Zlonamjerni programi na Internetu

SIGURNO U
DIGITALNOM

SVIJETU

Zlonamjerni
programi na
Internetu

Sigurno u digitalnom svijetu

Sadržaj

................................................................................................... 2

................................................................................................................. 3

..................................................................................................... 4

..................................................................................................... 5

...................................................................................................... 6

............................................................................................... 7

........................................................................................................ 8

.................................. 9

....................................................... 10

.................................................................................................................... 11

Tablica slika

Slika 1 zlonamjerni program ........................................................................................ 2
Slika 2 vrste zlonamjernih programa............................................................................ 2

Slika 3 malware .......................................................................................................... 3

Slika 4 opasnost malwarea......................................................................................... 3
Slika 5 opasnost računalnih virusa ............................................................................. 4
Slika 6 računalni virusi ................................................................................................ 4

Slika 7......................................................................................................................... 5

Slika 8......................................................................................................................... 5
Slika 9 računalni crv ................................................................................................... 5

Slika 10 trojanski konj ................................................................................................. 6

Slika 11....................................................................................................................... 6

Slika 12 adware .......................................................................................................... 7

Slika 13 spyware ........................................................................................................ 7

Slika 14....................................................................................................................... 8

Slika 15 ransomware .................................................................................................. 8

Slika 16 hakiran sistem............................................................................................... 9

Slika 18 antivirusi...................................................................................................... 10
Slika 17 obrana od elektroničkih bolesti.................................................................... 10

1

Sigurno u digitalnom svijetu,
Nina Burđelez

Sigurno u digitalnom svijetu

Zlonamjerni programi (maliciozni softveri)
jesu svi programi koji su "došli" na naše
računalo bez našeg znanja, a svrha im je
napraviti neku štetu.

Osnovna podjela:
1. Virusi
2. Crvi
3. Trojanski konj

Ostale vrste:
1. Ransomware
2. Spyware
3. Adware
4. Spam

Slika 1 zlonamjerni program

Slika 2 vrste
zlonamjernih programa

2

Sigurno u digitalnom svijetu,
Nina Burđelez

Sigurno u digitalnom svijetu

Od njegove pojave prije više od 30 godina,
malware je razvio nekoliko načina za napad. To
uključuje priloge e-pošte, zlonamjerno
oglašavanje na popularnim web mjestima
(malvertising), lažne instalacije softvera, zaraženi
USB pogoni, zaražene aplikacije, e-pošta za krađu
osobnih podataka pa čak i tekstualne poruke.

Malware može instalirati svatko
tko ima pristup računalu ili može
biti skriven u „bezopasnom“
prilogu poslanom putem e-pošte

ili otpremljen putem sumnjive

web stranice.

Slika 3 malware

Slika 4 opasnost malwarea

1 skraćenica engleskog izraza malicious software(zlonamjerni softver)
3

Sigurno u digitalnom svijetu,
Nina Burđelez

Sigurno u digitalnom svijetu

je zlonamjerni program koji svojim
pokretanjem može zaraziti računalo na način da se bez
znanja korisnika računala kopira u programe i datoteke
na računalu. Tim postupkom virus postaje dio
zaraženog „zdravog“ programa ili dokumenta i

prilikom pokretanja tog programa, virus se aktivira.

Napisani su tako da mogu praviti kopije sebe samih Slika 6 računalni virusi
i širiti ih – e-mailom, CD-ima, disketama, lokalnom
mrežom, itd. Osim toga redovito poduzimaju i neku Osnovne vrste virusa
zlonamjernu akciju – najčešće brisanje ili mijenjanje
korisničkih datoteka ili onemogućavanje 1.boot sektor virusi –
operativnog sustava. Najpoznatiji su: Word kopiraju svoj zlonamjerni
Concept, Melissa, Michelangelo, Bubble Boy, Code kod u master boot sektor i
Red, I Love you tako osiguravaju izvršenje
zlonamjernog koda pri
Slika 5 opasnost računalnih virusa svakom startu računalnog
sustava
Možemo reći da virusi u računalu djeluje 2.programski virusi –
na sličan način kao i virusi u organizmu aktiviraju se pri izvršenju
čovjeka koji napadaju zdrave stanice i zaražene izvršne
postepeno ih čine zaraženima i bolesnima. datoteke, najčešćom s
Jedino što računalni virus razlikuje od nastavkom .exe ili .com
biološkog virusa je činjenica da računalni 3.makrovirusi – virusi koji
su napisani višim
virus uvijek napiše čovjek - ne može programskim
nastati spontano. makrojezikom, imaju
mogućnost kopiranja i
brisanja samih sebe te
mogućnost mijenjanja
dokumenata

4

Sigurno u digitalnom svijetu,
Nina Burđelez

Sigurno u digitalnom svijetu

su

programi koji sami sebe
umnožavaju i šire se
putem računalne mreže.
Za razliku od računalnih

virusa, crvi ne

zahtijevaju postojanje

datoteke za koju bi se
„prikačili“ da bi

djelovali.

Slika 9 računalni crv

Računalni crv širi se samostalno. Nalazi se na
računalu domaćina, a mrežu koristi samo da se širi
na druga računala. On ne radi neku posebnu štetu,
ali se toliko umnožava i zatrpa računalo da se na
njemu više ne može raditi.

Slika 8 Slika 7

Većina crva programirana je tako da u što kraćem
vremenskom roku zarazi što veći broj računala.
Šire se uglavnom bez interakcije korisnika
iskorištavajući neki sigurnosni nedostatak na
računalu korisnika ili putem privitka elektroničke
pošte ili upućivanjem na neku zlonamjernu web
stranicu s koje može preuzeti izvršnu datoteku
crva. Autori crva mogu slati i poruke na
društvenim mrežama. Zbog svega toga, sumnjive
linkove sigurnije je ne otvarati.

5

Sigurno u digitalnom svijetu,
Nina Burđelez

Sigurno u digitalnom svijetu

je oblik štetnog programa
koji se korisniku lažno predstavlja kao
neki korisni program kako bi mu
korisnik dozvolio instalaciju. Kada se
instalira, trojanac preuzima nadzor nad
vašim računalom radeći štetu na njemu.

Slika 11

Slika 10 trojanski konj 1. preuzimanjem
zaraženog softvera (
Trojanac zatim "otvara" računalo autoru crackovi su često
toga zlonamjernog programa (tzv. zaraženi trojancem)
backdoor , engl. - stražnja vrata ). Na taj se
način kradu osobni podaci, lozinke, i sl. Taj 2. otvarajući e-mail
se program ne može sam umnažati. privitak sumnjivog
sadržaja

3. posjećujući „ zloćudne“
web stranice sa video
sadržajima

4. ukoliko ne ažuriramo
softver na našim
računalima

2 Naziv je preuzet iz grčke mitologije. Stanovnici grada Troje dobili su od Grka velikoga
konja kao poklon i prihvatili su ga kao znak mira. Nisu znali da su u njemu grčki vojnici
koji su noću izišli, otvorili vrata grada i pustili da uđe napadačka vojska.

6

Sigurno u digitalnom svijetu,
Nina Burđelez

Sigurno u digitalnom svijetu

Slika 12 adware Adware ne pripada skupini
zlonamjernih programa, ali
Spyware je vrsta takozvanog nam smeta u radu stalnim
špijunskog softvera, a namjena prikazivanjem reklama
mu je praćenje i bilježenje koje "iskaču" bez kontrole.
korisnikovih aktivnosti. Na Često se reklame masovno
primjer, koje stranice šalju na velik broj adresa.
posjećuje, koje programe Takva neželjena pošta
koristi, ponekad bilježi i naziva se spam(ime je
brojeve kartica i sl. Prikupljene dobila po seriji Monty
podatke šalje naručitelju, Python koja je reklamirala
najčešće nekoj marketinškoj mesnu konzervu nazvanu
agenciji. Zaraza je najčešća Spam)
prilikom otvaranje stranica sa
sumnjivim ili neprimjerenim Slika 13 spyware
sadržajem. Spyware je
dizajniran da iskorištava Sigurno u digitalnom svijetu,
zaražena računala za Nina Burđelez
komercijalnu dobit.

3 engl. spy - špijunirati
4 engl. ad - oglas

7

Sigurno u digitalnom svijetu

Slika 15 ransomware

To je vrsta zlonamjernog softvera koji šifrira korisnikove
podatke. Kako bi ih vratio, autor ransomwarea traži
otkupninu. To nikako nije preporučljivo jer se tako
financiraju kriminalne organizacije, a podaci su
vjerojatno izgubljeni. Jedina je zaštita redovito kopiranje
svih podataka na sigurni medij (tzv. backup). Najčešći
način zaraze jest prilikom otvaranja privitaka e-pošte.

Slika 14

8

Sigurno u digitalnom svijetu,
Nina Burđelez

Sigurno u digitalnom svijetu

1. Usporenost računala Slika 16 hakiran sistem

2. Preglednik preusmjerava, Što je više ovih
ili kada vas vaš mrežni uobičajenih simptoma,
preglednik dovodi na to je veća vjerojatnost
stranice koje niste da je vaše računalo
namjeravali posjetiti zaraženo zlonamjernim
softverom. Preglednik
3. Upozorenja na zaraženost , preusmjerava, a veliki
često popraćena broj skočnih upozorenja
zahtjevima za kupite s informacijom da imate
nekakva rješenja virus najsnažniji su
pokazatelji da je vaše
4. Problemi pri isključivanju računalo ugroženo.
ili pokretanju vašeg
računala

5. Česti skočni oglasi

9

Sigurno u digitalnom svijetu,
Nina Burđelez

Sigurno u digitalnom svijetu

Općenito, da bi se obranili od zaraze 1. Zaštitite svoje uređaje
„elektroničkih bolesti“ koristimo antivirusne
programe. Antivirus je program koji se koristi 1) Redovito ažurirajte svoj
za zaštitu, identifikaciju i uklanjanje operativni sustav i
računalnih virusa i ostalih malware programa. aplikacije
Moderni antivirusni programi se dizajniraju
tako da štite računalni sustav od što većeg 2) Nikada nemojte kliknuti na
broja različitih mogućih malicioznih neku poveznicu u skočnom
programa. Jednom instalirani antivirusni prozoru
program potrebno je neprestano obnavljati
odnosno ažurirati. 2. Oprezno se koristite
mrežom
Slika 18 obrana od elektroničkih bolesti
1) Izbjegavajte klikati na
nepoznate poveznice bilo da
dolazi putem e-pošte,
društvenih mreža ili
tekstualne poruke

2) Čuvajte se e-pošte koja traži
osobne informacije

3) Izbjegavajte riskantne
internetske stranice, poput
onih koje nude besplatne
čuvare zaslona

3. Pazite na preuzimanja i
druge kupnje softvera

4. Provodite redovite
provjere

5. https://youtu.be/aI7T7UrS
f3g

Neki od najpoznatijih antivirusnih programa su:
Norton, Kaspersky, Avast, AVG, NOD 32. S
operacijskim sustavom Windows dolazi
antivirusni program Defender

Slika 17 antivirusi

10

Sigurno u digitalnom svijetu,
Nina Burđelez

Sigurno u digitalnom svijetu

✓ https://sites.google.com/site/zlonamjerniprograminainternetu/
✓ https://edutorij.e-skole.hr/share/proxy/alfresco-

noauth/edutorij/api/proxy-guest/c4e1aebf-48e0-4d92-b6a9-
0716a4e1c740/html/433_zlonamjerni_programi_-
_razlike_nacin_djelovanja.html
✓ https://tesla.carnet.hr/mod/book/tool/print/index.php?id=6701&cha
pterid=1445
✓ https://www.mcafee.com/hr-hr/antivirus/malware.html
✓ https://www.cert.hr/zlonamjerni-sadrzaj

11

Sigurno u digitalnom svijetu,
Nina Burđelez