื อยู่ท่เี ขา เพราะฉะนั้นต้อง
มีหลัก ๓ อย่า งที่จะน าไปถ่า ยทอดสู่เพ่ือนๆ น้องข้าราชการของ
กระทรวงมหาดไทยได้เขา้ ใจคือ

หลักคาถา ๓ ข้อ ในการทางานกับประชาชน คาถา ๓ ข้อน้ี
ตอ้ งเอาไปบอกเด็ก ๆ ของเราใหไ้ ปทางาน

ขอ้ แรก จะตอ้ งนบั ถอื ประชาชน แต่นบั ถืออย่างเดียวก็ไม่พอ
ตอ้ งให้ความไวว้ างใจดว้ ย ถ้าไม่มีความรสู้ กึ อันน้ีอยู่ในใจความรู้สึกเป็น
นักปกครองทจ่ี ะคอยใช้อานาจมนั จะเปน็ อยใู่ นหัวใจของเราตลอด ดังนั้น
เราจะตอ้ งถอดอานาจออก นับถอื ประชาชน และด้วยความไว้วางใจ

ข้อที่สอง ตอ้ งชว่ ยเหลือประชาชน บวกด้วยความห่วงใย คือ
ไมไ่ ด้แค่ช่วย กลบั ตอ้ งตดิ ตามดผู ลด้วย

- ๒๕ -
ข้อท่ีสาม ต้องปกครองป้องกันเขาและด้วยความร่วมไม้
ร่วมมือของเขา

********************