ชั้นบรรยากาศ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ วิทยาศาสตร์ ม.1

ชั้นบรรยากาศของโลก

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) เรื่องบรรยากาศ รายวิชาวิทยาศาสตร์
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จัดทำขึ้นเพื่อให้นักเรียนได้พัฒนาทักษะกระบวนการทาง
วิทยาศาสตร์ และความรู้ความสามารถ เรื่อง บรรยากาศและลมฟ้าอากาศ ไปใช้แก้
ปัญหาในสถานการณ์ต่างๆ และพัฒนาไปสู่ทักษะการคิดวิเคราะห์ สังเคราะหั
นักเรียนทุกคนมีส่วนร่วมในกระบวนการเรียนรู้ ทำให้นักเรียนเกิด ความสนใจไม่เบื่อ
หน่ายในการศึกษาค้นคว้า ส่งผลให้นักเรียนสามารถ เชื่อมโยงความรู้เกี่ยวกับเรื่อง
บรรยากาศและลมฟ้าอากาศกับทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์บูรณาการกับ
กลุ่มสาระการเรียนรู้อื่นๆ

ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า ชุดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์เล่มนี้จะเป็น
ประโยชน์ต่อการจัดการเรียนรู้ เพื่อประยุกต์ใช้ในการพัฒนาการเรียนรู้ของ นักเรียน
ได้อย่างเหมาะสม

สารบัญ หน้า
1
เรื่อง 2
สาระการเรียนรู้/ตัวชี้วัด 3
ความหมายและความสำคัญของบรรยากาศ 6
องค์ประกอบของบรรยากาศ 11
ประโยชน์ของส่วนประกอบของบรรยากาศแต่ละชนิด
การแบ่งชั้นบรรยากาศ

สาระการเรียนรู้/ตัวชี้วัด

สาระที่ 3 วิทยาศาสตร์โลก และอวกาศ

มาตรฐาน ว 3.2 ข้าใจองค์ประกอบและความสัมพันธ์ของระบบโลก กระบวนการ
เปลี่ยนแปลงภายในโลกและบนผิวโลก ธรณีพิบัติภัย กระบวนการเปลี่ยนแปลงลมฟ้า
อากาศและภูมิอากาศโลก รวมทั้งผลต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม

ตัวชี้วัด ม.1/1 สร้างแบบจำลองที่อธิบายการแบ่งชั้นบรรยากาศและเปรียบเทียบ
ประโยชน์ของบรรยากาศแต่ละชั้น

1

ความหมายและความสำคัญของบรรยากาศ

บรรยากาศ คือ อากาศที่ห่อหุ้มโลกของเราอยู่โดยรอบ โดยมีขอบเขตนับ
จากระดับน้ำทะเลขึ้นไปประมาณ 1,000 กิโลเมตร ที่บริเวณใกล้พื้นโลก
อากาศจะมีความหนาแน่นมาก และความหนาแน่นของอากาศจะลดลงเมื่อ
อยู่สูงขึ้นไปจากระดับพื้นดิน



อากาศ คือ บรรยากาศบริเวณใกล้ผิว และที่อยู่รอบ ๆ ตัวเรา อากาศ
ปกคลุมบริเวณพื้นที่น้อยกว่าบรรยากาศ อากาศประกอบด้วยแก๊สต่าง ๆ
หลายชนิดที่มีความจำเป็นต่อการดำรงชีวิตของสิงมีชีวิตทุกชนิด

ความสำคัญบรรยากาศของโลก
ให้แก๊สออกซิเจนแก่สิ่งมีชีวิตในโลกเพื่อใช้ในกระบวนการหายใจและ
ดำรงชีวิต
ช่วยปรับอุณหภูมิบนพื้นผิวโลกให้เหมาะสมต่อการดำรงชีวิต เพื่อให้
สิ่งมีชีวิตสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้
ช่วยป้องกันอันตรายจากรังสีและอนุภาคต่าง ๆ ที่มาจากนอกโลก

คำถามชวนคิด 2
บรรยากาศกับอากาศเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร

องค์ประกอบของบรรยากาศ

ชั้นบรรยากาศ คือ ส่วนที่ปกคลุมผิวโลก โดยมีขอบเขตนับจากระดับน้ำ
ทะเลขึ้นไปประมาณ 1,000 กิโลเมตร ที่บริเวณใกล้ระดับน้ำทะเลอากาศ
จะมีความหนาแน่นมากและความหนาแน่นของอากาศจะลดลงเมื่อสูงขึ้นไป
จากระดับน้ำทะเล โดยชั้นบรรยากาศมีหน้าที่เปรียบเสมือนเกราะป้องกัน
รังสีที่เป็นอันตรายจากดวงอาทิตย์และวัตถุต่างๆ ในอวกาศ ซึ่งภายในชั้น
บรรยากาศจะประกอบไปด้วย ไอน้ำ ความร้อน อากาศ ซึ่งส่วนใหญ่เป็น

แก๊สไนโตรเจน 78%


แก๊สออกซิเจน 21%

แก๊สอาร์กอน 0.93%

แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ 0.03%

และแก๊สอื่นๆ 0.04




3

ชั้นบรรยากาศโลกถูกแบ่งออกเป็น 5 ชั้น โดยอาศัยอุณหภูมิและ
คุณสมบัติของแก๊สเป็นเกณฑ์แบ่ง ดังนี้
1.อากาศแห้ง เป็นองค์ประกอบหลัก
ของบรรยากาศประกอบด้วย แก๊ส
ไนโตรเจน ออกซิเจน อาร์กอน และคาร์บอนไดออกไซต์ เป็นสภาพ
อากาศที่ไม่มีไอน้ำอยู่เลย เป็นสภาพอากาศที่ไม่มีไอน้ำอยู่เลย

2.ไอน้ำ เป็นส่วนประกอบของบรรยากา
ศ เกิดจากการระเหยของน้ำที่ผิว

โลกและการคายน้ำของพืช ไอน้ำเป็นตัวการที่ทำให้เกิดปรากฏการณ์ต่าง ๆ
ในบรรยากาศ เช่น เมฆ หมอก น้ำค้าง ฝน หิมะ เป็นต้น ปรากฏการณ์ที่
เกิดขึ้นเหล่านี้แสดงว่าในบรรยากาศมีไอน้ำผสมอยู่ หรือเรียกว่า อากาศชื้น
ปริมาณไอน้ำในอากาศขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ ถ้าอุณหภูมิสูงไอน้ำในอากาศจะ
มาก แต่ถ้าอุณหภูมิต่ำไอน้ำในอากาศจะมีน้อย และถ้าอากาศไม่สามารถ
รับไอน้ำได้ จะเรียกว่า เกิดภาวะอิ่มด้วยไอน้ำ




คำถามชวนคิด 4
อากาศแห้ง อากาศชื้นเป็นอย่างไร

3. อนุภาคฝุ่นต่าง ๆ อนุภาคฝุ่นในบรรยากาศเป็นของแข็งที่มีอนุภาคเล็กมี
เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.001 ถึง 1,000 ไมครอน แบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่

อนุภาคฝุ่นที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น ผงฝุ่นจากภูเขาไฟ ละอองเกสร
พืช ไฟป่า อยุภาคเกลือจากฟองคลื่นในทะเล

อนุภาคฝุ่นที่เกิดจากกิจกรรมมนุษย์ เช่น อนุภาคฝุ่นและควันจากกระบวนการ
ทางอุตสาหกรรมและการเผาไหม้




คำถามชวนคิด 5
องค์ประกอบของอากาศมีอะไรบ้าง

ประโยชน์ของส่วนประกอบของบรรยากาศแต่ละชนิด
1. แก๊สไนโตรเจน (N2) มีปริมาณมากที
่สุดในอากาศร้อยละ 78 มีประโยชน์

ต่อสิ่งมีชีวิตบนโลก ดังนี้
1.1 ช่วยเจือจางความเข้มข้นของแก๊สออกซิเจน ทำให้แก๊สออกซิเจนมีความ
เข้มขันพอเหมาะกับ สิ่งมีชีวิตที่จะนำไปใช้ในการหายใจ เพราะถ้าแก๊ส
ออกซิเจนมีความเข้มข้นสูงจะทาให้การสันดาปภายในเซลล์ของสิ่งมีชีวิตเป็น
ไปอย่างรุนแรงก่อให้เกิดอันตรายถึงชีวิตได้

1.2 แก๊สไนโตรเจนในดินช่วยให้พืชเจริญโตได้ดีแบคทีเรียไรโซเบียมในพืช
ตระกูลถั่ว จะช่วยตรึงแก๊สไนโตรเจนจากอากาศไปไว้ในดินทำให้ดินมีความ
สมบูรณ์เหมาะแก่การเพาะปลูก

6

ประโยชน์ของส่วนประกอบของบรรยากาศแต่ละชนิด
2. แก๊สออกซิเจน (02) เป็นแก๊สที่มีคว
ามสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตมากที่สุด ดังนี้

2.1 ใช้ในการหายใจ สิ่งมีชีวิตจะหายใจเอาแก๊สออกซิเจนเข้าไปภายในเซลล์
เพื่อไปสันดาปกับอาหารภายในเชลล์และให้พลังงานออกมาเพื่อนำไปใช้ในการ
ดำรงชีวิต
2.2 ใช้สันดาปกับเชื้อเพลิงเพื่อให้พลังงานความร้อนและแสงสว่าง พลังงานที่ได้
สามารถนำไปใช้ในการปรุงอาหารให้แสงสว่างในเวลากลางคืน นอกจากนี้แล้ว
แก๊สออกซิเจนบางส่วนในอากาศยังถูกเปลี่ยนไปเป็นแก๊สโอโซน(03) ที่ทำ
หน้าที่สำคัญในการดูดกลืนรังสีอัลตราไวเลตจากดวงอาทิตย์อีกด้วย

7

ประโยชน์ของส่วนประกอบของบรรยากาศแต่ละชนิด

3. คาร์บอนไดออกไซด์ (C02) อยู่ในอา
กาศประมาณร้อยละ 0.04 โดย

ปริมาตร พืชใช้คาร์บอนไดออกไซดีในกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง การ
หายใจออกของสิ่งมีชีวิตจะหายใจดูดเอาแก๊สออกซิเจนเข้าไปสันดาปกับอาหาร
และให้พลังงาน น้ำและแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ออกสู่ภายนอก

4. แก๊สเฉื่อย (inert gas)และองค์ประกอบอื่นๆ แก๊สเฉื่อยเป็นแก๊สที่ไม่มี
ความว่องไวต่อปฏิกิริยาทางเคมีใดๆ เช่น

4.1 อาร์กอน (Ar) มีอยู่ในอากาศมากที่สุดในกลุ่มของแก๊สเฉื่อยด้วยกันมีอยู่

ประมาณร้อยละ 0.93 โดยปริมาตร นำไปใช้ในการทำหลอดไฟเรืองแสงเพราะ

พบว่า ถ้านำอาร์กอน กับไนโตรเจนใส่ลงในหลอดไฟฟ้า ไอของอาร์กอนจะ

ทำให้หลอดไฟฟ้า เกิดการเรืองแสงขึ้นได้ 8

ประโยชน์ของส่วนประกอบของบรรยากาศแต่ละชนิด
4.2 ฮีเลียม (He) เป็นแก๊สที่มีความหน
าแน่นต่ำ

นำไปใช้ในการบินของเรือเหาะ ในยุคก่อนซึ่ง
ปัจจุบันไม่มีแล้ว

4.3 นีออน (Ne) เป็นแก๊สที่เปล่งแสงได้สวยงาม
เมื่อกระแสไฟฟ้าเคลื่อนที่ผ่านนิยมนำมาทำป้าย
โฆษณาในเวลากลางคืน

4.4 คริปทอน (Kr) และซีนอน (Xe) เป็นแก๊สที่
มีน้อยที่สุดในกลุ่มของแก๊สเฉื่อยในอากาศ นำ
มาใช้ประโยชน์ในการทำไฟโฆษณา

9

ประโยชน์ของส่วนประกอบของบรรยากาศแต่ละชนิด
อ4.ง5ค์ฝปุ่นระลกะออบอองื่ในนๆอาในกบาศรมรียฝุ่านกลาะศอเอช่งน
จานวนไม่มากนักเมื่อเปรียบเทียบกับ

ส่วนประกอบของอากาศอื่นๆ ฝุ่นละอองจะเป็นตัวช่วยสะท้อนแสงทำให้
แสงจากดวงอาทิตย์สว่างมากขึ้น

4.6 สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กในอากาศจะมีสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กเป็นส่วนประกอบด้วย
เช่น แบคที่เรีย รา ไวรัส เป็นต้น

5. ไอน้ำ ในอากาศจะมีไอน้ำอยู่เสมอโดยปริมาณจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับ
สถานที่ไอน้ำ ในอากาศเกิดจากการระเหยของน้ำที่ผิวโลก เช่น มหาสมุทร
ทะเลสาบ แม่น้าลำคลอง การเปลี่ยนแปลงของไอน้ำในอากาศ คือสาเหตุของ
การเกิดเมฆ หมอก หิมะ ฝน และลูกเห็บ

คำถามชวนคิด 10
ประโยชน์ของส่วนประกอบของบรรยากาศ มีกี่ชนิด อะไรบ้าง

การแบ่งชั้นบรรยากาศ
การแบ่งชั้นบรรยากาศที่ห่อหุ้มโลก อาจใช
้เกณฑ์ต่างๆ ในการแบ่งให้หลาย

รูปแบบ ซึ่งอาจมีชื่อเรียกชั้นบรรยากาศเหมือนกันหรือต่างกัน การแบ่งชั้น
บรรยากาศโดยใช้เกณฑ์ต่างๆ กัน มีดังนี้

1. การแบ่งชั้นบรรยากาศโดยใช้อุณหภูมิของอากาศ
2. การแบ่งชั้นบรรยากาศโดยใช้สมบัติของแก๊สในบรรยากาศ
3. การแบ่งชั้นบรรยากาศโดยใช้สมบัติทางอุตุนิยมวิทยา
4. การแบ่งชั้นบรรยากาศโดยการศึกษาของนักวิทยาศาสตร์

11

การแบ่งชั้นบรรยากาศโดยใช้อุณหภูมิของอากาศเป็นเกณฑ์
การแบ่งชั้นบรรยากาศโดยใช้อุณหภูมิของอากาศเป็นเกณฑ์ เป็น

เกณฑ์ที่นิยมใช้กันมาก แบ่งได้ 4 ชั้น ดังนี้

1.โทรโพสเฟียร์ (Troposphere)


1) ขอบเขตของบรรยากาศชั้นนี่ในแต่ละแห่งอาจไม่เท่ากัน
บริเวณขั้วโลกสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 8 - 10 กิโลเมตร
บริเวณศูนย์สูตรสูงจากะดับน้ำทะเลประมาณ 16-18 กิโลเมตร

2)มีอากาศหนาแน่นประมาณร้อยละ 80 ของอากาศทั้งหมด
3)อุณหภูมิลดลงเมื่อความสูงเพิ่มชื้น เฉลี่ย 6.5 องศา ความสูง 1 กิโลเมตร
4)อากาศแปรปรวนมากเนื่องจากมีไอน้ำในอากาศมากที่จะทำให้เกิดเป็นเมฆ
ฝนพายุต่างๆ ฟ้าแลบฟ้าร้องฟ้าผ่า
5)สุดเขตบรรยากาศชั้นนี้เรียกว่า โทรโพพอส (Tropopause) มีอุณหภูมิต่ำ
มากประมาณ -80 องศา




12

2. สตราโตสเฟียร์ (Stratosphere)
1) สูงจากระดับ
น้ำทะเลประมาณ 35 กิโลเมตร
2) มีอากาศเบาบางมวลอากาศมีประมาณร้อยละ 19.9 มีความชื้นและ

ฝุ่นผงเล็กน้อย อากาศไม่แปรปรวนจึงนิยมนาเครื่องบินมาบินตอนล่างของ
อากาศชั้นนี้

3) อุณหภูมิจะค่อยๆ สูงขึ้นจนถึงระดับ 30-35 กิโลเมตรและต่อจาก
นั้นอุณหภูมิจะสูงขึ้นอย่างรวดเร็วด้วยอัตราประมาณ 0.5 องศา ต่อ
กิโลเมตร

4) บรรยากาศชั้นนี้มีแก๊สโอโซน (Ozone) มาก
5) สุดเขตบรรยากาศชั้นนี้เรียกว่า สตราโตพอส (Stratopause) มี
อุณหภูมิประมาณ -10 องศา

13

3. มีโซสเฟียร์ (Mesosphere)
1) อยู่เหนือชั
้นสตราโตสเฟียร์ สูงจากะดับน้ำทะเลประมาณ 80
กิโลเมตร
2) มีอากาศไม่ถึงร้อยละ 0.1 ของมวลอากาศทั้งหมด
3) บรรยากาศชั้นนี้อุณหภูมิลดต่ำลงตามระดับความสูง จากประมาณ
-10 องศา ที่ความสูง 50 กิโลเมตร ลดลงเป็นประมาณ -90 องศา ที่ความ
สูง 80 กิโลเมตรเนื่องจากยิ่งสูงขึ้นทำให้ห่างจากแหล่งความร้อนในชั้นที่มี
โอโซนออกไปและไม่ดูดกลืนรังสียูวี แต่ความหนาแน่นของมวลอากาศ ในชั้นนี้
ก็เพียงพอที่จะทำให้เกิดแรงเสียดทาน อุกกาบาตที่พุ่งเข้ามายังโลกจึงเกิดการ
ลุกไหม้ในชั้นนี้
4) สุดเขตบรรยากาศชั้นนี้เรียกว่า มีโซพอส (Mesopause) มีอุณหภูมิ
ประมาณ -140 องศา

14

4.เทอร์โมสเฟียร์ (thermosphere)
1) สูงจากะดับน้ำทะเลตั้งแต่ 80 กิโลเมตรขึ้นไป จนถึงระดับประมาณ
500 กิโลเมตร
2) อุณหภูมิเริ่มเพิ่มสูงขึ้นตามระดับความสูง อุณหภูมิสูงขึ้นอย่างช้าๆ
จากต่ำกว่า -90 องศา ถึงประมาณ 227 องศา ในช่วง 80-100 กิโลเมตรหลัง
จาก 100 กิโลเมตรอุณหภูมิจะสูงขึ้น อย่างรวดเร็วจนถึงประมาณ 720 องศา
3) มีแก๊สต่างๆ น้อยมากโมเลกุลของแก๊สต่างๆ จะได้รับพลังงานความ
ร้อนจาก ดวงอาทิตย์จนมีอุณหภูมิสูงขึ้นและแตกตัวเป็นอนุกาคที่มี
ประจุไฟฟ้า เรียกว่าไอออน (Ion) ซึ่งไอออนนี้สามารถสะท้อนคลื่นวิทยุบาง
ความถี่ได้จึงเรียกบรรยากาศชั้นนี้อีกอย่างหนึ่งว่า ไอโอโนสเฟียร์

15

การแบ่งชั้นบรรยากาศโดยใช้สมบัติของแก๊สในบรรยากาศเป็นเกณฑ์
โครงสร้างของบรรยากาศที่แบ่งชั้นบรรยากาศโดยพิจารณาจากส่วน

ผสมของแก๊สหรือปฏิกิริยาเคมีในบรรยากาศ แบ่งออกได้เป็น 4 ชั้น ดังนี้
1. โทรโพสเฟียร์ (troposphere) เป็นชั้นบรรยากาศที่อยู่ติดฟื้นผิวโลกจนถึง
ระดับความสูงเฉลี่ย 10 กิโลเมตรจากระดับน้ำทะเลส่วนผสมของบรรยากาศ
ที่สำคัญ คือ ไอน้ำ

2. โอโซโนสเฟียร์ (ozonosphere) เป็นชั้นบรรยากาศที่อยู่เหนือระดับโทร
โพสเฟียร์ขึ้นไปลักษณะเด่นของบรรยากาศชั้นนี้คือ มีแก๊สโฮโซนอยู่อย่าง
หนาแน่น

16

3. ไอโอโนสเฟียร์ (ionosphere) อยู่เหนือระดับโอโซโนสเฟียร์ ขึ้นไป
ประมาณ 50-600 กิโลเมตรจากระดับน้ำทะเล ประกอบด้วย ประจุไฟฟ้า
ซึ่งเรียกว่า ไอออน (on) สามารถสะท้อนคลื่นวิทยุระบบ A.M. ใช้สื่อสาร
ระยะไกลได้

4. เอกโซสเฟียร์ (exosphere) เป็นบรรยากาศชั้นนอกสุดของโลก ระดับ
ความสูงจริงของฐานเอกโซสเฟียร์นั้นไม่แน่นอน ชั้นนี้มีอากาศเบาบางมาก
ส่วนใหญ่เป็นก๊าซไฮโดรเจน และฮีเลียม

17

การแบ่งชั้นบรรยากาศโดยใช้สมบัติทางอุตุนิยมวิทยาเป็นเกณฑ์
โครงสร้างของบรรยากาศที่แบ่งชั้นบรรยากาศโดยพิจารณาจากการใช้

สมบัติทางอุตุนิยมวิทยาเป็นเกณฑ์ แบ่งออกได้เป็น 5 ชั้น ดังนี้

1. บริเวณที่มีอิทธิพลของความผิดอยู่
ใน

ช่วงจากบริเวณฟื้นผิวโลกจนถึงระดับความ
สูงประมาณ 2 กิโลเมตรการไหลเวียนของ
มวลอากาศในบริเวณนี้ได้รับอิทธิพลจาก
ความฝืด

2. โทรโพสเพียร์ชั้นกลางและชั้นบนอุณหภูมิ
ในบรรยากาศชั้นนี้จะลดลงอย่างสม่ำเสมอ
ตามระดับความสูงที่เพิ่มขึ้นในชั้นนี้อิทธิพล
จากความผิดจะมีผลต่อการไหลเวียนของ
มวลอากาศน้อยลงมาก

18

การแบ่งชั้นบรรยากาศโดยใช้สมบัติทางอุตุนิยมวิทยาเป็นเกณฑ์
โครงสร้างของบรรยากาศที่แบ่งชั้นบรรยากาศโดยพิจารณาจากการใช้

สมบัติทางอุตุนิยมวิทยาเป็นเกณฑ์ แบ่งออกได้เป็น 5 ชั้น ดังนี้

3. โทรโพพอส เป็นชั้นบรรยากาศที่อยู่


ระหว่างโทรโพสเพียร์และสตราโตสเฟียร์
บรรยากาศในชั้นนี้เป็นเขตที่แบ่งชั้นที่มีไอน้ำ
และไม่มีไอน้ำ

4. สตราโทสเฟียร์ เป็นชั้นบรรยากาศที่มี
ลักษณะเหมือนกับสตราโตเพียร์ที่แบ่งโดยใช้
อุณหภูมิเป็นเกณฑ์

5. บรรยากาศชั้นสูง เป็นชั้นบรรยากาศที่อยู่
เหนือสตราโตสเฟียร์จนถึงขอบนอกสุดของ
บรรยากาศ

19

การแบ่งชั้นบรรยากาศโดยใช้การศึกษาของนักวิทยาศาสตร์เป็นเกณฑ์
โครงสร้างของบรรยากาศที่แบ่งชั้นบรรยากาศโดยพิจารณาจากการศึกษา

ของนักวิทยาศาสตร์เป็นเกณฑ์ สามารถแบ่งบรรยากาศออกเป็น 5 ชั้น ดังนี้
1) โทรโพสเพียร์ (troposphere) คือ ชั้นบรรยากาศที่เราอาศัยอยู่มีระยะ
ความสูงจากผิวโลกขึ้นไปไม่เกิน 10 กิโลเมตร อุณหภูมิของบรรยากาศชั้นนี้
จะค่อยๆ ลดลงตามระดับ ความสูงโดยเฉลี่ยอุณหภูมิจะลดลงประมาณ
6.5องศาเซลเซียสต่อกิโลเมตร เป็นชั้นบรรยากาศที่มีอากาศหนาแน่นและมี
ไอน้ำมาก มีการเคลื่อนที่ของอากาศทั้งแนวระดับและแนวดิ่งทำให้เกิด
ลักษณะลม ฟ้าอากาศต่างๆ เช่น มีหมอก เมฆ ฝน ลม พายุ เป็น
บรรยากาศชั้นที่มีความสำคัญทางอุตุนิยมวิทยา




20

2) สตราโตสเฟียร์ (stratosphere) คือ ชั้นบรรยากาศที่อยู่เหนือชั้นโทรโพส
เพียร์ขึ้นไปจนถึงระดับความสูงประมาณ 50 กิโลเมตร อุณหภูมิบรรยากาศชั้นนี้
ค่อนข้างจะคงที่หรือสูงขึ้นเล็กน้อยตามความสูงที่เพิ่มขึ้นเป็นชั้นบรรยากาศที่มี
ความชื้นและผงฝุ่นเล็กน้อยแต่จะมีแก๊สโอโซนในปริมาณมากซึ่งแก๊สนี้จะช่วย
ดูดซับรังสีอัลตราไวโอเลต (UV) ไว้บางส่วนเพื่อไม่ให้รังสีอัลตราไวโอเลตลงมา
สู่ผิวโลกมากเกินไป




3) มีโซสเฟียร์ (mesosphere) คือ ชั้นบรรยากาศที่อยู่เหนือชั้นสตราโตสเฟียร์
ขึ้นไปจนถึงระดับความสูงประมาณ 80 กิโลเมตรลดลงตามระดับความสูง
อุณหภูมิของบรรยากาศชั้นนี้จะลดลงตามระดับความสูง




21

4) เทอร์โมสเฟียร์ (thermosphere)คือ ชั้นบรรยากาศที่อยู่เหนือชั้นมีโซสเฟียร์
ขึ้นไปจนถึงระดับความสูง 500 กิโลเมตรอุณหภูมิของบรรยากาศชั้นนี้สูงขึ้นอย่าง
รวดเร็วในช่วงความสูง 100 กิโลเมตรแรก หลังจากนั้นอัตราการสูงขึ้นของ
อุณหภูมิจะลดลงบรรยากาศชั้นนี้ร้อนมากคือ มีอุณหภูมิประมาณ 227 -
1,727 องศาเซลเซียส




5) เอกโซสเฟียร์ (exosphere)คือ ชั้นบรรยากาศชั้นนอกสุดที่ห่อหุ้มโลกเริ่ม
ตั้งแต่ 500 กิโลเมตรจากผิวโลกขึ้นไปบรรยากาศในชั้นนี้จะค่อยๆ กลืนกับ
อากาศจนยากจะกำหนดลงไปได้ว่ามีขอบเขตเท่ใดบรรยากาศชั้นนี้มีโมเลกุล
ของแก๊สน้อยมากและเป็นแก๊สที่เบา เช่น แก๊สไฮโดรเจน และแก๊สอีเลียม




คำถามชวนคิด

การแบ่งชั้นบรรยากาศแบ่งได้กี่เกณฑ์ อะไรบ้าง

แบบทดสอบหลังเรียน 22

นางสาวกมลชนก ธาราพรหม 16115033 ,นางสาวปวีณา ปูนกลาง 16115043 สาขาวิทยาศาสตร์ คณะครุศาสตร์