หน้าที่พลเมืองฯ ม.2 หน่วยที่ 1 สถาบันทางสังคม

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

บทบาทและความสาํ คญั ของสถาบันทางสงั คม

สถาบนั ทางสังคม หมายถงึ แบบแผนใการคิด การกระทาํ ที่คนในสังคมยดึ ถือ
ยอมรบั และประพฤตปิ ฏบิ ตั สิ ืบตอ กันมาภายใตกฎเกณฑข องสังคม
เพ่ือตอบสนองความตอ งการพนื้ ฐานของสมาชกิ ในสงั คม กาํ หนดสถานภาพและบทบาท
ของบคุ คลตา ง ๆ

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชนั้ มัธยมศกึ ษาปท ่ี ๒

สถาบนั ทางสงั คมที่เปน สถาบันพ้นื ฐานของสงั คมไทย มดี งั นี้

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท ่ี ๒

๑.๑ สถาบันครอบครวั ครอบครวั เปน รากฐานของสถาบนั ทางสงั คม
ทจ่ี ะพฒั นาไปสูส ถาบันทางสงั คมอนื่ ๆ
สถาบนั ครอบครัว เน่อื งจากเปน สถาบัน
พ้นื ฐานของสังคม ทม่ี ีขนาดเลก็ ทส่ี ดุ กอ ตัง้ ข้นึ
จากสมาชิกชายและหญงิ
ทาํ หนา ที่เปนบดิ าและมารดาท่ีจะใหกาํ เนดิ
สมาชกิ ใหมเ ปนพอแบบแมแ บบใน
การถา ยทอดสง่ิ ตาง ๆ และใหการศึกษาในข้ัน
แรกแกสมาชกิ ใหมตอไป

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

๑.๑ สถาบนั ครอบครวั

บทบาทและความสําคัญของสถาบันครอบครัว มดี งั นี้

๑) ครอบครัวมีบทบาทในการกําหนดสถานะทางสังคมใหแกส มาชกิ ใหม

เชน การหนดเชือ้ ชาติ ศาสนา ของสมาชกิ ในครอบครัว

๒) ครอบครวั เปนตน กาํ เนิดของบุคลิกภาพและคุณลักษณะของสมาชกิ

๓) ครอบครัวเปน สถาบันพื้นฐานทางการศึกษาของสังคม มบี ทบาทเปน

แหลง เรยี นรูถายทอดองคความรู ฝก ฝนสมาชกิ ในครอบครวั ใหร จู ักระเบยี บของสงั คม

ดว ยการอบรมส่ังสอนเปน ธุระจัดหาสถานที่เรียนเพอื่ สรา งคุณภาพชีวติ ใหแกสมาชิก

ในครอบครวั ใหเ ตบิ โตเปน บุคคลที่มปี ระสทิ ธิภาพและเปน พลเมืองท่ดี ีของสังคม

๔) ครอบครัวเปนสถาบนั ท่สี ามารถตอบสนองความตอ งการพื้นฐานของมนษุ ยไดใ นทกุ ระดับ

ทั้งดานความตองการทางดานรา งกาย ความตอ งการทางดา นจติ ใจ และความตองการทางดาน

สงั คม

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช้ันมัธยมศึกษาปท ี่ ๒

๑.๒ สถาบันการศึกษา

สถาบันการศึกษา เปนสถาบนั สําหรบั การพฒั นามนุษยม จี ดุ มงุ หมายในการท่ีจะทําให

สมาชิกในสงั คมเกดิ การเรียนรู มคี วามรูความสามารถเปน บคุ คลทป่ี ระกอบ

ไปดว ยคณุ ธรรม ศีลธรรม และวฒั นธรรม สถาบันการศกึ ษามีหลายระดับ

เชน โรงเรียน วิทยาลยั มหาวิทยาลยั

สถาบันการศกึ ษา มีจุดมงุ หมายในการทําให
สมาชกิ ในสังคมมคี วามรู ความสามารถ
มคี ณุ ธรรม จรยิ ธรรมในการอยูรวมกบั ผูอ ืน่

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปท ่ี ๒

๑.๒ สถาบนั การศึกษา

บทบาทและความสําคัญของสถาบนั การศึกษา มดี งั นี้

๑) การขดั เกลาทางสังคม เพือ่ ใหส มาชกิ มีคณุ ลกั ษณะตามที่สงั คมตองการ

๒) เปนแหลงเรียนรู ถา ยทอดความรคู วามสามารถ ทักษะ และเทคโนโลยี ใหสมาชกิ ในสงั คม

ใหเ ปนผูท ีค่ ิดเปน ทําเปน แกป ญหาเปน

๓) เลอื กสรรและกําหนดบทบาทของสมาชกิ ในสงั คม

๔) ผสมกลมกลืนทางสังคมและวฒั นธรรม เชน สอนใหส มาชกิ ใหมไดเ รียนรภู าษาและ

วฒั นธรรมของตน หรอื ปลูกฝงใหส มาชกิ ในสังคมรจู กั อนุรักษและสง เสริมศลิ ปวฒั นธรรม

ขนบธรรมเนยี มประเพณที ี่ดีงาม

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท ่ี ๒

๑.๓ สถาบันศาสนา

สถาบนั ศาสนา หมายถึง แบบแผนของความคดิ การกระทาํ ในเรอื่ งเก่ยี วกับจิตใจความเชือ่

และพฤตกิ รรมของมนุษยท่ีมคี วามเกยี่ วขอ งกบั ความสัมพันธร ะหวา งมนุษยก ับสิง่ เหนือธรรมชาตเิ ปน

สถาบันทคี่ รอบคลมุ ในเร่อื งตา ง ๆ เชน การปฏิบตั ิตนของศาสนิกชน พธิ ีกรรม ความเชื่อทาง

ไสยศาสตร หรอื ความเชื่อของแตละศาสนา สถาบนั ศาสนา

เชน วดั สํานกั สงฆ สภาครสิ ตจักรแหงประเทศไทย โบสถ มัสยดิ เทวสถาน

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้นั มธั ยมศึกษาปท ่ี ๒

๑.๓ สถาบนั ศาสนา ในระบอบการปกครอง

บทบาทและความสาํ คัญของสถาบันศาสนา มีดังนี้
๑) เปน ทย่ี ดึ เหน่ยี วจิตใจ
๒) สรางความเปน ปก แผนใหแ กสงั คม
๓) เสรมิ สรางและถา ยทอดวัฒนธรรมแกสงั คม
๔) เปน บอเกิดแหงศิลปวัฒนธรรม และประเพณที ด่ี งี าม
๕) เปน แบบอยางของความประพฤตทิ ่ดี ีงามใหแ กส มาชิก
๖) เปนพน้ื ฐานสาํ คญั ของอาํ นาจรฐั เชน

บางระบอบหรอื ในสังคมทีม่ ผี ูนําศาสนาเปนผนู าํ ทางการเมอื ง

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันมธั ยมศกึ ษาปท ่ี ๒

๑.๓ สถาบนั ศาสนา

สถาบันศาสนาเปนสถาบนั ท่ีชว ยขัดเกลาจติ ใจ
ของศาสนกิ ชนใหมคี ณุ ธรรม จรยิ ธรรม

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท ่ี ๒

๑.๔ สถาบนั เศรษฐกิจ

สถาบนั เศรษฐกจิ คอื กลมุ ของระเบยี บกฎเกณฑ หรือระบบความสัมพันธท างสงั คมในกิจกรรม

ทางเศรษฐกิจซ่งึ หมายถงึ การผลติ สนิ คา บริการ การอปุ โภคและบริโภค

การแลกเปลย่ี นหรอื การคา ขาย การกระจายผลประโยชนใหแ กส มาชิกในสงั คม

สถาบนั เศรษฐกิจเปนสถาบนั ทีต่ อบสนองความตอ งการของสมาชิกในดา นปจ จยั ๔

และการบรกิ ารในดานสิง่ อาํ นวยความสะดวกตาง ๆ ในการดําเนนิ ชวี ติ กลมุ สังคมในสถาบนั เศรษฐกิจ

เชน รานคา โรงงานอตุ สาหกรรม องคก รเศรษฐกจิ ตา ง ๆ

กระทรวงพาณิชย

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมัธยมศึกษาปท่ี ๒

๑.๔ สถาบนั เศรษฐกิจ

บทบาทและความสําคัญของสถาบนั เศรษฐกิจ มีดังนี้
๑) ผลติ สนิ คา และบริการเพอ่ื ตอบสนองความตองการของสมาชิกในสังคม
๒) จัดสรรและกระจายสินคา และบริการไปสสู มาชกิ ในสังคมอยางทั่วถึง
๓) พัฒนาและสรางความเจรญิ กาวหนาทางเศรษฐกจิ ใหม ปี ระสทิ ธภิ าพ

เพือ่ ความอดุ มสมบูรณและความมน่ั คงของสมาชิก
๔) เปนองคประกอบสาํ คญั ในการสรางรากฐานทางการเมือง
๕) เปนเครอ่ื งมือที่ดใี นการลดปรมิ าณการตอ สูทางเศรษฐกจิ โดยเฉพาะในภาวะที่

ทรัพยากรและการผลิตของมนษุ ยอ ยูในวงจํากัด ในขณะท่มี นษุ ยมีความตองการทางวัตถุมากข้นึ

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

๑.๕ สถาบันการเมืองการปกครอง

สถาบันการเมอื งการปกครอง หมายถึง องคก รท่ีมีบคุ คลหรือกลุมบคุ คลเขามาดําเนิน

กจิ กรรมทางการเมืองรวมกันโดยมีระเบยี บแบบแผน กฎเกณฑ กระบวนการ

และวิธกี ารดาํ เนินงานทง้ั ในสวนทีเ่ ปนแบบแผนและในสว นท่ไี มเ ปน แบบแผน

ใหบรรลเุ ปาหมายขององคกรน้นั ๆ ในทางการเมอื งโดยชอบธรรม

สถาบนั การเมืองการปกครองเปน สถาบันที่
ทําหนาท่ีบรหิ ารและพัฒนาประเทศ
ใหม คี วามเจรญิ กาวหนาในทกุ ๆ ดาน

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

๑.๕ สถาบันการเมืองการปกครอง

บทบาทและความสําคญั ของสถาบันการเมืองการปกครอง มดี ังน้ี
๑) เปนสถาบนั ทสี่ รา งระเบียบกฎเกณฑ ใหแกสงั คม
๒) ใหหลักประกันในเร่ืองสิทธิและเสรีภาพแกส มาชกิ ในสังคม
๓) วนิ จิ ฉยั ขอขัดแยง ระหวา งสมาชกิ ในสังคม
๔) วางแผนและกาํ หนดนโยบายในการบริหารประเทศ
๕) ปองกัน รักษา และใหค วามคุม ครองสมาชกิ ในสังคมใหม ีความปลอดภยั

และสงบสุข รวมทั้งปอ งกนั และรกั ษาความปลอดภัยจากภายนอกสงั คมดวย

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชัน้ มัธยมศึกษาปท ่ี ๒

๑.๖ สถาบันนันทนาการ

สถาบนั นนั ทนาการ หมายถึง แบบแผนการคดิ และการกระทําท่ีเก่ยี วกับการพักผอ น
หยอ นใจใหค วามสขุ และความบนั เทิงแกผูท่เี ขา รวม เชน ศิลปะ กฬี า การละเลน ดนตรี การเขา
รวมกิจกรรมจะเปน ไปตามความสมัครใจและความชอบสวนบคุ คล

การฟง ดนตรีเปน การพักผอนหยอ นใจ
ชวยใหผฟู ง เกิดความสนุกสนานเพลิดเพลิน

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ช้ันมธั ยมศกึ ษาปท ่ี ๒

๑.๖ สถาบนั นนั ทนาการ

บทบาทและความสําคญั ของสถาบันนันทนาการ มดี งั นี้
๑) สรา งความสนุกสนาน เพลิดเพลนิ ผอ นคลายความเครียดจากการเรยี น

และการทาํ งาน
๒) เปน การใชเวลาวางใหเกดิ ประโยชน ในทางสรา งสรรคตา ง ๆ
๓) เสรมิ สรางสุขภาพรา งกายใหแขง็ แรง และมีสุขภาพจติ ดี
๔) ฝกทักษะและความชํานาญในดา นตา ง ๆ
๕) เสรมิ สรา งความสามคั คี ความมรี ะเบยี บวินัยในการอยูรว มกับผอู น่ื

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชัน้ มธั ยมศึกษาปท ่ี ๒

๑.๗ สถาบนั สือ่ สารมวลชน

สถาบันสื่อสารมวลชน หมายถงึ

แบบแผนการสอื่ สารระหวางบุคคลในสังคมที่มี

การขยายตัวกวางใหญขึน้ ครอบคลุมทัว่ ทกุ

พื้นทีใ่ นโลก เพือ่ ลดขอ จํากัดของระยะทางและ

เวลาในรปู แบบโทรทศั น วิทยุ

ส่อื สง่ิ พมิ พตาง ๆ และอนิ เทอรเนต็ นอกจากน้ียัง

ถา ยทอดความรูแ ละความบันเทิงใหแ ก

ประชาชนทุกเพศ ทุกวัย ทาํ ใหสงั คมปจ จุบันเปน สถาบนั สื่อสารมวลชนนาํ เสนอขอมลู ขาวสารให
แกค นในสงั คมไดรบั รู
สังคมแหง การเรยี นรู

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชนั้ มัธยมศกึ ษาปท่ี ๒

๑.๗ สถาบันสอ่ื สารมวลชน

บทบาทและความสําคัญของสถาบันสอ่ื สารมวลชน มีดังน้ี
๑) ใหค วามรูและความบันเทงิ แกประชาชนทกุ เพศ ทุกวยั
๒) รายงานขา วสารและสถานการณต าง ๆ ใหประชาชนไดรับทราบ
๓) ถา ยทอดวฒั นธรรมและปลูกฝง คา นิยมตา ง ๆ
๔) เปนส่อื กลางในการตดิ ตอ ระหวางสมาชกิ ของสงั คม
๕) สอดสอ งดูแลและตรวจสอบการทํางานของบุคคลในสังคม

เพอ่ื ใหเกิดความโปรง ใส

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท ่ี ๒

๒. ความสมั พนั ธของสถาบนั ทางสังคม

สังคมจะมคี วามเจริญรงุ เรอื งยอ มตองเกิดจากการมสี มาชกิ ในสงั คมท่มี คี ณุ ภาพ สมาชกิ ทีม่ ี

คณุ ภาพกย็ อ มตอ งเกดิ จากสถาบันทางสงั คมทม่ี ีคุณภาพเชนเดียวกัน

ซึง่ สถาบนั ทางสังคมทกุ สถาบันลว นมคี วามสัมพนั ธท ่เี ช่ือมโยงถึงกนั มหี นาที่ตอบสนอง

ความตองการ มสี วนรวมในการสงเสริมใหสมาชกิ ในสังคมเปนบุคคลทม่ี คี ุณภาพ

และธํารงใหส ังคมเจรญิ กาวหนา

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี ๒