จับใจความง่าย ๆ ด้วยเทคนิคบันได 6 ขั้น (เสกสันต์ ผลวัฒนะ. 2565)
1. อ่อ่ อ่ า อ่ านให้ห้ ห้ จ ห้ จบแล้ล้ ล้ ว ล้ วตั้ตั้ ตั้ ง ตั้ งคำคำคำคำถาม 2. หาคำคำคำคำสำสำสำสำคัคั คั ญ คั ญ (keywords) 3. ตัตั ตั ด ตั ดส่ส่ ส่ ว ส่ วนขยายใจความสำสำสำสำคัคั คั ญ คั ญ 4 . เ ติ ม คำ เ ชื่ อ ม ห า ส่ ว น ข ย า ย ใ จ ค วา ม 4 . เ ติ ม คำ เ ชื่ อ ม ห า ส่ ว น ข ย า ย ใ จ ค วา ม 5. สังเกตคำ เชื่อม แสดงความขัดแย้ง 5. สังเกตคำ เชื่อม แสดงความขัดแย้ง 6. หาใจความ ทุกบทอ่าน 6. หาใจความ ทุกบทอ่าน เทคนินิ นิ ค นิ คบับั บั น บั นได 6 ขั้ขั้ ขั้ น ขั้ น สู่สู่สู่กสู่ ารจัจั จั บ จั บใจความสำสำสำสำคัคั คั ญ คั ญ ตัดเนื้อหาที่เป็นพลความทิ้ง หลังคำ ว่า เช่น ได้แก่ หมายถึง ตัดเนื้อหาที่เป็นพลความทิ้ง หลังคำ ว่า เช่น ได้แก่ หมายถึง 1. หน้า "เพราะ" เก็บไว้ หลัง "เพราะ" ตัดทิ้ง 2. ประโยคไหนมี "จึง" "ดังนั้น" ให้เก็บไว้ 3. หน้า "เช่น" เก็บไว้ หลัง "เช่น" ตัดทิ้ง ตัวตั้ง + คำ เชื่อมแสดงความเปรียบเทียบ + ตัวเปรียบ ห้ามนำ ตัวเปรียบมาตอบ คำ ตอบอยู่ที่ตัวตั้ง 4. 5. สังเกตคำ ว่า "เนื่องจาก" เป็นการบอกเหตุหรือผล 1. หน้า "เพราะ" เก็บไว้ หลัง "เพราะ" ตัดทิ้ง 2. ประโยคไหนมี "จึง" "ดังนั้น" ให้เก็บไว้ 3. หน้า "เช่น" เก็บไว้ หลัง "เช่น" ตัดทิ้ง ตัวตั้ง + คำ เชื่อมแสดงความเปรียบเทียบ + ตัวเปรียบ ห้ามนำ ตัวเปรียบมาตอบ คำ ตอบอยู่ที่ตัวตั้ง 4. 5. สังเกตคำ ว่า "เนื่องจาก" เป็นการบอกเหตุหรือผล เติมคำ ว่า "จึง" "เช่น" "เพราะ" เพื่อหาใจความ เติมคำ ว่า "จึง" "เช่น" "เพราะ" เพื่อหาใจความ ใจความมักอยู่หลัง แต่ แต่ว่า อย่างไรก็ตาม ในทางตรงกันข้าม ใจความมักอยู่หลัง แต่ แต่ว่า อย่างไรก็ตาม ในทางตรงกันข้าม ประมวล เรียบเรียง ให้เป็นสำ นวนภาษาของตนเอง ประมวล เรียบเรียง ให้เป็นสำ นวนภาษาของตนเอง 5W1H ใคร ทำทำทำทำอะไร ที่ที่ ที่ไที่ หน อย่ย่ ย่ า ย่ างไร เมื่มื่ มื่ อ มื่ อใดคำคำคำคำ กลุ่ลุ่ลุ่มลุ่ คำคำคำคำ หรืรื รื อ รื อประโยคซ้ำซ้ำซ้ำซ้ำ ๆ ที่ที่ ที่ พ ที่ พบในย่ย่ ย่ อ ย่ อหน้น้ น้าน้าโดย อ.เสกสันต์ ผลวัฒนะ
ขั้นที่ 1 อ่านให้จบ และตั้งคำ ถาม 5W1H What อะไร Where ที่ไหน When เมื่มื่ มื่มื่ อไร Who ใคร How อย่ย่ ย่ย่ างไร Why ทำ ไม อ่านเรื่องตั้งแต่ต้นจนจบ เพื่อทำ ความเข้าใจภาพรวม ของเนื้อหาที่อ่านอย่างคร่าว ๆ ในขณะที่อ่านควรตั้งคำ ถาม และพิจารณาเรื่องที่อ่าน ด้วย 5W1H
ตัวอย่าง ทุกวันหยุดพ่อจะตื่นแต่เช้า เข้าสวนเก็บผักไปขายที่ตลาด และแบ่งผักใส่ถุงแช่ตู้เย็น เพื่อนำ ไปฝากเพื่อนที่ทำ งานในวันจันทร์ When Who Where What Why What
คำ ถาม วันหยุดพ่อทำ อะไร ก. นำ ผักไปให้เพื่อน ข. เข้าสวนปลูกผัก ค. ขายผักที่ตลาด ตัวอย่าง
ตัวอย่าง คำ ถาม วันหยุดพ่อทำ อะไร ก. นำ ผักไปให้เพื่อน ข. เข้าสวนปลูกผัก ค. ขายผักที่ตลาด
ขั้นที่ 2 หาคำ สำ คัญ (KeyWords) คำ กลุ่มคำ หรือประโยค ที่พบซ้ำ ๆ ในย่อหน้า น้ สังเกตได้จากคำ ที่เขียนเหมือนหรือต่างกันก็ได้ แต่ความหมายจะเหมือนกันและปรากฎซ้ำ ๆ ในข้อความนั้น ๆ หากหาคำ สำ คัญได้ก็จะจับใจความได้ง่ายขึ้น เพราะคำ สำ คัญมักจะเป็นประเด็นสำ คัญของย่อหน้า น้ คำ กลุ่มคำ หรือประโยค ที่พบซ้ำ ๆ ในย่อหน้า น้ สังเกตได้จากคำ ที่เขียนเหมือนหรือต่างกันก็ได้ แต่ความหมายจะเหมือนกันและปรากฎซ้ำ ๆ ในข้อความนั้น ๆ หากหาคำ สำ คัญได้ก็จะจับใจความได้ง่ายขึ้น เพราะคำ สำ คัญมักจะเป็นประเด็นสำ คัญของย่อหน้า น้
ตัวอย่าง สิ่งที่ชาวเรือถือกันมากก็คือ "หัวเรือ" นับถือกันว่าเป็นที่แม่ย่านางอยู่ พวกแม่ค้าที่ใช้เรือเป็นพาหนะบรรทุกของและอยู่อาศัย ไม่ว่าจะเป็นเรือเล็กหรือเรือใหญ่ มักไม่ยอมให้ใครเหยียบหัวเรือ แม้จะข้ามก็ยังไม่ยอมให้ข้าม เจ้าของเรือบางคนเคร่งมาก จะจุดธูปบูชา ทั้งเช้าและเย็น ที่หัวเรือบางลำ มีแผ่นทองเหลืองหุ้มอย่างสวยงาม และมีซองทองเหลืองเล็ก ๆ ติดไว้ที่ทวนหัวเรือสำ หรับปักธูป บางทีก็มี พวงมาลัยคล้องหัวเรือที่เคร่งมาก ๆ ถึงกับจัดอาหารเซ่นทุกเช้าก็มี สิ่งที่ชาวเรือถือกันมากก็คือ "หัวเรือ" นับถือกันว่าเป็นที่แม่ย่านางอยู่ พวกแม่ค้าที่ใช้เรือเป็นพาหนะบรรทุกของและอยู่อาศัย ไม่ว่าจะเป็นเรือเล็กหรือเรือใหญ่ มักไม่ยอมให้ใครเหยียบหัวเรือ แม้จะข้ามก็ยังไม่ยอมให้ข้าม เจ้าของเรือบางคนเคร่งมาก จะจุดธูปบูชา ทั้งเช้าและเย็น ที่หัวเรือบางลำ มีแผ่นทองเหลืองหุ้มอย่างสวยงาม และมีซองทองเหลืองเล็ก ๆ ติดไว้ที่ทวนหัวเรือสำ หรับปักธูป บางทีก็มี พวงมาลัยคล้องหัวเรือที่เคร่งมาก ๆ ถึงกับจัดอาหารเซ่นทุกเช้าก็มี
คำ สำ คัญ ใจความสำ คัญ หัวเรือ (กล่าวซ้ำ ๆ) ชาวเรือนับถือหัวเรือมาก
ขั้นที่ 3 ตัดส่วนขยายใจความสำ คัญ 1. ตัด ตั การให้คำ ห้ คำจำ กัด กั ความหลัง ลั คำ ว่า ว่ คือ คื หมายถึง ถึ และ หมายความว่า ว่ 2. ตัด ตั ประโยคที่แ ที่ สดงการยกตัว ตั อย่า ย่ งหลัง ลั คำ ว่า ว่ เช่น ช่ , ได้แ ด้ ก่ หรือ รื ดัง ดั จะเห็น ห็ ได้จ ด้ าก ***หน้า น้ "เช่น ช่ " เก็บ ก็ ไว้ หลัง ลั "เช่น ช่ " ตัด ตั ทิ้ง ทิ้*** 3. สัง สั เกตประโยคแสดงเหตุผ ตุ ลประโยคไหนมี จึง จึ ดัง ดั นั้น นั้ ให้เ ห้ ก็บ ก็ ไว้ ***หน้า น้ "เพราะ" เก็บ ก็ ไว้ หลัง ลั "เพราะ" ตัด ตั ทิ้ง ทิ้*** 4. ตัด ตั เนื้อหาที่เ ที่ป็น ป็ คำ อธิบ ธิ ายรายละเอีย อี ด 5. สัง สั เกตการเปรีย รี บเทีย ที บตัว ตั ตั้ง ตั้ + คำ เชื่อ ชื่ มแสดงความเปรีย รี บเทีย ที บ + ตัว ตั เปรีย รี บ ***ห้า ห้ มนำ ตัว ตั เปรีย รี บมาตอบ คำ ตอบอยู่ที่ยู่ ตั ที่ ว ตั ตั้ง ตั้ ***
ตัวอย่าง การบริโริ ภคบุฟ บุ เฟต์มื้ ต์ อ มื้ ดึก ดึ เป็น ป็ วิธี วิ ก ธี ารอัน อั แยบยลที่จ ที่ ะเร่ง ร่ ให้อ้ ห้ ว อ้ นได้ง่ ด้ า ง่ ยขึ้น ขึ้ เสีย สี สุข สุ ภาพได้เ ด้ ร็ว ร็ ขึ้น ขึ้ เพราะอุด อุ มการณ์ใณ์ นการกิน กิ บุฟ บุ เฟต์คื ต์ อ คื บรรจุอ จุ าหาร เข้า ข้ไปให้ม ห้ ากที่สุ ที่ ด สุ และคุ้มคุ้ ค่า ค่ กับ กั ราคาที่จ่ ที่ า จ่ ยไป ถ้า ถ้ ยิ่ง ยิ่ อิ่ม อิ่ แล้ว ล้ เข้า ข้ นอนทัน ทั ที นอกจากจะสะใจกับ กั ความรู้สึรู้ ก สึ อึด อึ อัด อั แน่นท้อ ท้ ง ท้อ ท้ งอืด อื เสี่ย สี่ งต่อ ต่ การเป็น ป็ กรดไหลย้อ ย้ นแล้ว ล้ ไขมัน มั อัน อั มหาศาลจะไปสะสมในอวัย วั วะต่า ต่ ง ๆ ซึ่ง ซึ่ หมายถึง ถึโรคเบาหวาน โรคหัว หัใจที่จ ที่ ะตามมา
ขั้นที่ 4 เติมคำ เชื่อม หาส่วนขยายใจความสำ คัญ ในบางครั้งผู้เขียนอาจไม่เติมคำ เชื่อมมาในประโยค จึงอาจทำ ให้สับสน เราจึงต้องเติมคำ เชื่อมเพื่อให้เรา ตัดพลความได้อย่างแม่นยำ หากเราเติม เพราะ ลงไป จะพบว่าส่วนหลังจาก เพราะ คือพลความที่ต้องตัดทิ้ง ในบางครั้งผู้เขียนอาจไม่เติมคำ เชื่อมมาในประโยค จึงอาจทำ ให้สับสน เราจึงต้องเติมคำ เชื่อมเพื่อให้เรา ตัดพลความได้อย่างแม่นยำ หากเราเติม เพราะ ลงไป จะพบว่าส่วนหลังจาก เพราะ คือพลความที่ต้องตัดทิ้ง
ตัวอย่าง “องค์การนาซากล่าวถึงการค้นพบดาวเคราะห์ นอกระบบสุริยะ จากการส่งยานอวกาศไปสำ รวจดาวเคราะห์ ที่มีขนาดใกล้เคียงกับโลกเมื่อปี พ.ศ.2552 ยานอวกาศ ดังกล่าว จะมองหาดาวฤกษ์และดวงดาวที่อยู่ใกล้ ๆ กาแล็กซี ทางช้างเผือกของเรา การค้นพบครั้งใหม่นี้ สร้างความตื่นเต้น ให้แก่นักดาราศาสตร์เป็นอย่างมาก เนื่องจากบรรดาดวงดาว ที่ค้นพบทั้ง 10 ดวง เอื้อต่อการอยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต” “องค์การนาซากล่าวถึงการค้นพบดาวเคราะห์ นอกระบบสุริยะ จากการส่งยานอวกาศไปสำ รวจดาวเคราะห์ ที่มีขนาดใกล้เคียงกับโลกเมื่อปี พ.ศ.2552 ยานอวกาศ ดังกล่าว จะมองหาดาวฤกษ์และดวงดาวที่อยู่ใกล้ ๆ กาแล็กซี ทางช้างเผือกของเรา การค้นพบครั้งใหม่นี้ สร้างความตื่นเต้น ให้แก่นักดาราศาสตร์เป็นอย่างมาก เนื่องจากบรรดาดวงดาว ที่ค้นพบทั้ง 10 ดวง เอื้อต่อการอยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต” (O-NET ม.3 : 2560)
ใจความสำ คัญ คำ เชื่อมที่นิยมเติม องค์การนาซาค้นพบดาวเคราะห์ 10 ดวง นอกระบบสุริยะที่สิ่งมีชีวิตอาจอยู่อาศัยได้ องค์การนาซาค้นพบดาวเคราะห์ 10 ดวง นอกระบบสุริยะที่สิ่งมีชีวิตอาจอยู่อาศัยได้ เพราะ เช่ช่ ช่ช่ น กล่ล่ ล่ล่ าวคืคื คืคื อ เนื่นื่ นื่นื่ นื่นื่ องจาก
ขั้น ขั้ ที่5สัง สั เกตคำ หรือ รื กลุ่มลุ่ คำ แสดง ความขัด ขั แย้ง ย้ หรือ รื ตรงข้า ข้ มกัน กั ขั้น ขั้ ที่5สัง สั เกตคำ หรือ รื กลุ่มลุ่ คำ แสดง ความขัด ขั แย้ง ย้ หรือ รื ตรงข้า ข้ มกัน กั แต่, ทว่า, แต่หาก, แต่ว่า, อย่างไรก็ดี, ในทางตรงข้าม, ในทางกลับกัน, ถึงแม้...แต่ ใจความสำ คัญที่ผู้เขียนต้องการสื่อในย่อหน้า น้ นั้น อาจอยู่หลังคำ หรือกลุ่มคำ ดังกล่าว แต่, ทว่า, แต่หาก, แต่ว่า, อย่างไรก็ดี, ในทางตรงข้าม, ในทางกลับกัน, ถึงแม้...แต่ ใจความสำ คัญที่ผู้เขียนต้องการสื่อในย่อหน้า น้ นั้น อาจอยู่หลังคำ หรือกลุ่มคำ ดังกล่าว
ตัตัว ตัตั อย่ย่า ย่ย่ ง กำ แพงเมืองจีนสร้างขึ้นมาเพื่อป้อ ป้ งกันข้าศึก แต่นักประวัติศาสตร์ ต่างลงความเห็นว่า กำ แพงเมืองจีนนั้น ไม่สามารถป้อ ป้ งกันข้าศึกได้ เพราะ ข้าศึกสามารถโอบล้อมป้อ ป้ มปราการเข้ามาได้หลายครั้ง เช่น กองทัพแมนจูสามารถยกพลข้ามกำ แพงมาพิชิตแผ่นดินจีน ได้ส่วนหนึ่ง นอกจากกำ แพงเมืองจีนจะไม่สามารถป้อ ป้ งกันข้าศึก ทางบกได้แล้ว เมื่อกองทัพชาติยุโรปยกทัพมาทางทะเล ก็ยังสามารถกดดันให้จีนยอมจำ นนได้สำ เร็จในศตวรรษที่ 17 กำ แพงเมืองจีนสร้างขึ้นมาเพื่อป้อ ป้ งกันข้าศึก แต่นักประวัติศาสตร์ ต่างลงความเห็นว่า กำ แพงเมืองจีนนั้น ไม่สามารถป้อ ป้ งกันข้าศึกได้ เพราะ ข้าศึกสามารถโอบล้อมป้อ ป้ มปราการเข้ามาได้หลายครั้ง เช่น กองทัพแมนจูสามารถยกพลข้ามกำ แพงมาพิชิตแผ่นดินจีน ได้ส่วนหนึ่ง นอกจากกำ แพงเมืองจีนจะไม่สามารถป้อ ป้ งกันข้าศึก ทางบกได้แล้ว เมื่อกองทัพชาติยุโรปยกทัพมาทางทะเล ก็ยังสามารถกดดันให้จีนยอมจำ นนได้สำ เร็จในศตวรรษที่ 17
ใจความสำ คัญ กำกำกำกำแพงเมืมื มืมื องจีจี จีจี นไม่ม่ ม่ม่ สามารถป้ป้อ ป้ป้ งกักั กักั นข้ข้ ข้ข้ าศึศึ ศึศึ กได้ด้ ด้ด้ ***หลัง"แต่" เป็นใจความสำ คัญ หลัง "เพราะ, เช่น" เป็นพลความ (ตัดทิ้ง)***
ขั้นที่ 6 หาใจความทุกบทอ่าน 1. พิจารณาเนื้อความย่อหน้า น้ อื่น ๆ ในบริบท 2. นำ ใจความสำ คัญที่กระจายอยู่ มาเรียบเรียงโดยใช้สำ นวนภาษาของตนเอง เทคนิค: หากใจความสำ คัญกระจายอยู่ ก็ให้หาคำ สำ คัญแล้วเรียบเรียงใหม่ 1. พิจารณาเนื้อความย่อหน้า น้ อื่น ๆ ในบริบท 2. นำ ใจความสำ คัญที่กระจายอยู่ มาเรียบเรียงโดยใช้สำ นวนภาษาของตนเอง เทคนิค: หากใจความสำ คัญกระจายอยู่ ก็ให้หาคำ สำ คัญแล้วเรียบเรียงใหม่
ตัวอย่าง ชาวอาหรับโบราณเชื่อว่าไข่มุกเป็นน้ำ ตาของเทพเจ้า ชาวโรมันเชื่อว่าไข่มุกก่อรูปร่างมาจากผลึกของน้ำ ค้างและหอยกินเข้าไป บางตำ นานเชื่อว่า ไข่มุกมาจากหยาดหยดน้ำ ตาของเทพธิดาองค์หนึ่ง ซึ่งสงสารประชาชนผู้ทุกข์ยาก ส่วนชาวอินเดียเชื่อกันว่าเกิดจากฟัน ของมารตนหนึ่ง ที่ร่วงหล่นพร่างพรายลงสู่มหาสมุทรและกลายสภาพ เป็นไข่มุก มีความงามประกายวาววามดั่งแสงเดือนที่สาดใส่ในคืนเดือนเพ็ญ ชาวอาหรับโบราณเชื่อว่าไข่มุกเป็นน้ำ ตาของเทพเจ้า ชาวโรมันเชื่อว่าไข่มุกก่อรูปร่างมาจากผลึกของน้ำ ค้างและหอยกินเข้าไป บางตำ นานเชื่อว่า ไข่มุกมาจากหยาดหยดน้ำ ตาของเทพธิดาองค์หนึ่ง ซึ่งสงสารประชาชนผู้ทุกข์ยาก ส่วนชาวอินเดียเชื่อกันว่าเกิดจากฟัน ของมารตนหนึ่ง ที่ร่วงหล่นพร่างพรายลงสู่มหาสมุทรและกลายสภาพ เป็นไข่มุก มีความงามประกายวาววามดั่งแสงเดือนที่สาดใส่ในคืนเดือนเพ็ญ
ใจความสำ คัญ ความเชื่ชื่ ชื่ชื่ ชื่ชื่ อเรื่รื่ รื่รื่ รื่รื่ องการเกิกิ กิกิ ดไข่ข่ ข่ข่ มุมุ มุมุ กของชาติติ ติติ ต่ต่ ต่ต่ าง ๆ คำ สำ คัญ ความเชื่ชื่ ชื่ชื่ ชื่ชื่ อ ไข่ข่ ข่ข่ มุมุ มุมุ ก