การพูดเชิงสร้างสรรค์

การพดู เชงิ สร้างสรรค์

การพดู สนุ ทรพจน์
ครูกลว้ ยหอม

การพดู

การพูดเป็นพฤติกรรมการสื่อสารด้วยการใช้ภาษาท่ีควบคไู่ ปกับการฟังกล่าวคอื เมื่อมีผพู้ ูดก็
ต้องมีผู้ฟัง จึงจะเกิดความสมบูรณ์ จะขาดฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ได้ สวนิต ยมาภัย (2525) ได้ให้
ความหมายของการพูดไว้ว่า “การพูด คือการใช้ถ้อยค้า น้าเสียง และอากัปกิริยา ท่าทาง เพ่ือ
ถ่ายทอดความคิด ความรู้ ความรู้สึก และความต้องการของผู้พูด ให้ผู้ฟังรับรู้ และเกิดการ
ตอบสนอง” จากความหมายดังกล่าวนี จะเห็นได้ว่า การพูดเป็นการถ่ายทอดความรสู้ ึกนึกคิดของ
ตนเองใหผ้ อู้ ืน่ ไดร้ ับรู้ เข้าใจ โดยอาศยั การฝกึ ฝน มิใช่เกิดขึนเองโดยธรรมชาติ ธรรมชาติเป็นเพียง
ผู้ให้อวัยวะท่ีใช้ส้าหรับออกเสียงมาเท่านัน คนเราถ้าอวัยวะที่ใช้ส้าหรับออกเสียงไม่บกพร่อง ก็
สามารถเปล่งเสียงออกมาได้ ซึ่งเป็นเรื่องของธรรมชาติ แต่ที่จะเปล่งเสียงออกมาให้เป็นภาษาท่ี
สื่อสารกันเข้าใจในหมู่ชนด้วยกันนัน ต้องอาศัยการเรียนรู้ คือเรียนรู้ถึงภาษาท่ีใช้พูดจากันในหมู่
เหล่า และอาศัยการฝึกฝน เพ่ือให้พูดได้ดี บรรลุจุดมุ่งหมายของการพูดและใช้การพูดเป็น
ประโยชน์ในการด้ารงชีวิตได้ สรุปแล้ว การพูดก็คือพฤติกรรมการส่ือสารของมนุษย์ โดยอาศัย
ภาษา ถ้อยค้า น้าเสียง ตลอดจนกิริยาท่าทาง และอ่ืน ๆ เพ่ือถ่ายทอดความรู้สึกนึกคิดของตน
แก่ผูอ้ ื่น ให้เกิดผลตอบสนองตามทตี่ อ้ งการ

ทกั ษะพ้นื ฐานในการพดู

การพูด เป็นการสื่อสารของมนุษย์โดยใช้ปากและกล่องเสียงเพ่ือ
เปล่งเสียงออกมา เพ่ือใช้ในการส่ือสารระหว่างบุคคล โดยอาศัย ภาษา
เป็นตัวสื่อความหมายของส่ิงที่พูด การพูดเป็นความสามารถเฉพาะของ
มนุษย์ แต่ก็มีสัตว์บางประเภทสามารถเลียนเสียงพูดของมนุษย์ได้ เช่น
นกแก้ว ผู้ที่พูดไม่ได้เรยี กว่าเป็น คนใบ้ การพูดมีหลายรูปแบบ เช่น การ
พูดระหว่างบุคคล การพูดในกลุ่ม การพูดในท่ีชุมชน บุคคลท่ีมีทักษะใน
การพูด สร้างแรงจูงใจให้บุคคลอื่นได้ ก็สามารถจัด ทอล์กโชว์ (talk
Show) สรา้ งเป็นอาชพี นักวิชาการ ดา้ นการพดู ได้

ความสา้ คัญของการพูด

ในชีวิตประจ้าวันของเรา การพูดนับเป็นพฤติกรรมการใช้ภาษาท่ีใช้มาก
เป็นอันดับ 2 รองจากการฟัง ซึ่งเป็นกิจกรรมการใช้ภาษาที่ใช้มากที่สุด
นอกจากฟังเสียงอื่น ๆ แล้วสิ่งท่ีฟังก็คือเสียงพูดน่ันเอง จะเห็นได้ว่า ในแต่ละ
วันเราต้องใช้การพูดตังแต่ต่ืนนอนจนกระทั่งเข้านอน อีกครังไม่น้อยเลย ถ้าจะ
คิดปริมาณเป็นจ้านวนตัวเลขคงได้จ้านวนมากมายจนน่าพิศวงตังแต่โบราณ
แล้ว การพูดช่วยให้ประสบผลส้าเร็จทังในชีวิตประจ้าวันและการประกอบ
กิจการงานต่าง ๆ จนมีผู้เห็นความส้าคัญของการพูด และได้ประมวลไว้ด้วย
ถ้อยค้าเป็นภาษิตข้อคิด ท่ีคมคายมากมาย เช่น “ ปากเป็นเอก เลขเป็นโท
หนังสือเป็นตรี ชั่วดีเป็นตรา ” “ พูดดีเป็นศรีแก่ตัว พูดช่ัวอัปราชัย ” เป็นต้น
สุนทรภู่ กวีเอกของไทยก็ได้กล่าวถึงความส้าคัญของการพูดไว้ในนิราศภูเขา
ทองตอนหน่ึงว่า “ ถึงบางพูดพูดดีเป็นศรีศักด์ิ มีคนรักรสถ้อยอร่อยจิต แม้น
พูดชั่วตัวตายทา้ ลายมติ ร จะชอบผดิ ในมนุษย์เพราะพูดจา ”

มารยาทการพูด

มนุษย์จ้าเป็นต้องมีการติดต่อสื่อสารซ่ึงกันและกัน เพื่อถ่ายทอด
ความรู้ ความคิด ความรู้สึกให้ผู้อ่ืนรับรู้ ทักษะหนึ่งที่ใช้ในการส่ือสาร
คือ การพูด ซ่ึงมีความส้าคัญต่อการด้าเนินชีวิต และสร้างความสัมพันธ์
อันดีต่อกัน จึงจ้าเป็นต้องอาศัยจรรยามารยาท และคุณธรรมในการพูด
การพูดโดยมีจรรยามารยาทและคุณธรรมในการพูด จึงเป็นการจรรโลง
สังคมได้อีกทางหน่ึง มารยาทในการพูด หมายถึง ผู้พูดที่มีกิริยาวาจา
เรียบร้อย ท่าทางสง่างาม อ่อนโยนสุภาพ หน้าตายิมแย้มแจ่มใส ไม่ใช้
ท่าทางประกอบค้าพูดให้มากจนเกินไป ย่อมช่วยเสริมสร้างให้ผู้ฟังเกิด
ความเช่ือถือเลื่อมใสผู้พูดได้เป็นอันมาก การฝึกฝนให้มีมารยาทในการ
พูดที่พึงปฏบิ ัตมิ ดี งั ตอ่ ไปนี

มารยาทการพูด (ต่อ)

๑ ) ต้องรู้จักกล่าวค้าทักทาย เมื่อมีผู้แนะน้าให้ขึนไปพูด ควรลุกขึนอยา่ งกระฉับกระเฉง
แต่เรียบร้อย เดินไปยังที่พูด หยุดเว้นระยะเล็กน้อย แล้วจึงกล่าวค้าทักทายหรือค้า
ปฏสิ ันถารท่เี หมาะสม
๒ ) ต้องเป็นผู้ฟังท่ีดี ผู้พูดท่ีดีต้องเป็นคู่สนทนาท่ีดี ให้เกียรติและรับฟังผู้อ่ืนด้วย กรณี
พูดในท่ีประชุมเมื่อมีเสียงปรบมือหรือเสียงหัวเราะขณะพูดควรหยุดพูดชั่วคราว รอให้
เสียงนันเบาลงหรือหยุดจึงค่อยพูดต่อไป ถ้าเป็นระหว่างการสนทนาควรหยุดพูดตาม
ความเหมาะสม เพ่ือเปิดโอกาสให้ผู้อื่นได้สนทนาบ้าง เม่ือพูดจบแล้วหยุดเว้นระยะ
เล็กนอ้ ย ก้มศีรษะให้แกผ่ ฟู้ ังแลว้ กลับไปยังทน่ี ่งั
๓ ) ต้องรู้จักควบคุมอารมณ์และน้าเสียง เมื่อมีผู้ฟังบางคนโห่ร้องหรือล้อเลียนระหว่าง
พูด อาจท้าให้อารมณ์เสียได้ ผู้พูดต้องใจเย็นและควบคุมน้าเสียงตลอดจนกิริยาวาจา
ของตนไว้ให้สุภาพเรียบร้อยอยู่เสมอ ทังต้องไม่พูดดัดเสียงให้ผิดปกติไปจากน้าเสียงท่ี
เคยพดู ตามปกติในชวี ิตประจา้ วัน

มารยาทการพดู (ตอ่ )

๔ ) ต้องไม่พูดจาดูถูกหรือข่มขู่ผู้ฟัง เม่ือพูดต่อหน้าท่ีประชุมไม่ควรพูด
อวดตนหรืออวดภูมิ รวมทังไม่ควรใช้กิริยาวาจาเชิงดูถูก ก้าวร้าว หรือ
ข่มขผู่ ูฟ้ งั แตอ่ ยา่ งใด
๕ ) ต้องรู้จักใช้ค้าสุภาพ เมื่อมีความคิดเห็นไม่ตรงกับผู้อื่นระหว่างการ
สนทนา ไม่ควรพูดจาหยาบคาย รุนแรง แต่ควรรู้จักกล่าวค้าขอบคุณ
ขอโทษ หรอื เสียใจในโอกาสอันเหมาะสม

การพูดสนุ ทรพจน์

สุนทรพจน์ หมายถึง ค้าพูดที่ดีงาม ไพเราะจับใจ การพูด
สุนทรพจน์มักมีในพิธีส้าคัญ เช่น พิธีต้อนรับแขกเมืองคนส้าคัญ
พิธีได้รับต้าแหน่งส้าคัญ เช่น นายกรัฐมนตรี ประธานาธิบดีหรือ
กล่าวในงานฉลองระลกึ ถึงบุคคลสา้ คัญ วันส้าคญั ระดับชาติ หรือ
เป็นการกล่าวในเร่ืองใดเร่ืองหนึ่ง เพ่ือสร้างสรรค์จรรโลงใจ เป็น
ค้าพูดท่ีแสดงความปรารถนาดีในทางการเมือง การกล่าวสุนทร
พจนเ์ ปน็ เรอื่ งส้าคัญย่งิ มกั ไดร้ ับการยกย่องว่าเปน็ การพดู ชันยอด

ลักษณะการพูดสนุ ทรพจน์

ใช้ถ้อยค้าไพเราะลึกซึงกินใจ จับใจ โน้มน้าวให้ผู้ฟังเห็นคล้อย
ตาม กระตุ้นผู้ฟัง มีความม่ันใจและยินดีร่วมมือ สร้างบรรยากาศ
ใหเ้ กดิ ความหรรษาและใหค้ วามสขุ แก่ผู้ฟัง

โครงสร้างทั่วไปของการพดู สนุ ทรพจน์

๑. ตอนเปิดเร่อื ง กระต้นุ ใหผ้ ู้ฟังเห็นความส้าคัญของเรื่องทจี่ ะพดู
๒. ด้าเนินเร่ือง ประกอบด้วยเนือหาสาระล้าดับความส้าคัญอย่าง
ชัดเจน
๓. ตอนจบเร่ือง สรุปความทิงท้ายให้ผู้ฟังน้าไปคิด หรือฝากไว้ใน
ความทรงจ้าตลอดไป

โครงสร้างขนั ตอนของสุนทรพจน์

ค้าน้า หรือการเร่ิมต้น เป็นการบอกกล่าวว่าผู้พูดเป็นใคร พูดในฐานะ
อะไรในโอกาสใด แลว้ นา้ เขา้ สูเ่ นือหาดว้ ยวธิ ีการทเ่ี รา้ ความสนใจ เช่นใช้สุภาษิต
ค้าคม หรือเหตกุ ารณ์ปัจจุบันท่ีสอดคล้องกบั เร่อื งราวท่ีจะกล่าวต่อไป

เนือเร่ือง หรือสาระส้าคัญของเร่ือง ควรแยกประเด็นเป็นข้อๆ โดย
ค้านึงถึงเอกภาพ คือความเป็นหน่ึงเดียวของเรื่อง สัมพันธภาพคือความ
เก่ียวเน่ืองกัน และสารัตถภาพ หรือการเน้นย้าประเด็นส้าคัญของเรื่อง และ
ประเด็นต้องมีข้อมูลหลักฐานอ้างอิงท่ีน่าเชื่อถือ และมีตัวอย่างประกอบให้
ชัดเจน

สรุปจบ หรือการลงท้าย อาจท้าได้หลายวิธี เช่น สรุปทบทวนประเด็น
เนือหาเสนอข้อคิด หรือแนวทางการปฏิบัติเน้นประเด็นส้าคัญ และแสดง
ความหวังว่า น่าจะเป็นอย่างนัน อยา่ งนี

เทคนิคการพูดสนุ ทรพจน์

“ขนึ ต้นให้ต่นื เตน้
ตอนกลางใหก้ ลมกลนื
และตอนจบใหจ้ บั ใจ”

https://www.youtube.com/watch?v=TjeK1TBHlVY https://www.youtube.com/watch?v=RsfLTVuHBTA https://www.youtube.com/watch?v=wZjAv88vYFg https://www.youtube.com/watch?v=v-gjks6Suhs