33. (1) ศราวุธ ทังดิน นำเสนอวิจัย

เสนอรายงานผลการศึกษา
เรื่อง “บทบาทนายอาเภอกบั การขบั เคลื่อนการเสริมสรา้ ง
ความม่นั คงในพื้นที่อาเภอชายแดนในบทบาทของฝา่ ยปกครอง

กรณีศึกษา : อาเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก”

โดย
นายศราวธุ ทังดิน
รหัสประจาตัว นอ. 79.6177

หลักสูตรนายอาเภอ รุน่ ที่ 79
วิทยาลัยการปกครอง กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย พุทธศกั ราช 2565

ความเป็นมา

สาเหตุที่ผู้วิจัยสนใจที่จัดทาการวิจัย เพราะด้วยลักษณะภูมิประเทศ
ของประเทศไทยติดกบั ประเทศเพื่อนบ้าน โดยมีพรมแดนติดต่อกับประเทศเพื่อน
บ้าน 4 ประเทศ ได้แก่ สหภาพพม่า สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
ราชอาณาจักรกัมพูชา และ มาเลเซีย รวมเขตแดนทางบกและทางนา
ใน 30 จังหวัดยาวติดต่อกันประมาณ 5,656 กิโลเมตร แยกเป็นเขตแดน
ไทย-พม่า ประมาณ 2,401 กิโลเมตร ไทย-ลาว ประมาณ 1,810 กิโลเมตร
ไทย-กัมพูชา ประมาณ 798 กิโลเมตร และ ไทย-มาเลเซีย ประมาณ 647
กิโลเมตร โดยเฉพาะด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศเพื่อนบ้าน จึงเป็นเรื่อง
ที่มีความสาคัญซึ่งในที่นีการเสริมสร้างความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้าน
เพื่อสร้างความไว้วางใจและความร่วมมือในการพัฒนาควบคู่กับการพัฒนา
ศักยภาพของผู้คนและชุมชนชายแดนให้มีความเข้มแข็ง มีส่วนร่วมในการพัฒนา
ตลอดจนจดั ระเบียบชุมชนหม่บู ้านให้มีระบบป้องกนั ที่เข้มแขง็

หลกั สูตรนายอาเภอ รนุ่ ที่ 79 วิทยาลัยการปกครอง กรมการปกครอง

ความเป็นมา (ตอ่ )

จากสภาพภูมิประเทศของจงั หวัดตากทมี่ ีพรมแดนทางทิศตะวนั ตก
ติดต่อกบั ประเทศเมียนมาร์ ระยะทางยาวกว่า 535 กิโลเมตร มี 5 อาเภอ
ที่มีเขตติดต่อกบั ชายแดน ได้แก่ อาเภอแม่สอด อาเภอแม่ระมาด
อาเภอท่าสองยาง อาเภอพบพระ และอาเภออ้มุ ผาง อาจทาให้การไปสู่
เป้าหมายในการพัฒนาดงั กล่าวไม่ประสบผลสาเรจ็ เท่าที่ควร โดยเฉพาะ
พืนทีอ่ าเภอท่าสองยาง ซึ่งดูแลพืนทีพ่ กั พิงชั่วคราวบ้านแม่หละที่ถือเป็น
พืนทีพ่ ักพิงที่มีจานวนผ้หู นีภัยจากการส้รู บมากทีส่ ุดในประเทศไทย
จะต้องให้ความสาคญั ต่อการจดั การปญั หาอาชญากรรมข้ามแดน
โรคติดต่อ การลกั ลอบเข้าเมือง ข้อกฎหมาย กรอบความร่วมมือต่าง ๆ
ระหว่างประเทศ เพื่อบรรลุเป้าหมายการพฒั นาตามแผนพฒั นาจงั หวัด
และภารกิจของกรมการปกครอง

หลักสูตรนายอาเภอ ร่นุ ที่ 79 วิทยาลัยการปกครอง กรมการปกครอง

ความเปน็ มา (ต่อ)

ด้วยความเป็นมาและปัญหาที่กล่าวมาข้างต้น ผู้วิจัยจึงมีความสนใจ
ทาวิจัย เรื่อง “บทบาทนายอาเภอกับการขับเคลื่อนการเสริมสร้างความ
ม่ันคงในพื้นที่อาเภอชายแดนในบทบาทของฝ่ายปกครอง กรณีศึกษา :
อาเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก” ส่งเสริมการใช้มิติทางสังคมและวัฒนธรรม
ในการเสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีทุกระดับกับประเทศเพื่อนบ้าน และพัฒนา
ความเข้มแข็งของคน ชุมชน และพืนที่ชายแดนนาไปสู่ความร่วมมือกันเสริมสร้าง
ความเข้มแข็งให้กับชุมชนในบริเวณพืนที่ชายแดนประเทศไทยและประเทศ
เพื่อนบ้าน รวมทังทาให้ประชาชนตามแนวชายแดนเข้ามามีส่วนร่วมในการ
ป้องกันภัยจากอาชญากรรมที่จะเข้าสู่ประเทศไทยผ่านช่องทางชายแดน ผลักดัน
ให้เกิดการบูรณาการแผนการพัฒนาพืนที่เชื่อมโยงกับประเทศเพื่อนบ้าน
เพือ่ ผลประโยชน์ด้านความมัน่ คงและการสร้างเสถียรภาพของพืนที่

หลกั สตู รนายอาเภอ รุ่นที่ 79 วิทยาลยั การปกครอง กรมการปกครอง

การทบทวนวรรณกรรม

การวจิ ยั ครังนี ใชว้ ิธกี ารวจิ ยั เชิงคณุ ภาพ (Qualitative research) โดยทาการศกึ ษา
1) แนวคิด ทฤษฎีท่ีเกีย่ วข้อง ได้แก่ แนวคิดเกีย่ วกับบทบาท แนวคิดเกีย่ วกับ

ผู้นาชุมชน แนวคิดเกีย่ วกับชุมชนเข้มแข็ง แนวคิดความม่ันคงชายแดน แนวคิดเกีย่ วกับ
การมีส่วนร่วม และแนวคดิ เกีย่ วกับการบรหิ ารจัดการงานพืนท่เี ชิงบูรณาการ

2) ระเบียบ กฎหมาย นโยบาย ท่ีเกีย่ วข้อง รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศกั ราช 2560 ยทุ ธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ.2561 –2580) พระราชบญั ญัติระเบียบ
บริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 และท่ีแก้ไขเพิ่มเติม พระราชบัญญัติลักษณะ
ปกครองทอ้ งที่ พ.ศ. 2457 พระราชบญั ญัติจัดระเบียบบริหารหมู่บ้านอาสาพัฒนาและ
ป้องกันตนเอง พ.ศ. 2522 แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับท่ี 12
(พ.ศ. 2560 - 2564) คาแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรี พ.ศ. 2562 นโยบายความ
มัน่ คงแห่งชาติ พ.ศ. 2558-2564

หลักสตู รนายอาเภอ ร่นุ ที่ 79 วิทยาลัยการปกครอง กรมการปกครอง

การทบทวนวรรณกรรม (ตอ่ )

นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยความมั่นคงแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2564
แผนบูรณาการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติด้านความมั่นคง พ.ศ. 2564 – 2565
แผนบริหารจัดการชายแดนด้านความม่ันคง พ.ศ. 2559 - 2564 แผนการพัฒนาพืนที่
เพื่อเสริมความม่ันคงของชาติ (พ.ศ. 2561 –2564) แผนยุทธศาสตร์กระทรวง
มหาดไทย พ.ศ. 2560-2564 แผนพฒั นาจังหวัดตาก (พ.ศ. 2566 – 2570)

ผลงานวิจัยที่เกี่ยวขอ้ ง ไดแ้ ก่
1) วีรวิชญ์ ปิยนนทศิลป์ (2560) เรื่อง การพัฒนาพืนที่ชายแดน เพื่อการค้าการ

ลงทุนและการยกระดบั คุณภาพชีวิตของประชาชน
2) ฉัตรชัย ศรีเมืองกาญจนา (2560) เรื่อง การบริหารจัดการด้านความมั่นคง

พืนที่ชายแดนของประเทศไทย

หลกั สูตรนายอาเภอ รุ่นที่ 79 วิทยาลยั การปกครอง กรมการปกครอง

วตั ถุประสงค์

1) เพื่อศึกษาผลกระทบที่เป็นปัญหา อุปสรรคกับบทบาท
นายอาเภอกับการขับเคลื่อนการเสริมสร้างความมั่นคงในพืนที่
อาเภอชายแดนในบทบาทของฝ่ายปกครอง

2) เพื่อศึกษาบทบาทนายอาเภอกับการขับเคลื่อนการเสริมสร้าง
ความมน่ั คงในพนื ที่อาเภอชายแดนในบทบาทของฝ่ายปกครอง

3) เพื่อศึกษาแนวทางในการขับเคลื่อนการเสริมสร้างความมั่นคง
ในพืนที่อาเภอชายแดนของนายอาเภอในบทบาทของฝ่าย
ปกครอง

หลกั สูตรนายอาเภอ ร่นุ ที่ 79 วิทยาลัยการปกครอง กรมการปกครอง

กรอบแนวคิดตามทฤษฎี

ปัจจยั เก้อื หนุน ประเดน็ บทบาท
1. ระเบียบ 1. การส่งเสริมการใช้กลไกทางสังคมและ นายอาเภอกับ
การขบั เคลื่อน
กฎหมาย วัฒนธรรมในการเสริมสร้างความสัมพันธ์ การเสริมสรา้ ง
2. นโยบาย อั น ดี ทุ ก ร ะ ดั บ กั บ ป ร ะ เ ท ศ เ พื่ อ น บ้ า น ความมนั่ คงใน
3. แผนความ และพัฒนาความเข้มแข็งของคน ชุมชน พ้นื ทีอ่ าเภอ
และพืนท่ชี ายแดนร่วมกัน ชายแดนใน
มน่ั คง 2. การเสริมสร้างความเข้มแขง็ ให้กบั หมู่บ้าน บทบาทของฝา่ ย
4. งบประมาณ ชมุ ชนในบรเิ วณพืนทช่ี ายแดนประเทศไทย
และให้ประชาชนตามแนวชายแดเข้ามามี ปกครอง
ส่วนร่วมในการป้องกันภัยจากอาชญา กรณีศึกษา :
กรรมที่จะเข้าสู่ประเทศไทยผ่านช่องทาง อาเภอท่าสองยาง
ชายแดน จังหวัดตาก

หลกั สตู รนายอาเภอ รุ่นที่ 79 วิทยาลัยการปกครอง กรมการปกครอง

ขอบเขตการวิจยั

1. ด้านเนื้อหา โดยประเด็นในการวิจัยครังนี ใช้หลักการ
บริหารจดั การในการวิจยั ได้แก่ 1) การส่งเสริมการใช้กลไกทางสังคม
และวัฒนธรรมในการเสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีทุกระดับ
กับประเทศเพื่อนบ้าน และพัฒนาความเข้มแข็งของคน ชุมชน
และพืนที่ชายแดนร่วมกัน และ 2) การเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับ
หมู่บ้าน ชุมชนในบริเวณพืนที่ชายแดนประเทศไทยและให้ประชาชน
ตามแนวชายแดนเข้ามามีส่วนร่วมในการป้องกันภัยจากอาชญากรรม
ที่จะเข้าส่ปู ระเทศไทยผ่านช่องทางชายแดน

หลักสูตรนายอาเภอ รนุ่ ที่ 79 วิทยาลัยการปกครอง กรมการปกครอง

ขอบเขตการวิจัย (ต่อ)

2. ด้านกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสาคัญ รวมจานวน 5 คน ใช้วิธีการคัดเลือก
ด้วยการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง ได้แก่ นายอาเภอหรือปลัดอาเภอ เจ้าหน้าที่
ปกครอง สมาชิกกองอาสารักษาดินแดน กานันผู้ใหญ่บ้าน อาเภอท่าสองยาง
จังหวัดตาก และเจ้าหน้าที่ของหน่วยเฉพาะกิจกรมทหารพรานที่ 35 กองร้อย
ตารวจตระเวนชายแดนที่ 344

3. ดา้ นพืน้ ที่ ใช้พนื ทีอ่ าเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก เนือ่ งจาก
เป็นเขตพืนทีช่ ายแดนติดกับประเทศเมียนมาร์ มีพืนทีพ่ ักพิงผู้หนีภยั จากการสู้
รบทีใ่ หญ่ที่สดุ ในประเทศไทย ตังอย่ใู นพนื ที่ ณ บ้านแม่ออกฮู ต.แม่หละ

4. ด้านระยะเวลา ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2564 ถึงเดือนมีนาคม
2565

หลกั สูตรนายอาเภอ รนุ่ ที่ 79 วิทยาลยั การปกครอง กรมการปกครอง

คาถามการวิจัย

บ ท บ า ท น า ย อ า เ ภ อ กั บ ก า ร ขั บ เ ค ลื่ อ น ก า ร เ ส ริ ม ส ร้ า ง
ความมั่นคงในพืนที่อาเภอชายแดนในบทบาทของฝ่ายปกครอง
ในพืนทีอ่ าเภอท่าสองยาง จังหวดั ตาก มีลกั ษณะอย่างไร

หลกั สตู รนายอาเภอ ร่นุ ที่ 79 วิทยาลัยการปกครอง กรมการปกครอง

ผลการวิจัย

พบว่า การเสริมสร้างความม่ันคงในพืนที่อาเภอชายแดนในบทบาท
ของฝ่ายปกครองในพืนทีอ่ าเภอท่าสองยาง จงั หวัดตาก นายอาเภอมี
บทบาทในการดาเนินการดา้ นตา่ ง ๆ คือ บทบาทในการป้องกนั ภัยคุกคาม
ความมัน่ คงเปน็ การสู้รบตามแนวชายแดน การลักลอบหนีเข้าเมืองตามแนว
ชายแดน การกระทาความผิดกฎหมายรปู แบบอืน่ ๆ ป้องกันและปราบปราม
ยาเสพติด แรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย โรคระบาด การทาลาย
ทรพั ยากรธรรมชาติและสิง่ แวดล้อม และด้านอื่น ๆ เช่น การลักลอบหลบหนี
เข้าเมืองโดยผิดกฎหมายของแรงงานต่างด้าว การดแู ลผ้หู นีภยั จากการส้รู บ
จากประเทศเมียนมาร์ (พืนทีพ่ ักพิงชัว่ คราวฯบ้านแม่หละ) การค้าขาย การ
บกุ รกุ พืนทีป่ ่าเพื่อให้เปน็ ทีท่ ากิน การตัดไม้ทาลายป่า เป็นต้น

หลักสตู รนายอาเภอ รุน่ ที่ 79 วิทยาลยั การปกครอง กรมการปกครอง

ผลการวิจยั (ตอ่ )

ปัจจัยที่เป็นปัญหา อุปสรรค ที่พบคือ การแก้ไขปัญหาระดับ
นโยบายไม่ชัดเจน การผลักดนั ผู้อพยพหนีภัยกลับประเทศ การลักลอบหนี
เข้าเมืองของแรงงานต่างด้าว ยาเสพติด และโรคระบาด เจ้าหน้าที่
ที่จะปฏิบัติหนาที่ไม่เพียงพอ และงบประมาณที่จะดูแลเจ้าหน้าที่ไม่มี
เศรษฐกิจในระดบั ประเทศ

แนวทางในการขับเคลื่อนการเสริมสร้างความมั่นคงในพื้นที่
อาเภอชายแดนในบทบาทของฝ่ายปกครอง มีดังนี ด้านการวางแผน
คือ จัดระบบป้องกันพืนที่ชายแดน พัฒนาระบบการเตือนภัย จัดระบบ
แรงงานต่างด้าว กาหนดระยะเวลาการบริหารจดั การ

หลกั สตู รนายอาเภอ ร่นุ ที่ 79 วิทยาลยั การปกครอง กรมการปกครอง

ผลการวิจัย (ต่อ)

ดา้ นการจดั องค์กร คือ อาเภอเป็นหน่วยงานหลักในการบูรณาการ
แก้ไขปญั หา ให้มีการแบ่งงานแต่ละหนว่ ยงานราชการอย่างชดั เจน
โดยมอบหมายงาน ให้ปลัดอาเภอรบั ผิดชอบแต่ละตาบลให้ถือปฏิบัติ
ตามกฎหมายระเบียบอย่างเคร่งครัด เปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนได้มีโอกาส
ในการสนบั สนุนองค์กรของรัฐ ด้านการบังคบั บญั ชาหรือการสงั่ การ
คือ เปิด Single Command ในพืนที่ ประสานความร่วมมือหน่วยงาน
ความมัน่ คง เช่น ทหาร ตารวจ เป็นต้น และอืน่ ๆ ในการบรู ณาการแก้ไข
ปญั หา มอบหมายให้ปลัดอาเภอแต่ละตาบลประสานงานกบั กานัน
ผ้ใู หญ่บ้านในตาบลนัน ด้านการประสานงาน คือ ประสานความร่วมมือ
ระหว่างประเทศภายใต้กลไกความร่วมมือทีเ่ กีย่ วข้องในระดับต่าง ๆ

หลกั สตู รนายอาเภอ รนุ่ ที่ 79 วิทยาลัยการปกครอง กรมการปกครอง

ผลการวิจัย (ตอ่ )

บทบาทในการขอรับการสนับสนุนหน่วยงานระดับประเทศ และ NGO
มีการประชุมหัวหน้าส่วนราชการทุกภาคส่วน กานัน ผู้ใหญ่บ้าน องค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่นอย่างสม่าแสมอ ด้านการควบคุม คือ การขับเคลื่อนแผนโครงการ
ทังในเชิงพืนที่ และเชิงภารกิจให้มีความชัดเจน ต่อเนื่องรายงานให้หน่วยเหนือ
รับทราบ บูรณาการเจ้าหน้าที่ทุกภาคสวนในการลาดตระเวนตามแนวชายแดน
เพื่อป้องกันไม่ให้มีการกระทาความผิดกฎหมายการจัดองค์กร คือ อาเภอ
เป็นหน่วยงานหลักในการบูรณาการแก้ไขปัญหา ให้มีการแบ่งงานแต่ละหน่วยงาน
ราชการอย่างชัดเจน โดยมอบหมายงาน ให้ปลัดอาเภอรับผิดชอบแต่ละตาบล
ให้ถือปฏิบัติตามกฎหมายระเบียบอย่างเคร่งครัด เปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วน
ได้มีโอกาสในการสนับสนุนองค์กรของรัฐ ด้านการบังคับบัญชาหรือการสั่งการ
คือ เปิด Single Command ในพืนที่ ประสานความร่วมมือหน่วยงานความมั่นคง
เช่น ทหาร ตารวจ เป็นต้น และอื่น ๆ ในการบูรณาการแก้ไขปัญหา มอบหมาย
ให้ปลดั อาเภอแต่ละตาบลประสานงานกับกานัน ผ้ใู หญ่บ้านในตาบลนัน

หลกั สูตรนายอาเภอ รนุ่ ที่ 79 วิทยาลยั การปกครอง กรมการปกครอง

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย

1) ควรสนับสนุนงบประมาณในการใช้เพื่อบริหารจัดการภารกิจ
ด้านความมัน่ คงชายแดนให้เพียงพอต่อการดาเนินการ

2) ควรบูรณาการเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานภาครัฐทุกหน่วยงาน
ในพนื ที่ให้มีส่วนร่วมในการปฏิบัติภารกิจเกี่ยวกับความมั่นคง
ในทกุ ๆ ด้าน

3) ควรจัดให้มีแผนปฏิบัติการด้านความม่ันคงระดับพืนที่
เพื่อจะสามารถจัดสรรงบประมาณตามโครงการ กิจกรรมที่
กาหนดไว้ในแผน และสามารถบริหารจัดการบุคลากรลงไป
ปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างชัดเจน

หลกั สตู รนายอาเภอ รุ่นที่ 79 วิทยาลยั การปกครอง กรมการปกครอง

ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ

1. ควรขับเคลื่อนแผนการปฏิบัติการที่ว่างเอาไว้ให้ปรากฏ
เปน็ รปู ธรรม

2. ควรประสานขอความร่วมมือประชาชนในพืนที่เข้าร่วม
เปน็ ผ้ปู ฏิบตั ิงานด้านการเตือนภยั

3. ควรจัดให้มีการทบทวนการฝึกทักษะด้านการป้องกันให้กับ
กองกาลงั ประจาถิ่นในพืนที่ เช่น อส. ชรบ. ผรส. เปน็ ต้น

หลักสูตรนายอาเภอ รนุ่ ที่ 79 วิทยาลัยการปกครอง กรมการปกครอง

จบการนาเสนอ
ขอบคณุ ครบั

หลกั สูตรนายอาเภอ รุ่นที่ 79 วิทยาลัยการปกครอง กรมการปกครอง