1
ก คำนำ นวัตกรรมการจัดการเรียนการสอน เรื่อง “กิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้ การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม” เป็นนวัตกรรมที่คิดค้นและพัฒนาขึ้น เพื่อใช้พัฒนาและแก้ปัญหาการจัดการเรียนการสอน ซึ่งจากการดำเนินการอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ภาคเรียนที่ 1-2 ปีการศึกษา 2565 สามารถแก้ปัญหาการจัดการเรียนการสอนได้เป็นอย่างดี ซึ่งการจัดทำรายงานนวัตกรรม เล่มนี้ รายงานตามรูปแบบของกลุ่มนิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาสมุทรปราการ เขต 1 ขอขอบคุณ ผู้บริหาร ครูและบุคลากรโรงเรียนวัดกองแก้ว (ผาดกาบแก้ว) และ ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ทุกท่านที่ให้ความร่วมมือในการขับเคลื่อนนวัตกรรมจนประสบความสำเร็จ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า นวัตกรรม การจัดการเรียนการสอน เรื่อง “กิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียน การสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม” จะเป็นประโยชน์ต่อโรงเรียนวัดกองแก้ว (ผาดกาบแก้ว) และผู้ที่สนใจในการนำไปประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาและแก้ปัญหาการจัดการเรียนการสอน นางสาวปิยะฉัตร สมบุญ ผู้จัดทำ
ข สารบัญ เรื่อง หน้า คำนำ ก สารบัญ ข ชื่อผลงาน 1 ชื่อผู้เสนอผลงาน 1 ความสำคัญของผลงาน นวัตกรรม หรือวิธีปฏิบัติที่นำเสนอ 1 จุดประสงค์ และเป้าหมายของการดำเนินงาน 4 กระบวนการผลิตผลงานหรือขั้นตอนการดําเนินงาน 5 ผลการดำเนินงาน ผลสัมฤทธิ์ ประโยชน์ที่ได้รับ 12 ปัจจัยความสำเร็จ 14 บทเรียนที่ได้รับได้รับ (Lesson Learned) 14 การเผยแพร่/การได้รับการยอมรับ 15 การขยายผล ต่อยอด ประยุกต์ใช้ผลงาน นวัตกรรม หรือวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ 16 ภาคผนวกที่เกี่ยวข้องกับผลงานวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) 17
1 แบบรายงานการนำเสนอผลงานวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) ระดับเขตพื้นที่การศึกษา ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๖ ด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) สำหรับครูผู้สอน ___________________________________________________________________________ ๑. ชื่อผลงาน กิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม ๒. ชื่อผู้เสนอผลงาน นางสาวปิยะฉัตร สมบุญ ตำแหน่ง…………..……ครู คศ.2.…………….โรงเรียน………………วัดกองแก้ว (ผาดกาบแก้ว).…..……….… กลุ่มโรงเรียน คุ้งบางกระเจ้า สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรปราการเขต 1 [email protected]..... เบอร์โทรศัพท์...........093-6267656........ ผลงานที่เสนอ กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาต่างประเทศ กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี การศึกษาปฐมวัย กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา การศึกษาพิเศษ ๓. ความสำคัญของผลงาน นวัตกรรม หรือวิธีปฏิบัติที่นำเสนอ 3.๑ ความสำคัญหรือความเป็นมาและสภาพของปัญหา สุขศึกษาและพลศึกษา เป็นกลุ่มสาระการเรียนรู้หนึ่งใน 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ของหลักสูตร การศึกษาขั้นพื้นฐาน เป็นกลุ่มสาระที่มีความหมาย และมีความสำคัญยิ่งต่อการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของ ผู้เรียน โดยตรง เพราะครอบคลุมสุขภาพที่เป็นพื้นฐานจำเป็นต่อชีวิตความเป็นอยู่ของผู้เรียนแต่ละคน โดยมุ่งพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้ของผู้เรียนทั้งด้านสาระความรู้เกี่ยวกับสุขภาพที่จำเป็นที่ผู้เรียนต้องรู้ ด้านการสร้างเจตคติและค่านิยมที่ดีมีคุณธรรม จริยธรรมและคุณลักษณะนิสัยที่พึงประสงค์ เช่น ความรับผิดชอบ ความมีวินัยในตนเอง การเคารพในสิทธิของผู้อื่น และกฎกติกาของสังคม (กระทรวงศึกษาธิการ, 2551 : 1) การจัดการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษาในสถานศึกษา มุ่งเน้น ให้ผู้เรียนได้เกิดการพัฒนาอย่างครบถ้วนจากสาระต่างๆ คือ การเจริญเติบโตและพัฒนาการของมนุษย์ ชีวิต และครอบครัว การเคลื่อนไหว การออกกำลังกาย การเล่นเกม กีฬาไทย กีฬาสากล การสร้างเสริมสุขภาพ สมรรถภาพ การป้องกันโรค และความปลอดภัยในชีวิต รวมทั้งสามารถจัดให้สอดคล้องเชื่อมโยง บูรณาการกับ สาระการเรียนรู้อื่น ๆ อีก 7 กลุ่มสาระ และยังนำไปจัดเป็นกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน เพื่อเป็น การเติมเต็มให้กับ ผู้เรียนได้ด้วย (กระทรวงศึกษาธิการ, 2551 : 8) ซึ่งในการจัดการเรียนการสอนสุขศึกษาแลพลศึกษา ควรจัด ให้เหมาะสมกับระดับความสามารถของผู้เรียน และยังสามารถจัดการเรียนการสอนให้สอดคล้องกับวัฒนธรรม ในท้องถิ่นนั้น ๆโดยได้รับการสนับสนุนช่วยเหลือจากชุมชน และท้องถิ่นไปพร้อม ๆ กัน สิ่งแวดล้อมมีความสัมพันธ์กับสุขภาพการอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ถูกสุขลักษณะจะทำให้มีสุขภาพที่ดี ซึ่งขยะแต่ละประเภทมีความแตกต่างกัน การคัดแยกขยะและทิ้งลงในถังขยะที่ถูกสีถูกประเภท ถือว่าเป็น
2 การรับผิดชอบต่อสังคมอย่างหนึ่ง เพราะการคัดแยกขยะจะช่วยทำให้สะดวกต่อการจัดการ และยังช่วยสร้าง ความปลอดภัยให้กับตนเองและผู้อื่น สภาพปัญหาที่พบของผู้เรียนในรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา ผู้เรียนยังขาดความรู้ ความเข้าใจ การคัดแยกขยะ เนื่องด้วยบริบทของโรงเรียนวัดกองแก้ว เป็นโรงเรียนขนาดเล็ก อาศัยพื้นที่บริเวณวัดที่ไม่มีรั้ว รอบขอบชิดของโรงเรียน บริเวณที่ทิ้งขยะจะใช้ร่วมกับชุมชน ทำให้พื้นที่ที่ทิ้งขยะต่าง ๆ ของโรงเรียนมีขยะ จำนวนมาก ปะปนทุกประเภทในถังขยะเดียวกันทุกใบ และทำให้นักเรียนของเราเลียนแบบพฤติกรรมที่ทิ้งขยะ ไม่เป็นที่ จนเกิดปัญหาขยะที่มีมากมายบริเวณโรงเรียนตามพื้นที่ต่างๆ จึงใช้วิชาสุขศึกษาและพลศึกษาจะ เป็นวิชาสื่อในการปลูกฝังการทิ้งขยะให้ถูกที่ และสามารถคัดแยกขยะได้อย่างถูกต้อง รวมถึงปัญหาด้านการ สอนที่ผ่านมาที่มีหลากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นเน้นการสอน แบบบรรยายมากเกินไป วิธีการสอนแบบซ้ำ ๆ ที่ไม่มีความน่าสนใจ รวมถึงสื่อที่จัดการเรียนการสอนที่ไม่ดึงดูดความสนใจการเรียนของผู้เรียน นักเรียนลงมือ ปฏิบัติในกิจกรรมน้อย เน้นการนั่งฟังบรรยายเปิดหนังสือเรียน ทำใบงานหรือแบบฝึกหัด โดยเราอาจไม่ได้ ความนึงถึงความแตกต่างของผู้เรียนนั้นมีความแตกต่างกันในการเรียนรู้ จึงคำนึงถึงผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่ดี ขึ้น และมีทัศนคติที่ดีต่อรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา รวมถึงเกิดการปลูกฝังที่ดีในการทิ้งขยะที่ถูกประเภท เพื่อเป็นประโยชน์ต่อตนเองและส่วนรวมในด้านสุขภาพ ซึ่งแนวทางการจัดการเรียนการสอนแบบเดิม ยังไม่ส่งผลให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้เท่าที่ควรจึงส่งผลให้การจัดการเรียนรู้ต่อผู้เรียนยังไม่เป็นไปตามเป้าหมาย ดังนั้น เพื่อให้เกิดการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษาที่ดีขึ้น ครูผู้สอนจึงได้ สร้างสื่อและเทคโนโลยีที่หลากหลายรูปแบบ สามารถจะดึงดูดความสนใจในการเรียนรู้ พัฒนาให้ผู้เรียนเกิด การเรียนรู้ที่ดีขึ้นใช้ในการจัดการเรียนการสอนวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา เช่น สื่อ Power Point สื่อออนไลน์ เว็บไซต์ เกมออนไลน์ Wordwall และ สื่อการทำมือบัตรภาพในการคัดแยกขยะ และการจัดกิจกรรมการเรียน การสอนในรูปแบบ Active Learning เน้นให้ผู้เรียนลงมือปฏิบัติในการเรียนรู้ด้วยตนเอง โดยครูจะเป็น ผู้แนะนำแนวทางการเรียนให้กับผู้เรียน ในหน่วยการเรียนรู้ที่ 3 สิ่งแวดล้อมรอบตัวเรา เรื่อง การคัดแยกขยะ ของกลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา ซึ่งนวัตกรรมที่นำมาปรับประยุกต์ใช้ในพัฒนาผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา ควรมีลักษณะดึงดูดความสนใจของผู้เรียน ท้าทายความสามารถ เข้าใจง่าย มีภาพประกอบ วางรูปแบบสวยงามน่าสนใจ และสามารถฝึกปฏิบัติได้ด้วยตนเอง มีเกมกิจกรรมที่ เพิ่มความท้ายทายในการเรียนรู้ในการกระตุ้นผู้เรียนพัฒนาลงมือปฏิบัติ อีกทั้งยังเป็นการกระตุ้นให้ผู้เรียนได้ พัฒนาทักษะการคิดให้เหตุผลจาการมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ และการทำงานเป็นกลุ่ม อันจะส่งผลให้นักเรียนได้ พัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และประยุกต์ความรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ สื่อการเรียนที่สร้างขึ้นมี ความสำคัญและมีประโยชน์ต่อการเรียนของนักเรียน เพราะ นักเรียนสามารถเรียนรู้เพิ่มเติมได้จากที่บ้าน และ ทบทวนบทเรียนได้ โดยครูได้ออกแบบและพัฒนาสื่อการจัดการเรียนการสอนผ่านสื่อออนไลน์ เกมออนไลน์เข้า มาช่วยให้นักเรียนได้ฝึกทักษะให้ดีขึ้น ส่งเสริมในเรื่องความแตกต่างระหว่างบุคคล ทำให้นักเรียนประสบ ผลสำเร็จในทางจิตใจมากขึ้น ช่วยพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษาให้คงทน รวมทั้งเป็นเครื่องมือวัดผลการเรียนหลังจากเรียนบทเรียนแล้ว ตลอดจนนักเรียนสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง จากการลงมือปฏิบัติ ทำให้ครูมองเห็นปัญหาต่าง ๆ ของนักเรียนได้ชัดเจน นักเรียนสามารถทบทวนได้เต็มที่ นอกเหนือจากที่เรียนในเวลาเรียนซึ่งทำให้ผู้เรียนเห็นความก้าวหน้าของตนเอง เพื่อให้กิจกรรมมี ความหลากหลาย ส่งผลให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ อีกทั้งยังเป็นการกระตุ้นให้ผู้เรียน ฝึกฝนทักษะได้ทุกเวลาจากเทคโนโลยี ซึ่งทำให้กิจกรรมน่าสนใจมากยิ่งขึ้น เพื่อให้สอดคล้องกับแนวทาง หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ดังนั้นผู้รายงานจึงสนใจที่จะสร้างและพัฒนาสื่อ แบบผสม ที่ประกอบไปด้วย สื่อ Power Point เกมออนไลน์ Wordwall สื่อการทำมือบัตรภาพการคัด
3 แยกขยะ และสื่อออนไลน์เว็บไซต์ S-Classroom เรียนทบทวนย้อนหลัง รายวิชาสุขศึกษาแลพลศึกษา ในกิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning เพื่อ เป็นแนวทางให้ครูผู้สอนนำไปใช้ในกิจกรรมการเรียนการสอนส่งผลต่อการเปลี่ยนพฤติกรรมการเรียนรู้ของ นักเรียน ทั้งในด้านพุทธพิสัย ทักษะพิสัย และจิตพิสัยอย่างมีประสิทธิภาพ สามารถพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการ เรียนรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษาให้สูงขึ้นต่อไป 3.2 แนวทางการพัฒนา แนวคิด หลักการสำคัญที่เกี่ยวข้องกับนวัตกรรมผลงาน “กิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้ว กำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม” ประกอบด้วย 3.2.1 หลักการของวงจรเดมมิ่ง วงจรคุณภาพ PDCA เป็นวงจรบริหารสี่ขั้นตอนที่ประกอบ ไปด้วย Plan (การวางแผน) Do (ปฏิบัติ) Check (ตรวจสอบ) และ Action (การดำเนินการ) วงจร การบริหารงานคุณภาพใช้ในการควบคุมและพัฒนากระบวนการ PDCA ทั้งสี่ขั้นตอนเป็นกระบวนการที่สามารถ ทำซ้ำได้ เพื่อให้สถานศึกษาสามารถบริหารความเปลี่ยนแปลงได้อย่างประสบความสำเร็จวงจรการควบคุม คุณภาพมีรายละเอียด ดังนี้ P : Plan = วางแผน D : DO = ปฏิบัติตามแผน C : Check = ตรวจสอบ / ประเมินผลและนำผลประเมินมาวิเคราะห์ A : Action = ปรับปรุงดำเนินการให้เหมาะสมตามผลการประเมิน 1. การวางแผน (Plan: P) หมายถึง การวางแผนการดำเนินงานอย่างรอบคอบ ครอบคลุมถึง การกำหนดหัวข้อที่ต้องการปรับปรุงเปลี่ยนแปลง ซึ่งรวมถึงการพัฒนาสิ่งใหม่ ๆ การแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นจากการ ปฏิบัติงาน อาจประกอบด้วย การกำหนดเป้าหมาย หรือวัตถุประสงค์ของการดำเนินงานการจัดอันดับ ความสำคัญของเป้าหมาย กำหนดการดำเนินงาน กำหนดระยะเวลาการดำเนินงาน กำหนดผู้รับผิดชอบหรือ ผู้ดำเนินการและกำหนดงบประมาณที่จะใช้การเขียนแผนดังกล่าวอาจปรับเปลี่ยนได้ตามความเหมาะสมของ ลักษณะการดำเนินงาน การวางแผนยังช่วยให้เราสามารถคาดการณ์สิ่งที่เกิดขึ้นในอนาคต และช่วยลด ความสูญเสียต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นได้ 2. การปฏิบัติตามแผน (Do: D) หมายถึง การดำเนินการตามแผน อาจประกอบ ด้วยการมีโครงสร้างรองรับการดำเนินงาน วิธีการดำเนินงาน และมีผลของการดำเนินงาน 3. การตรวจสอบ (Check: C) หมายถึง การประเมินแผน อาจประกอบด้วยการประเมิน โครงสร้างที่รองรับ การดำเนินการ การประเมินขั้นตอนการดำเนินงาน และการประเมินผลของการดำเนินงาน ตามแผนที่ได้ตั้งไว้ 4. การดำเนินการให้เหมาะสม (Action : A) หมายถึง การนำผลการประเมินมา พัฒนาแผน อาจประกอบด้วยการนำผลการ ประเมินมาวิเคราะห์ว่ามีโครงสร้าง หรือขั้นตอนการปฏิบัติงานใดที่ ควรปรับปรุงหรือพัฒนาสิ่งที่ดีอยู่แล้วให้ดียิ่งขึ้นไปอีก และสังเคราะห์รูปแบบการดำเนินการใหม่ที่เหมาะสม สำหรับการดำเนินการในปีต่อไป 3.2.2 หลักการแนวคิดของ Active Learning สำนักงานคณะกรรมกำรกำรศึกษาขั้นพื้นฐาน กล่าวถึงการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ว่า ผู้สอนต้องปรับเปลี่ยนบทบาทตนเองจากการผู้บรรยายเป็นคณะผู้สอนผู้มีส่วนเกี่ยวข้องร่วมกันออกแบบ กิจกรรมการจัดกระบวนการเรียนรู้ (Pedagogy) เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการเรียนรู้สำหรับผู้เรียนสามารถสร้าง องค์ความรู้ด้วยตนเองโดยผู้สอนเป็นผู้อำนวยความสะดวก และแนะนำการเข้าถึงองค์ความรู้ด้วยวิธีการต่าง ๆ
4 และนำความรู้ที่ได้มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเพื่อนในห้องเรียน ซึ่งกระบวนการเรียนรู้นั้นเรียกว่า Active Learning การสอนรูปแบบเก่าผู้สอนเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้และแนวคิด ส่วนผู้เรียนเป็นผู้รับความรู้จึงเป็นวิธีการ ที่น่าเบื่อ ผู้เรียนเป็นผู้รอรับความรู้ฝ่ายเดียว ทำให้ผู้เรียนมีการจดจำสั้น ขาดทักษะการอ่าน และการคิด แนวคิดของ Active Learning มาจากทฤษฎีการเรียนรู้ของผู้ใหญ่จากข้อสมมติฐาน 4 ข้อ คือ (Morable, 2000 อ้างถึงใน นนทลี พรธาดาวิทย์, 2559, 25-26) 1. นัยสำคัญของการเรียนรู้ คือ เนื้อหาที่ผู้เรียนจะเข้าใจและยอมรับต้องมีความเกี่ยวข้องและสัมพันธ์ กับจุดมุ่งหมายของผู้เรียน 2. สิ่งที่สำคัญอย่างยิ่งในการเรียนรู้คือ ต้องเรียนผ่านการกระทำ 3. การเรียนรู้คือ การอำนวยความสะดวกให้กับผู้เรียนโดยผู้เรียนมีส่วนร่วมและตอบสนองต่อ กระบวนการเรียนรู้ 4. การเรียนรู้เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นในตนเอง และเกี่ยวโยงไปสู่ผู้เรียนคนอื่น ๆ ทั้งด้านความรู้สึก อารมณ์ และสติปัญญา จากสมมติฐานดังกล่าวจึงเป็นแนวคิดสนับสนุนสิ่งที่ผู้ใหญ่เรียนรู้ได้ดีที่สุด คือ การได้มีส่วนร่วมใน กระบวนการทำกิจกรรมการเรียนรู้ ดังนั้น Active Learning คือ ผู้สอนเป็นผู้นำ ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง เน้นการ มีส่วนร่วมของผู้เรียน กลยุทธ์การเรียนรู้โดยการปฏิบัติ การทำกิจกรรมด้วยตนเอง ที่เป็นจุดเด่น และสร้าง สิ่งแวดล้อมในการเรียนรู้ให้กับผู้เรียน ๔. จุดประสงค์และเป้าหมายของการดำเนินงาน 4.1 จุดประสงค์ 4.1.1 เพื่อสร้างพัฒนาสื่อแบบผสม และใช้วิธีการจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ในรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 สิ่งแวดล้อมรอบตัวเรา เรื่อง การคัดแยกขยะ ในกิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ 4.1.2 เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนก่อนและหลังเรียนที่เรียน เรื่อง การคัดแยกขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม รายวิชา สุขศึกษาและพลศึกษา 4.1.3 เพื่อให้นักเรียนให้เกิดความรู้ ความเข้าใจในเนื้อหาเรื่อง การคัดแยกขยะ ที่เรียนได้ดียิ่งขึ้น โดยการให้ผู้เรียนสร้างความรู้ด้วยตนเอง โดยอาศัยความร่วมมือกระบวนการทำงานจากกลุ่ม 4.2 เป้าหมาย 4.2.1 เชิงปริมาณ 1) ครูผู้สอน ร้อยละ 100 สามารถจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้ สื่อแบบผสม สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ที่สามารถใช้เทคโนโลยีมาสนับสนุนการจัดการเรียน การสอน และเน้นการลงมือปฏิบัติกิจกรรมซึ่งจะช่วยให้ผู้เรียนเกิดการพัฒนาการเรียนให้มีประสิทธิภาพ 2) นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ร้อยละ 100 จำนวน 12 คน ได้เรียนรู้และพัฒนาความรู้ ความสามารถตามหลักสูตรสถานศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพในกิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้ว กำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม 4.2.2 เชิงคุณภาพ 1) ครูผู้สอนสามารถจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม สำหรับ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ที่สามารถใช้เทคโนโลยีมาสนับสนุนการจัดการเรียนการสอน และเน้นการลงมือ
5 ปฏิบัติกิจกรรมซึ่งจะช่วยให้ผู้เรียนเกิดการพัฒนาการเรียนให้มีประสิทธิภาพ 2) นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ได้เรียนรู้และพัฒนาความรู้ความสามารถตามหลักสูตร สถานศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพในกิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียน การสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม ๕. กระบวนการ หรือขั้นตอนการดำเนินงาน 5.๑ การออกแบบผลงาน นวัตกรรม (Flowchart) / (Best Practice) P / Best Pratice Active Learning D Active Learning C A
6 5.๒ การดำเนินงานตามกิจกรรม รูปแบบแนวทางการการจัดการเรียนการสอน และพัฒนาใช้กระบวนการดำเนินงานแบบวงจร PDCA ใน “สนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้ สื่อแบบผสม” นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนวัดกองแก้ว (ผาดกาบแก้ว) ซึ่งมีรายละเอียดของ แนวทางในการดำเนินงาน และพัฒนามีขั้นตอนการดำเนินการ ดังนี้ 5.2.1 ขั้นวางแผน (Plan) เป็นขั้นตอนการจัดทำแผนการจัดการเรียนการสอนใน การดำเนินการสร้างหลักสูตรสถานศึกษา กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา โดยจัดกิจกรรม “การพัฒนาการจัดการเรียนรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา เรื่อง สนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม” สำหรับนักเรียน ชั้นประถมศึกษา ปีที่ 4 ดังนี้ 1. โรงเรียนวัดกองแก้ว (ผาดกาบแก้ว) จัดประชุมคณะครู (PLC) การพัฒนาหลักสูตร สถานศึกษา และจัดทำแนวทางการจัดการเรียนการสอนกลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา 2. สนับสนุนส่งเสริมการอบรมพัฒนาครูและบุคลากรในเรื่องการใช้หลักสูตร สถานศึกษา เพื่อพัฒนาความรู้ความสามารถของผู้เรียนตามหลักสูตรสถานศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพจาก สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรปราการเขต 1 3. ศึกษาหลักสูตรหลักสูตรกลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา ชั้นประถมศึกษา ปีที่ 4 ในด้านสาระการเรียนรู้มาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัด สาระการเรียนรู้แกนกลางคำอธิบายรายวิชา โครงสร้างรายวิชาและหน่วยการเรียนรู้ 4. จัดทำแผนการจัดการเรียนรู้ ออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ สร้างเครื่องมือการวัดและ ประเมินผล และการสร้างสื่อการสอนในหน่วยการเรียนรู้ที่ 3 สิ่งแวดล้อมรอบตัวเรา เรื่อง การคัดแยกขยะ ในการพัฒนาการจัดการเรียนรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม เป็นสื่อกิจกรรมการเรียนการสอน (เอกสารอ้างอิง หน้า 17-18) 4.1 แผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ รายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา เรื่อง การคัด แยกขยะ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อ แบบผสม จำนวน 1 แผน แผนละ 1 ชั่วโมง รวม 1 ชั่วโมง (เอกสารอ้างอิง หน้า 17) 4.2 สร้างเครื่องมือการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียนทั้ง 3 ด้านตามจุดประสงค์ การเรียนรู้ได้แก่ แบบทดสอบด้านความรู้ (K) แบบสังเกตพฤติกรรมด้านทักษะกระบวนการ (P) แบบสังเกตพฤติกรรมด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์(A) (เอกสารอ้างอิง หน้า 18)
7 4.2 แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน รายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา เรื่อง การคัดแยกขยะ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ซึ่งเป็นข้อสอบชนิดเลือกตอบ แบบ 4 ตัวเลือก จำนวน 20 ข้อ โดยใช้สื่อ Wordwall ออนไลน์(เอกสารอ้างอิง หน้า 17) 4.3 ใบงาน เรื่อง การคัดแยกขยะ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 รายวิชาสุขศึกษาและ พลศึกษา ซึ่งเป็นใบงานชนิดเลือกใส่คำตอบ 20 ตัวเลือก (เอกสารอ้างอิง หน้า 18) 4.4 สร้างสื่อ Power Point เกมออนไลน์ Wordwall สื่อการทำมือบัตรภาพในการคัด แยกขยะ และสื่อออนไลน์เว็บไซต์ S-Classroom เรียนทบทวนบทเรียนย้อนหลัง เรื่อง การคัด แยกขยะ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 รายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา (เอกสารอ้างอิง หน้า 17)
8 5. กำหนดแผนงานวิธีการดำเนินงาน “การพัฒนาการจัดการเรียนรายวิชาสุขศึกษา และ พลศึกษา เรื่อง การคัดแยกขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม” 5.2.2 ขั้นการดำเนินงาน (Do) การขั้นตอนการดำเนินการ กิจกรรม“สนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้ว กำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม” นักเรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนวัดกองแก้ว (ผาดกาบแก้ว) ได้จัดกิจกรรมการเรียนการสอนส่งเสริมตาม หลักสูตรสถานศึกษา ซึ่งมีวิธีการดำเนินการจัดการเรียนการสอนดังนี้(เอกสารอ้างอิง หน้า 19-20) 1. ครูทำการวัดและประเมินผลนักเรียนก่อนเรียน เรื่อง การคัดแยกขยะ โดยใช้การจัดการ เรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม รายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จากแบบทดสอบก่อนเรียน จำนวน 20 ข้อ จำนวน 12 คน 2. ครูจัดการเรียนการสอนรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา เรื่อง การคัดแยกขยะ โดยใช้ การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม โดยใช้สื่อ Power Point ในการให้ความรู้ ดังนี้(เอกสารอ้างอิง หน้า 22) 2.1 ความสำคัญของสิ่งแวดล้อมและการคัดแยกขยะ 2.2 การคัดแยกขยะ และประเภทของถังขยะ 2.3 วิธีป้องการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม การกำจัดขยะมูลฝอยแนวคิด 5 R 3. กิจกรรมท้าทายในการลงมือปฏิบัติด้วยกระบวนการทำงานกลุ่ม ให้นักเรียนได้เรียนรู้ เรื่อง สนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อ แบบผสม ประกอบไปด้วยสื่อ Power Point สื่อออนไลน์เว็บไซต์เกมออนไลน์ Wordwall และ สื่อการทำมือ บัตรภาพในการคัดแยกขยะ เป็นต้น 3.1 กิจกรรมจำแนกขยะก่อนเรียน 3.1.1 ใช้คำถามสื่อ Power Point ในการจำแนกขยะ 6 ชนิด ได้แก่ ขวดพลาสติก หนังสือพิมพ์ ถุงพลาสติก กล่องโฟม ใบไม้ กระป๋องสเปรย์ยาฆ่าแมลง นักเรียนจะทิ้งขยะ ประเภทถังขยะอะไรบ้าง
9 3.1.2 ให้นักเรียนมาแยกขยะด้วยตนเองจากความรู้พื้นฐานที่มีอยู่ ได้แก่ ใบไม้ ขวด พลาสติก กระป๋องสเปรย์ แก้วน้ำ กระดาษชำระ นักเรียนจะทิ้งขยะประเภทถังขยะอะไรบ้าง โดยนำขยะใส่ในประเภทถังขยะให้ถูกต้อง 3.2 กิจกรรมเกม ทายสิ อะไรเอ่ย? ครูให้นักเรียนเล่นเกมตอบคำถามในเกม ทายสิ อะไรเอ่ย? โดยให้นักเรียนเปิดแผ่น ป้ายได้แค่สองแผ่นป้าย นักเรียนจะต้องทายชื่อชนิดขยะ โดยจำแนกและวิเคราะห์ชนิดของขยะแต่ละ ประเภทถังขยะ ว่าสามารถทิ้งลงถังขยะประเภทใดบ้าง โดยใช้กิจกรรมเกมมีชื่อว่า “ฉันอยู่ถังขยะ ไหนเอ่ย?” โดยครูแบ่งกลุ่มนักเรียนออกเป็น 2 กลุ่ม ให้ช่วยกันตอบคำถามในเกมกิจกรรมกลุ่มใดตอบ ถูกต้องก็จะได้รับคะแนนกลุ่มสะสมแต้ม โดยมีทั้งหมด 10 ข้อ (โดยใช้สื่อเกม Wordwall ออนไลน์ และสื่อเกม PowerPoint เรื่อง การคัดแยกขยะ)
10 3.3 กิจกรรมเกมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ ครู ให้นักเรียนคัดแยกขยะ โดยใช้สื่อจากบัตรภาพที่กำหนดให้ลงในถังขยะทั้ง 4 ประเภท ให้ถูกต้อง โดยมีกติกาดังนี้ 3.2.1 นักเรียนต้องคัดแยกขยะภายในเวลา 10 นาที 3.2.2 ให้หัวหน้ากลุ่มเป็นคนแจกบัตรภาพให้กับสมาชิกคนละ 10-15 ใบ 3.2.3 ให้นักเรียนดูบัตรภาพตนเอง และของเพื่อนๆสมาชิกในกลุ่ม ช่วยกันระดม ความคิด ปรึกษากันภายในกลุ่ม เพื่อนช่วยเพื่อน 3.2.4 ให้นักเรียนลงมือปฏิบัติช่วยกันคัดแยกขยะจากบัตรภาพให้ถูกประเภทลงใน ถังขยะ โดยวนด้านขวามือต่อจากคนแรกไปเรื่อย ๆ จนครบคนสุดท้าย 3.2.5 กลุ่มใดเสร็จก่อนให้ส่งเสียงหรือทำสัญลักษณ์กลุ่ม 3.2.6 ให้สมาชิกในกลุ่มช่วยกันตรวจคำตอบของบัตรภาพแต่ละประเภทของถังขยะ บัตรภาพที่ไม่ถูกต้องให้นำออกจากถังขยะชนิดนั้น จากนั้นให้นักเรียนนับบัตรภาพที่ถูกต้อง แต่ละถังขยะของกลุ่มตนเอง และรวมคะแนน กลุ่มใดมีคะแนนมากที่สุดเป็นฝ่ายชนะให้เกมนี้ 4. นักเรียนทำใบงาน เรื่อง การคัดแยกขยะ 20 คะแนน ให้นักเรียนทำใบงานคัดแยกขยะ ที่มีคำกำหนดให้ 16 คำ ทั้งหมด 16 ข้อ ระบายสีถังขยะ 4 ประเภท เลือกคำลงใส่ในช่องให้ตรงกับประเภท ของถังขยะทั้ง 4 ประเภท ได้แก่ ถังขยะเปียก ถังขยะรีไซเคิล ถังขยะทั่วไป ถังขยะอันตราย เป็นต้น 5. ครูทำการวัดและประเมินผลนักเรียนทดสอบหลังเรียนสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา ปีที่ 4 จำนวน 12 คน ที่ได้ศึกษาเรื่อง การคัดแยกขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสมที่พัฒนาขึ้น 6. นักเรียนสามารถเข้าสื่อออนไลน์เว็บไซต์S-Classroom เพื่อทบทวนบทเรียนย้อนหลังได้ 7. รวบรวมข้อมูลคะแนนของการทำแบบทดสอบก่อนเรียน และแบบทดสอบหลังเรียน เพื่อตรวจสอบความถูกต้องแล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์เปรียบเทียบทางสถิติต่อไป
11 5.2.3 ขั้นตรวจสอบ (Check) 1 ผู้บริหารนิเทศตรวจสอบการจัดการเรียนการสอนรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา เรื่อง สนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 2. การวัดและประเมินผลนักเรียนจากแบบทดสอบก่อนเรียน และหลังเรียน กระบวนการ ทำงานกลุ่มของนักเรียน และใบงานผลงานของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 5.2.4 ขั้นปรับปรุงพัฒนา (Act) สรุปผลจากกระบวนการจัดการเรียนการสอนรายวิชาสุขศึกษาและ พลศึกษา เรื่อง การคัดแยกขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 มาวิเคราะห์ ปัญหา และอุปสรรคเพื่อนำมาปรับปรุง แก้ไขในส่วนที่ควรแก้ไขและพัฒนา ต่อไปเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ 5.3 ประสิทธิภาพของการดำเนินงาน ขั้นตอนในการสร้างองค์ความรู้และพัฒนาทักษะของผู้เรียนโดยใช้กระบวนการสอนแบบแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม ของการพัฒนาผู้เรียนให้เกิดการเรียนรู้สูงสุด พบว่า ผู้เรียนมีความ กระตือรือร้นในกิจกรรมการเรียนการสอนวิชาสุขศึกษาและพลศึกษามากขึ้น เช่น การค้นคว้าหาข้อมูลด้วย ตนเอง การลงมือปฏิบัติกิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ การทำงานร่วมกันเป็นทีม การสร้าง ความรู้ด้วยตนเอง และการแสดงผลงานที่สร้างความภูมิใจให้กับผู้เรียน โดยเฉพาะในขั้นตอนการทำกิจกรรม กลุ่มเกมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ ผู้เรียนแต่ละกลุ่มจะช่วยกันระดมความคิดในการคัดแยกขยะ อย่างเต็มที่ ซึ่งจากกิจกรรมตรงนี้แสดงให้เห็นว่าผู้เรียนต่างช่วยกันสรุปความรู้ที่ตนได้มาช่วยกันระดมความคิด จำแนกวิเคราะห์ชนิดของขยะแต่ละประเภท ทำให้ผู้เรียนสามารถจดจำและเข้าใจเนื้อหาที่เรียนไปได้ดียิ่งขึ้น ผู้เรียนเกิดทักษะกระบวนการทำงานกลุ่มและทักษะในศตวรรษที่ 21 ในการค้นคว้าและสร้างองค์ความรู้ด้วย กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ สามารถแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ สามารถตัดสินใจ โดยใช้ข้อมูลหลากหลายที่ ได้จากการศึกษา ผู้เรียนพยายามที่จะตั้งคำถามและตอบคำถามกับเพื่อน ทำให้ได้ฝึกใช้ความรู้ที่เรียนมาไป อย่างไม่รู้ตัว ซึ่งต่างไปจากการเรียนการสอนวิชาสุขศึกษาและพลศึกษาตามปกติ ที่เป็นการเรียนการสอนโดย เน้นการบรรยาย การอธิบาย การสาธิต และการซักถาม เนื้อหาในการเรียนของผู้สอนหรือในบางครั้งอาจจะมี การปฏิบัติบ้างแต่ก็ไม่บ่อยนัก โดยมิได้เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ ฝึกกระบวนการค้นคว้า กระบวนการคิด กระบวนการทำงาน กระบวนการสร้างความรู้ด้วยตนเอง การวิเคราะห์กระบวนการเรียนรู้ และการประยุกต์ใช้ ความรู้ อันเป็นทักษะที่จำเป็นต่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต และเป็นเป้าหมายหลักของการจัดการเรียนการสอน แบบ Active Learning
12 5.3 การใช้ทรัพยากรและงบประมาณ กิจกรรม งบประมาณ - สื่อการทำมือบัตรภาพในการคัดแยกขยะ “เกมคัดแยกขยะลูกกองแก้ว” 500- รวมทั้งสิ้น 1 รายการ 500- “กิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม” มีการดำเนินงานที่มีความคุ้มค่าเชิงเศรษฐกิจและสังคม โดยมีการใช้ ทรัพยากร วัสดุ อุปกรณ์ที่เหมาะสม โดยผู้เรียนได้รับการส่งเสริมและพัฒนาทักษะกระบวนการตามที่กำหนด ๖. ผลการดำเนินงาน ผลสัมฤทธิ์ ประโยชน์ที่ได้รับ 6.1 ผลที่เกิดตามจุดประสงค์ 6.1.1 ครูพัฒนาสื่อแบบผสม และจัดกิจกรรมการจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ในรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 สิ่งแวดล้อมรอบตัวเรา เรื่อง การคัดแยกขยะ 6.1.2 นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนระหว่างก่อนเรียนและหลังเรียน รายวิชา สุขศึกษาและ พลศึกษา เรื่อง การคัดแยกขยะ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสมพบว่า คะแนนสอบหลังเรียนของนักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทาง การเรียนสูงขึ้น กว่าก่อนเรียน 6.1.3 นักเรียนให้เกิดความรู้ ความเข้าใจในเนื้อหาเรื่อง การคัดแยกขยะ ที่เรียนได้ดียิ่งขึ้น จากการเรียนรู้ด้วยการสร้างความรู้ด้วยตนเองในการลงมือปฏิบัติโดยอาศัยความร่วมมือกระบวนการทำงาน จากกลุ่ม 6.2 ผลสัมฤทธิ์ของงาน ตาราง ผลการทดสอบก่อนและหลังเรียน กิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้ การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม เป็นนวัตกรรมประกอบ การจัดการเรียนการ สอน หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 สิ่งแวดล้อมรอบตัวเรา เรื่อง การคัดแยกขยะ (เอกสารอ้างอิง หน้า 18) ที่ ชื่อ Pre-test แบบทดสอบ ก่อนเรียน (20 คะแนน) ร้อยละ ก่อนเรียน Post-test แบบทดสอบ หลังเรียน (20 คะแนน) ร้อยละ หลังเรียน ร้อยละผลต่าง ของคะแนน ก่อนเรียน และหลังเรียน 1 เด็กชายสินทวี เปรมชื่น 12 60.00 20 100.00 +40.00 2 เด็กชายศุภกฤต สุขรอด 8 40.00 16 80.00 +40.00 3 เด็กชายพงษ์พัฒน์ มิตรวงศ์ 8 40.00 16 80.00 +40.00 4 เด็กหญิงกัญญาพัชร วิไลเรือง 12 60.00 18 90.00 +30.00 5 เด็กหญิงภาวิณี ประพันธเสน 10 50.00 18 90.00 +40.00 6 เด็กหญิงอมรา เลิศสุวรรณ 10 50.00 16 80.00 +30.00 7 เด็กหญิงสุมาลี เสง 12 60.00 16 90.00 +30.00 8 เด็กหญิงภัททิยา จันทร์สูตร 12 60.00 16 80.00 +20.00 9 เด็กหญิงกิ่งไผ่ ตะวันทอง 12 60.00 16 80.00 +20.00
13 ที่ ชื่อ Pre-test แบบทดสอบ ก่อนเรียน (20 คะแนน) ร้อยละ ก่อนเรียน Post-test แบบทดสอบ หลังเรียน (20 คะแนน) ร้อยละ หลังเรียน ร้อยละผลต่าง ของคะแนน ก่อนเรียน และหลังเรียน 10 เด็กหญิงกุลนดา บำรุงรักษ์ 10 50.00 16 80.00 +30.00 11 เด็กหญิงปิยะรัตน์ สันติโต 14 70.00 18 90.00 +20.00 12 เด็กหญิงพิชญาดา ทองเสริฐ 12 60.00 20 100.00 +40.00 ค่าเฉลี่ย 11.00 55.00 17.17 86.67 +31.67 ตาราง สรุปผลการทำแบบทดสอบก่อนเรียน และหลังเรียน กิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้ว กำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม เป็นนวัตกรรมประกอบ การจัดการเรียนการสอน หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 สิ่งแวดล้อมรอบตัวเรา เรื่อง การคัดแยกขยะ ระดับชั้น คะแนนแบบทดสอบ ผลต่าง ค่าเฉลี่ยคะแนนก่อนเรียน ค่าเฉลี่ยคะแนนก่อนเรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 11.00 17.17 + 6.17 จากตารางแสดงผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนระหว่างก่อนเรียนและหลังเรียน รายวิชาสุขศึกษาและ พลศึกษา กิจกรรมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม พบว่า ค่าเฉลี่ยคะแนนก่อนเรียน มีค่าเท่ากับ 11.00 คะแนน และค่าเฉลี่ยคะแนน หลังเรียน ค่าเท่ากับ 17.17 คะแนน และมีผลต่างของคะแนนสอบที่เพิ่มขึ้น +6.17 คะแนน 6.๓ ประโยชน์ที่เกิดจากนวัตกรรม 6.2.1 ผลที่เกิดกับผู้เรียน 1. นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนหลังเรียนมากกว่าก่อนเรียน เรื่อง การคัดแยกขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม รายวิชาสุข ศึกษาและพลศึกษา และพัฒนาตามหลักสูตรสถานศึกษาอย่างต่อเนื่อง 2. นักเรียนได้ลงมือปฏิบัติกิจกรรมด้วยตนเอง และกระบวนการทำงานเป็นกลุ่มจากกิจกรรม การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning 3. นักเรียนได้พัฒนาในการใช้เทคโนโลยีในการเรียนรู้มากขึ้นด้วยกิจกรรมเกมออนไลน์ 6.2.2 ผลที่เกิดกับครู ครูผู้สอนให้สนใจใฝ่รู้สืบเสาะหาความรู้เพิ่มเติมเพื่อพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง และ นำสิ่งใหม่ ๆ มาใช้เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ได้มีการพัฒนาศักยภาพใน การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning นำไปประยุกต์ใช้ในชั้นเรียนของตนได้ และพัฒนาเป็น นวัตกรรมการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพขึ้น ด้วยการพัฒนาสื่อการจัดการเรียนการสอนแบบสื่อผสมที่หลากหลาย ในการจัดการเรียนรู้ที่ต้องการพัฒนาผู้เรียนให้มีทักษะความรู้ ความสามารถในการใช้งานเทคโนโลยี สร้างสื่อ อิเล็กทรอนิกส์มาใช้ในการจัดการเรียนรู้ให้กับนักเรียน เพื่อให้ทันสมัยต่อการเรียนการสอนยุค 4.0 ได้แก่
14 สื่อ Power Point สื่อออนไลน์เว็บไซต์ เกมออนไลน์ Wordwall และ สื่อการทำมือบัตรภาพในการคัดแยกขยะ เป็นต้น 6.2.3 ผลที่เกิดกับโรงเรียน โรงเรียนมีสื่อนวัตกรรมและกิจกรรมการจัดการเรียนการสอนของครูผู้สอนที่ได้ผลิต และ สร้างขึ้นเพื่อนำมาใช้ในการจัดการเรียนการสอนผ่านนวัตกรรม นวัตกรรมที่นำมาสร้างเสริมนำมาใช้ใน การจัดการเรียนการสอน เรื่อง การคัดแยกขยะ 6.2.4 ผลที่เกิดกับผู้ปกครอง ผู้ปกครองและชุมชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการติดตามการเรียนของนักเรียนโดยผ่าน ช่องทางการสื่อสารระหว่างโรงเรียน ผู้ปกครอง และชุมชน สามารถสร้างความเชื่อมั่นในการจัดการเรียน การสอนมากขึ้น ๗. ปัจจัยความสำเร็จ 7.1 บุคลากรที่มีส่วนในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนประสบผลสำเร็จ คือ ผู้บริหารโรงเรียน วัดกองแก้ว (ผาดกาบแก้ว) ที่มีการสนับสนุนและส่งเสริมให้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลายตามศักยภาพ ของผู้เรียน ส่งเสริมสนับสนุนให้ครูจัดทำสื่อ และนวัตกรรม เพื่อพัฒนาการจัดการเรียนรู้ และนิเทศ ติดตาม และเยี่ยมชั้นเรียนออนไลน์อย่างกัลยาณมิตรส่งเสริมสนับสนุนการจัดกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง 7.2 ใช้หลักการจัดกิจกรรมแบบมีส่วนร่วมโดยอาศัยความร่วมมือของผู้บริหาร ครู นักเรียนโรงเรียน วัดกองแก้ว (ผาดกาบแก้ว) ผู้ปกครอง และชุมชนหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ร่วมกันวางแผนการการจัดการเรียน การสอน การดำเนินการพัฒนานวัตกรรมให้สำเร็จลุล่วงเกิดสัมฤทธิ์ผลอย่างมีประสิทธิภาพ และเกิดประสิทธิผล อีกทั้งครูผู้สอนและผู้ปกครองมีส่วนสำคัญที่จะต้องค่อย ๆ ปลูกฝัง ให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ๘. บทเรียนที่ได้รับ (Lesson Learned) 8.1 การพัฒนาการจัดการเรียนรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา เรื่อง สนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้ว กำจัดขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม ทำให้นักเรียนมีส่วนร่วมใน กระบวนการเรียนรู้เชิงปฏิบัติอย่างมีระบบส่งผลให้พัฒนาคุณภาพนักเรียนพัฒนาทักษะกระบวนการคิด ผสมผสานวิทยาการใหม่ในการศึกษาหาความรู้ และพัฒนาเป็นความรู้ที่คงทนตลอดไป 8.2 การนำนวัตกรรมไปใช้ ครูต้องจัดการเรียนรู้แบบให้นักเรียนปฏิบัติจริง นักเรียนเป็นศูนย์กลางการ เรียนรู้ โดยวิธีการที่หลากหลาย เน้นวิธีสอนแบบศูนย์การเรียน (Learning Center) คือ การสอนที่เน้น ความสำคัญของนักเรียนหรือยึดนักเรียนเป็นศูนย์กลาง และใช้เทคนิคการจัดการเรียนการสอนที่ใช้สื่อประสม และกระบวนการกลุ่มเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อส่งเสริมให้การเรียนการสอนมีชีวิตชีวาส่งเสริมให้ผู้เรียนได้ศึกษาค้นคว้า และเรียนรู้ด้วยตนเอง เพื่อให้นักเรียนเกิดความรู้ (K) ทักษะการทำงาน (P) และเกิดเจตคติที่ดี (A) ในการ ทำงานต่าง ๆ ที่ครูมอบหมาย
15 ๙. การเผยแพร่ การได้รับการยอมรับ รางวัลที่ได้รับ 9.1 การเผยแพร่ การพัฒนาการจัดการเรียนรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา เรื่อง การคัดแยกขยะ โดยใช้การจัด การเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม ในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนวัดกองแก้ว (ผาดกาบแก้ว) เผยแพร่บนสื่อประชาสัมพันธ์ตามช่องทางต่าง ๆ เช่น 1. เพจเฟซบุ๊คFacebook ลูกกองแก้วเรียนปนเล่น 2. เพจ Youtube เรียนปนเล่น by ครูเบสสึ&ครูส้มจี๊ด 3. ช่องทาง Line กลุ่มห้องเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ให้แก่ผู้ปกครองและนักเรียนได้รับทราบ แนวทางปฏิบัติและบนเว็บไซต์ S-Classroom
16 9.2 การได้รับการยอมรับ/รางวัลที่ได้รับ - ได้รับรางวัลชนะเลิศ ห้องเรียนออนไลน์ผ่านสื่อ เว็บไซต์ S-Classroom” กลุ่มสาระการเรียนรู้ สุขศึกษาและพลศึกษา นวัตกรรมการบริหารและการจัดการเรียนรู้ภายใต้วิถีชีวิตใหม่ ระดับเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาสมุทรปราการเขต 1 ๑๐. การขยายผล ต่อยอด ประยุกต์ใช้ผลงาน นวัตกรรม หรือวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ 10.๑ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากถอดบทเรียน มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประชุมคณะครู (PLC) ถึงแนวทางในการแก้ปัญหาการจัดการเรียนการสอนใน ชั้นเรียนที่ชัดเจน สามารถนำแนวทางการแก้ปัญหาไปประยุกต์ใช้และนำมาขยายผลสู่ระดับชั้นประถมศึกษา ปีที่ 4-6 ที่สามารถใช้ได้จริงและประสบความสำเร็จ 10.๒ การเรียนรู้เพื่อการต่อยอด และการขยายผล 10.1 เป็นรูปแบบที่ใช้พัฒนาผู้เรียนโรงเรียนวัดกองแก้ว (ผาดกาบแก้ว) รายวิชาสุขศึกษาและพล ศึกษา เรื่อง การคัดแยกขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม เป็นรูปแบบที่สามารถขยายผลสู่คณะครู และพัฒนาผู้เรียนในระดับชั้น ป.4 - ป.6 ที่มีเนื้อหาและกิจกรรมที่ เพิ่มมากขึ้น โดยเน้นการลงมือปฏิบัติที่ฝึกทักษะกระบวนการคิด การทำงานกลุ่ม และด้านอื่นๆ จึงพัฒนา “เรื่อง การคัดแยกขยะ โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม” ให้เกิดขึ้น อย่างต่อเนื่อง และพัฒนาผู้เรียนให้เป็นรูปแบบการปฏิบัติที่เป็นเลิศต่อไป 10.2 ควรศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อการพัฒนานวัตกรรมสื่อการสอนสอน ในรายวิชา สุขศึกษาและพลศึกษา เพื่อให้นักเรียนได้มีส่วนร่วมในการใช้นวัตกรรมสื่อการสอน แล้วเกิดการเรียนรู้อย่างไร และมีผลดีต่อนักเรียนมากน้อยเพียงใด ในหน่วยการเรียนรู้อื่นๆ และระดับชั้นหรือช่วงชั้นอื่นๆ 10.3 ควรมีการพัฒนาบทเรียนสำเร็จรูปในหน่วยการเรียนรู้ต่างๆ ให้มากยิ่งขึ้นด้วย เพื่อเปิดโอกาส ให้นักเรียนได้ศึกษาคว้าเรียนรู้ด้วยตนเองตามความสามารถ และความชอบของตนเอง
17 11. ภาคผนวกที่เกี่ยวข้องกับผลงานวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) 11.1 แผนการจัดการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 สิ่งแวดล้อมรอบตัวเรา เรื่อง การคัดแยกขยะ 11.2 แบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียนบนเว็บไซต์ Wordwall เรื่อง การคัดแยกขยะ 20 ข้อ 11.3 สื่อ Power point ประกอบการสอน เรื่อง การคัดแยกขยะ 11.4 เกมตอบคำถามบนเว็บไซต์ Wordwall เกมคัดแยกขยะกัน
18 11.5 กิจกรรมเกมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ จากสื่อบัตรภาพ 11.6 ใบงานและผลงานนักเรียน เรื่อง การคัดแยกขยะ 11.7 วิจัยในชั้นเรียน เรื่อง การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา เรื่อง การคัดแยกขยะ ประถมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้การจัดการเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้ สื่อแบบผสม 11.8 เครื่องมือการวัดและประเมินผลและผลการเรียนรู้ของผู้เรียน K, P, A
19 11.9 กิจกรรมการจัดการเรียนการสอน สนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ โดยใช้การจัด การเรียนการสอนแบบ Active Learning ที่ใช้สื่อแบบผสม - บทนำเข้าสู่บทเรียน กิจกรรมจำแนกขยะก่อนเรียน คำถามสื่อ Power Point ในการจำแนกขยะ 6 ชนิด ได้แก่ ขวดพลาสติก หนังสือพิมพ์ ถุงพลาสติก กล่องโฟม ใบไม้ กระป๋องสเปรย์ยาฆ่าแมลง นักเรียนจะ ทิ้งขยะประเภทถังขยะต่าง ๆ - ขั้นสอน กิจกรรมถามคำถามเกม ทายสิ อะไรเอ่ย? ครูให้นักเรียนเล่นเกมตอบคำถามในเกม ทายสิ อะไรเอ่ย? โดยให้นักเรียนเปิดแผ่นป้ายได้แค่สองแผ่นป้าย นักเรียนจะต้องทายชื่อชนิดขยะ โดยจำแนกและ วิเคราะห์ชนิดของขยะแต่ละประเภทถังขยะ ว่าสามารถทิ้งลงถังขยะประเภทใดบ้าง - กิจกรรมเกมสนุกคิด สนุกคัด ลูกกองแก้วกำจัดขยะ ครูให้นักเรียนคัดแยกขยะ โดยใช้สื่อจากบัตร ภาพที่กำหนดให้ลงในถังขยะทั้ง 4 ประเภท ให้ถูกต้อง
20 - ขั้นสรุป ครูทบทวนสรุปความรู้และผลที่ได้จากการปฏิบัติกิจกรรมร่วมกับนักเรียน แล้วให้นักเรียน ร่วมกับตอบคำถาม และทำใบงานนักเรียน เรื่อง การคัดแยกขยะ ที่มีคำกำหนดให้ ทั้งหมด 20 ข้อ เลือกคำลง ใส่ในช่องให้ตรงกับประเภทของถังขยะทั้ง 4 ประเภท โดยสมาชิกในกลุ่มสามารถระดมความคิดทำใบงาน ร่วมกัน และนักเรียนสามารถเข้าสื่อออนไลน์เว็บไซต์ S-Classroom เพื่อทบทวนบทเรียนย้อนหลังได้
21