3.3-งานบริการและซ่อมหม้อหุงข้าวไฟฟ้า

3.3 งานบริการและซ่อมหม้อหงุ ข้าวไฟฟ้า

หวั ข้อเรื่อง (Toppics)

3.2.1 โครงสรา้ งและสว่ นประกอบของหมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้า
3.2.2 หลกั การทางานของหมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้า
3.2.3 การตรวจสอบหาสาเหตุขอ้ บกพรอ่ งของหมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้า
3.2.4 การซ่อมบารงุ รกั ษาหมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้า

สมรรถนะย่อย (Element of competency)

1. แสดงความรเู้ กย่ี วกบั หลกั การงานของหมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้า
2. ตรวจสอบและซอ่ มบารงุ รกั ษาหมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้า

จดุ ประสงคเ์ ชิงพฤติกรรม (Behavioral Obiectives)

1. แสดงความรเู้ กย่ี วกบั หลกั การทางานของหมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้าได้
2. เลอื กใชง้ านเครอ่ื งมอื และอุปกรณ์ซอ่ มเครอ่ื งใชไ้ ฟฟ้าทใ่ี ชข้ ดลวดความรอ้ นได้
3. ปฏบิ ตั เิ กย่ี วกบั การซอ่ มบารงุ รกั ษาหมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้าได้
4. ตรวจสอบหาสาเหตุขอ้ บกพรอ่ งของหมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้าได้
5. ซอ่ มบารงุ รกั ษาหมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้าได้
6. มคี ุณธรรมจรยิ ธรรม และกจิ นิสยั ทด่ี ใี นการปฏบิ ตั งิ าน มคี วามละเอยี ดรอบคอบ

ปลอดภยั เป็นระเบยี บ ตรงต่อเวลา มคี วามซ่อื สตั ยแ์ ละมคี วามรบั ผดิ ชอบ ทางาน
รว่ มกบั ผอู้ น่ื ได้

เนื้อหาสาระการเรียนรู้ (Contnet)

กลางทศวรรษ 1920 ญ่ีปุ่นเร่ิมมีการทดลองพัฒนาผลิตภัณฑ์หม้อหุงข้าว
ทใ่ี ชไ้ ฟฟ้าขน้ึ เป็นครงั้ แรก สาเรจ็ ในปี 1940 โดยบรษิ ทั ท่เี ราคุน้ หูกนั ดอี ย่างมติ ซูบชิ ิ
อเิ ลคทรคิ เป็นหมอ้ หงุ ขา้ วทม่ี หี มอ้ และใชข้ ดลวดนาความรอ้ นขดอยอู่ ยภู่ ายใน ซง่ึ เป็น
รูปแบบมาตรฐานท่ีดูใกล้เคียงกับหม้อหุงข้าวในปัจจุบันท่ีสุด และในภ ายหลัง
บรษิ ทั มตั ซูชติ ะ และโซน่ี ก็ได้ผลติ หม้อหุงข้าวออกจาหน่าย เช่นเดียวกบั มติ ซูบิชิ
อิเลคทริค แต่ความนิยมและเร่ืองของการใช้งานนัน้ ก็ยังไม่ประสบความสา เร็จ
เท่าท่ีควร กระทัง่ วนั ท่ี 10 ธันวาคม ปี 1956 บรษิ ัท โตชบิ า ก็ได้นาหม้อหุงข้าว
ทท่ี างานอตั โนมตั ิ โดยไมต่ อ้ งคานวณเวลานงั่ เฝ้า และทาการวางจาหน่ายทงั้ หมด 700
เคร่ือง ผลคือโตชิบาประสบความสาเร็จในการตลาดครงั้ น้ี พอเร่ิมรู้ทิศท างและ
ความต้องการดแี ล้ว โตชบิ ากเ็ รมิ่ ผลติ หมอ้ หุงขา้ วไฟฟ้าอตั โนมตั ิ เพิ่มอกี 200,000
เคร่ือง ในระยะเวลาเพียง 1 เดือน ซ่ึงใน 4 ปี ต่อมาหม้อหุงข้าวไฟฟ้ าก็เป็ นท่ี
แพรห่ ลายไปเกอื บครง่ึ ประเทศ

ในปัจจุบนั หม้อหงุ ข้าวไฟฟ้ า ถือว่าเป็ นเคร่ืองใช้ท่ีสาคญั และจาเป็ น
มากในชีวิตประจาวนั เนื่องจากหม้อหงุ ข้าวไฟฟ้ามีระบบการทางานอย่าง
อตั โนมตั ิ จึงอานวยสะดวกและประหยดั เวลาในการหงุ ต้ม ถึงแมว้ ่าปัจจบุ นั นี้
จะมีบริษทั หม้อหงุ ข้าวเป็ นจานวนมาก ให้ผ้บู ริโภคได้เลือกใช้ แต่หลกั การ
ทางานหม้อหงุ ข้าวไฟฟ้า ของทุกบริษทั กย็ งั คงมีหลกั การทางาน ท่ีคล้ายกนั
เช่นเดิม คือ แผ่นแผ่กระจายความร้อนหรือแผ่นความร้อน เทอร์โมสตัท
ที่ใช้ควบคุมอุณหภมู ิ สวิตซ์ หลอดไฟบอกสภาวะการทางาน หม้อหุงข้าว

ชัน้ ใน และ หม้อหุงข้าวชัน้ นอก และ รุ่นใหม่มีฟังก์ชันการตัง้ เวลาและ
อณุ หภมู ิ เสริมเช่นกนั

3.3.1โครงสรา้ งและส่วนประกอบของหม้อหงุ ข้าวไฟฟ้า

โครงสรา้ งทาหน้าทห่ี อ่ หมุ้ หมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้าจะมี 2 ชนั้

1. มอื จบั หมอ้ หงุ ขา้ ว
2. ฝาปิดหมอ้ หงุ ขา้ ว
3. หมอ้ นอก
4. สวติ ชแ์ สดงสถานะไฟหงุ จะมี

อกั ษรเขยี นวา่ Cookเมอ่ื เวลา
กดสวติ ซห์ งุ ขา้ วจะปรากฏ
ไฟสแี ดง
5. สวติ ชแ์ สดงสถานะไฟอุ่น
จะมอี กั ษรเขยี นวา่ Warm
เมอ่ื ขา้ วสกุ แลว้ ไฟจะตดั มาท่ี
ตาแหน่งไฟอุน่ สเี หลอื ง

6.หม้อในหม้อหุงข้าว ทาจาก
อะลูมเิ นียม เป็นหม้อท่ใี ช้ใส่ข้าว
มขี ดี บอกจานวนขา้ วและน้าท่ใี ช้
ในการหุง ซ่ึงหม้อชัน้ ในจะทา
หน้ าท่ีรับความร้อนจากแผ่น
ความร้อน และแพร่กระจาย
ความรอ้ นเพอ่ื ทาใหข้ า้ วสกุ

3.3.1 โครงสรา้ งและส่วนประกอบของหม้อหงุ ข้าวไฟฟ้า

โครงสรา้ งทาหน้าทห่ี อ่ หมุ้ หมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้าจะมี 2 ชนั้

7.แผน่ ขดลวดความรอ้ นหมอ้ หงุ ขา้ ว เป็นอุปกรณ์ใหค้ วามรอ้ น หรอื แผ่นฮตี เตอร์
ทใ่ี ชใ้ นหมอ้ หุงขา้ วไฟฟ้า จะเป็นลวดนิโครม หรอื เรยี กว่านิเกิลโครเมยี มแอนลอยย์
ซง่ึ มสี ว่ นผสมของนเิ กลิ 60% โครเมยี ม16% และเหลก็ 24% ซง่ึ ลวดนิโครมดงั กลา่ วน้ี
สามารถทนความรอ้ นไดถ้ งึ 1,700 องศาฟาเรนไฮด์ หรอื ประมาณ 926 องศาเซลเซยี ส

3.3.1 โครงสรา้ งและส่วนประกอบของหม้อหงุ ข้าวไฟฟ้า

8. เทอรโ์ มสตทั หมอ้ หงุ ขา้ ว (Temperature Control)
อุ ป ก ร ณ์ ค ว บ คุ ม อุ ณ ห ภู มิ จ ะ ตัด ก ร ะ แ ส ไ ฟ ฟ้ า ท่ีผ่ า น แ ผ่ น

ขดลวดความรอ้ นหลงั จากขา้ วสกุ แลว้

9. หน้าสมั ผสั แบบไบ-เมทลั
หมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้าทใ่ี ชห้ น้าสมั ผสั ประเภทน้ี จะมขี อ้ ดีตรงทว่ี า่ สามารถ

ปรบั แต่งการทางานของหม้อหุงข้าวได้ ซ่ึงจะสะดวกและเป็นประโยชน์
ต่อการซ่อมมาก ดังท่ีได้กล่าวมาแล้วว่าไบ-เมทัล เป็ นโลหะ 2 ชนิด
ยดึ ตดิ กนั อยา่ งแน่น และแนบสนิท ดงั รปู และเมอ่ื ไดร้ บั ความรอ้ น กจ็ ะทาให้
เกดิ การงอตวั ของโลหะดงั กล่าว ดงั นัน้ เราจึงใช้การงอตัวของ ไบ-เมทัล
มาบงั คบั หรอื ควบคุมใหค้ อนแทค ทางานตามทเ่ี ราตอ้ งการได้

3.3.1โครงสร้างและส่วนประกอบของหม้อหงุ ข้าวไฟฟ้า

10. ไมโครสวทิ ชห์ มอ้ หงุ ขา้ วแบบ 3 ขา
เป็นตวั ควบคุมอุณหภมู แิ ละความรอ้ นของชดุ ความรอ้ น ในการหุงขา้ วใหพ้ อดี

ไมใ่ หร้ อ้ นมากจนเกนิ ไป

3.3.2 หลกั การทางานของหม้อหงุ ข้าวไฟฟ้า

3.3.2 หลกั การทางานของหม้อหงุ ข้าวไฟฟ้า

ความรอ้ นทเ่ี กดิ ขน้ึ จากแผน่ ขดลวดความรอ้ นของหมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้า จะอยดู่ า้ นใน
ของหมอ้ ชนั้ นอกและสง่ ตอ่ ไปยงั หมอ้ ชนั้ ในเพอ่ื ทาใหข้ า้ วสกุ ถา้ จะเปรียบเทยี บใหช้ ดั เจน
ก็คือตัวหม้อชนั้ นอกทาหน้าท่ีเป็ นเตา หม้อชนั้ ในเป็นหม้อข้าวและแผ่นความร้อน
เป็นเช้อื เพลงิ หมอ้ หุงขา้ วจะตดั สวติ ซ์ปิดตวั เองโดยอตั โนมตั เิ ม่อื ขา้ วสุก หรอื ตดั ไปท่ี
สวติ ซก์ ารอุ่นขา้ ว ซง่ึ การทางานตรงจดุ น้เี ป็นกลไกทอ่ี าศยั หลกั การทางานของตวั ควบคุม
อุณหภูมิ (Thermostat) เม่อื ขา้ วสุกได้ท่ี ปรมิ าณน้าท่เี ราเติมพอดสี าหรบั การหุงขา้ ว
จะกลายเป็นไอน้าและเป็นไอดงขา้ วอยใู่ นตวั หมอ้ ชนั้ ใน ซง่ึ จะทาใหอ้ ุณหภูมขิ องตวั หมอ้
ชนั้ ในสูงมากยงิ่ ขน้ึ อุณหภูมทิ ่สี ูงขน้ึ มาก ๆ น้ี จะทาใหแ้ ท่งเหล็กเฟอรไ์ รต์เสอ่ื มสภาพ
การเป็นสารแม่เหล็กจงึ ทาให้แรงดงึ ดูดระหว่างแท่งแม่เหล็กกบั แท่งเหล็ก เฟอร์ไรต์
ลดน้อยลง จนน้อยกว่าแรงดนั ของสปรงิ ทาใหห้ ลุดออกจากกนั โดยแรงของสปรงิ และ
วงจรไฟหุงจะถูกตดั เขา้ วงจรไฟ จนกว่าจะดงึ สายไฟออก และเม่อื หม้อหุงขา้ วเย็นลง
แทง่ เหลก็ เฟอรไ์ รตก์ จ็ ะคนื สภาพดงั เดมิ ตวั ควบคมุ อุณหภมู กิ ส็ ามารถทางานไดอ้ กี ครงั้

3.3.3 การตรวจสอบหาสาเหตขุ ้อบกพรอ่ งของ
หม้อหงุ ข้าวไฟฟ้า

1. หมอ้ หงุ ข้าวไฟฟ้าไม่รอ้ น

วิธีตรวจสอบ
1.1 ตรวจสอบสายหมอ้ หงุ ขา้ วไฟฟ้าโดยใชโ้ อหม์ มเิ ตอร์ RX1

วดั ขวั้ สายทงั้ สองขวั้
1.2 ตรวจสอบเทอรโ์ มสตทั หน้าสมั ผสั และแผน่ ลวดความรอ้ น

2. สวิตชห์ มอ้ หงุ ข้าวไฟฟ้าไมต่ ดั ไฟ

วิธีตรวจสอบ
2.1 ตรวจสอบเทอรโ์ มสตทั หมอ้ หงุ ขา้ ว
2.2 ตรวจสอบสายไฟฟ้าทต่ี ่อกบั ชดุ ลวดความรอ้ น

3.3.3 การตรวจสอบหาสาเหตขุ ้อบกพรอ่ งของ
หม้อหงุ ขา้ วไฟฟ้า

3. หมอ้ หงุ ข้าวไฟฟ้าตดั ก่อนข้าวสกุ

วิธีตรวจสอบ
3.1 ตรวจสอบเทอรโ์ มสตทั หน้าสมั ผสั เสอ่ื มสภาพหรอื ไม่
3.2 ตรวจสอบพน้ื แผน่ ความรอ้ นสกปรกหรอื มเี ศษวสั ดุตดิ อยู่หรอื ไม่
3.3 ตรวจสอบพน้ื หมอ้ ชนั้ ในบุบ หรอื สกปรก

4. กระแสไฟฟ้ารวั่ ลงกราวด์

วิธีตรวจสอบ

4.1 ตรวจสอบจุดต่อสาย วงจรหรอื สว่ นใดรวั่ สมั ผสั โครงของ
หมอ้ หุงขา้ ว

3.3.4 การบารงุ รกั ษาหมอ้ หงุ ข้าวไฟฟ้า

1. อยา่ กดสวทิ ชห์ งุ เมอ่ื ไมม่ หี มอ้ ในและขา้ วทห่ี ุงอยู่ ถงึ แมห้ มอ้ ขา้ ว
จะมรี ะบบนริ ภยั ไวแ้ ลว้

2. อยา่ ใชส้ ก๊อตไบรข์ ดั หมอ้ ใน เพราะบางสว่ นของหมอ้ ในมสี ว่ น
เกย่ี วขอ้ งกบั การหุงขา้ ว

3. อยา่ เสยี บปลกั๊ จบั สวทิ ช์ หรอื หมอ้ นอกในขณะทม่ี อื เปียกเพราะ
อาจเกดิ อนั ตรายถา้ ไฟรวั่

4. อยา่ ลมื ถอดปลกั๊ ไฟออกทกุ หลงั จากการใชง้ าน ไมเ่ ชน่ นนั้ หมอ้
จะอุน่ อยตู่ ลอดเวลา

5. อยา่ วางแผน่ น่งึ บนแผน่ ความรอ้ น หรอื ในหมอ้ ใน ในเวลาหุงขา้ ว
6. ก่อนหุงขา้ วเชด็ หมอ้ ใน และแผน่ ความรอ้ นใหแ้ หง้ สะอาดเสยี กอ่ น
7. เมอ่ื กดสวทิ ชห์ ุง ถา้ ไมต่ ดิ หรอื ตดิ กต็ ามอยา่ ใชไ้ มค้ า้ หรอื กดคาไว้

ไมค้ า้ สวทิ ซห์ รอื กดคาไว้
8. อยา่ ทาความสะอาดตวั หมอ้ นอก โดยการยกลา้ งในอา่ งหรอื พรมน้า

ลงบนแผน่ ความรอ้ น
9. ระวงั อยา่ ใหบ้ รเิ วณกน้ หมอ้ และบรเิ วณขอบหมอ้ ถกู กระแทกบบุ

เพราะจะทาใหก้ ารวางหมอ้ ในไมส่ นิทแนบแผน่ ความรอ้ น
10. อยา่ พยายามกดไฟหงุ ทนั ทอี กี ครงั้ หน่งึ เมอ่ื จะหงุ รอบใหม่

รอประมาณ 10 นาที เพอ่ื ใหห้ มอ้ อยใู่ นสภาพอุณหภมู ปิ กตกิ อ่ น