การตัดเย็บเบื้องต้น

ส่วนล่างของหวั จักร ประกอบดว้ ยแทน่ ทร่ี องรับหวั

จกั ร มกี ลไกอยใู่ ตแ้ ทน่ สาหรับใหเ้ ปลกระสวยทางาน มี
ส่วนสาคัญ ดงั นี้

1. เปลกระสวย ใช้สาหรับใส่กระสวย
ทาหน้าทใ่ี หด้ า้ ยบนและดา้ ยล่างคล้องกนั

2. กระสวย ประกอบดว้ ยไส้กระสวยสาหรับ
กรอดา้ ยล่าง มปี ี กกระสวยดงึ ความตงึ หยอ่ น
ของดา้ ยล่าง โดยอาศัยหมุดเล็ก ๆ บังคับปี กกระสวย

ส่วนขาจกั ร ประกอบดว้ ยสว่ นตา่ ง ๆ ดงั นี้

1. ท่วี างเท้า เป็ นแผ่นบังคับวงล้อจักรเพ่ือให้เครื่องจักรทางาน โดย
ใช้เท้าท้งั สองข้างวางบนทีว่ างเท้าให้เท้าเหล่ือมกนั แล้วกดให้กระดกขนึ้ ลง

จะช่วยให้รู้สึกเบาแรงในการเยบ็ จกั ร

2. วงล้อสายพานจกั ร มหี น้าทท่ี าใหส้ ายพานเดนิ ไป
หมุนวงล้อหวั จกั รทาใหเ้ คร่ืองจกั รทางาน

3. ขาจกั ร
เป็ นโครงเหลก็ มหี น้าทรี่ องรับเคร่อื งจกั รและโตะ๊

Sir. Merit Singer เป็ นคนแรกท่ีประดิษฐจ์ กั รข้ นึ ใชไ้ ด้ คร้งั
แรกใชม้ อื หมนุ แลว้ ววิ ฒั นาการมาจนถึงจกั รท่ีใชใ้ นปัจจุบนั

จกั รเป็ นเครื่องมือในการเยบ็ ที่มรี าคาแพงท่ีสุด มีจกั รหลาย
ชนิดแต่หลกั การใหญ่ ๆ มโี ครงสรา้ งและวธิ ีการใชอ้ ยา่ งเดียวกนั
เมือ่ ซ้ ือจกั รตอ้ งอ่านสมุดคูม่ อื แนะนาการใชใ้ หเ้ ขา้ ใจโดยละเอียดถ่ี
ถว้ น ควรใชจ้ กั รอยา่ งถูกตอ้ ง วธิ ีดูแลอยา่ งดีไมเ่ พียงแต่จะทาใหจ้ กั ร
ใชไ้ ดท้ นทานเท่าน้ัน ยงั ชว่ ยใหก้ ารเยบ็ ไดผ้ ลดีดว้ ย

เพือ่ ท่ีจะเยบ็ จกั รไดถ้ ูกตอ้ งและคล่องแคล่ว ควรศึกษาอุปกรณท์ ่ี
สาคญั ของจกั รเยบ็ ผา้ เสียกอ่ น โดยทวั่ ไปจกั รแยกสว่ นสาคญั ได้
เป็ น 2 ส่วน คือ ส่วนบน และส่วนล่าง

ส่วนบนมีอุปกรณท์ ่ีสาคญั คือ หมุดรดั เข็มจกั ร หมุดรดั ตีนผี
ชุดบงั คบั ดา้ ยบน ปรบั ดา้ นบนใหห้ ลวมเท่ากบั ดา้ ยล่าง ฝีเขม็ จงึ จะสวย

ส่วนล่างที่สาคญั ไดแ้ ก่ กระสวยดา้ นล่าง กะโหลกกระสวย
และเคร่ืองประกอบทาใหก้ ระสวยหมุน

1. ใชเ้ ข็มกบั ดา้ ยขนาดท่ีเหมาะสมกบั ผา้ และเข็มไม่ทื่อ

2. เข็มและตนี ผีอยใู่ นลกั ษณะท่ีถกู ตอ้ งเช่น เข็มไม่คด
ตนี ผีไม่หลวม

3. ดา้ ยในกระสวยคลี่คลายไดส้ ะดวกการใสแ่ กน
กระสวยในกะโหลก หรอื เปลกระสวยใหเ้ สน้ ดา้ ย
สวนทางกบั การหมุนของแกนกระสวย

4. ทดลองกอ่ นว่าดา้ ยบน ดา้ ยล่าง มีความตงึ หย่อน
เท่ากนั โดยการดงึ ดา้ ยบนและดา้ ยล่างพรอ้ มกนั
ถา้ ดา้ ยดงึ ออกมาไม่เสมอกนั ตอ้ งปรบั เสยี ใหม่

5. ดงึ ดา้ ยบนและดา้ ยลา่ งไปทางดานหลงั ของ
ตนี ผีก่อน จงึ เริม่ เยบ็

การนงั ่ เยบ็ จกั ร

สงิ่ ท่ีควรเรยี นเม่ือเรมิ่ ใชจ้ กั ร

1. ถีบใหจ้ งั หวะสมา่ เสมอไม่ใหว้ งลอ้ หมุนกลบั
2. หดั รอ้ ยดา้ ย กรอกระสวย
3. การป้อนผา้ ในขณะเยบ็ ป้อนตามกาลงั จกั รและ
ป้อนใหต้ รง
4. ศึกษาเก่ียวกบั การใชส้ ว่ นประกอบของจกั ร
5. หากไม่มีการเยบ็ จะไม่ลดตนี ผีลง จะลดลงเม่ือเยบ็

เพราะฟันจกั รจะสกึ

ปัญหาในการใชจ้ กั ร

เครื่องจกั รทางานอยเู่ สมอยอ่ มมีการสกึ หรอ หรือติดขดั
ผเู้ ป็ นช่างควรรูส้ งิ่ เล็ก ๆ นอ้ ย ๆไวบ้ า้ งเพ่ือแกไ้ ขไดด้ ว้ ย
ตนเอง ปัญหาท่ีเกิดข้ ึนทวั ่ ๆ ไป ในขณะปฏิบตั งิ านมีดงั น้ ี

ฝีเขม็ กระโดด

สาเหตุ วิธีแก้
1. ใส่เข็มไมถ่ ูกวธิ ี 1. ใส่เข็มใหถ้ ึงที่และใหร้ ่องนาดา้ ย
บนเขม็ ตรงกบั ทางเดินของดา้ ย
2. รอ้ ยดา้ ยไมเ่ รียบรอ้ ย 2. ตรวจดูการรอ้ ยดา้ ยอีกคร้งั
3. หลกั เขม็ อยสู่ ูงกวา่ ปกติ 3. ลดหลกั เขม็ ใหต้ รงที่
4. เขม็ ทู่ หรือ คด 4. ตรวจดูสภาพเข็ม
5. ดา้ ย เขม็ ไมเ่ หมาะสม 5. เลือกดา้ ย เขม็ ใหเ้ หมาะสม

ดา้ ยบนขาด

สาเหตุ วิธีแก้
1. คลอ้ งดา้ ยไมเ่ รียบรอ้ ย 1. ตรวจดูการรอ้ ยดา้ ยใหม่
2. ที่บงั คบั ดา้ ยบนแน่นเกินไป 2. คลายท่ีบงั คบั ดา้ นบนเล็กนอ้ ย
3. เสน้ ดา้ ยโตกวา่ เข็ม 3. เลือกดา้ ยและเข็มใหม้ ีขนาด
สมั พนั ธก์ นั
4. ใสเ่ ขม็ ผิดและดา้ ยเป่ื อย 4. ตรวจดูเขม็ เปล่ียนดา้ ยใหม่

ดา้ ยลา่ งขาด

สาเหตุ วิธแี ก้

1. เกลียวท่ีปี กกระสวยแน่นเกินไป 1. คลายเกลียวท่ีปี กกระสวยออก

2. กรอดา้ ยจนลน้ ไสก้ ระสวย 2. กรอดา้ ยใหพ้ อดี

เข็มหกั

สาเหตุ วิธแี ก้
1. ดึงผา้ แรงเกินไปในขณะเยบ็ 1. ไมค่ วรดึงผา้ ในขณะเยบ็
2. เข็มปักลงไมต่ รงชอ่ งเข็ม 2. เยบ็ ผา้ หนา ๆ ใชเ้ ทียนไขถูผา้
และเขม็ ในเวลาเยบ็
3. ปลอ่ ยชายผา้ ขณะเยบ็ 3. ควรมเี กา้ อ้ ีตา่ ลองผา้ ตก
4. ใส่กระโหลกกระสวยไมส่ นิท 4. ตรวจใสก่ ระสวยลา่ งใหเ้ ขา้ ที่
5. ตีนผีไมไ่ ดร้ ะดบั กบั ชอ่ งเข็ม 5. คลายหลกั ตีนผี หาระดบั ใหม่

ตะเข็บยน่

สาเหตุ วิธแี ก้

1. ความตึงของดา้ ยล่าง ดา้ ยบนไม่ 1. ปรบั ความตึงของดา้ ยบน ดา้ ย

เสมอกนั ลา่ งใหพ้ อดี อยา่ ใหต้ ึงเกนิ ไป

2. ฟันกระต่ายอยสู่ ูงเกนิ ไป 2. ลดฟันกระต่ายลงใหไ้ ดร้ ะดบั

3. เดินจกั รเร็วเกนิ ไป เมื่อเยบ็ ผา้ ท่ี 3. เยบ็ จกั รใหช้ า้ และหากระดาษ

มีเน้ ือบาง ๆ รองขา้ งล่างของผา้

จกั รมีเสียงดงั ผิดปกติ

สาเหตุ วิธแี ก้
มีเศษผา้ เศษดา้ ยหรือฝ่ ุนเขา้ ปัดฝ่ ุน เศษผา้ แลว้ ใชน้ ้ามนั เชด็
ไปเกาะอยบู่ ริเวณขา้ งล่างฟัน หยอดน้ามนั ตามขอ้ ต่อต่าง ๆ
กระต่ายหรือท่ีโครงกระสวย

ตะเข็บเป็ นตารูด

สาเหตุ วิธีแก้

ดา้ ยบนและดา้ ยลา่ งไมม่ ดั กนั แน่น ปรบั ดา้ ยบนและดา้ ยล่างใหแ้ น่น

ดา้ ยบนเป็ นถวั่ งอก เพราะดา้ ยล่าง กวา่ เดิมปรบั ใหม้ คี วามหลวม

หลวม ดา้ ยล่างเป็ นถวั่ งอกเพราะ เสมอกนั

ดา้ ยบนหลวม

***ฝี จกั รดี
ดา้ ยบนและดา้ ยลา่ งตอ้ งเทา่ กนั

1. ทาความสะอาดใหญเ่ ดือนละคร้งั

2. เช็ดจกั รดว้ ยผา้ นุ่ม ๆ

3. ใชผ้ า้ ผืนเล็ก ๆ รองใตต้ นี ผีก่อน แลว้ ยกคนั ยกตนี ผีลง
จะช่วยใหส้ ปริงกดตนี ผีทนทาน

1. เยบ็ แลว้ ใชเ้ ศษผา้ รอง ลดตนี ผีลง เพื่อถนอมสปรงิ กดตนี ผี
2. หยอดน้ามนั จกั รทุก 2 สปั ดาห์ ตามรูสาหรบั หยอด

นอกจากจานกระสวย
3. ถา้ มีเศษดา้ ยตดิ อยบู่ ริเวณฟันกระสวยรีบเอาออก

4. ไม่ตง้ั จกั รไวใ้ กลห้ นา้ ตา่ ง หรอื ที่ช้ ืนง่าย
5. เช็ดจกั รดว้ ยผา้ นุ่ม ๆ
6. คลายท่ีบงั คบั วงลอ้
7. เอาสายพานออก

8. ปิ ดจกั รทุกคร้งั ที่ใชเ้ สรจ็

การหยอดน้ามนั จกั รเป็ นส่ิงจาเป็ น ตอ้ งหยอดทุกอาทิตย์ หรอื
สองอาทิตย์ แลว้ แตก่ ารใชจ้ กั รมากนอ้ ย ควรใชแ้ ต่น้ามนั ชนิดท่ี
บอกไวใ้ นสมุดคมู่ ือ

ที่ท่ีตอ้ งหยอดน้ามนั คือ ตามรูที่เจาะไวท้ ่ีตวั จกั รและในที่ที่มี
การเสียดสี ถา้ เมือ่ ใดจกั รเดินแลว้ มีเสียงฝืดผิดปกติหรอื ฝืด แสดงวา่
ตอ้ งการหยอดน้ามนั มผี ง เศษผา้ หรือ เศษดา้ ยเขา้ ไปคา้ งอยใู่ นเคร่อื ง

การจบั กรรไกร เป็ นงานข้นั แรกของช่างตดั เส้ ือ
ถา้ จะมองอยา่ งผิวเผินจะเห็นว่าการจบั กรรไกรเป็ นเรื่อง
ธรรมดา เพราะใคร ๆ ก็จบั กรรๆไกรตดั ผา้ ไดได้
แตก่ ารตดั กรรไกรตดั ผา้ ในมือ กบั การตดั กรรไกรตดั ผา้ บน
โตะ๊ มีวิธีจบั ทีแ่ ตกตา่ งกนั

การจบั กรรไกรตดั ผา้ บนโตะ๊ มีวิธีพิเศษที่ควรนามา
ศึกษาใหเ้ กิดความเคยชิน เพ่ือจะช่วยใหต้ ดั ผา้ ใหส้ ะดวก
รวดเร็วตามวิธีท่ีถูกตอ้ ง ดงั น้ ี..

การจบั กรรไกรตดั ผา้ บนโตะ๊ ควรจบั กรรไกรหงายข้ ึน
ใหป้ ลายดา้ มหนาอยดู่ า้ นลา่ งเม่ือเวลาตดั ยกมือใหส้ ูงกว่าพ้ ืน
โตะ๊ ประมาณ 5 ซ.ม. พยายามใหป้ ลายกรรไกรแนบตดิ พ้ ืน
โตะ๊ (ดงั รูป)

การจบั กรรไกรตดั ผา้ บนโตะ๊ ที่นิยมกนั ทวั่ ไป ซึ่งควรฝึกหดั
ใหถ้ ูกตอ้ ง มีวธิ ีการดงั น้ ี
เมื่อเริ่มตน้ ตดั ผา้ ตอ้ งวางผา้ ลงบนโต๊ะ มอื ซา้ ยวางทบั ผา้ ให้
แนบกบั โตะ๊ ไมใ่ หผ้ า้ เลื่อน มอื ขวาจบั กรรไกรตดั ตามแนว
เผื่อตะเข็บ
ขอ้ ควรระวงั ตอ้ งใหป้ ลายกรรไกรดา้ นล่างจรดผืนตลอด
แนว ริมผา้ ท่ีตดั จะเป็ นแนวตรงและเรียบ ไมเ่ ป็ นรอยหยกั

เครื่องมือท่ีใชใ้ นการตดั เหลา่ น้ ี จะมีคณุ ภาพดี ใชป้ ระโยชน์

ไดน้ าน ดว้ ยเหตผุ ลหลายประการ คือ
1. คณุ ภาพของเหล็กที่ใชท้ ากรรไกร
2. รูปแบบของใบมีดท้งั 2 ขา

3. คณุ ภาพของการชุบนิเกิล
4. และ อื่น ๆ

ควรรจู้ กั ชอ่ื เสียงทางคุณภาพจากการผลิต และ โรงงานที่ผลิต
แต่ละยหี่ อ้ เป็ นที่เชอื่ ถือไดเ้ พียงใด กรรไกรท่ีทาจากเหล็กกลา้
โดยวธิ ีเผาแลว้ ตี จะมีความทนทานดีเป็ นพิเศษ และสามารถทา
ใบมดี ใหไ้ ดข้ นาดตามตอ้ งการ

เวลาเลือกซ้ อื ควรทดสอบคุณภาพความคมและความสามารถ
ในการตดั โดยลองตดั กบั เศษผา้ อา้ กรรไกรใหก้ วา้ งแลว้ ตัด
กรรไกรท่ีมีความคมดีจะตดั ไดเ้ รยี บไปถึงปลายกรรไกร

กรรไกรท้งั ขนาดเล็กและขนาดใหญค่ วรดูแลรกั ษาอยา่ ง
ประณีตเป็ นพิเศษ เชน่

วางเบา ๆ ระวงั ไม่ใหต้ ก คมจะเสยี
ไม่ใชก้ รรไกรทาหนา้ ท่ีอ่ืนที่ไม่ใช่ตดั ผา้
ถา้ จะใชด้ ดั แปลงตดั งานอ่ืน ตอ้ งใชอ้ ยา่ งระมดั ระวงั ไมใ่ ชต้ ดั
ผา้ ท่ีซอ้ นกนั หลาย ๆ ช้นั จนหนา เกินไป บางครง้ั กรรไกรจะฝืด
เพราะฝ่ ุนละอองจากเสน้ ดา้ ย จึงควรปัดและเช็ดออกใหห้ มด หลัง
การใชท้ ุกคร้งั ถา้ เป็ นไปไดอ้ ยา่ ใชส้ ิ่งใดๆ ลบั กรรไกรดว้ ยตวั เอง ควร
ส่งรา้ นรบั จา้ งลบั ท่ีชานาญ มฉิ ะน้ันจะ เป็ นการทาลายกรรไกร

การใช้อุปกรณต์ ่าง ๆ เช่น วธิ ีรีดผ้าด้วยเตารีด ท่ี
ด้านบนของเตารีด จะมที บี่ อกขนาดความร้อนใหต้ รง
กบั ผ้าทรี่ ีด ทาใหร้ ีดผ้าได้เร็วขึน้ และผ้าไมเ่ สยี โดย
การทอี่ าจจะใช้ไฟแรงไปหรืออ่อนไป ถ้าไฟแรงไปผา้

จะเหลอื งไหม้ตดิ เตารีด ผา้ กรอบหายไปได้
ดงั นั้นควรรู้จกั ชนิดของผ้าทจี่ ะรีดด้วย

ผา้ ลนิ ินควรรีดใหต้ รงกับป้ายทเี่ ตารีดบอก

“Linen”
ผา้ ไนล่อนรดี ใหต้ รงกบั คาวา่

“Nylon”
ผา้ ทปี่ นขนสัตวร์ ดี ตรงกับคาว่า

“Wool”
ผ้าฝ้ายรีดใหต้ รงกับคาว่า

“Cotton”
ผ้าไหมรีดใหต้ รงกบั คาว่า

“Silk”
จาพวกผา้ แพรตา่ ง ๆ รีดใหต้ รงกับคาว่า

“Rayon”

ในเตารีด เมอ่ื มขี นาดความร้อนแล้วยังมคี าว่า

“Cool” หรือ คาว่า “off”

หมายถงึ เยน็ หรือ ปิ ด เมอื่ รีดเสร็จใหห้ มุนไปที่
Cool หรือ off จะไม่ต้องดงึ ปล๊ักออก ถา้ ต้องการ
ใช้เตารีดอกี ในเวลานั้น และ เป็ นการป้องกันไม่ให้

เตารีดร้อนเกนิ ไป สาหรับผู้ทจ่ี ะรีดตอ่ ไป