Tatasajian

TATASAJIAN

Oleh: SAIDATUL NADIAH SHAMSUDDIN, IPGKI

Hasil Pembelajaran

Pada akhir pembelajaran pelajar akan dapat:

1. Menyenaraikan tatasajian mengikut jenis hidangan
2. Mencirikan jenis tatasajian
3. Menyenaraikan alatan yang signifikan dalam tatasajian

tertentu
4. Membanding beza antara tatasajian yang terdapat di

Malaysia

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

KERANGKA TAJUK

TATASAJIAN

TATASAJIAN TATASAJIAN BARAT
TIMUR

MELAYU INDIA CINA AMERIKA PERANCIS RUSIA EROPAH

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Tatasajian (table setting)

Table set-up atau tatasajian merupakan cara untuk
menetapkan meja makan dengan menggunakan alatan yang

betul dan bersesuaian dengan jenis hidangan yang akan
disajikan.

Tatasajian yang digunakan mempunyai banyak variasi yang
boleh disesuaikan mengikut konsep majlis atau jenis
hidangan, sebagai contoh jika sesuatu majlis yang

dilangsungkan adalah majlis perkahwinan cina maka susun
aturnya dan alatan yang digunakan adalah terdiri daripada

set alatan pingan magkuk cina dan tatasaji yang telah
ditetapkan

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

PERANGGU MEJA

• Peranggu meja ialah susun atur meja hidangan
• Ianya berbeza mengikut setiap bangsa dan kaum setempat
• Terdapat pelbagai jenis peranggu meja yang melibatkan

• sajian melayu
• sajian cina
• sajian india
• sajian barat
• sajian bufet.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN TIMUR

Terbahagi kepada 3 Jenis

Tatasajian Tatasajian Tatasajian
Melayu Cina India

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN MELAYU

• Menggunakan cara hidangan
• Alas meja atau saprah di gunakan untuk mengalas sajian
• Kebiasaan zaman dahulu makanan dihidang di atas lantai beralaskan tikar dan

saprah, kerana cara makan adalah duduk bersila.
• Makan menggunakan tangan kanan
• Kendi air di sediakan sebagai memudahkan untuk mencuci tangan sebelum,

semasa dan selepas makan
• Gelas minuman diletakkan di sebelah kiri pinggan makan.
• Lauk-lauk disendukkan ke dalam mangkuk lauk, kemudian diatur ditengah-

tengah meja.
• Nasi diletakkan di dalam mangkuk/bekas khas kemudian disendukkan ke dalam

pinggan hiding
• Pinggan makan diletakkan di hadapan dan gelas serta air diletakkan di sebelah

kiri.
• Hidangan disediakan untuk 4 atau 5 orang untuk satu hidangan

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

SAJIAN MELAYU

1. Alas Meja/Seprah
2. Kendi
3. Napkin
4. Pinggan
5. Gelas
6. Mangkuk/piring lauk
7. Sudu lauk
8. Piring/mangkuk Nasi
9. Senduk Nasi
10.Alas meja
11.Sabun

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Peralatan Sajian Melayu

• Pinggan makan

• Pinggan digunakan untuk menghidang nasi atau menu utama.
• Pinggan biasanya diletakkan ditengah antara pisau dan sudu, garfu dan sudu

ianya disusun satu inci dari hujung meja.

• Sudu lauk

• Sudu lauk digunakan untuk mengambil makanan.
• Sudu lauk biasanya diletakkan disebelah kanan, satu inci dari hujung meja

• Garfu

• Garfu digunakan untuk mengambil makanan.
• Garfu biasanya diletakkan disebelah kiri, satu inci dari hujung meja

• Gelas

• digunakan untuk menghidang minuman sejuk atau air kosong. biasanya
diletakkan pada sebelah kiri.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Contoh Peralatan Tatasajian Melayu

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Tatasajian Melayu Lama

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Tatasajian Melayu Indragiri

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Aktiviti: Tatasajian Melayu

Kenalpasti peralatan yang terdapat di dalam gambar berikut

7 10
2 8

5

34 6 9
11

1

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Tatasajian India

• Pinggan mangkuk kalis karat atau daun pisang digunakan untuk
sajian ini

• Kendi digunakan untuk mencuci tangan
• Gelas diletakkan disebelah kiri daun pisang atau pinggan
• Daun pisang atau pinggan keluli kalis karat digunakan untuk makan.
• Bekas lauk keluli kalis karat digunakan untuk menyaji lauk pauk.
• Nasi dan lauk akan disusun di atas daun pisang bersama-sama.
• Lauk disusun ditepi nasi.
• Hidangan desert disediakan disajikan di dalam bekas jenis kaca atau

bekas kalis karat (tidak menggunakan daun pisang)

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

SAJIAN CARA INDIA

1. Bekas lauk keluli
2. Kendi
3. Pinggan kalis karat
4. Gelas
5. Sudu lauk
6. Sabun

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN INDIA

• Dalam tatasajian ini, masyarakat India menggunakan tangan untuk
makan.

• Oleh kerana itu, bekas basuh tangan hendaklah disediakan.
• Daun pisang pula digunakan untuk menggantikan pinggan makan.
• Nasi dihidangkan atas daun pisang bersama-sama dengan lauk yang

diletakkan di sebelah tepi nasi.
• Lauk pauk tambahan disediakan di dalam mangkuk berkait tiga.
• Hidangan desert juga ada disediakan tetapi disajikan di dalam bekas

kaca ataupun jenis yang kali karat tetapi tidak menggunakan daun
pisang.
• Biasanya, minuman yang disajikan ialah susu lembu tulen dan susu
masam.(lasi)

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN INDIA

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Peralatan Tatasajian India

• Plate lalithkatori

• Plate lalithkatori digunakan untuk menghidangkan pelbagai jenis lauk atau set
hidangan. Plate lalithkatori biasanya diletakkan ditengah-tengah meja hidangan.

• Kendi

• Kendi digunakan untuk memcuci tangan. Kendi biasanya diletakkan disebelah kanan.

• Sudu

• Sudu digunakan untuk mengambil lauk dari lalithkatori. Sudu diletakkan disebelah kiri
dan kanan lalithkatori.

• Gelas

• Gelas digunakan untuk menhidang air minuman. Gelas biasanya diletakkan
disebelah kiri diatas pinggan.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Cara Layanan Tatasajian India

• Letakkan daun pisang di tengah kawasan peranggu meja.
• Makanan akan dimakan dengan tangan.
• Letakkan gelas minuman disebelah kiri daun pisang
• Hidangan akan diporsikan atas daun pisang dan diletakkan lauk

disekelilingnya
• Kuah akan dicurahkan ke atas nasi
• Hidangan akan mula dimakan selepas kuah dicurahkan
• Bekas yang berisi beberapa jenis jeruk akan diletakkan di tengah

meja.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Ciri Masakan India

• Masakan India dicirikan oleh kegunaan pelbagai rempah, herba
dan sayur-sayuran lain yang tumbuh di India.

• Setiap keluarga masakan India dicirikan oleh suatu campuran luas
teknik hidangan dan masakan.

• Akibatnya, ia berlainan dari rantau ke rantau dan sekali gus
mencerminkan etnik berpelbagaian.

• Selain itu, masakan/hidangan India juga telah mempunyai suatu
pengaruh luar biasa di sepanjang dunia khususnya dari Asia
Tenggara.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Sejarah Masakan India

• Makanan telah menjadi penanda agama dan pengenalan sosial dengan
berlainan pantang larang dan juga kelebihsukaan.

• bagi sebagian orang India, makanan sudah menjadi simbol keagamaan
dan identiti sosial dalam kalangannya.

• Penganut Jainisme, tidak makan makanan yang diambil dari tanah.
• Manakala penganut Hindu dan Buddha pula adalah vegetarian.
• 20% hingga 42% penduduk India adalah vegetarian, sementara hanya

30% dari penduduk India yang memakan daging.
• Di sekitar 7,000 SM, bijian terung telah dibelajinak di Lembah Indus.
• Pada 3000 SM, kunyit, lada hitam dan biji sawi dituai di India.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Masakan India Selatan

• Masakan India selatan dibezakan oleh suatu emfasis lebih besar
pada nasi sebagai biji-bijian asasi.

• Kari digelar Kozhambu juga adalah masyhur dan adalah secara lazim
rebusan sayur-sayuran dimasak dengan rempah, dan ramuan lain.

• Dosai, poori, idli, lada, bonda dan bajji adalah kegemaran India
Selatan yang lazim (biasanya sarapan pagi).

• Masakan India Selatan memperolehi perisa berbezanya dengan
kegunaan asam jawa, kelapa, lentil, dan suatu kepelbagaian
sayursayuran.

• Masakan Andhra, Chettinad, Tamil, Hyderabad, Mangalore, dan
Kerala tiap mempunyai citarasa berbeza dan kaedah-kaedah
masakan.

• Masakan Udupi adalah sebuah masakan masyhur India Selatan.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Masakan India Timur

• Masakan India Timur masyhur dengan pencuci mulit, terutamanya
manisan seperti rasagolla, chumchum, sandesh, rasabali, chhena
poda, chhena gaja, chhena jalebi dan kheeri.

• Selain dari gula-gula, masakan India Timur memberikan
kegembiraan posta (benih poppy).

• Sarapan pagi tradisional termasuk pantabhat atau pakhaal, dan juga
bijirin seperti nasi hembusan atau nasi tekan, dalam susu, sering
dengan buah-buahan.

• Masakan Bangladesh adalah sangat mirip masakan India timur,
khususnya yang dari West Bengal.

• Ikan dan kerang-kerangan secara umum dimakan dalam bahagian
timur India.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Masakan India Utara

• Masakan India Utara dibezakan oleh kegunaan tinggi hasil tenusu; susu,
menggunakan "tawa" (griddle) pembakaran roti rata seperti roti
danparatha, dan kulcha, hidangan utama seperti ayam tandoori juga
masak dalam tandoor.

• Daging kambing danbiri-biri digemarkan ramuan banyak resipi India
utara.

• Samosa adalah sebuah snek India Utara, dan kini secara umum ditemu
di bahagian lain India, Asia Tengah, Amerika Utara, Britain, Afrika dan
Timu Tengah.

• Makanan asasi kebanyakan India Utara adalah suatu kepelbagaian
lentil, sayur-sayuran, danroti (roti asas gandum).

• Sesetengah makanan India Utara seperti pelbagai kebab dan
kebanyakan dari hidangan daging berasal dengan penyurbuan Islam ke
dalam negara.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Masakan India Barat

• Masakan India Barat mempunyai tiga rantau utama: Gujarat,
Maharashtri dan Goa.

• Masakan Maharashtri mempunyai kebanyakannya dua bahagian
ditakrifkan oleh bahagian-bahagian geografi.

• Rantau-rantau tepi pantai, secara geografi lebih mirip dengan Goa
bergantung lebih pada nasi, kelapa, dan ikan.

• Rantau berbukit-bakau Western Ghats dan dataran tinggiDeccan
menggunakan kacang tanah sebagai pengganti kelapa dan
bergantung lebih pada jowar (sorghum) dan bajra (millet) sebagai
asasi.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

BAHAN YANG DIGUNAKAN

• BERAS BASMATI

• Merupakan sejenis beras premium yang mempunyai aroma khas dan kualiti saiz biji beras yang
panjang serta nilai sedap pemakanan yang tinggi di pasaran.

• Negara india merupakan pengeluar utama beras basmati.
• Selain itu, beras basmati sangat popular untuk masakan yang istimewa seperti nasi beriyani, nasi

minyak, nasi kheer dan sebagainya.

• MINYAK SAPI

• Minyak sapi dikelaskan sebagai lemak dari susu lembu (sapi) yang bersifat lebih jernih atau cair.
• Minyak sapi dipercayai bermula dibuat dari India, yang digunakan sebagai bahan tambahan

makanan atau bahan perisa makanan untuk masakan orang India dan juga orang Mesir.
• Selain itu, minyak sapi selamat digunakan tanpa menghilangkan warna dan tanpa menerbitkan

rasa hangit atau hangus pada masakan, dan ini membenarkan minyak sapi sesuai juga untuk
dijadikan sebagai bahan untuk menggoreng

• KACANG URAD (KACANG HITAM)

• Di India kacang ini digelar “Urad Dhal” atau dalam bahasa Inggerisnya, “split black gram”.
• Kacang urad dhal yang hitam ini biasanya perlu direndam dan perlu mengasingasingkan kulit

sebelum digunakan.
• Kacang Urad dhal yang dibuang kulit memberi aroma yang lembut dari urat dhal yang berkulit

hitam.
• Selain itu, nilai protein yang terdapat dalam urat dhal adalah amat tinggi.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Herba Masakan India

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Adab Makan Masyarakat India

• Di India: makanan dimakan sambil duduk di kerusi, di lantai, di
kerusi rendah, atau di atas bantal untuk duduk.

• Secara tradisional, makanan dimakan langsung dengan tangan,
biasanya dengan jari-jari dan telapak tangan kanan, tanpa sudu dan
garpu

• Alat makan seperti sudu dan garpu hanya dipakai oleh golongan
atasan di India.

• Hidangan yang mengandungi nasi biasanya boleh dimakan dengan
sudu dan garpu, namun memakan roti dengan pisau atau garpu
dianggap tidak sopan.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Adab Makan Menggunakan Tangan.

• Sebelum makan, tangan perlu dibasuh terlebih dahulu walaupun ia
kelihatan bersih.

• Biasanaya, tempat membasuh tangan disediakan di tempat hidangan.
• Gunakan tangan kanan untuk makan.
• Untuk menyenduk nasi dan lauk, gunakan tangan kiri supaya senduk

tidak kotor
• Jika perlu minum ketika sedang makan, gunakan tangan kiri dan

tampungkan belakang tapak tangan kanan supaya kelihatan lebih
sopan.
• Gunakan tangan kiri untuk menghulur pinggan lauk atau nasi kepada
orang lain ketika sedang makan.
• Basuh tangan selepas makan dan lapkan dengan tuala yang disediakan.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

IDENTITI MASAKAN INDIA

• Ciri-ciri:

• Rasa masam dan pedas,
• banyak memasak menggunakan daging kambing.

• Kaedah memasak:

• Merendidih
• mereneh
• menggoreng minyak penuh.

• Bahan-bahan masakan:

• Biji sawi, tai ru/ susu masam, garam masala, daun pudina, minyak sapi, daun kari, daun
ketumbar

• Alatan menghidang:

• stainless steel, thali katori, daun pisang

• Alatan memasak:

• Periuk tanah dan periuk-periuk yang biasa digunakan.

• Contoh masakan india:

• Kari daging, ayam tandori, kambing masala.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Contoh Hidangan Kaum India

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN CINA

1. Mangkuk Nasi
2. Mangkuk Sup
3. Piring sos
4. Piring kicap
5. Sudu sup
6. Sudu
7. Piring
8. Chopstik
9. Pengalas Kayu

Chopstik
10. Cawan Teh

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN CINA

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Tatasajian Cina

• Kayu penyepit digunakan untuk makan
• Hidangan meja bulat adalah untuk 8 hingga 10 orang
• Hidangan dibuat secara course by course iaitu satu persatu
• Meja bulat dan papan bulat ditengah (boleh berpusing) atau

dikenali sebagai lazy susan digunakan untuk meletakkan hidangan.
• Peranggu meja biasanya terdiri daripada peralatan chinaware dan

glassware sahaja. Kadang-kadang set melamin digunakan.
• Warna pilihan kebiasaannya merah
• Jenis hidangan bisanya dihidangkan mengikut susunan hidangan

makanan dan terdiri daripada 5 jenis atau lebih.
• Minuman adalah tea cina

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Peranggu Meja Tatasajian Cina

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Peraturan Asas Layanan Sajian
Cina

• Letakkan piring layan ditengah meja.
• Letakkan napkin di atasnya
• Letakkan lapik dan chopstick disebelah kanan piring sisi
• Letakkan mangkuk nasi disebelah kiri piring sisi dan mengkuk sup

disebelah atas mangkuk nasi
• Letakkan cawan the di hujung chopstick.
• Aturkan sudu-sudu dan piring jeruk diantara mangkuk sup dengan

cawan
• Letakkan piring meja di atas lazy susan
• Teh dan hidangan utama akan dihidangkan selepas semua orang

duduk

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

SAJIAN CARA CINA

• Menggunakan meja sajian berbentuk bulat
• Alatan asas yang biasa digunakan adalah seperti:

• mangkuk nasi
• mangkuk sup
• chop stick
• Sudu
• piring sos
• pinggan kecil

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Peralatan Tatasajian Cina

• Chop stick

• Chop stick digunakan untuk mengangkat makanan dan menggantikan sudu. Chop
stick diletakkan pada sebelah kanan mangkuk dan satu inci dari hujung meja.

• Bowl

• Bowl digunakan untuk menggantikan pinggan untuk menghidang nasi Bowl
biasanya diletakkan ditengah-tengah antara chop stick dan plate

• Chop stick rest

• Chop stick rest digunakan untuk meletakan chop stick diatasnya. Chop stick rest
juga diletakkan pada sebelah kanan.

• Plate

• Plate digunakan untuk menghidangkan lauk untuk dimakan bersama nasi Plate
biasanya diletakkan pada sebelah kiri dan satu inci dari hujung meja.

• Soup bowl

• Soup bowl digunakan untuk menghidang sup. Soup bowl biasanya diletakkan
disebelah kiri dan diatas plate

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Contoh Sajian Cina

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN BARAT

Tatasajian Amerika
Tatasajian Rusia
Tatasajian Perancis

Tatasajian Eropah

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN BARAT

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN BARAT

1. Napkin
2. Gelas
3. Garfu
4. Sudu
5. Piring
6. Pisau

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN AMERIKA

• adalah paling popular
dikebanyakan restoran

• Ia tidak berapa formal
berbanding Perancis,
Rusia dan Eropah

• Selalunya telah
diporsikan bila dihidang

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN AMERIKA

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN RUSIA

• Tatasajian Rusia dikenali sebagai silver plate serving.
• Makanan disaji dan dihias di dalam pinggan hidang dibuat dari perak oleh chef

dan diletakkan atas meja tepian (sideboard/dummy waiter)
• Pinggan ini akan diletakkan depan pelanggan dan makanan di saji dengan

tangan kanan di sebelah kiri menggunakan serving gear.
• Kedudukan makanan di atas pinggan mengikut kedudukan pada jam.
• Peraturan asas menghidang ialah :

• Gunakan serving gear yang bersesuaian dengan makanan yang diambil. Penggunaan
sudu dan garpu diguna dengan meluas untuk semua hidangan seperti ayam, daging
dan sayur.

• Untuk menghidang roti/ ban lebih sesuai digunakan dua sudu meja mengikut ban

• Pinggan hidang diletakkan untuk satu meja. Pastikan kuantiti dalam pinggan hidang
mencukupi jumlah pelanggan dalam satu meja

• Penggunaan serving gear yang berasingan bagi setiap hidangan.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN RUSIA

• meja sideboard

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN PERANCIS

• Tatasajian ini jarang
dijalankan melainkan di
tempat-tempat yang
istimewa sahaja.

• Ia juga dikenali sebagai
gueridon serving.

• Hidangan dibuat
menggunakan pinggan
yang diperbuat dari perak.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Contoh Tatasajian Perancis

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

TATASAJIAN EROPAH

• Tatasajian yang popular untuk sarapan pagi kerana ia ringkas dengan menu
yang terhad.

• Tatasajian menggunakan peralatan saiz Eropah yang lebih besar dan berat dari
peralatan Amerika

• Napkin mestilah dilipat dan diletakkan di atas pinggan salad.

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin

Panduan Penyusunan Tatasajian
Barat

Oleh: Saidatul Nadiah Shamsuddin