ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เล่ม 1 เรื่อง ประเภทของวัสดุรอบตัวเรา

ชดุ กิจกรรมการเรียนรวู้ ิทยาศาสตร์ เล่ม 1

เรื่อง ประเภทของวสั ดุรอบตัวเรา
กลุม่ สาระการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ชัน้ ประถมศึกษาปีที่ 4

นางสาวสุดชาดา ใจมา
ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะครชู านาญการพเิ ศษ

โรงเรียนเทศบาลวัดคลองโพธิ์ เทศบาลเมืองอุตรดิตถ์
กรมส่งเสริมการปกครองทอ้ งถ่นิ กระทรวงมหาดไทย

1

คำชแี้ จง

ชุดกิจกรรมการเรยี นรู้ เรื่อง ประเภทของวัสดุรอบตวั เรา สำหรบั นักเรยี น ชั้นประถมศึกษาปที ่ี 4 ใช้
ประกอบแผนการจัดกิจกรรมการเรยี นรู้ซอ่ มเสรมิ ท่ี 1 ใชเ้ วลาในการจดั การเรยี นรูจ้ ำนวน 1 ชัว่ โมง เมอ่ื
นกั เรยี นไดร้ บั ความรจู้ ากครแู ลว้ ใหน้ กั เรยี นศกึ ษาชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ เรือ่ ง ประเภทของวสั ดุรอบตวั เรา
ด้วยตนเองดงั รายละเอยี ดต่อไปน้ี

1. ชดุ กจิ กรรมการเรียนรู้ ชุดที่ 1 เรอ่ื ง ประเภทของวัสดุรอบตัวเรา ประกอบดว้ ย
1.1 มาตรฐานการเรียนรู้ ตวั ช้ีวดั จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ และสาระสำคัญการเรียนรู้
1.2 แบบทดสอบก่อนเรียน
1.3 ใบความร้เู รอื่ ง “ประเภทของวัสดรุ อบตวั เรา”
1.4 กจิ กรรมจดั จำแนกวสั ดุตามประเภทของวัสดุ
1.5 เกมซ่อนคำเร่ืองประเภทของวัสดุ
1.6 แบบทดสอบหลงั เรยี น

2. นักเรยี นอ่านคำชี้แจงใหเ้ ข้าใจและปฏิบตั ติ ามข้ันตอน
3. ศึกษามาตรฐานการเรยี นรู้ ตัวช้วี ัด สาระสำคัญ จุดประสงค์การเรียนรู้ ดว้ ยตนเองหรืออาจจะ

แลกเปลย่ี นเรียนร้กู บั เพอื่ นจนเกดิ ความเขา้ ใจ
4. ทำแบบทดสอบก่อนเรียนเพ่อื ทบทวนความรู้เดิม
5. อ่านใบความรแู้ ละทำกจิ กรรมเกมซ่อนคำ “สมบัตทิ างกายภาพของวัสดรุ อบตวั เรา”
6. ศึกษาใบความรู้ อ่านกติกาการเลน่ เกม เรมิ่ ตน้ เลน่ เกมความร้ทู างวิทยาศาสตร์ ตอบคำถามหลัง

การเล่นเกม และตรวจคำตอบดว้ ยตนเอง
7. หากนักเรยี นไม่เข้าใจการปฏิบตั ิกิจกรรมใหป้ รึกษาครผู ู้สอน
8. ทำแบบทดสอบหลังเรียน และตรวจสอบคะแนนจากเฉลยคำตอบของแบบทดสอบหลงั เรยี น
9. นักเรยี นควรมคี วามซ่อื สตั ย์กับตนเองไมเ่ ปดิ ดเู ฉลยคำตอบก่อนการทำกิจกรรม

2

มาตรฐานการเรียนรู้ และ ตวั ชว้ี ัด

สาระท่ี 2 วิทยาการกายภาพ

มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องคป์ ระกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบตั ขิ องสสาร
กบั โครงสร้างและแรงยึดเหนีย่ วระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาตขิ องการเปลย่ี นแปลงสถานะของสสาร การ
เกิดสารละลายและการเกิดปฏิกริ ิยาเคมี

ตัวชีว้ ดั

ว 2.1 ป.4/1 เปรียบเทยี บสมบัตทิ างกายภาพดา้ นความแขง็ สภาพยดื หยุ่น การนำความร้อน
และการนำไฟฟา้ ของวัสดุโดยใช้หลกั ฐานเชิงประจกั ษจ์ ากการทดลองและระบุการนำสมบัติเรอ่ื งความแข็ง
สภาพยืดหยุน่ การนำความร้อน และการนำไฟฟ้าของวสั ดไุ ปใช้ในชีวิตประจำวันผ่านกระบวนการออกแบบ
ชิ้นงาน

ว 2.1 ป.4/2 แลกเปลย่ี นความคิดกับผู้อื่นโดยการอภปิ รายเกี่ยวกบั สมบัติทางกายภาพของวัสดุ
อยา่ งมีเหตผุ ลจากการทดลอง

สาระสำคัญยอด

วัสดุ หมายถึง สิ่งที่นำมาทำของเล่น ของใช้ โดยวัสดุรอบ ๆ ตัวเรามีทั้งวัสดุธรรมชาติซึ่งได้จาก
ส่ิงมชี ีวิตและสง่ิ ไม่มีชวี ิตและวสั ดสุ ังเคราะห์

จดุ ประสงค์การเรียนรู้

1. บอกสมบัตทิ างกายภาพที่นำมาใช้ทำสงิ่ ของต่าง ๆได้ (K)
2. จดั จำแนกประเภทของวัสดุท่ใี ช้ทำสงิ่ ของได้ (P)
3. ปฏิบัติกจิ กรรมจำแนกประเภทของวสั ดุ อยา่ งรวมพลงั ดว้ ยความมงุ่ ม่นั และตั้งใจได้ (P)
4. เปน็ คนช่างสงั เกต และมีความกระตอื รือร้นในการเสาะแสวงหาความรู้ (A)
5. มคี วามมุง่ มน่ั และตัง้ ใจในการทำงาน (A)

3

แบบทดสอบก่อนเรยี น ชดุ กิจกรรมการเรียนรวู้ ทิ ยาศาสตร์
ชดุ ท่ี 1 เรอื่ ง ประเภทของวัสดุรอบตัวเรา

คำช้แี จง ข้อสอบเป็นแบบปรนยั เลือกตอบมีทั้งหมด 10 ขอ้ ใชเ้ วลาทำ 10 นาที ให้นกั เรยี นเลือกคำตอบ
ที่ถกู ต้องท่สี ุดแล้วทำเคร่ืองหมาย X ลงในชอ่ ง  ของกระดาษคำตอบท่ีกำหนดให้

1. วตั ถุขอ้ ใดทำจากวัสดุประเภทพอลเิ มอร์
ก. ยางลบ
ข. เขม็ เย็บผา้
ค. ขวดพลาสตกิ
ง. เคร่อื งป้นั ดินเผา

2. วัสดุท่มี นี ำ้ หนักเบามีความยดึ หยนุ่ สงู สสี ันสวยงามขนึ้ รูปได้งา่ ยคือ
ก. โลหะ
ข. เซรามกิ
ค. ยางพารา
ง. พอลเิ มอร์

3. ขอ้ ใดเป็นสมบัตขิ องเซรามิก
ก. มีความโปร่งใส
ข. ทนต่อแรงขูดขดี
ค. ไมย่ อมให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่าน
ง. มีน้ำหนกั เบา และทำให้มีสีสันไดง้ ่าย

4. วัตถุข้อใดทำจากวัสดปุ ระเภทเซรามกิ
ก. เขม็ กลดั
ข. โอ่งมังกร
ค. เกา้ อไ้ี ม้
ง. ขวดพลาสติก

5. วัตถุขอ้ ใดที่ทำจากวัสดุที่มีความแขง็ แรง ทนทานนำความร้อนและนำไฟฟ้าได้ดี
ก. สมดุ
ข. ถงุ มือผา้
ค. ไม้ไอศกรีม
ง. ลวดเสียบกระดาษ

4

6. วัตถุข้อใดทำจากวสั ดปุ ระเภทโลหะ

ก. ตะปู

ข. แจกัน

ค. ผ้าเช็ดตวั

ง. แกว้ นำ้

7. วตั ถทุ ่ีผลติ จากวสั ดุหลักคือดนิ เหนียวแข็งแรงแตเ่ ปราะบางคือ

ก. ลูกบอล

ข. แกว้ น้ำเซรามกิ

ค. โต๊ะม้าหนิ อ่อน

ง. ลวดหนีบกระดาษ

8. วัตถุขอ้ ใดทำจากยางพารามีสภาพยดื หยนุ่ ไม่นำความร้อน และไม่นำไฟฟา้

ก. ผา้ พันคอ

ข. โอ่งมังกร

ค. รถของเล่น

ง. เก้าอี้โซฟา

9. นำทพั พี ก และ ข วางในหมอ้ ตม้ แกงเขียวหวานทีก่ ำลงั เดือด พบว่าเมื่อจับด้ามทัพพี ก แลว้ รสู้ ึกร้อน แต่

จับดา้ มทัพพี ข แล้วไมร่ ้สู กึ ร้อน ทัพพี ก และ ข ทำจากวัสดชุ นดิ ใด ตามลำดบั

ก. โลหะ พอลเิ มอร์

ข. พอลิเมอร์ เซรามิก

ค. เซรามิก โลหะ

ง. เซรามกิ พอลเิ มอร์

10. ในข้อใดเป็นวสั ดุธรรมชาติทั้งหมด

ก. ไม้ ขนสัตว์ ใยไหม

ข. ฝ้าย ปูนซีเมนต์ พลาสติก

ค. ยางสังเคราะห์ เปลอื กหอย หนิ

ง. ดินเหนยี ว เสน้ ใยสงั เคราะห์ ไม้ ทำได้หรอื ป่าวครบั เดก็ ๆ

5

กระดาษคำตอบ
แบบทดสอบกอ่ นเรยี น ชุดที่ 1 ประเภทของวสั ดรุ อบตัวเรา

ช่อื -
สกลุ ...............................................................................................ชั้น...................เลขท.่ี ...........

ข้อที่ ก ข ค ง
1
2
3
4
5 คะแนนเต็ม 10 คะแนน
6 คะแนนทไ่ี ด้......................คะแนน
7
8
9
10

6

วิธีการเรียนรจู้ ากชดุ กิจกรรมที่ 1 ประเภทของวัสดรุ อบตัวเรา

1. อ่านทำความเข้าใจขอ้ แนะนำการเรียนรูจ้ ากชดุ กิจกรรมการเรียนรนู้ ้ี
2. สร้างทัศนคติทด่ี ีให้กับตนเองว่าเป็นผู้มีความสามารถพร้อมท่จี ะเรยี นรู้
3. ปฏบิ ัติตามกิจกรรมทเ่ี ตรยี มใหใ้ นชุดกิจกรรมการเรยี นรู้
4. นักเรียนสามารถตรวจคำตอบจากแบบเฉลยทแ่ี นบอย่ทู ้ายเลม่ และนกั เรียน

ควรมคี วามซ่อื สตั ยต์ ่อตนเอง

7

ชื่อกลุ่ม..............................................................................................................................................
สมาชิก

1…………………………………………………………………….……….ช้นั ................เลขท.่ี ...........
2…………………………………………………………………..………...ชั้น................เลขท.ี่ ...........
3………………………………………………………………………..…….ชน้ั ................เลขที.่ ..........
4……………………………………………………………………..……….ชน้ั ................เลขท่.ี ..........
5…………………………………………………………………..………….ชัน้ ................เลขที่...........
6…………………………………………………………………..………….ชนั้ ................เลขท.ี่ ..........

8

ใบความรู้

ของเล่น ของใช้ และวสั ดตุ า่ งๆ ท่ีอยรู่ อบตัวเรา มสี ี ขนาด แตกต่างกนั เช่น โต๊ะ เก้าอ้ี เส้ือผา้
แกว้ น้ำ ถา้ สงั เกตต่อไปจะพบวา่ ของเล่น ของใช้ดังกลา่ วนน้ั ทำมาจากวสั ดุท่ีแตกต่างกัน บางอย่างทำจาก
วัสดเุ พยี งชนิดเดยี ว แตบ่ างอย่าง ประกอบขึ้นมาจากส่วนประกอบหลายสว่ น ทำจากวัสดหุ ลายชนิด เพือ่
ประโยชน์ในการใชง้ านท่ีแตกตา่ งกัน

ประเภทของวสั ดุจำแนกตามแหลง่ ทม่ี า

วัสดทุ ่นี ำมาใช้ทำของเลน่ ของใช้ สามารถจำแนกแหลง่ ทมี่ าได้ 2 ประเภท คือ
1. วสั ดธุ รรมชาติ เปน็ วสั ดทุ ีเ่ กิดขน้ึ เองตามธรรมชาติ เชน่ ไม้ ดนิ เหนียว ดินขาว หิน ทราย ยางพารา
หนังสัตว์ ขนสัตว์ ฝ้าย ใยไหม เป็นตน้
2. วัสดสุ งั เคราะห์ เช่น แก้ว พลาสตกิ ไม้สังเคราะห์ ยางสงั เคราะห์ เสน้ ใยสงั เคราะห์ ปูนซเี มนต์
โลหะ ทงั้ ที่เป็นโลหะบริสทุ ธแิ์ ละโลหะ
ของเล่นของใชต้ า่ งๆ ทำมาจากวัสดุธรรมชาติและวสั ดุท่มี นษุ ยป์ ระดษิ ฐ์ขน้ึ เพื่อให้มีคุณภาพบางอย่าง
ทดแทนทว่ี ัสดธุ รรมชาติไม่มีวัสดุทจ่ี ะนำมาใช้ทำของเล่นของใช้ จะตอ้ งมสี มบัติเหมาะสมกบั ความต้องการของ
ผลิตภัณฑ์น้ัน ๆ

ไม้ ดินเหนยี ว ยางพารารูปถา่ ยนี้ โดย ไม่ทราบผเู้ ขยี น ลิขสิทธิ์ของ CC
ฝ้ายรูปถา่ ยนี้ โดย ไมท่ ราบผเู้ ขยี น ลิขสิทธิ์ของ CC
พลาสติก รูปถา่ ยนี้ โดย ไม่ทราบผเู้ ขยี น ลขิ สิทธิ์ของ
CC BY-SA-NC

ปนู ซีเมนต์

9

ประเภทของวัสดุจำแนกตามสมบตั ทิ างกายภาพ

1. โลหะ
โลหะ เป็นวสั ดทุ ่ีไดจ้ ากการนำแรธ่ าตุทีม่ ีสว่ นผสมของแร่โลหะมาถลุง ซง่ึ โลหะเปน็ วสั ดุท่มี คี วาม
แข็งแรง ทนทาน มันวาวและมคี วามเหนยี วสูง เม่อื โลหะได้รับความร้อนสามารถนำมาตีให้เป็นแผ่นเรยี บ
หรอื ดึงให้เป็นเส้น ดดั ใหโ้ คง้ เป็นรปู ต่าง ๆ ได้ นอกจากนี้โลหะยงั สามารถนำไฟฟ้า และนำความรอ้ นได้ดี

วสั ดุประเภทโลหะ เช่น ทองแดง เหล็ก อะลมู ิเนยี ม สงั กะสี เงิน นิกเกลิ ดีบุก ตะก่วั
เปน็ ตน้

2. เซรามกิ
เซรามิก เป็นวสั ดุท่ไี ด้มาจากการนำวัตถุดบิ มาข้นึ รูปและผา่ นการใหค้ วามร้อนที่อณุ หภมู ิสูง
มาก เพ่ือใหว้ สั ดุเกิดความแขง็ เซรามกิ เป็นวสั ดทุ ม่ี ีความแข็งแตค่ ่อนขา้ งเปราะและแตกหักไดง้ า่ ยเมอื่ ถกู แรง
กระแทกหรือหลน่ ทนตอ่ สารเคมี ทนต่อสภาพอากาศและความชืน้ มีสมบัติเป็นฉนวนไฟฟา้ แต่เซรามิกบาง
ชนิดเปน็ ตัวนำความร้อนไดด้ ี นิยมทำเปน็ ของประดับบา้ น และใช้ทำเปน็ วตั ถุทนไฟในอุปกรณ์ไฟฟา้
วตั ถดุ บิ ทีน่ ำมาทำเป็นเซรามิก เช่น ดินเหนียว ดนิ ขาว หนิ ฟนั มา้ หนิ เข้ียวหนุมาน ทราย
เปน็ ตน้

3. พอลิเมอร์
พอลิเมอร์ เป็นวัสดุท่ีได้จากธรรมชาตแิ ละไดจ้ าการสงั เคราะห์ พอลเิ มอร์เปน็ วัสดุท่ีมนี ำ้ หนกั
เบา มีความใส และย้อมสไี ด้หลากหลาย พอลิเมอร์สว่ นใหญ่เป็นวัสดุที่ไม่นำไฟฟ้าและเป็นฉนวนความร้อน
ไดด้ ี
วสั ดปุ ระเภทพอลิเมอร์ท่ีไดจ้ ากธรรมชาติ เช่น ยางพารา ไม้ ฝา้ ย ไหม เสน้ ใยธรรมชาติ
เป็นต้น ท่ไี ด้จากการสังเคราะห์ เช่น เสน้ ใยสังเคราะห์ ยางสงั เคราะห์ พลาสตกิ เป็นตน้

รูปถ่ายนี้ โดย ไมท่ ราบผเู้ ขียน ลิขสิทธิข์ อง CC BY-SA-NC รูปถา่ ยนี้ โดย ไม่ทราบผเู้ ขียน ลิขสทิ ธิข์ อง CC

แร่เหล็ก ไหม

10

สมบัตทิ วั่ ไปของวัสดุ

ความเหนียว ถ้าวสั ดใุ ดรับน้ำหนักได้มากเรียกไดว้ ่ามีความเหนียวมาก

ความแขง็ เม่ือเรานำวสั ดุชนิดหนึ่งไปขดู บนวสั ดุอีกชนดิ หน่ึง วสั ดุท่ีไม่เกิดรอยจะมคี วามแข็ง

มากกว่า

ความยืดหย่นุ เราดูได้จากความยาวของวัสดุก่อนออกแรงกระทำถ้าเท่ากบั ความของวสั ดหุ ลัง
การอกแรงกระทำแสดงว่าวสั ดุนน้ั มคี วามยืดหย่นุ

การนำความร้อน คอื การสง่ ผ่านความร้อน จากจุดทีม่ ีอณุ หภูมิสูงกว่าไปยังจดุ ท่มี ีอุณหภูมิตำ่
กว่า โดยวัตถุทเี่ ปน็ ตวั กลางจะอยกู่ ับท่ี แตค่ วามร้อนจะค่อยๆ แผก่ ระจายไปตามเน้ือวัตถุนน้ั
เช่น เราจับแกว้ นำ้ รอ้ น ตอนแรกๆจะไมร่ สู้ ึกร้อน แต่จะค่อยๆ ร้อนจนจบั ไม่ได้ โลหะ แกว้ ซึง่ เป็นวสั ดุทนี่ ำ
ความร้อนได้ สว่ นไมแ้ ห้ง กระเบอ้ื ง พลาสตกิ เป็นวัสดุท่ีไม่นำความรอ้ น

การนำไฟฟ้า วสั ดทุ ย่ี อมใหก้ ระแสไฟฟ้าไหลผา่ นได้ เชน่ ทองแดง เงิน เหล็ก น้ำ เราเรยี ก
ตวั นำไฟฟา้ ส่วนวัสดุทีไ่ ม่ยอมให้กระแสไฟฟ้าไหลผา่ นได้ เชน่ พลาสติก ไม้ เราเรยี ก ฉนวนไฟฟ้า

11

สมบัติของวัสดุชนดิ ตา่ ง ๆ

โลหะ เป็นวัสดทุ แ่ี ข็ง มหี ลายชนดิ เช่น เหลก็ อลูมิเนยี ม ทองแดง จะนำมาใชต้ า่ งกนั สว่ น
เหล็กมคี วามแข็งแต่เป็นสนมิ อะลูมเิ นยี ม แข็งน้อยกวา่ เหลก็ แต่เบาและไมเ่ ป็นสนิม จึงใช้อลูมเิ นียมทำ
ภาชนะหงุ ต้มทองแดงเป็นโลหะที่แข็งเหมือนเหลก็ แต่เบากว่ามากและดัดใหโ้ ค้งเป็นรปู ต่าง ๆ ได้ โลหะเป็น
วัสดทุ ่ีมีลักษณะผิวมันวาว สามารถตีใหเ้ ป็นแผน่ หรอื ดงึ ออกเปน็ เส้นได้โดยไมห่ ัก นำไฟฟ้า และนำความ
ร้อน ไดด้ ี

ไม้ มลี กั ษณะแขง็ บางชนิดมีความทนทาน สามารถนำมาประดิษฐ์ดดั แปลง ทำที่อยอู่ าศัย
เฟอร์นิเจอร์ เคร่ืองมือเคร่ืองใชอ้ ่นื ๆ เยอื่ ไม้นำมาทำกระดาษ เชน่ สมุด หนงั สือ หนังสอื พิมพ์

แกว้ เป็นของแขง็ โปรง่ ใส ผิวเรยี บ ทนตอ่ การขดู ขีดและความร้อนแต่แตกหักง่าย สว่ นใหญ่จะ
นำมาทำ แกว้ น้ำ ขวด กระจก อปุ กรณ์ในหอ้ งทดลอง นอกจากน้นั ยังมีการผลติ แก้วให้มีคุณสมบัติพเิ ศษ
เพ่อื ใช้งานเฉพาะอยา่ ง เชน่ เลนสแ์ ว่นตา เลนส์แวน่ ขยาย กระจกเงา กระจกนริ ภัย เป็นตน้

พลาสติก เปน็ วสั ดุสงั เคราะห์ ท่ีไดจ้ ากจากอุตสาหกรรมปโิ ตรเคมี (อุตสาหกรรมการผลติ น้ำมนั )
มีนำ้ หนักเบา ไม่นำความร้อน ไมน่ ำไฟฟา้ น้ำซมึ ผ่านไม่ได้ ไม่แตกหักงา่ ยบางชนิดมีความแข็ง บางชนดิ
สามารถยืดหยุ่นได้ นำมาทำของเลน่ ของใชไ้ ด้หลากหลาย เพราะกรรมวิธใี นการผลิตไมซ่ ับซ้อนและทำให้มี
สตี ่าง ๆ ได้

ยาง ทำมาจากยางของตน้ ยางพารา มีความยืดหย่นุ ดี ใชท้ ำยางรถยนต์ ยางลบ ลกู โป่ง พ้ืน
รองเทา้ เป็นตน้

เซรามิก เปน็ ผลิตภณั ฑ์ทท่ี ำมาจากดนิ หิน หรือแรธ่ าตุอื่นๆ ทไ่ี ม่ใช่โลหะ โดยทำเปน็ รูปทรงตา่ งๆ
แล้วผา่ นการให้ความร้อนทีอ่ ุณหภูมสิ งู มาก ๆ ผลิตภัณฑ์ท่ไี ด้จะมีความแข็ง แตเ่ ปราะตอ่ แรงกระแทก ทน
ตอ่ สารเคมี ทนตอ่ สภาพอากาศและความชืน้ มสี มบตั ิเปน็ ฉนวนไฟฟ้า นิยมทำเปน็ ของประดับบา้ น และใช้
ทำเปน็ วัตถทุ นไฟในอปุ กรณ์ไฟฟ้า

ผ้า ทำมาจากเส้นใยธรรมชาติ และเส้นใยสังเคราะห์ เสน้ ใยธรรมชาติ เปน็ เส้นใยทีไ่ ด้จากพืช
และสัตว์ ผา้ ทีผ่ ลติ จากเส้นใยที่ไดจ้ ากพืช ได้แก่ ผา้ ฝา้ ย ผ้าลนิ นิ ผา้ ใยสับปะรด และผา้ ป่าน ผา้ ทผี่ ลติ จาก
เสน้ ใยทีไ่ ดจ้ ากสัตว์ ได้แก่ ผ้าไหม ผ้าขนสตั ว์ เส้นใยสงั เคราะห์ เป็นเส้นใยทผ่ี ลิตจากสารเคมี ผา้ ผลติ จาก
เส้นใยสงั เคราะห์ ไดแ้ ก่ ผา้ ไนลอน พอลเิ อสเทอร์ และอะไครลิค มสี มบตั ไิ ม่ค่อยยับ ซกั ง่าย แห้งเร็ว ไมด่ ูด
ซมึ เหงอื่ เพราะไม่มชี ่องระบายอากาศ จึงไมน่ ยิ มนำมาใชเ้ ป็นเคร่ืองนงุ่ ห่มในบา้ นเราเน่ืองจากสภาพอากาศ
ทีร่ อ้ น

12

กจิ กรรมจัดจำแนกวัสดตุ าม“ประเภทของวัสดุ”

จุดประสงค์ : สงั เกตและจำแนกประเภทของวัสดุ โดยใช้การแบ่งประเภทของวัสดุเปน็ โลหะ เซรามิก และ
พอลิเมอร์ เป็นเกณฑ์ได้
ระบุปัญหา : วัสดุแต่ละประเภทมีลกั ษณะแตกต่างกันหรอื ไม่
สมมตุ ิฐาน :............................................................................................................................. .............................
วสั ดุอุปกรณ์

1. วัสดุชนดิ ตา่ ง ๆ ได้แก่ ดินสอไม้ ชอ้ นโลหะ ถ้วยกระเบ้ือง หิน ไมบ้ รรทัดพลาสตกิ ผ้าเช็ดหน้า

ข้นั ตอนการทำ

1. แบง่ กลมุ่ แตล่ ะกลุ่มร่วมจดั จำแนกวัสดุตอ่ ไปนี้ ดินสอไม้ ชอ้ นโลหะ ชามกระเบื้อง ไมบ้ รรทัดพลาสติก

หิน ผา้ เช็ดหนา้ แล้วระบวุ ่าวสั ดแุ ตล่ ะชนดิ ทำมาจากวัตถุอะไรบา้ ง

2. บันทกึ ผลการจำแนกลงในตารางและนำเสนอผลการทำกจิ กรรม

ตารางบันทึกผลการทำกจิ กรรม

วตั ถุ ประเภทของวัสดุ สมบตั ิทางกายภาพของวัสดุ
โลหะ เซรามกิ พอลเิ มอร์

(ตัวอยา่ ง)  เปน็ วัสดุท่ไี ด้จากธรรมชาติ ไม่นำไฟฟ้าและเปน็
ดนิ สอไม้ ฉนวนความร้อนไดด้ ี

ชอ้ นโลหะ

ถ้วยกระเบื้อง

ผ้าเชด็ หน้า

ไมบ้ รรทดั พลาสติก

หนิ

13

คำถามหลงั ทำกิจกรรม

1. นักเรียนจัดจำแนก โดยเขียนชือ่ วสั ดุท่ีกำหนดในชอ่ งวา่ งตามประเภทของวสั ดุโดยใชก้ ารแบ่งประเภทของ
วัสดุเปน็ โลหะ เซรามกิ และพอลเิ มอร์ เปน็ เกณฑ์ให้ถูกต้อง

ดนิ สอไม้ ชอ้ นโลหะ ถว้ ยกระเบอ้ื ง

ไม้บรรทัดพลาสตกิ หนิ ผ้าเชด็ หนา้

โลหะ เซรามกิ พอลเิ มอร์

ตอบคำถาม และเขียนเครอ่ื งหมาย  ใน หนา้ คำตอบทถ่ี ูกต้อง
2. วสั ดุประเภทโลหะมสี มบตั ิทางกายภาพอยา่ งไร

3. วสั ดุประเภทเซรามกิ มสี มบัติทางกายภาพอยา่ งไร

4. วสั ดุประเภทพอลเิ มอร์มสี มบัตทิ างกายภาพอย่างไร

5. สรุปผลการทดลองไดว้ ่าอย่างไร

นำคำทกี่ ำหนดให้เตมิ ลงในช่องว่างให้สมบรู ณ์ โลหะ พอลเิ มอร์ วสั ดุ

วตั ถตุ า่ ง ๆ ทำมาจาก..................................หลายชนดิ ซง่ึ สามารถจำแนกได้ 3 ประเภทไดแ้ ก่
.......................................... เซรามิก และ…………………………………………

14

เกมซอ่ นคำเรือ่ งประเภทของวสั ดุ

วธิ ีเลน่
ให้นกั เรียนค้นหาและระบายสีชื่อคำท่ีเก่ยี วข้องกับประเภทของวัสดุ ตามชือ่ ท่ี

กำหนดให้ในตาราง

กระเบอ้ื ง ชาม เซรามกิ พอลเิ มอร์ โลหะ
เพชร พลาสตกิ ฝ้าย กระดาษ ยางลบ

กคชจส า ยถบก เ ป
พ ล า ส ติ ก ร ด ข ล็ พ พ
อยมงวยม เ นงกด
ลิ ง ล ก อ ก ง อ ง ผ ด ก
เพช รถตพไอวส ร
ม ป ง ะ จ ข ฝ้ ผ ส ก ส พ
อ ใ บ เ ซ ร า มิ ก ป ร ก
ร์ ร น บ้ื เ น ย พ ร ใ ย ด
พงะออกงคะร า ส
อกง ง เ กไขดง โ ะ
หถอลขรรยา งลบ
เ กรสชองบษผหห
ลขรรอกง งนวะฟ

ชือ่ -สกลุ ........................................................................................ช้ัน............เลขที่..........

15

แบบทดสอบหลงั เรียน ชุดกจิ กรรมการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตร์
ชดุ ท่ี 1 ประเภทของวสั ดุรอบตวั เรา

คำชแี้ จง ขอ้ สอบเป็นแบบปรนยั เลือกตอบมที ั้งหมด 10 ขอ้ ใชเ้ วลาทำ 10 นาที ให้นักเรียนเลือกคำตอบ
ทถ่ี กู ต้องที่สุดแลว้ ทำเครอื่ งหมาย X ลงในชอ่ ง  ของกระดาษคำตอบท่ีกำหนดให้

1. ในข้อใดเป็นวสั ดธุ รรมชาติท้ังหมด
ก. ไม้ ขนสตั ว์ ใยไหม
ข. ฝ้าย ปนู ซีเมนต์ พลาสตกิ
ค. ยางสังเคราะห์ เปลือกหอย หนิ
ง. ดนิ เหนยี ว เส้นใยสังเคราะห์ ไม้

2. ขอ้ ใดเปน็ สมบัตขิ องเซรามิก
ก. มคี วามโปร่งใส
ข. ทนตอ่ แรงขูดขีด
ค. ไมย่ อมใหก้ ระแสไฟฟ้าไหลผ่าน
ง. มนี ำ้ หนักเบา และทำใหม้ ีสสี ันได้ง่าย

3. วัตถขุ ้อใดที่ทำจากวสั ดุท่มี ีความแข็งแรง ทนทานนำความรอ้ นและนำไฟฟ้าได้ดี
ก. สมุด
ข. ถุงมอื ผา้
ค. ไมไ้ อศกรีม
ง. ลวดเสยี บกระดาษ

4. นำทัพพี ก และ ข วางในหม้อตม้ แกงเขยี วหวานท่ีกำลังเดือด พบว่าเมือ่ จบั ด้ามทัพพี ก แลว้ รู้สึกรอ้ น แต่
จับดา้ มทัพพี ข แลว้ ไมร่ ้สู ึกร้อน ทพั พี ก และ ข ทำจากวสั ดชุ นดิ ใด ตามลำดบั

ก. โลหะ พอลิเมอร์
ข. พอลิเมอร์ เซรามิก
ค. เซรามิก โลหะ
ง. เซรามิก พอลเิ มอร์

16

5. วัสดุท่มี ีนำ้ หนกั เบามีความยึดหยนุ่ สงู สีสนั สวยงามข้ึนรปู ไดง้ า่ ยคือ
ก. โลหะ
ข. เซรามิก
ค. ยางพารา
ง. พอลิเมอร์

6. วตั ถทุ ี่ผลิตจากวัสดุหลักคือดนิ เหนียวแข็งแรงแตเ่ ปราะบางคอื
ก. ลูกบอล
ข. แก้วนำ้ เซรามกิ
ค. ลวดหนบี กระดาษ
ง. โตะ๊ ม้าหนิ อ่อน

7. วตั ถขุ ้อใดทำจากยางพารามสี ภาพยืดหย่นุ ไม่นำความร้อน และไมน่ ำไฟฟ้า
ก. ผา้ พันคอ
ข. โอง่ มังกร
ค. รถของเล่น
ง. เกา้ อี้โซฟา

8. วตั ถขุ ้อใดทำจากวสั ดปุ ระเภทโลหะ
ก. ตะปู
ข. แจกนั
ค. ผ้าเช็ดตัว
ง. แกว้ นำ้

9. วัตถุข้อใดทำจากวสั ดปุ ระเภทเซรามกิ
ก. เกา้ อีไ้ ม้
ข. เขม็ กลดั
ค. โอง่ มังกร
ง. ขวดพลาสติก

10. วตั ถุขอ้ ใดทำจากวสั ดุประเภทพอลเิ มอร์
ก. ยางลบ
ข. เข็มเยบ็ ผ้า
ค. ขวดพลาสติก
ง. เคร่อื งปั้นดนิ เผา

17

ชอื่ -สกลุ ...............................................................................................ชน้ั ...................เลขท.่ี ...........

กระดาษคำตอบแบบทดสอบหลงั เรยี น
ชดุ ท่ี 1 ประเภทของวสั ดุรอบตัวเรา

ข้อที่ ก ข ค ง คะแนนเต็ม 10 คะแนน
1 คะแนนท่ีได้......................คะแนน
2
3
4
5
6
7
8
9
10

18

ทำถกู หรอื เปล่ำตรวจคำตอบไดเ้ ลย…

เฉลยเกมซ่อนคำเรื่องประเภทของวสั ดุ

กคชจส า ยถบก เ ป
พ ล า ส ติ ก ร ด ข ล็ พ พ
อยมงวยม เ นงกด
ลิ ง ล ก อ ก ง อ ง ผ ด ก
เพช รถตพไอวส ร
ม ป ง ะ จ ข ฝ้ ผ ส ก ส พ
อ ใ บ เ ซ ร า มิ ก ป ร ก
ร์ ร น บ้ื เ น ย พ ร ใ ย ด
พงะออกงคะร า ส
อกง ง เ กไขดง โ ะ
หถอลขรรยา งลบ
เ กรสชองบษผหห
ลขรรอกง งนวะฟ

ไม่ยากเกนิ ไปใช้ไหมเด็ก

ๆ.....

19

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน
ชุดท่ี 1 ประเภทของวสั ดุรอบตัวเรา

1=ค
2=ง
3=ค

4=ข
5=ง
6=ก

7=ข
8=ง
9=ก

10 = ก

20

เฉลย
แบบทดสอบหลังเรยี น
ชุดท่ี 1 ประเภทของวสั ดุ

รอบตัวเรา

1=ก
2=ค
3=ง

4=ก
5=ง
6=ข

7=ง
8=ก
9=ค

10 = ค

21

บรรณานุกรม

กระทรวงวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี. (2551 ). การใชเ้ กมในการเรยี นการสอนวทิ ยาศาสตร.์ กรงุ เทพฯ :
สถาบนั สง่ เสริมการสอนวทิ ยาศาสตร์ เทคโนโลยี.

สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ. (2562). หนังสือเรียนรายวิชาวิทยาศาสตร์ ป.4 . กรงุ เทพฯ :
บริษัทพฒั นาคณุ ภาพวชิ าการ (พว.) จำกัด.

เอกรนิ ทร์ สมี่ หาศาล และคณะ. ( 2560). แม่บทมาตรฐาน หลักสูตรแกนกลางฯ วิทยาศาสตร์ ป.4. พมิ พ์
ครัง้ ท่ี 6. นนทบรุ ี : บริษัทไทยรม่ เกล้าจำกัด.

พรทพิ ย์ รัตนวเิ ชียร. ค่มู ือเตรียมสอบวิทยาศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปที ่ี 4. กรงุ เทพฯ: ไฮเอด็ พบั ลิชชิ่ง จำกดั
2544.

บัญชา แสนทวี และคณะ.หนังสือเรยี น รายวิชาพ้นื ฐานวทิ ยาศาสตร์ ป.4 . กรงุ เทพฯ: วฒั นาพานชิ ,
2545.

เอกรนิ ทร์ ส่มี หาศาล และคณะ. ( 2551). แม่บทมาตรฐาน หลกั สตู รแกนกลางฯ วิทยาศาสตร์ ป.4.
กรงุ เทพฯ :อักษรเจริญทศั น.์

โกศล มารมย์ วิสิทธ์ิ โรจนพ์ จนรัตน.์ ( 2551). คู่มือเตรียมสอบสาระการเรียนรพู้ นื้ ฐาน วทิ ยาศาสตร์ ช้นั
ประถมศกึ ษาปีท่ี 4. กรุงเทพฯ :พัฒนาศกึ ษา.

https://sites.google.com/site/sci58112021222/home/bth-thi-4-wasdu-rxb-taw-rea

ช่อื -สกลุ ..............................................ชั้น...................เลขที.่ .......