: BAB 4 PEMBIAKAN - Pembiakan Manusia

SAINS TINGKATAN 1 KSSM

BAB 4: PEMBIAKAN

Jom belajar bersama

Cikgu Rodiah Binti Ishak
SMK Bandar Baru Sungai Buloh

4.1 PEMBIAKAN SEKS DAN ASEKS

Bab 4 Pembiakan

Memahami Pembiakan Seks Dan Aseks

Jenis-jenis Pembiakan

Pembiakan Seks Pembiakan Aseks
Penghasilan individu baru Penghasilan individu baru
oleh organisma hidup oleh organisma hidup
yang melibatkan sel-sel tanpa melibatkan sel-sel
seks yang dipanggil gamet seks.

Manusia, ikan, amfibia, Ameba, paramesium, hidra,
burung, mamalia, reptilia bawang, halia, kentang

dan kebanyakan
invertebrata

Bab 4 Pembiakan

Memahami Pembiakan Seks Dan Aseks

Pembiakan Seks

Melibatkan dua induk, satu jantan dan satu
betina

Lelaki Perempuan

Organ seks : Testis Organ seks : Ovari

Gamet jantan : Gamet betina :
Sperma Ovum atau telur

Bab 4 Pembiakan

Memahami Pembiakan Seks Dan Aseks

Proses Persenyawaan

Persenyawaan

Percantuman nukleus sperma dan ovum
untuk membentuk zigot

Zigot Pertumbuhan

Mengandungi
bahan genetik
daripada kedua-

dua induk

Fetus

Bab 4 Pembiakan

Memahami Pembiakan Seks Dan Aseks

Jenis – jenis
Persenyawaan

Persenyawaan Dalam Persenyawaan Luar

Percantuman gamet Percantuman gamet
jantan dan betina yang jantan dan betina yang
berlaku di dalam badan berlaku di luar badan
betina betina

Banyak gamet

Hanya beberapa gamet diperlukan daripada

diperlukan kerana kedua-dua induk kerana

peluang persenyawaan hanya beberapa biji telur

adalah tinggi sahaja yang akan

disenyawakan sperma

Bab 4 Pembiakan

Memahami Pembiakan Seks Dan Aseks

Pembiakan Aseks

✓ Satu induk sahaja
✓ Satu gamet sahaja
✓ Tiada persenyawaan
✓ Tiada variasi

Belahan Pertunasan Pembentuka Pembiakan Penjanaan
dedua n spora vegetatif semula

BAB 4 : PEMBIAKAN

4.2 SISTEM PEMBIAKAN MANUSIA

Bab 4 Pembiakan

Sistem Pembiakan Lelaki

Sistem Pembiakan Lelaki
Menghasilkan gamet yang dipanggil sperma

Terdiri daripada 6 bahagian utama

Kelenjar seks Duktus Testis
Skrotum sperma Zakar

Uretra

Bab 4 Pembiakan

Sistem Pembiakan Lelaki

Struktur Sistem Pembiakan Lelaki

Vesikel semen – Merembeskan bendalir sebagai nutrien
untuk sperma

Kelenjar prostat – Merembeskan bendalir keruh ke dalam
semen
Duktus sperma – Tiub di mana sperma di bawa dari testis
ke uretra

Uretra – Laluan bagi urin dan semen untuk dibawa keluar
dari badan

Testis – Menghasilkan sperma dan testosteron

Skrotum – Pundi yang melindungi testis

Zakar – Membawa semen ke dalam faraj semasa
persetubuhan

Bab 4 Pembiakan

Sistem Pembiakan Lelaki

Struktur dan Fungsi Sperma

Ekor

Bahagian tengah Leher
Kepala

Sel paling kecil di dalam badan

Bentuk seperti berudu
Nukleus yang terdapat di kepala sperma mengandungi bahan

genetik
Ekor membolehkan sperma berenang

Bab 4 Pembiakan

Sistem Pembiakan Lelaki

Pertumbuhan rambut pada muka, dada
dan ketiak

Perubahan Pada Suara lebih dalam.
Lelaki Semasa Akil
Dada menjadi bidang.
Baligh
Testis mula menghasilkan gamet dan
hormon seks.

Bab 4 Pembiakan

Sistem Pembiakan Perempuan

Sistem Pembiakan Perempuan
Terdiri daripada 5 bahagian utama

Tiub falopio (oviduktus) – Tiub berotot di mana
persenyawaan berlaku
Ovari – Menghasilkan gamet betina dipanggil
ovum

Uterus – Tempat di mana fetus membesar

Serviks – Membesar sewaktu kelahiran bayi

Faraj – Tempat di mana sperma dipindahkan
semasa persetubuhan

Sistem Pembiakan Perempuan Bab 4 Pembiakan

Struktur Ovum Nukleus
Membran sel Sitoplasma

Lapisan jeli

Sel paling besar dalam tubuh manusia
Berbentuk sfera dengan diameter 0.1 mm

Nukleus mengandungi bahan genetik
Tidak boleh bergerak dengan sendiri

Bab 4 Pembiakan

Sistem Pembiakan Perempuan

Perubahan Pada Perempuan
Semasa Akil Baligh

✓ Organ pembiakan membesar

✓ Mula menghasilkan sel telur dan kitar haid.
✓ Pemendapan lemak pada paha dan

pinggul
✓ Suara menjadi lebih feminin

✓ Pelvis menjadi lebih lebar dan bulat
✓ Pertumbuhan rambut pada kawasan

pubik dan ketiak
✓ Emosi tidak dijangka



Bab 4 Pembiakan

Sistem Pembiakan Perempuan

Perbandingan Antara Sperma dan Ovum

Sperma Ovum

Dihasilkan oleh testis Dihasilkan oleh ovari

Bentuk dan ekor Berbentuk sfera
panjang
Sel paling kecil dalam Sel paling besar
badan dalam badan

Boleh berenang Tidak boleh bergerak
Berjuta-juta dihasilkan sendiri
pada masa yang
sama Dihasilkan sekali

dalam 28 hari

BAB 4 PEMBIAKAN

4.3 KITAR HAID

Bab 4 Pembiakan

Kitar Haid

Pengenalan Kepada Kedatangan Haid

✓ Proces pengeluaran darah dan lapisan uterus secara berkala melalui
faraj

✓ Dinding uterus runtuh dan darah mengalir melalui faraj

✓ Melibatkan keruntuhan dan pembinaan dinding uterus dan salur
darah

✓ Ovum matang dihasilkan dan dibebaskan

✓ Kitar haid mengambil masa 28 hari dan berbeza bagi setiap individu.
Ia dipengaruhi oleh tekanan, aktiviti fizikal, emosi dan nutrisi.

✓ Dibahagikan kepada 4 fasa

Fasa haid Fasa pemulihan Fasa Fasa prahaid
pengovulan

(subur)

Bab 4 Pembiakan

Kitar Haid

Fasa prahaid Kitar Haid Fasa haid dinding
Lapisan
4 Fasa Kitar
Uterus bersedia Haid uterus runtuh

untuk penempelan Fasa haid Salur darah juga
Fasa pembaikan
embrio Fasa pengovulan meruntuh
Fasa prahaid
Kedua-duanya

dikeluarkan

Fasa pengovulan Fasa pembaikan

Ovum dibebaskan Lapisan dinding

Dinding uterus dan uterus menebal
salur darah terbina
Lebih banyak salur
darah terbentuk

BAB 4 : PEMBIAKAN

4.4 PERSENYAWAAN DAN KEHAMILAN

Bab 4 Pembiakan

Persenyawaan Dan Kehamilan

Persenyawaan dan
Kehamilan

Kehamilan akan berlaku jika proses-proses di bawah berlaku

Persetubuhan
• Sperma dipindahkan ke dalam

faraj

Persenyawaan
• Sperma bercantum dengan

ovum

Penempelan
Embrio menempel pada dinding
dalam uterus

Wanita hamil

Bab 4 Pembiakan

Persenyawaan Dan Kehamilan

Pengovulan, Persenyawaan dan Penempelan Embrio





Bab 4 Pembiakan

Persenyawaan Dan Kehamilan

Perkembangan Embrio Menjadi Fetus Sehingga
Kelahiran

Telur yang Embrio – awal Perkembangan
kelahiran
disenyawakan embrio kepada

fetus sehingga

kelahiran

Bab 4 Pembiakan

Persenyawaan Dan Kehamilan

Fetus Membesar dalam Uterus

Amnion Plasenta
Dinding Uterus Tali pusat

Fetus Bendalir amnion

Amnion ✓ Membran yang membentuk pundi dan mengandungi bendalir

Plasenta ✓ Diperbuat daripada tisu ibu dan fetus
Dinding uterus ✓ Pertukaran nutrien, oksigen,karbon dioksida dan bahan kumuh antara

Tali pusat darah ibu dan fetus
Fetus ✓ Dinding berotot.
✓ Tempat penempelan dan perkembangan embrio

✓ Menghubungkan fetus dengan plasenta

✓ Mengandungi salur darah untuk mengangkut darah dari fetus ke ibu dan
dari ibu ke fetus

✓ Terbentuk daripada perkembangan embrio

Bendalir amnion ✓ Bertindak sebagai kusyen dan menyerap kejutan

Bab 4 Pembiakan

Persenyawaan Dan Kehamilan

Fetus Pada Waktu Kelahiran
Fetus lengkap terbentuk selepas 9 bulan

Fetus akan berpusing sehingga kepalanya mengarah
pada serviks

Dinding uterus yang berotot akan mengecut, amnion
pecah dan bendalir amnion dibebaskan





BAB 4 :PEMBIAKAN

4.5 FAKTOR YANG MEMPENGARUHI PERKEMBANGAN
FETUS DAN BAYI

Bab 4 Pembiakan

Kepentingan Penjagaan Pranatal

Kepentingan Penjagaan
Pranatal

Pengambilan Pemeriksaan Elakkan alkohol
nutrien yang berkala dan dadah

cukup Tidur yang Jangan
cukup merokok
▪ Karbohidrat
▪ Protein Mengawasi Rokok Sindrom Alkohol
▪ Asid folik perkembangan menghalang Fetal
▪ Vitamin B fetus oksigen
▪ Zat besi dipindahkan
kepada fetus

Merosakkan

otak, sistem

Pertumbuhan saraf dan

otak tidak jantung fetus

normal

BAB 4 : PEMBIAKAN

4.6 KEMANDULAN DAN PENCEGAHAN KEHAMILAN

Bab 4 Pembiakan

Kepentingan Kajian Dalam Pembiakan Manusia

Kemandulan
Ketidakmampuan untuk menghasilkan anak

Sebab

Lelaki Perempuan

Bilangan sperma rendah Penghasilan ovum rendah
Tiada sperma dalam semen Tiada ovum
Kualiti sperma yang rendah Tiub Falopio tersumbat
Mati pucuk Hormon tidak seimbang
Hormon tidak seimbang Cacat organ pembiakan
Cacat organ pembiakan Masalah kesihatan
Masalah kesihatan

Bab 4 Pembiakan

Kepentingan Kajian Dalam Pembiakan Manusia

Cara – cara Mengatasi
Kemandulan

Rawatan ubat Pembedahan Teknologi
Pembiakan

Merawat hormon Uterus tersumbat atau ▪ Persenyawaan In
terdapat vitro (IVF)
yang tidak seimbang pertumbuhan dalam
uterus.
dan gamet yang ▪ Pemindahan
Gamet Intra
tidak sihat. Laparoskopi Falopio (GIFT) –
digunakan
Rawatan membuang untuk ▪ Pemindahan Zigot
merangsang testis sumbatan pada Intra - Falopio (ZIFT)
dan ovari untuk uterus.
menghasilkan lebih
banyak sperma dan ▪ Permanian Intra-
ovum. uterus



Bab 4 Pembiakan

Kepentingan Kajian Dalam Pembiakan Manusia

Pencegahan Kehamilan

Pencegahan Mencegah pengovulan
Kehamilan
Mencegah persenyawaan

Mencegah penempelan ovum yang
telah disenyawakan

Bab 4 Pembiakan

Kepentingan Kajian Dalam Pembiakan Manusia

Menghalang Pengovulan

Menghalang ovari daripada menghasilkan ovum

Menggunakan pil pencegah kehamilan

Bab 4 Pembiakan

Kepentingan Kajian Dalam Pembiakan Manusia

Kaedah Semula Jadi
▪ Bergantung kepada pengetahuan

tentang kitar haid perempuan untuk
mengelakkan persetubuhan semasa
fasa pengovulan

Menghalang ▪KonDdiogmunakan oleh lelaki untuk
Persenyawaa
menghalang sperma daripada
n
memasuki faraj semasa

persetubuhan

Diafragma
▪ Digunakan oleh perempuan untuk

menghalang sperma daripada
memasuki uterus

Bab 4 Pembiakan

Kepentingan Kajian Dalam Pembiakan Manusia

Menghalang Penempelan Ovum yang
Telah Disenyawakan

▪AlatAilnattrauterus (IVCD) Pemandulan lelaki - Pemandulan
yang
▪vaseSakttoumi bahagian perempuan -Tubektomi

dimasukkan ke pada duktus ▪ Bahagian tengah

dalam uterus untuk sperma dipotong kedua-dua tiub

menghalang dan setiap Falopio dikeluarkan

penempelan hujungnya diikat dan setiap

embrio hujungnya diikat.