โคลงสุภาษิตพระราชนิพนธ์

๗. คำอนโุ ลม คือ คำท่ีปกติไม่ใชก้ นั แตใ่ ชใ้ นบทรอ้ ยกรองไดใ้ นบำงกรณีเชน่

คำโทโทษ “ขนั ตีมีมำกหมนั้ สนั ดำน” หมนั้ แทนคำวำ่ ม่นั

คำสลบั ท่ี “ใดกิจผิดพลำดแลว้ ไป่ละ ลมื เลย” ใดกิจ สลบั คำจำก กิจใด

คำยตั ิภงั ค์ “คำหยำบจำบจว้ งอำ-ฆำตขู่ เขญ็ เฮย” แยกคำมำจำกคำวำ่ อำฆำต

๘. คำสมั ผสั ทงั้ ในและระหวำ่ งวรรค เพ่ือใหเ้ กิดควำมไพเรำะและเนน้ เนือ้ ควำมใหเ้ ดน่ ชดั เช่น

เพรำะไมพ่ ดู รำ้ ยต่อใครเลย

เหนิ ห่างโมหะร้อน รษิ ยา

สละส่อเสยี ดมารษา ใส่ร้าย

คาหยาบจาบจ้วงอา- ฆาตขู่ เขญ็ เฮย

ไปหมนิ่ นินทาบ้าย โทษใหผ้ ู้ใด

๙. คำอธิบำยเนือ้ ควำมเดน่ ชดั คือ กำรใชค้ ำนอ้ ย แตก่ ินควำมหมำยมำก ดงั บทประพนั ธ์

เพราะอดพดู ในเวลาโกรธ

สามารถอาจห้ามงด วาจา ตนเฮย

ปางเมอื่ ยงั โกรธา ขุ่นแค้น

หยุดคดิ พจิ ารณา แพช้ นะ ก่อนนา

ชอบผิดคดิ เหน็ แม้น ไม่ยงั้ เสยี ความ

จำกบทประพนั ธ์ กลำ่ วถงึ กำรรูจ้ กั หกั หำ้ มใจไมใ่ หพ้ ดู ในขณะท่ียงั โกรธ โดยใหห้ ยดุ พิจำรณำถงึ ผลท่ีจะตำมมำ
หำกไมร่ ูจ้ กั ยบั ยงั้ ช่งั ใจก็อำจเกิดควำมเสยี หำยได้

คุณคา่ ด้านสังคม

๑ สะทอ้ นใหเ้ หน็ คำ่ นิยมดำ้ นควำมประพฤติ วำ่ ควำมประพฤตทิ ่ีดี จะเป็นรำกฐำนของกำรอย่รู ว่ มกนั
อยำ่ งสงบสขุ ดงั บทประพนั ธ์

๑. เพราะความดที ่วั ไป

ทาดไี ป่ เลอื กเว้น ผู้ใด ใดเฮย

แตผ่ ูกไมตรีไป รอบข้าง

ทาคุณอุดหนุนใน การชอบ ธรรมนา

ไร้ศัตรูปองมล้าง กลับซ้องสรรเสริญ

จำกบทประพนั ธ์ สะทอ้ นใหเ้ หน็ คณุ คำ่ และกำรช่ืนชมผทู้ ่ีกระทำควำมดีตอ่ ผอู้ ่ืน โดยไมเ่ ลอื กเฉพำะกบั
ผหู้ น่งึ ผใู้ ด ยอ่ มเป็นคนท่ีมีมิตรมำกมำยคอยใหก้ ำรสนบั สนนุ เป็นท่ีสรรเสรญิ ในควำมดีอยำ่ งจรงิ จงั

๒. สะทอ้ นใหเ้ หน็ วฒั นธรรมดำ้ นกำรพดู ดงั บทประพนั ธ์

๔. เพราะคดิ เสยี ก่อนจงึ พูด

พาทมี สี ตริ ั้ง รอคดิ

รอบคอบชอบแลผดิ ก่อนพร้อง

คาพูดพา่ งลขิ ติ เขยี นร่าง เรียงแฮ

ฟังเพราะเสนาะต้อ โสตทงั้ หา่ งภัย

จำกบทประพนั ธส์ ะทอ้ นใหเ้ หน็ วฒั นธรรมดำ้ นกำรพดู ของคนไทยท่ีตอ้ งกล่นั กรองคำพดู
ก่อนเสมอ หำกคำพดู ท่ีไพเรำะเสนำะหู พดู เรอื่ งท่ีน่ำฟังยอ่ มสรำ้ งเสน่หใ์ หผ้ พู้ ดู ได้ แตห่ ำกไมค่ ิด
ไตรต่ รองก่อนพดู ก็อำจจะนำภยั มำสตู่ นเองไดเ้ ช่นกนั

๓ สะทอ้ นใหเ้ หน็ ควำมเช่ือทำงดำ้ นศำสนำ ท่ีสอนใหค้ นประพฤติตนเป็นคนดี ใหค้ นทำดี
ตอ่ กนั ช่วยเหลอื เกือ้ กลู กนั ดงั บทประพนั ธ์

๖. เพราะได้กรุณาตอ่ คนทถี่ งึ อับจน

กรุณานรชาตผิ ู้ พอ้ งภัย พบิ ตั เิ ฮย

ช่วยรอดปลอดความกษัย สว่างร้อน

ผลจักเพมิ่ พูนใน อนาคต กาลแฮ

ชนจักชูชอื่ ช้อน ป่ างเบอื้ งปัจจุบัน

จำกบทประพนั ธ์ สะทอ้ นใหเ้ หน็ ควำมเช่ือทำงดำ้ นศำสนำ วำ่ กำรช่วยเหลือผอู้ ่ืนให้
คลำยควำมเดือดรอ้ นเป็นกำรทำควำมดี กอ่ ใหเ้ กิดควำมสขุ แก่ตนเอง ทำใหผ้ คู้ นระลกึ ถึงและยงั
เป็นกำรสะสมผลบญุ ไวใ้ ชใ้ นภำยภำคหนำ้ ตำมควำมเช่ืออีกดว้ ย

ข้อคดิ ทส่ี ามารถนาไปประยุกตใ์ ช้ไดใ้ นชวี ติ ประจาวัน

๑. กำรพดู ท่ีดี ยอ่ มสรำ้ งมติ ร และเป็นท่ีช่ืนชม ในขณะเดียวกนั คนท่ีพดู ไมด่ ี หยำบ
กระดำ้ งกส็ ำมำรถสรำ้ งภยั ใหแ้ ก่ตนเองได้
๒. กำรทำควำมดียอ่ มสรำ้ งมิตรและเป็นท่ีช่ืนชม
๓. กำรคดิ อยำ่ งมีเหตผุ ล ยอ่ มทำใหร้ ูเ้ ทำ่ ทนั เรอ่ื งรำวตำ่ งๆได้ เพรำะในชีวติ ประจำวนั กำร
ไดย้ นิ เร่อื งรำวตำ่ งๆ ตอ้ งอำศยั กำรคดิ ท่ีมีสติ และรูจ้ กั ไตรต่ รองดว้ ยเหตแุ ละผลอยำ่ ง
รอบคอบ เพ่ือใหต้ ดั สินใจเช่ืออยำ่ งมีเหตผุ ลและรูเ้ ทำ่ ทนั

โคลงสุภาษิตอศิ ปปกรณา
(อดิ -สะ-ปะ-ปะ-กะ-ระ-นา)

ความเป็ นมา

นิทำนอีสป เป็นนิทำนท่ีแปลมำจำกภำษำกรกี ฉบบั ภำษำองั กฤษ เนือ้ หำแฝงดว้ ยสจั ธรรมซง่ึ เป็นอมตะมำนำน
กวำ่ ๑๕๐๐ ปี

นิทำนอีสป มีกำรแปลเป็นภำษำตำ่ งๆเผยแพรไ่ ปท่วั โลก เลำ่ กนั วำ่ อีสป (Aesop) เป็นทำสชำวกรกี ท่ีมีชีวติ
อยใู่ นชว่ งศตวรรษท่ี ๖ ก่อนครสิ ตกำล มีรำ่ งกำยพิกำร แตส่ ตปิ ัญญำเฉลียวฉลำด อีสปเป็นนกั เทำ่ นิทำนท่ีชอบยกนิทำน
มำเลำ่ เปรยี บเปรยใหผ้ เู้ ป็นนำยไดค้ ดิ หรือแกไ้ ขเหตกุ ำรณท์ ่ีรำ้ ยใหก้ ลำยเป็นดี
อีสป เป็นทำสของอดิ มอน เขำไดม้ อบหมำยหนำ้ ท่ีใหอ้ ีสปเป็นครูสอนหนงั สอื ลกู ๆของเขำ ท่ีบำ้ นของอิดมอน เป็นท่ีพบปะ
สงั สรรคข์ องหมคู่ นสำคญั ๆของกรกี และเม่ืออดิ มอนไปพบคนใหญ่คนโตของกรีก ก็มกั พำอีสปไปดว้ ยเสมอ เม่ืออีสปได้
เลำ่ นิทำนใหค้ นเหลำ่ นนั้ ฟัง ทกุ คนต่ำงกต็ ดิ ใจในเนือ้ หำ ขอ้ คิด คติเตือนใจ อีสปจงึ กลำยเป็นท่ีช่ืนชอบของคนทกุ คน

ดว้ ยสติปัญญำไหวพรบิ ปฏภิ ำณดีเย่ียม ทงั้ ยงั มีควำมสำมำรถในกำรเลำ่ นิทำน ทำใหท้ ำสอยำ่ งอีสปเป็นไทได้
นิทำนท่ีอีสปเลำ่ หลำยรอ้ ยเร่อื งรำว นิยมเรยี กกนั วำ่ “นิทำนอีสป” ซง่ึ เป็นนิทำนสอนคนท่วั ไปในดำ้ นศลี ธรรม ตวั ละครใน
นิทำนสว่ นใหญ่เป็นสตั ว์ เช่นรำชสีหก์ บั หนู หมำจิง้ จอกกบั อง่นุ กบเลือกนำย โดยใชส้ ตั วเ์ หลำ่ นัน้ เป็นสญั ลกั ษณแ์ ทน
มนษุ ยท์ ่ีมีพฤตกิ รรมไมแ่ ตกตำ่ งกนั นิทำนอีสป เลำ่ ขำนกนั ดว้ ยปำกเปลำ่ ไมม่ ีกำรจดบนั ทกึ เป็นลำยลกั ษณอ์ กั ษรเอำไว้
จนสมยั ตอ่ มำจงึ มีผบู้ นั ทกึ ไว้ ทำใหค้ นรุน่ หลงั ไดร้ บั รูค้ ำสอนจำกนิทำนอีสป

ตอ่ มำในสมยั พระบำทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั พระองคท์ รงพระรำชนิพนธแ์ ปลนิทำนอีสปไว้ ๒๔
เร่อื ง และทรงพระรำชนิพนธโ์ คลงสภุ ำษิตประกอบนิทำนรว่ มกบั กวีอีก ๓ ทำ่ น คือ กรมหลวงพชิ ิตปรชี ำกร พระยำศรี
สนุ ทรโวหำร และพระยำรำชสมั ภำรำกร โคลงสภุ ำษิตนี้ ใหช้ ่ือวำ่ โคลงสภุ ำษิตอิศปปกรณำ ทำใหน้ ิทำนอีสปแพรห่ ลำย
ในประเทศไทย โดยตน้ ฉบบั สมดุ ไทยอิศปปกรณำ ยงั คงเก็บรกั ษำไวท้ ่ีหอสมดุ แหง่ ชำติจวบจนทกุ วนั นี้

ประวตั ผิ ู้แตง่

พระบำทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั ไดท้ รงพระรำชนิพนธ์ โคลงสภุ ำษิตประกอบนิทำนรว่ มกบั กวีอีก
๓ ทำ่ น คือ กรมหลวงพชิ ิตปรชี ำกร พระยำศรสี นุ ทรโวหำร และพระยำรำชสมั ภำรำกร
๑. พระบำทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั รชั กำลท่ี ๕
๒. กรมหลวงพิชิตปรีชำกร
๓. พระยำศรสี นุ ทรโวหำร
๔. พระยำรำชสมั ภำรำกร

พระยาราชสัมภารากร

เป็นขำ้ หลวงในสมยั
พระบำทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลำ้
เจำ้ อยหู่ วั

กรมหลวงพชิ ติ ปรีชากร พระนำมเดมิ วำ่

พระองคเ์ จำ้ คคั ณำงคยคุ ล พระรำชโอรสในพระบำทสมเดจ็
พระจอมเกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั และเจำ้ จอมมำรดำพง่ึ กรมหลวง
พิชิตปรีชำกรทรงมีพระปรชี ำสำมำรถดำ้ นกฎหมำยและดำ้ น
ภำษำเป็นอยำ่ งดี โดยเฉพำะควำมสำมำรถดำ้ น
ภำษำองั กฤษและภำษำฝร่งั เศส ทรงมีสว่ นรว่ มในกำรจดั ตงั้
หอสมดุ วชิรญำณ และทรงเป็นสภำนำยกหอพระสมดุ วชิ
รญำณถงึ ๒ สมยั ในยคุ นนั้ มเี รอ่ื งท่ีไดร้ บั ควำมนิยมคือ
“สนกุ นิน์ กึ ” โดยอยใู่ นหนงั สอื “วชิรญำณวิเสศ” และ “วชิร
ญำณ” รำยเดือน ของหอสมดุ วชิรญำณ เป็นเรอ่ื งท่ีบรรยำย
ถงึ ควำมรูส้ กึ ของพระวดั บวรนิเวศ ๔ รูป กำลงั จะสกึ พดู ถึง
เรอ่ื งทำงโลก อำชีพ และอนำคต อยำ่ งสมจรงิ สมจงั จนมีผู้
เขำ้ ใจวำ่ เป็นเร่อื งจรงิ

พระยาศรีสุนทรโวหาร (นอ้ ย อำจำรยำงกรู )

พระยำศรสี นุ ทรโวหำร เกิดในสมยั รชั กำลท่ี ๓ ท่ีเมือง
ฉะเชิงเทรำ ไดบ้ วชเป็นสำมเณรท่ีวดั สระเกศและเลำ่ เรยี นท่ีวดั
นนั้ จนสอบไดเ้ ปรยี ญเอก มีควำมรูเ้ ช่ียวชำญทงั้ ภำษำบำลี
สนั สกฤต และภำษำไทย จนเป็นท่ียกย่องของรชั กำลท่ี ๔ เม่ือ
ลำสกิ ขำ ไดเ้ ขำ้ รบั รำชกำรในกรมพระอำลกั ษณ์ ไดย้ ศเป็นขนุ
ประสทิ ธิ์อกั ษรศำสตร์ และในรชั กำลท่ี ๕ ไดเ้ ล่อื นเป็นขนุ สำร
ประเสรฐิ พระศรภี รู ปิ รชี ำ พระศรสี นุ ทรโวหำร และพระยำศรี
สนุ ทรโวหำรตำมลำดบั และไดร้ บั กำรยกยอ่ งวำ่ เป็นศำลฎีกำ
ทำงภำษำไทย

ลักษณะคาประพนั ธ์ นิทำนแตล่ ะเร่อื งแตง่ เป็นรอ้ ยแกว้ และสรุปดว้ ยโคลงส่สี ภุ ำพ ๑
บทเป็นคติสอนใจท่ีไดจ้ ำกนิทำนเรือ่ งนนั้ ในทำ้ ยเร่ือง

มีเพยี ง ๔เร่ือง โคลงสภุ ำษิตอศิ ปปกรณำ ท่ีคดั มำใหศ้ กึ ษำเป็นตวั อยำ่ ง ๔ เรอ่ื ง คือ
๑. นิทำนสภุ ำษิต เรอ่ื ง รำชสีหก์ บั หนู
๒. นิทำนสภุ ำษิตเร่ือง บดิ ำกบั บตุ รทงั้ หลำย
๓. นิทำนสภุ ำษิตเรอ่ื ง สนุ ขั ป่ำกบั ลกู แกะ
๔. นิทำนสภุ ำษิต เร่อื ง กระตำ่ ยกบั เตำ่

เร่ืองยอ่ นิทำนสภุ ำษิต เร่อื ง รำชสหี ก์ บั หนู
รำชสหี จ์ ะฆำ่ หนทู ่ีมำวง่ิ บนหนำ้ ของรำชสีห์ แตห่ นรู อ้ ง
ขอชีวติ และบอกวำ่ จะตอบแทนบญุ คณุ เม่ือไดฟ้ ัง
ดงั นนั้ รำชสีหก์ ็หวั เรำะเยำะ และปลอ่ ยหนไู ป ตอ่ มำ
รำชสีหต์ ิดบว่ งแรว้ ของนำยพรำนท่ีดกั ไว้ หนกู ็ช่วยกดั
บว่ งเชือกจนขำด รำชสหี จ์ งึ รอดชีวิตมำได้

นิทำนสภุ ำษิตเรอ่ื ง บดิ ำกบั บตุ รทงั้ หลำย
ชำยผหู้ น่งึ มบี ตุ รหลำยคน บตุ รของเขำมกั จะทะเลำะ
วิวำทกนั เสมอ เขำจงึ คิดหำอบุ ำยส่งั สอนบตุ ร โดยนำไม้
เรยี วกำหน่งึ มำใหบ้ ตุ รแตล่ ะคนหกั แตก่ ห็ กั ไมไ่ ด้ บดิ ำจึง
แกม้ ดั และสง่ ไมเ้ รยี วใหบ้ ตุ รหกั คนละอนั บตุ รกส็ ำมำรถ
หกั ไมเ้ รยี วได้ บดิ ำจงึ ส่งั สอนบตุ รวำ่ ถำ้ ควำมสำมคั คี
รวมเป็นหน่งึ เดียวกนั เหมือนไมเ้ รยี วทงั้ กำกจ็ ะไมม่ ีใคร
มำทำอนั ตรำยได้ แตถ่ ำ้ แตกแยกกนั ก็ยอ่ มเป็นอนั ตรำย
โดยงำ่ ย

นิทำนสภุ ำษิต เร่อื ง กระตำ่ ยกบั เตำ่
เตำ่ ถกู กระต่ำยหวั เรำะเยำะวำ่ ขำสนั้ เดินชำ้ เตำ่
จงึ ทำ้ ว่งิ แขง่ ในวนั แข่งเตำ่ กำ้ วไปอย่ำงชำ้ ๆ แต่
เดนิ ไปเรอ่ื ยๆไมห่ ยดุ กระตำ่ ยประมำทมวั นอน
หลบั อยู่ เม่ือต่ืนขนึ้ มำกร็ บี ว่งิ ไปท่ีเสน้ ชยั แตก่ ็
เหน็ วำ่ เตำ่ ไปรออยทู่ ่ีปลำยทำงแลว้

นิทำนสภุ ำษิตเรื่อง สนุ ขั ป่ำกบั ลกู แกะ
สนุ ขั ป่ำตอ้ งกำรจบั ลกู แกะกินเป็นอำหำร จงึ พยำยำม
กลำ่ วโทษลกู แกะในเรอ่ื งตำ่ งๆ เพ่ือใชเ้ ป็นขอ้ อำ้ งใน
กำรจบั ลกู แกะกินเป็นกำรลงโทษ แตล่ กู แกะสำมำรถ
หำเหตผุ ลมำชีแ้ จงขอ้ กลำ่ วโทษของสนุ ขั ป่ำไดท้ งั้ หมด
แตส่ ดุ ทำ้ ย สนุ ขั ป่ำกจ็ บั ลกู แกะทงั้ หมดกินเป็นอำหำร
โดยไมม่ ีเหตผุ ลใดๆ

ราชสหี ก์ บั หนู

รำชสหี ก์ บั หนู มีรำชสีหต์ วั หนง่ึ นอนหลบั มีหนตู วั หนง่ึ ว่งิ ไปบนหนำ้ รำชสีหน์ นั้ ตกใจต่ืน ลกุ ขนึ้ ดว้ ยควำมโกรธจบั

หนไู วไ้ ดจ้ ะฆำ่ เสยี หนจู ่งึ ออ้ นวอนวำ่ ถำ้ เพียงแตท่ ำ่ นไวช้ ีวิตขำ้ พเจำ้ ขำ้ พเจำ้ คงจะแทนคณุ ทำ่ นท่ีมีใจดีเป็นแน่

รำชสหี ห์ วั เรำะแลว้ ปลอ่ ยเขำไป อยมู่ ำไมช่ ำ้ กวำ่ นีน้ กั รำชสหี ต์ อ้ งพรำนจบั ผกู ไวด้ ว้ ยเชือกแข็งแรงหลำยเสน้ หนไู ด้

ยนิ รำชสีหร์ อ้ งจำได้ ก็ขนึ้ มำชว่ ยกดั เชือก ปลอ่ ยรำชสหี อ์ อกไดแ้ ลว้ จง่ึ รอ้ งวำ่ ทำ่ นยมิ้ เยำะควำมคดิ ขำ้ พเจำ้ ท่ีวำ่ คง

สำมำรถท่ีจะชว่ ยทำ่ น ทำ่ นไมห่ มำยวำ่ จะไดร้ บั อนั ใดตอบแทนนนั้ เด๋ียวนีท้ ำ่ นคงทรำบแลว้ วำ่ ถึงเป็นเพียงหนตู วั

หน่งึ ก็อำจท่ีจะใหค้ วำมอปุ ถมั ภท์ ำ่ นได้

อยำ่ ควรประมำทผู้ ทรุ พล

สบเครำะหค์ รำวขดั สน สดุ รู้

เกลือกเขำสบรำ้ ยดล ใดเหตุ มีแฮ

มำกพวกคงมีผู้ ระลกึ เคำ้ คณุ สนอง

ไมค่ วรประมำทผมู้ ีกำลงั นอ้ ยดอ้ ยกวำ่ เรำ วำ่ ไมส่ ำมำรถชว่ ยเหลอื เรำได้ เพรำะเรำไมร่ ูไ้ ดว้ ำ่ เรำจะประสบเครำะหเ์ ม่ือไร
เผือวำ่ พวกเขำเหลำ่ นนั้ มำพบเหน็ เรำเครำะหร์ ำ้ ย คงจะมีผซู้ ง่ึ ระลกึ ถงึ บญุ มำตอบแทนคณุ เรำบำ้ ง

บดิ ากับบุตรทงั้ หลาย

บิดำกบั บตุ รทงั้ หลำย ชำยผหู้ น่งึ มีบตุ รหลำยคน บตุ รนนั้ ววิ ำทกนั และกนั มิใครข่ ำด บดิ ำแกไ้ ขววิ ำทโดยคำตกั เตือนส่งั สอน

สกั เทำ่ ใดบตุ รก็มฟิ ัง อยมู่ ำวนั หน่งึ บิดำจ่งึ ส่งั บตุ รทงั้ หลำยใหไ้ ปหำไมเ้ รยี วมดั มำใหก้ ำหน่งึ ครนั้ ไดม้ ำแลว้ จ่งึ เรยี กบตุ รทงั้ ปวง

มำทีละคน ใหห้ กั กำไมเ้ รยี วนนั้ ใหเ้ ป็นทอ่ นเลก็ ๆ บตุ รทงั้ ปวงตำ่ งคนตำ่ งหกั จนหมดกำลงั กไ็ มส่ ำมำรถท่ีจะใหห้ กั ออกได้ บิดำจง่ึ

แกก้ ำออกเสีย แลว้ เอำไมเ้ รยี วนนั้ ทีละอนั สง่ ใหบ้ ตุ รทงั้ ปวงหกั กห็ กั ไดโ้ ดยง่ำย บิดำจง่ึ วำ่ กบั บุตรทงั้ หลำยวำ่ ลกู เอย๋ ถำ้ เจำ้ เป็น

ใจเดียวกนั เขำ้ กนั อดุ หนนุ กนั แลกนั เจำ้ จะเหมือนไมท้ งั้ กำนี้ ศตั รูทงั้ หลำยจะปองรำ้ ย กไ็ มม่ ีอนั ตรำยอนั ใดได้ แตถ่ ำ้ เจำ้ จะตำ่ ง

คนตำ่ งแตกกนั กจ็ ะพลนั อนั ตรำย เหมือนไมเ้ รยี วทงั้ ปวงอนั เดียวๆ นี้

เชือ้ วงศว์ ำยรกั รอ้ ย รษิ ยำ กนั เฮย

ปรป๎ กษเ์ บียนบีฑำ ง่ำยแท้

รว่ มสรู้ ว่ มรกั ษำ จิตรว่ ม รวมแฮ

หม่ืนอมิตร บ มิแพ้ เพรำะพรอ้ มเพรยี งผจญ

ญำตพิ ่ีนอ้ งท่ีไมร่ กั ใครป่ รองดองกนั มีแตค่ วำมรษิ ยำกนั ศตั รูก็จะมำเบียดเบียนหรอื รบกวนไดง้ ำ่ ย แตถ่ ำ้ ทกุ คนรว่ มจิตรรว่ ม
ใจเป็นอนั หนง่ึ อนั เดียว ศตั รูมำเป็นหม่ืนเป็นแสนก็สำมำรถเอำชนะได้ ทงั้ นีเ้ พรำะควำมพรอ้ มเพรียงสำมคั คีกนั น่นั เอง

สุนัขป่ ากับลูกแกะ

สนุ ขั ป่ำกบั ลกู แกะ สนุ ขั ตวั หน่งึ มำพบลกู แกะพลดั ฝงู มำตวั หน่งึ คดิ ว่ำเรำจะใหล้ กู แกะนนั้ ลงเนือ้ เหน็ วำ่ สนุ ขั ป่ำนนั้

สมควรจะกินตวั เขำเอง จง่ึ ไดก้ ลำ่ วถอ้ ยคำวำ่ เฮย้ เม่ือปีกลำยนี้ มงึ ดถู กู กใู หญ่นกั ลกู แกะจงึ ตอบดว้ ยคำนำ้ เสยี งเศรำ้ โศกวำ่

ไมม่ ีเลย เม่ือนนั้ ขำ้ พเจำ้ ยงั ไมเ่ กิด สนุ ขั ป่ำจ่งึ วำ่ เจำ้ กินหญำ้ ในทำเลของขำ้ ลกู แกะตอบวำ่ หำมิไดเ้ ลยเจำ้ คะ่ ดีฉนั ยงั ไมร่ ูร้ ส

หญำ้ เลยจนเด๋ียวนี้ ยงั ไมเ่ คยกิน สนุ ขั ป่ำจง่ึ วำ่ เจำ้ กินนำ้ ในบอ่ ของขำ้ ลกู แกะวำ่ หำมิได้ ดีฉันยงั ไมเ่ คยกินนำ้ เลย เพรำะใน

เวลำนีน้ ำ้ นมมำรดำดีฉนั เทำ่ นนั้ เป็นทงั้ อำหำรทงั้ นำ้ สนุ ขั ป่ำมริ ูท้ ่ีจะวำ่ อยำ่ งไร กเ็ ขำ้ จับลกู แกะแลว้ วำ่ เถอะขำ้ ไมอ่ ดอำหำร

เปลำ่ ละ ถงึ เจำ้ จะปฏิเสธกช็ ำ่ งเจำ้

ชำตกิ กั ขฬะดรุ ำ้ ย สนั ดำน

คงจะหำสิง่ พำล โทษให้

ถงึ จะกลำ่ วคำหวำน คำชอบ ก็ดี

หำญหกั เอำจนได้ ด่งั ขอ้ เขำประสงค์

ผทู้ ่ีมีควำมหยำบคำยดรุ ำ้ ยเป็นสนั ดำน คงจะหำเร่อื งทำใหเ้ รำเดือดรอ้ นไดเ้ สมอ
ถงึ แมว้ ำ่ เรำจะพดู ดีกบั เขำอยำ่ งไรกต็ ำม เขำก็คงหกั เอำดว้ ยอำนำจตำมท่ีเขำตอ้ งกำร

กระตา่ ยกับเตา่

กระตำ่ ยกบั เตำ่ วนั หนง่ึ กระตำ่ ยตวั หน่งึ ยมิ้ เยำะเตำ่ วำ่ เทำ้ สนั้ เดินก็ชำ้ เตำ่ หวั เรำะแลว้ ตอบวำ่ ถงึ ทำ่ นเรว็

เหมือนกบั ลม ถำ้ ว่งิ แขง่ กนั ขำ้ พเจำ้ จะเอำชนะทำ่ นได้ กระต่ำยเหน็ วำ่ เตำ่ จะไมว่ ่งิ เรว็ ไดเ้ หมือนด่งั ท่ีเตำ่ อวดตวั ก็รบั

สญั ญำจะแขง่ กนั แลว้ นดั กนั วำ่ จะใหส้ นุ ขั จิง้ จอกเป็นผเู้ ลือกทำง แลกำหนดท่ีแพช้ นะ ครนั้ ถงึ กำหนด กระตำ่ ยกบั

เตำ่ กอ็ อกเดินพรอ้ มกนั เตำ่ นนั้ เดนิ ไมไ่ ดห้ ยดุ สกั อดึ ใจเดียว ถงึ กำ้ วชำ้ แตฝ่ ีเทำ้ เสมอตรงไปจนถงึ ท่ีสดุ ทำง กระตำ่ ย

นนั้ เช่ือควำมเรว็ แหง่ ของตวั ก็ไม่สจู้ ะเอำใจใสใ่ นกำรแข่งไปหน่อยหน่ึงกฟ็ บุ ตวั ลงนอนเสียขำ้ งทำงก็เลยหลบั ไป ครนั้

ต่ืนขนึ้ คิดขนึ้ ได้ ว่งิ ไปโดยเรว็ เตม็ กำลงั เม่ือถงึ ท่ีหยดุ กเ็ หน็ เตำ่ อยทู่ ่ีนนั้ ก่อนนำนแลว้

เช่ือเรว็ แรงเร่ยี วทงั้ เชำวนช์ ำญ เช่ียวแฮ

แมน้ ประมำทมละกำร กล็ ำ้

โฉดชำ้ อตุ สำ่ หห์ ำญ หอ่ นหยดุ ยงั้ เฮย

ดงั เตำ่ กระตำ่ ยทำ้ แข่งชำ้ ชนะเรว็

ผทู้ ่ีมีเช่ือม่นั วำ่ ตวั เองมีเร่ยี วแรงดี ทงั้ ยงั มีปัญญำหรอื ควำมคดิ ฉบั ไวท่ีเก่งกลำ้ สำมำรถ หำกประมำทละเลยไมเ่ อำใจใสใ่ นกำร
งำนท่ีกระทำก็จะทำใหง้ ำนนนั้ ลม้ เหลวได้ สว่ นผทู้ ่ีเช่ืองชำ้ และโง่ ถำ้ มีควำมมำนะพยำยำมอยำ่ งเต็มท่ีก็จะทำใหง้ ำนนนั้ สำเรจ็
ลงได้ ดงั เชน่ เตำ่ กบั กระตำ่ ยว่งิ แขง่ ขนั ควำมเช่ืองชำ้ ของเตำ่ กย็ งั สำมำรถเอำชนะควำมเรว็ ของกระตำ่ ยได้

บทวเิ คราะห์

คณุ คำ่ ดำ้ นเนือ้ หำ

๑. ใหข้ อ้ คิดคตสิ อนใจวำ่ ไมค่ วรดถู กู ผทู้ ่ีดอ้ ยกวำ่ ตน ดงั นิทำนเรอ่ื ง รำชสหี ก์ บั หนโู ดยหนเู ป็นสญั ลกั ษณแ์ ทนผดู้ อ้ ย
กวำ่ และรำชสีหเ์ ป็นผมู้ ีอำนำจเหนือกวำ่ เป็นขอ้ คดิ วำ่ อยำ่ ดถู กู ผดู้ อ้ ยกวำ่ ถำ้ ทำดีกบั ผนู้ อ้ ย สกั วนั เขำจะสำมำรถชว่ ยเหลือ
ใหเ้ รำรอดพน้ อนั ตรำยได้
๒. ใหต้ ระหนกั ในพลงั แหง่ ควำมสำมคั คี ดงั นิทำนเรอ่ื ง บิดำกบั บตุ รทงั้ หลำย เป็นขอ้ คดิ วำ่ ถำ้ คนในครอบครวั กลม
เกลียวกนั หรอื คนในประเทศชำตสิ ำมคั คีปรองดอง จะทำใหช้ ำตเิ ขม้ แขง็ เจรญิ กำ้ วหนำ้ ม่นั คง ไมม่ ีใครมำทำลำยได้
๓. สะทอ้ นใหเ้ หน็ วิสยั ของคนพำล ดงั นิทำนเร่อื ง สนุ ขั ป่ำกบั ลกู แกะ สนุ ขั ป่ำเป็นสญั ลกั ษณแ์ ทนคนพำลท่ีหำเร่อื งผไู้ ม่
มีควำมผดิ สะทอ้ นวิสยั ของคนพำลท่ีช่วั รำ้ ย มงุ่ แตจ่ ะหำเรอ่ื งคนอ่ืน
๔. ใหเ้ หน็ โทษแหง่ ควำมประมำท ดงั นิทำนเรอ่ื ง กระตำ่ ยกบั เตำ่ ท่ีกระตำ่ ยประมำทวำ่ เตำ่ เดนิ ชำ้ อย่ำงไรเสียตนก็
ตอ้ งวิง่ แข่งชนะ จงึ นอนหลบั ไป เม่ือต่ืนมำว่ิงไปถงึ เสน้ ชยั ก็พบวำ่ ตนแพเ้ ตำ่ ไปเสียแลว้ เป็นกำรตงั้ ตนอยใู่ นควำมประมำท
ไมร่ ะมดั ระวงั ทำใหเ้ กิดควำมเสยี หำย

คุณค่าดา้ นวรรณศลิ ป์

๑. ลลี ำในกำรเลำ่ เรอ่ื ง ใชถ้ อ้ ยคำท่ีเรยี บงำ่ ย แตเ่ รยี บเรียงไดไ้ พเรำะสละสลวยมีคำบรรยำยสลบั กับกำรเจรจำอย่ำง
กระชบั กินควำมไดก้ วำ้ งและเขำ้ ใจง่ำย ลำดบั ควำมดี ทงั้ เนือ้ หำสว่ นท่ีเป็นอปุ มำโวหำร ทงั้ รอ้ ยแกว้ และรอ้ ยกรอง ดงั ใน
วรรค “ดงั เตำ่ กระตำ่ ยทำ้ แขง่ ชำ้ ชนะเรว็ เปรียบควำมชำ้ ของเตำ่ เอำชนะควำมเรว็ ของกระตำ่ ยได้
๒. บทเจรจำ บทเจรจำท่ีใชเ้ หมำะสมกบั ตวั ละคร เชน่ บทเจรจำบอกถงึ วยั ไรเ้ ดียงสำและใสซ่ือของลกู แกะ เม่ือถกู
สนุ ขั ป่ำใชว้ ิสยั พำลหำเหตกุ ินลกู แกะเป็นอำหำรใหจ้ งได้ ดงั ขอ้ ควำม

......สนุ ขั ป่ำจง่ึ วำ่ เจำ้ กินหญำ้ ในทำเลของขำ้ ลกู แกะตอบวำ่ หำมิไดเ้ ลยเจำ้ คะ่ ดฉี นั ยงั ไมร่ ูร้ สหญำ้ เลยจนเด๋ียวนี้ ยงั ไม่
เคยกิน สนุ ขั ป่ำจ่งึ วำ่ เจำ้ กินนำ้ ในบอ่ ของขำ้ ลกู แกะวำ่ หำมไิ ด้ ดีฉนั ยงั ไมเ่ คยกินนำ้ เลย เพรำะในเวลำนีน้ ำ้ นมมำรดำดีฉนั
เทำ่ นนั้ เป็นทงั้ อำหำรทงั้ นำ้ ..............

๓. กำรใชภ้ ำษำเชิงเปรยี บเปรย จำกนิทำนเรื่อง บิดำกบั บตุ รทงั้ หลำย
เป็นกำรเปรยี บเทียบจำกนำมธรรมใหเ้ หน็ เป็นรูปธรรม ดงั ขอ้ ควำม

...... บิดำจง่ึ วำ่ กบั บตุ รทงั้ หลำยวำ่ ลกู เอย๋ ถำ้ เจำ้ เป็นใจ
เดียวกนั เขำ้ กนั อดุ หนนุ กนั แลกนั เจำ้ จะเหมือนไมท้ งั้ กำนี้ ศตั รู
ทงั้ หลำยจะปองรำ้ ย กไ็ มม่ ีอนั ตรำยอนั ใดได.้ .............

๔. กำรเลน่ คำ เลน่ สมั ผสั อกั ษร ทำใหเ้ กิดจงั หวะและเพ่มิ
ควำมไพเรำะ ดงั เช่นในวรรค “หม่ืนอมิตร บ มิแพ้ เพรำะพรอ้ ม
เพรยี งผจญ” มีสมั ผสั อกั ษรท่ีไพเรำะในคำวำ่ หม่ืน-มิตร-มิ และ
คำวำ่ แพ-้ เพรำะ-พรอ้ ม-เพรยี ง-ผจญ เป็นตน้

คุณคา่ ดา้ นสังคม

๑. สะทอ้ นใหเ้ หน็ ควำมสำคญั ของสถำบนั ครอบครวั จำกเร่อื งบิดำกบั บตุ รทงั้ หลำยจะเหน็ ภำพสงั คมท่ีให้
ควำมสำคญั กบั สถำบนั ครอบครวั เป็นสถำบนั หลกั ในกำรอบรมเลยี้ งดบู ตุ รหลำน
๒. สะทอ้ นใหเ้ หน็ กำรพง่ึ พำอำศยั จำกเรอ่ื งรำชสหี ก์ บั หนู สะทอ้ นใหเ้ หน็ สภำพสงั คมท่ีตำ่ งตอ้ งพง่ึ พำอำศยั กนั
ไมว่ ำ่ จะมีอำนำจยศถำบรรดำศกั ดมิ์ ำกมำยเทำ่ ใดก็ตอ้ งอำศยั อยรู่ ว่ มกนั กบั คนท่ีมีอำนำจนอ้ ยกวำ่ ดงั นนั้ จงึ ตอ้ งถอ้ ย
ทีถอ้ ยอำศยั
๓. สะทอ้ นควำมเช่ือทำงศำสนำ โดยสะทอ้ นใหเ้ หน็ ควำมเช่ือดำ้ นหลกั ธรรมทำงศำสนำ ควำมไมป่ ระมำท จำก
เร่อื งกระตำ่ ยกบั เตำ่ ควำมกตญั ญตู อบแทนผทู้ ่ีเคยชว่ ยเหลอื จำกเรอ่ื งรำชสหี ก์ บั หนู
๔. สะทอ้ นใหเ้ หน็ วิสยั ของคนพำล จำกเร่อื งสนุ ขั ป่ำกบั ลกู แกะ สะทอ้ นใหเ้ หน็ บคุ คลท่ีควรหลีกเล่ยี ง คือ คน
พำล วสิ ยั ของคนพำลมกั จะไมม่ ีเหตผุ ลในกำรกระทำสง่ิ ตำ่ งๆ ควรหลกี เล่ยี งไมอ่ ยใู่ กลช้ ิดกบั คนพำล เพรำะเป็นผทู้ ่ีไม่
มีเหตผุ ล

ข้อคดิ ทสี่ ามารถนาไปประยุกตใ์ ช้ในชวี ติ ประจาวันได้

๑. กำรตระหนกั ในคณุ คำ่ และควำมสำคญั ของบคุ คล จำกเร่อื งรำชสหี ก์ บั หนู ใหข้ อ้ คดิ ท่ีสำคญั คือ กำรให้
ควำมสำคญั กบั คนทกุ กลมุ่ อยำ่ งเหมำะสม แตล่ ะคนมีหนำ้ ท่ีและควำมสำคญั แตกต่ำงกนั แตส่ ำมำรถช่วยเหลือ
อปุ ถมั ภก์ นั ได้
๒. ควำมสำมคั คี คือพลงั เอำชนะอปุ สรรค จำกเรื่องบดิ ำกบั บตุ รทงั้ หลำย ใหข้ อ้ คิดเรือ่ งควำมสำมคั คี เม่ือ
เกิดควำมสำมคั คีในหมคู่ ณะ ยอ่ มสรำ้ งพลงั เอำชนะอปุ สรรคและปัญหำตำ่ งๆได้
๓. คนพำลมกั หำควำมผดิ ใหแ้ ก่ผอู้ ่ืนอยเู่ สมอ จำกเรอ่ื งสนุ ขั ป่ำกบั ลกู แกะ ใหข้ อ้ คิดว่ำ คนพำลมกั จะกลำ่ ว
รำ้ ยปำ้ ยควำมผิดใหแ้ ก่ผอู้ ่ืน เพ่ือหำเหตผุ ลระรำน โดยปรำศจำกเหตผุ ล
๔. ควำมประมำทมกั จะนำมำซง่ึ ควำมลม้ เหลว จำกเรอ่ื งกระตำ่ ยกบั เตำ่ ใหข้ อ้ คิดวำ่ ควำมประมำทหรอื
หย่งิ ทรนงในควำมสำมำรถของตนเองจะทำใหก้ ำรกระทำสง่ิ ตำ่ งๆลม้ เหลวได้