ผักลอยฟ้า

นิทรรศการงานวันลองกอง

ผักลอยฟ้า

ทางรอด ทางเลือก เกษตรยุคใหม่

จัดทำโดย

สำนักงานเกษตรจังหวัดนราธิวาส
กรมส่งเสริมการเกษตร

1
ผกั ลอยฟ้า ทางรอด ทางเลือก เกษตรยุคใหม่

นวัตกรรมการจัดการการปลูกพืชผักแบบลอยฟ้า ที่พัฒนารูปแบบจาการปลูกผักบนดิน
แบบปกติ มาเปลี่ยนเป็นการปลูกในภาชนะสำหรับปลูก เช่น ถุง หรือ กระถาง และนำมาเรียงหรือ
แขวนขึ้นสูงกว่าพื้นดิน เพื่อง่ายต่อการจัดการต่างๆและหลีกเลี่ ยงปัญหาการกำจัดวัชพืช
แมลงศัตรูพืช หลีกเลี่ยงปัญหาน้ำท่วมขังในแปลงปลูกช่วงฤดูฝนซึ่งเป็นปัญหาที่สำคัญของพื้นที่
ทำให้เกษตรกรมีรายได้จากผลผลิตที่เพิ่มขึ้นจากจำนวนรอบการผลิตได้มากขึ้น สามารถควบคุม
เรื่องศัตรูและโรคพืชได้ง่ายขึ้น วัสดุหลายชนิดสามารถคงทนใช้ในการผลิตได้ในระยะยาว
เกษตรกรสามารถวางแผนการผลิตไดอ้ ยา่ งแมน่ ยำ สามารถตดิ ตอ่ ตลาดผูบ้ ริโภคได้ล่วงหน้า

การปฏิบัต/ิ การดูแลรกั ษา
การปลูกพืชแบบผักลอยฟ้า ใช้วัสดุหลักในการปลูกคือขุยมะพร้าว ซึ่งสามารถใช้ปลูกพืช
หมุนเวียนได้อย่างน้อย 3 รอบ การให้น้ำผ่านระบบท่อแบบน้ำหยด แปลงปลูกจึงควรมีแหล่งน้ำ
สะอาดที่เพียงพอเพ่ือลดความเส่ียงในเรือ่ งการการอดุ ตนั ของระบบน้ำ เกษตรกรสามารถเลือกรูปแบบ
และเทคโนโลยที ี่เหมาะสมกับแปลงตวั เอง ต้ังแต่การหยอดปยุ๋ ลงถุงปลูก ควบคมุ ป้ัมน้ำผ่านสวิทซ์เปิด
ปิดแบบ manual หรือสามารถพัฒนาการปลูกพืชโดยการให้น้ำและปุ๋ยละลายน้ำผ่านแอพลิเคชัน
เครือข่ายมอื ถือ โดยคำนวณใหม้ คี วามเหมาะสมต่อชนิดพืช เป็นต้น

2
ข้อควรคำนงึ ถึงในการปลกู ผักแบบลอยฟ้า
ดิน หรอื วสั ดปุ ลูก

- มีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืช เป็นที่ให้รากพืชยึดเหนี่ยวทำให้ลำต้นของพืช
ตงั้ อยูไ่ ด้

- ดินเป็นแหล่งน้ำ แหล่งอาหาร และอากาศสำหรับรากพืชดูดไปใช้ประโยชน์ ที่จำเป็น
ตอ่ การเจริญเติบโตของพืช

- ที่อยู่อาศัยของจลุ นิ ทรยี ์ตา่ งๆ
- ดิน หรือ วัสดุปลูกที่ใช้ต้องมีลักษณะ ไม่ซับน้ำจนเกินไป แต่เป็นวัสดุที่สามารถเก็บ
น้ำ/อาหาร ได้พอดี และมีน้ำหนกั เบา
น้ำ
- ทำหน้าที่ละลายแร่ธาตุ สารอาหารให้รากพืชสามารถดูดไปใช้ ประโยชน์ได้, ช่วยใน
การลำเลียงธาตุอาหารจากรากไปสู่ส่วนต่างๆ ของต้นพืช และยังเป็นวัตถุดิบสำคัญในกระบวน
การสงั เคราะหแ์ สงของพชื

สารอาหาร หรอื ปยุ๋
พืชจำเป็นต้องใช้ธาตุอาหาร เพื่อใช้ในการเจริญเติบโต และในการผลิตดอก ออกผล

จึงจำเปน็ ต้องมีแรธ่ าตอุ าหารตา่ งๆ เพยี งพอตอ่ ความตอ้ งการของพชื ที่ปลูก
แสง

มอี ทิ ธพิ ลต่อการเจรญิ เติบโตของพืช เป็นแหลง่ พลงั งานท่พี ชื ใช้ในกระบวนการสังเคราะห์แสง
เปน็ ตวั ควบคมุ การเปลี่ยนแปลงของอณุ หภูมิ

3
เทคโนโลยีและการจัดการทใี่ ชใ้ นแปลงการปลูกผกั แบบลอยฟา้ ของอำเภอสไุ หงปาดี
ลักษณะการปลูก

- ปลูกโดยใสใ่ นถงุ ปลูกขนาด 8 x 12 นิ้ว ถุงท่ีใชเ้ ป็นถงุ PE 2 ช้ัน (ขาวดำ)
- 1 ไร่ สามารถปลูกไดป้ ระมาณ 1,000 ถุง
- ใช้ระบบแขวนโดยขึงเชือกค้ำทุกต้น เพื่อการลดความเสียหายของต้นและผลผลิตท่ี
อาจจะเกดิ ข้ึนเนื่องจากการฉีกหกั ของต้น กง่ิ เน่ืองจากน้ำหนกั ของผล ดอก หรือแรงลม
- 1 ถงุ สามารถใชซ้ ้ำวัสดปุ ลกู เดิมได้ 3 - 4 รอบการผลิต

วัสดปุ ลูกในแปลง
ใชข้ ยุ มะพรา้ ว ผา่ นการแชน่ ้ำสะอาด 2-3 วันแล้วลา้ งดว้ ยน้ำสะอาด เพื่อละลายสารแทนนิน

ออกจากขุยมะพร้าวให้มากที่สุดเนื่องจากสารแทนนิน(Tannin) สารสีน้ำตาลที่มีฤทธิ์เป็นกรด
เมื่อละลายน้ำ ทำให้พชื ขาดแคลเซยี ม เกดิ ใบไหม้

- ปริมาณขุยมะพร้าวที่ใช้ ขุยมะพร้าว 1 กระสอบ บรรจุถุงปลูกได้ 6 ถุง (ต้นทุนเฉล่ีย
ถุงละ 7 บาท)

4
ระบบนำ้ ในแปลง

มีการใช้ระบบน้ำมาใช้ในแปลงปลูก โดยในแปลงจะใช้ระบบน้ำหยดทุกต้น ผ่านท่อ PE
และมีการใช้ระบบสั่งการทางโทรศัพท์มาช่วยในแปลง เพื่อความสะดวก ลดแรงงาน และที่สำคัญ
ทำใหส้ ามารถควบคมุ ปรมิ าณและอตั ราการใหน้ ำ้ รวมถึงปุย๋ ที่เหมาะสมสำหรับพชื ผกั ทปี่ ลกู

- การใหน้ ้ำวนั ละ 3 ครงั้ (ขน้ึ อยกู่ บั สภาพอากาศในแต่ละวนั )

วสั ดุปลูก
- ขุยมะพร้าว ผา่ นการล้างและแช่น้ำสะอาดซำ้ 2-3 วนั
- ถงุ ปลูกขนาด 8 x 12 นว้ิ ถงุ ที่ใชเ้ ป็นถงุ PE 2 ชัน้ (ขาวดำ)
- โครงสำหรับแขวนผักความสูง 2 เมตร ความกว้างยาวและแต่สภาพพื้นที่ (1 ไร่
แขวนได้ 1,000 ถุง)
- ระบบท่อใหน้ ำ้ /ปุ๋ย ใช้ท่อ PE สายออ่ นหวั น้ำหยด เคร่อื งสบู น้ำขนาด 1 – 2 แรง

ปุย๋ และละลายผ่านระบบน้ำ
- ปุย๋ เคมี (15-15-15 , 12-24-12, 13-13-21) / ปยุ๋ นำ้ ผสม AB
- ปุย๋ น้ำหมกั หรอื ปยุ๋ อนิ ทรีย์น้ำสำเร็จ
- สารชีวภัณฑ์ ไตรโคเดอร์ม่า , สารไลแ่ มลง

การใช้สารชวี ภัณฑต์ า่ งๆ ในแปลงปลกู
- ไตรโคเดอรม์ ่า , สารไลแ่ มลง , ใชส้ ารลอ่ และแมลงศตั รธู รรมชาติ
เพื่อป้องกันกำจัดศตั รูพืช เพื่อลดต้นทุนการผลิต และลดการใชส้ ารเคมี ส่งผลให้

เกษตรกรสามารถลดต้นทนุ การผลิต รอ้ ยละ 15

5

ต้นทุนและเปรียบผลตอบแทน

ท่ี ชนดิ พืช ตน้ ทนุ (บาท/ไร)่ ผลผลิต กก./ไร่ รายได้ บาท/ไร่ หมายเหตุ
ผกั ลอยฟ้า ทั่วไป ผักลอยฟา้ ทัว่ ไป ผักลอยฟา้ ทั่วไป
1 พรกิ หยวก 26,493 22,050 3,500 1,200 315,000 108,000 อายเุ ก็บเกีย่ ว 180 วนั
2 แตงกวา 11,493 9,300 5,500 3,000 66,000 36,000 อายเุ กบ็ เก่ยี ว 40 วัน
3 ถ่ัวฝกั ยาว 14,743 12,100 2,000 1,200 40,000 24,000 อายเุ ก็บเกีย่ ว 50 วัน
4 มะเขือยาว 26,493 22,050 3,000 1,200 135,000 54,000 อายเุ ก็บเก่ียว 45 วนั

การเก็บเก่ยี วผลผลิต
ในการผลิตแต่ละรุ่น หมุนเวียนชนิดพืช เพื่อลดการระบาดของโรค อายุพืชการปลูกแต่ละรอบ

ความแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับชนิดพืช สามารถกำหนดปฏิทินการผลิตเพื่อให้ตรงกับความต้องการ
ของผ้บู รโิ ภค ลดปัญหาความเสย่ี งดา้ นการตลาด พืชหลกั ท่ปี ลูกไดแ้ ก่

 พริกหยวก อายุเก็บเกี่ยว 60 วัน สามารถเก็บเกี่ยวได้ 180 วัน ผลผลิตเฉลี่ยต่อไร่
3,500 กิโลกรมั

 แตงกวา อายุเก็บเกยี่ ว 30 วนั สามารถเก็บเก่ยี วได้ 40 วนั ผลผลติ เฉล่ียตอ่ ไร่ 5,500 กิโลกรัม

 ถั่วฝักยาว อายุเก็บเกี่ยว 50 วัน สามารถเก็บเกี่ยวได้ 50 วัน ผลผลิตเฉลี่ยต่อไร่
2,000 กิโลกรัม

 มะเขอื ยาว อายเุ กบ็ เกีย่ ว 45 วัน สามารถเกบ็ เกี่ยวได้ 180 วัน ผลผลติ เฉล่ียตอ่ ไร่
3,000 กิโลกรัม

ประโยชนข์ องการปลูกผักลอยฟ้า
✓ สามารถผลิตผกั ที่มีคุณภาพและปลอดภยั
✓ สามารถวางแผนการผลิต ลดความเสยี่ งดา้ นการตลาด
✓ ลดความเสียหายของพชื
✓ สร้างความม่ันคงดา้ นอาหารรายไดท้ ยี่ ่ังยืนแก่เกษตรกร

ข้อดีของการปลกู ผักแบบลอยฟ้า

- ประหยัดแรงงาน (ลดการเตรียมแปลงปลูก การจดั การแปลง การรดนำ้ ใสป่ ุย๋ )
- สามารถควบคมุ น้ำ และการใชป้ ยุ๋ ตา่ ง ๆได้อยา่ งมีประสิทธิภาพ

6

- แกป้ ัญหาเรือ่ งน้ำทว่ มขังในแปลงปลกู ชว่ งฤดูฝน
- สามารถจัดการวัชพืชและควบคุมโรคแมลงศัตรูพืชไดง้ า่ ยขน้ึ
- ทำนอ้ ย ได้มาก (ผลผลิตสงู )

ขอ้ เสยี ของการปลกู ผกั แบบลอยฟ้า

- ต้นทนุ ในการลงทนุ ครั้งแรกสูงกวา่ แบบปลกู บนดิน

- ต้องมแี หล่งน้ำสะอาดเพียงพอ เพือ่ ลดการอุดตันของระบบนำ้ /ปยุ๋

สอบถามขอ้ มูลเพิ่มเติม :
สำนักงานเกษตรจังหวัดนราธวิ าส ศูนยร์ าชการตำบลลำภู อำเภอเมืองนราธิวาส โทร.073 532 222
สำนักงานเกษตรอำเภอสุไหงปาดี อำเภอสไุ หงปาดี จงั หวัดนราธวิ าส โทร. 080 545 1027
แปลงตน้ แบบ นายพงศ์พสิ ุทธ์ิ ญาตมิ ณี เลขที่ 6 หมู่ที่ 3 ตำบลกาวะ อำเภอสไุ หงปาดี โทร. 065 034 5492
(กลุ่มวิสาหกิจชุมชน Alyamnee Farm)

จดั ทำโดย จงั หวดั นราธิวาส
1. สำนักงานเกษตรอำเภอสไุ หงปาดี สำนกั งานเกษตรจังหวัดนราธวิ าส
2. คณะทำงานฝา่ ยนทิ รรศการงานวนั ลองกอง’65