บทเรียนสำเร็จรูป กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ เรื่อง คำสรรพนาม

๑ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม

๒ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม

คำนำ

บทเรียนสำเร็จรูปเร่ือง คำสรรพนำม เล่มน้ี ไดก้ ำหนดวตั ถุประสงคไ์ ว้
อยำ่ งชดั เจน แบ่งเน้ือหำออกเป็นข้นั ตอน โดยเรียงลำดบั จำกง่ำยไปหำยำก ผเู้ รียน
มีโอกำสท่ีจะไดม้ ีปฏิสมั พนั ธก์ บั บทเรียนตลอดเวลำ มีกำรถำมใหผ้ เู้ รียนไดต้ อบ
เมื่อมีกำรถำมกจ็ ะตอ้ งมีกำรเฉลยภำยหลงั กำรเฉลย ผเู้ รียนจะทรำบคำตอบแลว้
กจ็ ะมีกำรใหร้ ำงวลั หรือกำรเสริมแรงโดยใหค้ ำชมเชย หรือช้ีแนะ ซ่ึงบทเรียนน้ี
จะช่วยใหผ้ เู้ รียนสำมำรถเรียนรู้ไดอ้ ยำ่ งมีประสิทธิภำพ เพรำะบทเรียนเปิ ดโอกำส
ใหผ้ เู้ รียนไดม้ ีส่วนร่วม ไดท้ รำบผลทนั ที และมีกำรเสริมแรงตลอดเวลำ
ผเู้ รียนสำมำรถเรียนไปทีละข้นั ตำมควำมสำมำรถของผเู้ รียน

กำรเรียนดว้ ยบทเรียนสำเร็จรูป เป็นกำรใหผ้ เู้ รียนศึกษำเป็ นรำยบุคคล สนอง
ควำมแตกต่ำงระหวำ่ งบุคคล ผเู้ รียนไดเ้ รียนตำมควำมสนใจ และควำมพร้อมของ
ตวั เอง ผสู้ อนเป็นเพียงผชู้ ้ีแนะ ผกู้ ระตุน้ ผเู้ รียน หรือใหค้ ำปรึกษำเม่ือผเู้ รียน
มีปัญหำ เป็นลกั ษณะของกำรเรียนท่ียดึ ผเู้ รียนเป็นสำคญั
ขอขอบคุณ นำงสำวบุญเพ่ิม สอนภกั ดี ผอู้ ำนวยกำรโรงเรียนเทศบำลท่ำอิฐ
ผอู้ ำนวยกำรสถำนศึกษำ วทิ ยฐำนะเชี่ยวชำญ ขอขอบคุณนำงพชั ุดำญ์ จอมประเสริฐ
รองผอู้ ำนวยกำรสถำนศกึ ษำ รักษำกำรในตำแหน่ง ผอู้ ำนวยกำรโรงเรียนเทศบำล
วดั คลองโพธ์ิ วทิ ยฐำนะ ชำนำญกำร นำงสุรัตน์ แปรงทอง รองผอู้ ำนวยกำร
สถำนศกึ ษำ วทิ ยฐำนะ ชำนำญกำรพิเศษ ขอขอบคุณนำงสำววรรณนิตำ พงษพ์ นั ธุ์
วทิ ยฐำนะ ครูเชี่ยวชำญ โรงเรียนเทศบำลวดั คลองโพธ์ิ ที่ไดก้ รุณำใหค้ ำแนะนำ
มำเป็นอยำ่ งดี ขอบคุณพอ่ แม่ ครูอำจำรยแ์ ละครอบครัวที่คอยใหก้ ำลงั ใจ ใหผ้ จู้ ดั ทำ
ดว้ ยดีเสมอมำ

พรชนก ชำนำญเอ้ือ

๓ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม
สำรบัญ
หน้ำ
คำแนะนำสำหรับครู ๑
คำแนะนำสำหรับนกั เรียน ๒
จุดประสงคก์ ำรเรียนรู้ ๓
แบบทดสอบก่อนเรียน ๔
กรอบท่ี ๑ ๗
กรอบที่ ๒ ๘
กรอบที่ ๓ ๙
กรอบที่ ๔ ๑๐
กรอบท่ี ๕ ๑๑
กรอบที่ ๖
กรอบท่ี ๗ ๑๒
กรอบที่ ๘ ๑๓
กรอบที่ ๙ ๑๔
กรอบที่ ๑๐ ๑๕
กรอบท่ี ๑๑ ๑๖
กรอบที่ ๑๒ ๑๗
กรอบท่ี ๑๓ ๑๘
กรอบที่ ๑๔ ๑๙
กรอบท่ี ๑๕ ๒๐
กรอบที่ ๑๖ ๒๑
กรอบสรุป ๒๒
แบบทดสอบหลงั เรียน ๒๓
บรรณำนุกรม ๒๔
ภำคผนวก ๒๗
๒๘

๔ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม
สำรบญั (ต่อ)
หน้ำ
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน ๒๙
เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน ๓๐

๑ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม
คำแนะนำสำหรับครู

๑. ใชบ้ ทเรียนสำเร็จรูปน้ีประกอบแผนกำรสอนในวชิ ำภำษำไทย
ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ ๕

๒. ใชบ้ ทเรียนสำเร็จรูปน้ี เสริมทกั ษะสำหรับเดก็ ที่เรียนดี และช่วย
นกั เรียนที่เรียนชำ้ ใหเ้ รียนไดท้ นั เพอ่ื น

๓. ศึกษำบทเรียนสำเร็จรูป ต้งั แต่กรอบแรก จนถึงกรอบสุดทำ้ ยท้งั
เน้ือหำและกิจกรรมใหเ้ ขำ้ ใจก่อน

๔. ศกึ ษำวำ่ กิจกรรมในกรอบใด ที่ครูตอ้ งเป็นผใู้ หค้ ำแนะนำ ช่วยเหลือ
หรือใหค้ ำปรึกษำ

๕. ช้ีใหน้ กั เรียนอ่ำนคำแนะนำในกำรใชบ้ ทเรียนสำเร็จรูป และปฏิบตั ิ
ตำมทุกข้นั ตอนทุกกรอบ ท้งั เน้ือหำ กิจกรรม คำถำม คำตอบ หรือ
แบบทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน

๒ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม
คำแนะนำสำหรับนักเรียน

บทเรียนน้ีเป็นบทเรียนแบบโปรแกรม จดั ทำข้ึนเพ่ือใหน้ กั เรียนไดศ้ ึกษำ
ดว้ ยตวั เอง โปรดอ่ำน คำแนะนำก่อนศกึ ษำบทเรียน ดงั ต่อไปน้ี

๑. บทเรียนน้ีไม่ใช่ขอ้ สอบ นกั เรียนไม่ตอ้ งกงั วลใจ พยำยำมทำไปชำ้ ๆ ที
ละกรอบ นกั เรียนจะไดร้ ับควำมรู้ ไดท้ ำแบบฝึกหดั และไดท้ ำกิจกรรม
ต่ำง ๆ ดว้ ยตวั ของนกั เรียนเอง

๒. ก่อนที่นกั เรียนจะศึกษำ ควรทำแบบฝึ กหดั ก่อนเรียนก่อน
๓. เร่ิมทำต้งั แต่กรอบแรก เรียงลำดบั โดยไม่ขำ้ มกรอบใดกรอบหน่ึง
๔. อ่ำนคำอธิบำยและคำถำมชำ้ ๆ ใหเ้ ขำ้ ใจ คิดใหด้ ี แลว้ จึงตอบคำถำม
๕. เมื่อตอบคำถำมกรอบหน่ึง แลว้ จึงเปิ ด ไปดูเฉลยในกรอบต่อไป
๖. ถำ้ ตอบผดิ จงยอ้ นกลบั ไปอ่ำนขอ้ ควำมในกรอบที่ผำ่ นมำใหม่

ทำควำมเขำ้ ใจใหด้ ี แลว้ ตอบคำถำมใหม่
๗. ทำไปชำ้ ๆ ไม่ตอ้ งรีบร้อน ถำ้ เหนื่อย หรือเบื่อใหพ้ กั สกั ครู่

แลว้ ค่อยทำต่อไป
๘. เมื่อศึกษำจบทุกกรอบแลว้ ใหน้ กั เรียนทำแบบทดสอบหลงั เรียน

เม่ือเสร็จแลว้ ตรวจคำตอบในเฉลย หนำ้ ต่อไป เพือ่ ดูควำมกำ้ วหนำ้
ของตนเอง
๙. นกั เรียนที่ดี จะตอ้ งซื่อสัตย์ ต่อตนเองเสมอ จะตอ้ งไม่เปิ ดดูคำตอบก่อน

๓ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม
จุดประสงค์กำรเรียนรู้

๑. บอกควำมหมำยและหนำ้ ท่ีของคำสรรพนำมไดถ้ ูกตอ้ ง
๒. บอกจำนวนและชนิดของคำสรรพนำมไดถ้ ูกตอ้ งท้งั หมด
๓. เปรียบเทียบและแยกแยะคำสรรพนำมชนิดต่ำง ๆ ไดถ้ ูกตอ้ งทุกชนิด
๔. เลือกใชค้ ำสรรพนำมไดถ้ ูกตอ้ งเหมำะสมกบั ประโยคทุกประโยค

อ๋อ..อยำ่ งน้ีน่ีเอง

๔ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม
แบบทดสอบก่อนเรียน

บทเรียนสำเร็จรูป กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ภำษำไทย
ช้นั ประถมศกึ ษำปี ที่ ๕ เรื่อง คำสรรพนำม จำนวน ๑๐ ขอ้

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนทำเครื่องหมำยกำกบำท () ทบั ตวั อกั ษรหนำ้ ขอ้ คำตอบที่ถูกตอ้ งท่ีสุด

๑. คำวำ่ “ กนั ” ในขอ้ ใดทำหนำ้ ท่ีเป็นคำสรรพนำม
ก. เขำทำร้ัวกนั สุนขั
ข. ตำรวจกนั ฝงู ชน
ค. กนั จะไปเที่ยวทะเล
ง. หญิงสำวกำลงั กนั ไรผม

๒. “ ถำ้ คุณพบปิ ยะ ช่วยบอกเขำดว้ ยวำ่ ผมคิดถึงเขำ ” คำในขอ้ ใดเป็นสรรพนำม
ก. พบ
ข. เขำ
ค. บอก
ง. คิดถึง

๓. ขอ้ ใดมีคำอธิบำยควำมหมำยของสรรพนำม
ก. เร็ว, ไว, รีบ, ด่วน
ข. เรำ ส. เป็นคำแทนช่ือคนหลำยคน รวมท้งั ผพู้ ูดดว้ ย
ค. ตำนำน น. เรื่องรำวท่ีเล่ำสืบต่อกนั มำนำน
ง. ทรยศ ก. คิดร้ำยต่อผมู้ ีอุปกำระคุณ

๔. ขอ้ ใดมีคำสรรพนำมใชถ้ ำม
ก. ใครขยนั กท็ ำขอ้ สอบได้
ข. ของของใคร ใครกห็ วง
ค. เขำเป็นใคร มำจำกไหน
ง. เป็นใครใครกโ็ กรธ

๕ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม

๕. ขอ้ ใดเป็นสรรพนำมไม่ช้ีเฉพำะเจำะจง
ก. นนั่ ท่ำนมำแลว้
ข. อะไร ๆ กด็ ูดีไปหมด
ค. ใครมำกดกริ่งที่หนำ้ ประตูบำ้ น
ง. เธอค่อย ๆ กำ้ วเขำ้ มำในหอ้ ง

๖. คำเรียกช่ือเฉพำะเจำะจง ตรงกบั ขอ้ ใด
ก. สมุหนำม
ข. อำกำรนำม
ค. สำมำนยนำม
ง. วสิ ำมำนยนำม

๗. ขอ้ ใดเป็นสรรพนำมบุรุษที่ ๒
ก. ใตฝ้ ่ ำละอองพระบำท
ข. ทูลกระหม่อม
ค. เกลำ้ กระหม่อม
ง. พระองคท์ ่ำน

๘. ขอ้ ใดเป็นสรรพนำมบุรุษท่ี ๑ ทุกคำ
ก. เรำ ฉนั ใตเ้ ทำ้
ข. ผม ขำ้ พเจำ้ ฝ่ ำพระบำท
ค. ขำ้ กู ใตฝ้ ่ ำละอองธุลีพระบำท
ง. ฉนั ขำ้ พเจำ้ ขำ้ พระพทุ ธเจำ้

๙. “ ที่ ” ในขอ้ ใดเป็นประพนั ธสรรพนำมคือสรรพนำมแทนคำนำมที่เชื่อมประโยค
ก. ท่ีฉนั อยไู่ ม่มีใครรู้
ข. เขำสอบไดท้ ้งั ท่ีไม่ไดด้ ูหนงั สือ
ค. คนที่สอบไดค้ ือคนที่ขยนั เรียน
ง. เจำ้ หนำ้ ท่ีปฏิบตั ิตำมกฎหมำยทุกคน

๖ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม
๑๐. ขอ้ ใดมีคำสรรพนำมบอกควำมช้ีซ้ำ
ก. นกั เรียนต่ำงอ่ำนหนงั สือ
ข. ครูกำลงั สอนวชิ ำภำษำไทย
ค. ใคร ๆ กค็ ิดถึงเขำ
ง. ภำรโรงกำลงั ทำควำมสะอำดหอ้ งเรียน

ทำไม่ไดไ้ ม่เป็นไร
เดี๋ยวเรำไปศึกษำกนั ได้
อยำ่ ลืมนะคะวำ่ เฉลยหนำ้ ๒๙ ค่ะ

๗ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม
พร้อมหรือยงั คะ…
ถำ้ พร้อมแลว้ เร่ิมเลย กรอบที่ ๑

คำสรรพนำม

คำสรรพนำม
คือ คำที่ใชแ้ ทนคำนำมท่ีใชพ้ ูดกนั เพ่อื ไม่ตอ้ งกล่ำวซ้ำ เช่น เธอ ฉนั

ท่ำน เขำ มนั เป็นตน้

ครูพูดกบั สมศรีวำ่ “ สมศรี ครูตอ้ งกำรใหส้ มศรีขยนั กวำ่ น้ีนะ เพรำะ
สมศรีไม่ค่อยเอำใจใส่ และขำดโรงเรียนบ่อย ขอใหส้ มศรี เชิญคุณ
พ่อมำพบครูหน่อย ใหค้ ุณพ่อมำพบตอนเยน็ กไ็ ด้ ”

ครูพดู กบั สมศรีวำ่ “สมศรี ครูตอ้ งกำรใหเ้ ธอขยนั กวำ่ น้ีนะ เพรำะเธอ
ไม่ค่อยเอำใจใส่ และขำดโรงเรียนบ่อย ขอใหเ้ ธอ เชิญคุณพอ่ มำพบ
ครูหน่อย ใหท้ ่ำนมำพบตอนเยน็ กไ็ ด้ ”

ดังน้ัน คำที่ขีดเสน้ ใตใ้ นขอ้ ควำมท่ีแก้ คือ คำแทนคำนำมในขอ้ ควำมท่ี ๑
จึงเรียกคำน้ีวำ่ คำ “ สรรพนำม ”

เปิ ดหนำ้ ต่อไปเลยค่ะ

๘ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม
ลองทดสอบ
กนั หน่อยนะคะ กรอบท่ี ๒

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนเลือกคำสรรพนำม จำกคำที่กำหนดให้
มำเขียนใหม่

บำ้ น ฉนั ชำลี ดิฉนั
ผม โรงเรียน คุณ เจำ้ ด่ำง
เรำ คุณแม่ พี่สำว อำตมำ
มนั ขำ้ พเจำ้ ตน้ ไม้ จงั หวดั

เฉลยกรอบท่ี ๒ ๙ บทเรียนสำเร็จรูป
ฉนั ขำ้ พเจำ้ เรื่อง คำสรรพนำม
คุณ เรำ ผม
มนั กรอบที่ ๓

ดิฉนั
อำตมำ

ในกำรสื่อสำรท้งั กำรพดู และ
กำรเขียนเรำแบ่งสรรพนำมไวด้ งั น้ี

ชนิดของคำสรรพนำมเแรบำ่ง

๑. บุรุษสรรพนำม สรรพ

(แทนผพู้ ูด ผฟู้ ัง และผกู้ ล่ำวถึง)นำม

๒. ประพนั ธสรรพนำม ไว้

(สรรพนำมท่ีใชเ้ ช่ือมประโยค) ดงั น้ี

๓. วภิ ำคสรรพนำม

(สรรพนำมที่บอกนำมเป็นส่วน ๆ)

๔. ปฤจฉำสรรพนำม

(สรรพนำมที่เป็ นคำถำม)

๕. นิยมสรรพนำม

(สรรพนำมช้ีระยะ ช้ีเฉพำะ)

๖. อนิยมสรรพนำม

(สรรพนำมไม่เฉพำะเจำะจง)

๑๐ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม

กรอบท่ี ๔

มำฝึกปฏิบตั ิเรื่อง
ชนิดของคำสรรพนำมกนั นะคะ

ช

นิ

ด

คำชี้แจง ใรหะน้บกัำยเรสียีในหเตส้ ิมวชยงนำิดมของคำสรรพนำมลงในแผนท่ีควำมรสคคำิดแลว้

คำสรรพนำม ร

พ

น

ำ

ม

กั

น

น

ะ

ค

รั

บ

๑๑ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม
เฉลยกรอบที่ ๔
๑. บุรุษสรรพนำม กรอบที่ ๕
๒. ประพนั ธสรรพนำม
๓. วภิ ำคสรรพนำม ๔. ปฤจฉำสรรพนำม
๕. นิยมสรรพนำม

๖. อนิยมสรรพนำม

มำรู้จกั คำสรรพนำมให้
ละเอียดอีกนะคะ

๑. บุรุษสรรพนำม

บุรุษสรรพนำม คือ คำสรรพนำมที่ใชแ้ ทนผพู้ ดู ผฟู้ ัง และผกู้ ล่ำวถึงแบ่งเป็น
สรรพนำมบุรุษที่ ๑ หมำยถึง คำแทนตวั ผพู้ ดู เช่น ผม ฉนั ดิฉนั ฯลฯ
สรรพนำมบุรุษท่ี ๒ หมำยถึง คำแทนตวั ผฟู้ ัง เช่น คุณ เธอ ท่ำน โยม ฯลฯ
สรรพนำมบุรุษที่ ๓ หมำยถึง คำแทนตวั ผทู้ ี่ถูกกล่ำวถึง เช่น เขำ มนั ท่ำน ฯลฯ

เพมิ่ เติม
คำสรรพนำมท่ีใชแ้ ทนช่ือผพู้ ดู ๒ คำ คือ เธอ และท่ำนนอกจำกจะใชแ้ ทน

ช่ือผพู้ ดู ดว้ ยแลว้ ยงั มีผนู้ ำมำใชแ้ ทนช่ือ ผูท้ ่ีพูดถึงในทำนองยกยอ่ งใหเ้ กียรติดว้ ย
เช่น

“สมจิตเธอเป็นคนมีอธั ยำศยั ดี”
“ถึงแมค้ ุณพอ่ ท่ำนสิ้นบุญแลว้ แต่ควำมดีกย็ งั ปรำกฏอยจู่ นถึงทุกวนั น้ี”

๑๒ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม

กรอบท่ี ๖

ลองทดสอบควำมเขำ้ ใจ
ดูสกั หน่อยค่ะ

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนบอกวำ่ สรรพนำมท่ีอยใู่ นประโยคเป็นสรรพนำมประเภทใดบำ้ ง

ประโยค ประเภทของคำสรรพนำม
ตัวอย่ำง
ฉนั ไปเท่ียวกบั เขำเม่ือวำนน้ี
๑. ดิฉนั นิมนตพ์ ระคุณเจำ้ ทำงน้ีค่ะ
๒. ฉนั ไดร้ ับจดหมำยที่เธอส่งมำให้
๓. บดั น้ีท่ำนไดจ้ ำกเรำไปแลว้
๔. พวกเรำไม่ไดเ้ ห็นมนั มำนำนแลว้
๕. กระผมยนิ ดีตอ้ นรับใตเ้ ทำ้

๑๓ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม

เฉลยกรอบที่ ๖ ๑. บุรุษที่ ๑ บุรุษท่ี ๒ กรอบที่ ๗
๒. บุรุษท่ี ๑ บุรุษที่ ๒
๔. บุรุษท่ี ๑ บุรุษท่ี ๓ ๓. บุรุษที่ ๓ บุรุษที่ ๑
๕. บุรุษที่ ๑ บุรุษท่ี ๒

๒. ประพนั ธสรรพนำม

ประพนั ธสรรพนำม คือ สรรพนำมที่ใชเ้ ชื่อมประโยค แทน
คำนำมที่กล่ำวมำขำ้ งหนำ้ เพ่ือไม่ตอ้ งกล่ำวซ้ำอีก ซ่ึงทำหนำ้ ที่เช่ือม
ประโยค ๒ ประโยค จะมีคำวำ่ ท่ี ซ่ึง อนั ผู้ ผทู้ ่ี อนั ที่ ตวั ท่ี
เช่น

➢ ฉนั รักแมวท่ีเธอซ้ือให้
ท่ี แทนคำนำม สุนขั
เช่ือมประโยค ฉนั รักสุนขั — เธอซ้ือให้

➢ ดอกไมไ้ ทยซ่ึงหำยำกในขณะท่ีควรมีปลูกไวใ้ นสวนบำ้ ง
ซ่ึง แทนคำนำม ดอกไม้

ข้อสังเกต
สรรพนำมเช่ือมประโยค จะอยหู่ ลงั คำนำม หรือสรรพนำมเท่ำน้นั

๑๔ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม
มำลองทดสอบควำม
เขำ้ ใจนะคะ กรอบที่ ๘

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนใชส้ รรพนำมเชื่อมประโยคท่ีกำหนดใหถ้ ูกตอ้ ง
ตวั อย่ำง

ซ่ึง ฉนั ไปงำนวนั เกิดปิ ติซ่ึงปิ ติเป็นเพอื่ นฉนั

ที่ ๑. ฉนั ชอบไปเที่ยวสถำนที่เคยมีควำมประทบั ใจ

ซึ่ง ๒. ผมู้ ีคุณธรรมประจำใจยอ่ มเป็นท่ีรักของทุกคน

อนั ๓. วชิ ำควำมรู้เป็นอำภรณ์ที่มีค่ำไม่มีผใู้ ดมำแยง่ ไปได้

๑๕ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม

เฉลยกรอบที่ ๘ ๑. ฉนั ชอบไปเที่ยวสถำนท่ีที่เคยมีควำมประทบั ใจ กรอบท่ี ๙
๒. ผซู้ ่ึงมีคุณธรรมประจำใจยอ่ มเป็นท่ีรักของทุกคน
๓. วชิ ำควำมรู้เป็นอำภรณ์ที่มีค่ำอนั ไม่มีผใู้ ดมำแยง่ ไปได้

๓. วภิ ำคสรรพนำม

วภิ ำคสรรพนำม คือ สรรพนำมท่ีใชแ้ ทนคำนำมท่ีกล่ำวไปแลว้ เพื่อแยก
นำมออกเป็นส่วนๆ และช้ีซ้ำอีกคร้ังหน่ึง ไดแ้ ก่ ตำ่ ง กนั บำ้ ง เป็นตน้
เช่น

➢ นกั เรียนบำ้ งกเ็ รียนบำ้ งกเ็ ล่น
➢ งูเห่ำและพงั พอนต่อสูก้ นั
➢ ประชำชนต่ำงกไ็ ปจบั จ่ำยใชส้ อยกนั ท่ีตลำดนดั
ข้อสังเกต
๑. “ บำ้ ง ” ถำ้ ใชต้ ำมหลงั คำอ่ืนเพื่อขยำยคำน้นั จะเป็นคำวเิ ศษณ์
เช่น เดก็ นอ้ ยว่งิ บำ้ ง เดิน บำ้ ง ไปตลอดทำง
บำ้ ง ขยำย “ วง่ิ ”
๒. “ กนั ” ถำ้ ทำหนำ้ ท่ีขยำยคำกริยำท่ีไม่มีกรรม หรือไม่ไดแ้ ทนคำนำม
ท่ีมำขำ้ งหนำ้ จะเป็นคำวเิ ศษณ์
เช่น เขำร้องไห้ กนั ทำไม
กนั ขยำย “ ร้องไห้ ”

เขำ้ ใจไหมคะ

๑๖ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม
พอเขำ้ ใจแลว้
ลองมำทำแบบฝึกหดั กนั หน่อยค่ะ กรอบท่ี ๑๐

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนเลือกคำที่ถูกตอ้ งโดย  ลอ้ มรอบขอ้ ท่ีถูกท่ีสุด
๑. ขอ้ ใดเป็นสรรพนำมที่บอกเป็นส่วน ๆ ( วภิ ำคสรรพนำม )

ก. กนั จะไปพบเธอ
ข. ไปเที่ยวกนั พรุ่งน้ี
ค. เขำกนั คิว้ ใหส้ วย
ง. อยำ่ มำทะเลำะกนั
๒. “ ต่ำง ” ในขอ้ ใดเป็นวภิ ำคสรรพนำม
ก. ต่ำงไม่พูดจำกนั
ข. คนเรำยอ่ มแตกต่ำงกนั
ค. แมวตำ่ งจำกสุนขั
ง. ลูกเสือต่ำงบำเพญ็ ประโยชน์
๓. “ เกิดอุบตั ิเหตุรถยนตช์ น …ท่ีส่ีแยก ” ควรเติมคำวำ่ อะไร
ก. กนั
ข. ต่ำง
ค. บำ้ ง
ง. กวำ่

เฉลยกรอบที่ ๑๐ ๑. ข ๑๗ บทเรียนสำเร็จรูป
๒. ง ๓. ก เรื่อง คำสรรพนำม

กรอบท่ี ๑๑

๔. ปฤจฉำสรรพนำม

ปฤจฉำสรรพนำม คือ สรรพนำมใชถ้ ำม มีควำมหมำยเป็นคำถำมที่
ตอ้ งกำรคำตอบ ไดแ้ ก่ ใคร อะไร ท่ีไหน ผใู้ ด อยำ่ งไร ไหน ฯลฯ
เช่น

 ใครเป็นเจำ้ ของบำ้ นหลงั น้ี
 แม่ซ้ืออะไรมำบำ้ ง
 บำ้ นคุณอยไู่ หน
ข้อสังเกต
สรรพนำมใชค้ ำถำม หำกอยหู่ ลงั คำนำมท่ีขยำยจะเป็นคำวเิ ศษณ์
เช่น  อำหำรอะไรฉนั กก็ ินได้

อะไร ขยำยคำนำม “อำหำร” เป็นคำวเิ ศษณ์
 คนไหน ที่ไดร้ ับรำงวลั

ไหน ขยำยคำนำม “คน” เป็นคำวเิ ศษณ์

หมน่ั ทำควำมเขำ้ ใจ นะคะ

๑๘ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม

กรอบท่ี ๑๒

ลองมำทดสอบควำม
เขำ้ ใจกนั อีกหน่อยค่ะ

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนเขียน  หนำ้ ประโยคที่มีคำสรรพนำมที่ใชถ้ ำม
…………. ๑. สมุดเล่มน้ีของใคร
…………. ๒. ไหน ๆ มนั กเ็ ป็นไปแลว้
………… ๓. อะไรอยใู่ นกระเป๋ ำนกั เรียนของเธอ
…………. ๔. ใครทำอะไรยอ่ มไดส้ ่ิงน้นั
…………. ๕. คุณป้ำกำลงั จะเดินทำงไปไหน

๑๙ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม
เฉลยกรอบที่ ๑๒ ๑, ๓, ๕
กรอบที่ ๑๓

๕. นิยมสรรพนำม

นิยมสรรพนำม คือ คำสรรพนำมที่ใชแ้ ทนคำนำม หรือ ขอ้ ควำมท่ี
กล่ำวมำแลว้ เพ่อื ช้ีเฉพำะ ช้ีระยะ หรือ เพอ่ื บ่งบอกควำมชดั เจน ไดแ้ ก่ น่ี
นนั่ โน่น โนน้ ท่ีนี่ ท่ีนนั่ ฯลฯ
เช่น

 นี่ คือท่ีนงั่ ของเธอ
 โน่น เป็นบำ้ นของศรรำม
 ครูบอกใหเ้ ธอไปยนื ท่ี นน่ั นะ
ข้อสังเกต
สรรพนำมช้ีเฉพำะ ช้ีระยะ จะอยตู่ ำมลำพงั ทำหนำ้ ท่ีเป็นประธำน หรือ
กรรมในประโยคเช่นเดียวกบั คำนำม แต่ถำ้ ใชต้ ำมหลงั คำอ่ืน เพอ่ื ขยำยคำน้นั จะ
เป็นคำวเิ ศษณ์
เช่น  ไทยน้ีรักสงบ

น้ี ขยำยคำนำม ไทย
 ทองน้นั เป็นของมีค่ำ

น้นั ขยำยคำนำม ทอง

ท่ีผำ่ นๆ มำตอบถูก
บำ้ งหรือเปล่ำคะ

๒๐ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม
สบั สนหรือเปล่ำคะ
ลองมำทำแบบฝึ กดูนะ กรอบท่ี ๑๔

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนตอบคำถำมเกี่ยวกบั คำสรรพนำมช้ีระยะดว้ ยกนั นะ
๑. ขอ้ ใดเป็นสรรพนำมช้ีระยะ ( นิยมสรรพนำม )

ก. ใครทำดีคนน้นั ยอ่ มไดด้ ี
ข. นกั เรียนร่วมกนั ทำงำน
ค. ฉนั อยทู่ ี่ไหนกไ็ ด้
ง. โน่น คือ โรงเรียนสวนกหุ ลำบ
๒. “ น่ี คือ ที่นงั่ ของเธอ ” คำใดเป็นสรรพนำมช้ีระยะ
ก. คือ
ข. น่ี
ค. ท่ี
ง. นง่ั
๓. ขอ้ ใดมีสรรพนำมช้ีระยะ
ก. คนรักกนั ตอ้ งใหอ้ ภยั แก่กนั
ข. ครูใหร้ ำงวลั นกั เรียนที่สอบไดท้ ่ี ๑
ค. นน่ั เป็นบำ้ นของผม
ง. สมศรีไม่มีค่อยมีเงิน

๒๑ บทเรียนสำเร็จรูป
เฉลยกรอบท่ี ๑๔ ๑. ง ๒. ข ๓. ค เร่ือง คำสรรพนำม

กรอบที่ ๑๕

๖. อนยิ มสรรพนำม

อนิยมสรรพนำม คือ สรรพนำมท่ีใชแ้ ทนคำนำมทวั่ ๆ ไป ไม่ช้ีเฉพำะ
เจำะจงวำ่ เป็นอะไร ไดแ้ ก่คำวำ่ อื่น อื่น ๆ ใด อะไร ทำไม
อยำ่ งไร เป็นตน้

คำเหล่ำน้ีจะใชใ้ นกำรบอกเล่ำ ไม่ใชเ้ ป็นคำถำม เช่น
 หญิงอื่นหรือจะเท่ำมำรดำ
 เธอทำอะไรยอ่ มรู้อยแู่ ก่ใจ
 สมคิดจะอยทู่ ี่ไหนกไ็ ด้

ข้อสังเกต
สรรพนำมบอกควำมไม่เฉพำะเจำะจง หำกอยหู่ ลงั คำนำมท่ีขยำยจะเป็น

“ คำวเิ ศษณ์ ” เช่น
 อำหำรอะไร ฉนั กก็ ินได้
อะไร ขยำยคำนำม “ อำหำร ” เป็นคำวเิ ศษณ์

๒๒ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม

กรอบที่ ๑๖

เขำ้ ใจแลว้ ลอง
ทดสอบดูนะคะ

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนเขียนเครื่องหมำย หนำ้ ประโยคที่มี
สรรพนำมบอกควำมไม่เจำะจง

........ ๑. ใครจะไปโรงอำหำรกบั ฉนั กไ็ ด้
........ ๒. อะไรที่ลูกๆ ชอบรับประทำนกต็ อ้ งซ้ือมำ
........ ๓. ใครขโมยปำกกำของฉนั ไป
........ ๔. ใดๆ ในโลกลว้ นไม่มีอะไรแน่นอน
........ ๕. สิ่งใดๆ กไ็ ม่อำจทดแทนเธอได้

๒๓ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม
เฉลยกรอบท่ี ๑๖ ๑, ๒, ๔, ๕
กรอบสรุป

เป็นอยำ่ งไรบำ้ งคะ สนุกไหม..
เพอื่ น ๆ จะเห็นวำ่ คำสรรพนำม คือ
คำแทนสิ่งต่ำง ๆ โดยแบ่งออกเป็น ๖ ชนิด
ดงั น้ี
๑. คำที่ใชแ้ ทนผพู้ ูด ผฟู้ ัง และผถู้ ูกกล่ำวถึง
๒. คำท่ีใชแ้ ทนคำเชื่อม
๓. คำที่ใชแ้ ทนคำที่บอกนำมเป็นส่วน ๆ
๔. คำท่ีใชแ้ ทนคำท่ีเป็นคำถำม
๕. คำที่ใชแ้ ทนกำรบอกระยะ
๖. คำท่ีใชแ้ ทนกำรบอกท่ีไม่เจำะจง นน่ั เอง!
พอจะจำไดไ้ หม...

๒๔ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม
แบบทดสอบหลงั เรียน

บทเรียนสำเร็จรูป กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ภำษำไทย
ช้นั ประถมศกึ ษำปี ท่ี ๕ เร่ือง คำสรรพนำม จำนวน ๑๐ ขอ้

คำชี้แจง ใหน้ กั เรียนทำเครื่องหมำยกำกบำท () ทบั ตวั อกั ษรหนำ้ ขอ้ คำตอบท่ีถูกตอ้ งท่ีสุด

๑. ขอ้ ใดมีคำสรรพนำมบอกควำมช้ีซ้ำ
ก. นกั เรียนต่ำงอ่ำนหนงั สือ
ข. ครูกำลงั สอนวชิ ำภำษำไทย
ค. ใครๆ กค็ ิดถึงเขำ
ง. ภำรโรงกำลงั ทำควำมสะอำดหอ้ งเรียน

๒. ขอ้ ใดเป็นสรรพนำมไม่ช้ีเฉพำะเจำะจง
ก. นนั่ ท่ำนมำแลว้
ข. อะไร ๆ กด็ ูดีไปหมด
ค. ใครมำกดกริ่งที่หนำ้ ประตูบำ้ น
ง. เธอค่อย ๆ กำ้ วเขำ้ มำในหอ้ ง

๓. “ ถำ้ คุณพบปิ ยะ ช่วยบอกเขำดว้ ยวำ่ ผมคิดถึงเขำ ” คำในขอ้ ใดเป็นสรรพนำม
ก. คุณ
ข. เขำ
ค. ผม
ง. ขอ้ ก และ ข ถูก

๔. ขอ้ ใดมคี ำอธิบำยควำมหมำยของสรรพนำม
ก. เร็ว ว. ไว, รีบ, ด่วน
ข. เรำ ส. เป็นคำแทนช่ือคนหลำยคน รวมท้งั ผพู้ ดู ดว้ ย
ค. ตำนำน น. เรื่องรำวที่เล่ำสืบต่อกนั มำนำน
ง. ทรยศ ก. คิดร้ำยต่อผมู้ ีอุปกำระคุณ

๒๕ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม

๕. คำวำ่ “ กนั ” ในขอ้ ใดทำหนำ้ ท่ีเป็นคำสรรพนำม
ก. เขำทำร้ัวกนั สุนขั
ข. ตำรวจกนั ฝงู ชน
ค. กนั จะไปเท่ียวทะเล
ง. หญิงสำวกำลงั กนั ไรผม

๖. ขอ้ ใดมีคำสรรพนำมใชถ้ ำม
ก. ใครขยนั กท็ ำขอ้ สอบได้
ข. ของของใคร ใครกห็ วง
ค. เขำเป็นใคร มำจำกไหน
ง. เป็นใครใครกโ็ กรธ

๗. ขอ้ ใดเป็นสรรพนำมบุรุษที่ ๑ ทุกคำ
ก. เรำ ฉนั ใตเ้ ทำ้
ข. ผม ขำ้ พเจำ้ ฝ่ ำพระบำท
ค. ขำ้ กู ใตฝ้ ่ ำละอองธุลีพระบำท
ง. ฉนั ขำ้ พเจำ้ ขำ้ พระพทุ ธเจำ้

๘. คำเรียกช่ือเฉพำะเจำะจง ตรงกบั ขอ้ ใด
ก. สมุหนำม
ข. อำกำรนำม
ค. สำมำนยนำม
ง. วสิ ำมำนยนำม

๙. “ ท่ี ” ในขอ้ ใดเป็นประพนั ธสรรพนำมคือสรรพนำมแทนคำนำมท่ีเชื่อมประโยค
ก. ท่ีฉนั อยไู่ ม่มีใครรู้
ข. เขำสอบไดท้ ้งั ที่ไม่ไดด้ ูหนงั สือ
ค. คนท่ีสอบไดค้ ือคนท่ีขยนั เรียน
ง. เจำ้ หนำ้ ที่ปฏิบตั ิตำมกฎหมำยทุกคน

๒๖ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม

๑๐. ขอ้ ใดเป็นสรรพนำมบุรุษที่ ๒
ก. ใตฝ้ ่ำละอองพระบำท
ข. ทูลกระหม่อม
ค. เกลำ้ กระหม่อม
ง. พระองคท์ ่ำน

พอทำไดไ้ หม...คะ
เฉลยหนำ้ ท่ี ๓๐ ค่ะ

๒๗ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม

บรรณำนุกรม

กระทรวงศึกษำธิกำร. หนังสือเรียน รำยวชิ ำพืน้ ฐำน ภำษำไทย ช้ันประถมศึกษำ
ปี ที่ ๕ . กรุงเทพมหำนคร : คุรุสภำลำดพร้ำว, ๒๕๖๓.

กระทรวงศกึ ษำธิกำร. แบบฝึ กหัด รำยวชิ ำพืน้ ฐำน ภำษำไทย ชุดภำษำเพ่ือชีวติ
ทกั ษะภำษำ ช้ันประถมศึกษำปี ที่ ๕. พมิ พค์ ร้ังท่ี ๕.
กรุงเทพมหำนคร : คุรุสภำลำดพร้ำว, ๒๕๖๔.

กระทรวงศึกษำธิกำร. แบบฝึ กหดั รำยวชิ ำพืน้ ฐำน ภำษำไทย ชุดภำษำเพื่อชีวติ
ทกั ษะภำษำ ช้ันประถมศึกษำปี ท่ี ๖. พมิ พค์ ร้ังท่ี ๕.
กรุงเทพมหำนคร : คุรุสภำลำดพร้ำว, ๒๕๖๔.

จริยำ จงจิระศิริ. สนุกกบั ภำษำไทย แนวใหม่ ช้ันประถมศึกษำปี ท่ี ๕.
กรุงเทพมหำนคร : รุ่งเรื่องสำส์นกำรพมิ พ,์ ม.ป.ป.

ณฐั ิณำ โตประเสริฐพงศแ์ ละปำนี ต้งั อนุรัตน.์ หลกั และกำรใช้ภำษำไทย
ช้ันประถมศึกษำปี ที่ ๖. กรุงเทพฯ :
บริษทั ไฮเอด็ พบั ลิชช่ิง จำกดั , ม.ป.ป.

นฤภร รุจิเรข. ชุดกจิ กรรมกำรเรียนรู้พฒั นำกำรคดิ วเิ ครำะห์ กล่มุ สำระ
กำรเรียนรู้ภำษำไทย ช้ันประถมศึกษำปี ที่ ๕. กรุงเทพมหำนคร :
พฒั นำคุณภำพวชิ ำกำร, ๒๕๖๑.

รัชนี เหรัญกิจ และคณะ. ชุดกจิ กรรมสำหรับครูเพื่อพฒั นำศักยภำพกำรเรียนรู้
กล่มุ สำระกำรเรียนรู้ภำษำไทย ช้ันประถมศึกษำปี ท่ี ๕. กรุงเทพมหำนคร :
ไทยวฒั นำพำนิช, ๒๕๔๖.

สถำบนั พฒั นำคุณภำพวชิ ำกำร. หนังสือเสริมทกั ษะภำษำไทย. กรุงเทพมหำนคร :
สถำบนั พฒั นำคุณภำพวชิ ำกำร, ม.ป.ป.

สุนนั ทำ สุนทรประเสริฐ. กำรสร้ำงแบบฝึ ก. กรุงเทพมหำนคร : ชมรมพฒั นำ
ควำมรู้ดำ้ นระเบียบกฎหมำย, ม.ป.ท., ม.ป.ป.

๒๘ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม

ภำคผนวก

๒๙ บทเรียนสำเร็จรูป
เรื่อง คำสรรพนำม

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน

บทเรียนสำเร็จรูป กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ภำษำไทย
ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ ๕ เร่ือง คำสรรพนำม จำนวน ๑๐ ขอ้

๑. ค ๒. ข

๓. ข ๔. ค ๕. ข

๖. ง ๗. ก

๘. ง ๙. ค ๑๐. ก

ตรวจคำตอบหรือยงั
แลว้ ทำไดถ้ ูกก่ีขอ้ คะ

๓๐ บทเรียนสำเร็จรูป
เร่ือง คำสรรพนำม

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน

บทเรียนสำเร็จรูป กลุ่มสำระกำรเรียนรู้ภำษำไทย
ช้นั ประถมศึกษำปี ที่ ๕ เรื่อง คำสรรพนำม จำนวน ๑๐ ขอ้

๑. ก ๒. ข

๓. ข ๔. ข ๕. ค

๖. ค ๗. ง

๘. ง ๙. ค ๑๐. ก
ทำไดถ้ ูกกี่ขอ้ คะ