การใช้เหตุผลเชิงตรรกะ

ืสงันหออ่านเสริม

เชกิงารตใช้เรหรตุกผละ

ป.6

รายวิชาวิทยาการคำนวณ

1

คำนำ

หนังสือเล่มเล็กนี้ เป็นผลงานส่วนหนึ่งในรายวิชา ED 002006
นวัตกรรมและเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการเรียนรู้ จัดทำขึ้นเพื่อประกอบการเรียนรู้ในสาระ
การเรียนรู้วิทยาการคำนวณ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เรื่อง การใช้เหตุผลเชิงตรรกะ
หนังสือเล่มนี้เป็นหนังสืออ่านเพิ่มเติม เพื่อต่อยอดความรู้ ซึ่งเนื้อหาภายในประกอบ
ด้วยการแก้ปัญหาโดยใช้เหตุผลเชิงตรรกะและแนวคิดในการแก้ปัญหา รวมทั้งแบบ
ทดสอบ เพื่อทบทวนความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับบทเรียน

ทั้งนี้ต้องขอขอบพระคุณ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รมย์วรินทร์ กำลังเลิศ
อาจารย์ประจำรายวิชาที่ได้ให้ความรู้และคำแนะนำในการจัดทำหนังสือเล่มเล็กนี้
ขอขอบพระคุณเจ้าของลิขสิทธิ์ ภาพการ์ตูนและภาพประกอบ ซึ่งผู้จัดทำมิได้มีเจตนา
ในการละเมิดเพื่อการค้าหรือเผยแพร่ ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าสาระความรู้ใน
หนังสือเล่มเล็กนี้จะเป็นประโยชน์กับนักเรียน ผู้ที่สนใจ ผู้อ่าน หากมีข้อผิดพลาด
ประการใด ต้องขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย

อังกูร แก้ววันนา
นักศึกษาสาขาคอมพิวเตอร์ศึกษา คณะศึกษาศาสตร์

มหาวิทยาลัยขอนแก่น
รหัสประจำตัว 633050139-8

ผู้จัดทำ

2

สารบัญ

คำนำ 1
ขอบเขตเนื้อหา 3
1 เหตุผลเชิงตรรกะกับการแก้ปัญหา 4
2 แนวคิดในการแก้ปัญหา 10
10
2.1 แนวคิดการทำงานแบบลำดับ 13
2.2 แนวคิดการทำงานแบบมีเงื่อนไข 15
2.3 แนวคิดการทำงานแบบวนซ้ำ 16
กิจกรรมท้ายเล่ม 20
บรรณานุกรม 21
ผู้จัดทำ

3

การนํากฎเกณฑ์ เหตุผล
ต่าง ๆ มาใช้ในการ เชิงตรรกะ
กับการแก้
แก้ปัญหา ปัญหา

ขอบข่าย

การทำงาน

เนื้อหาแบบลำดับ

แนวคิดในการ การทำงาน
แก้ปัญหา แบบวนซ้ำ
การทำงาน
แบบมีเงื่อนไข

เหตุผลเชิงตรรกะกับ 4
การแก้ปัญหาÒ

เกงืา่อรนใชไขเหที่ตคุผรลอเบชิคงลตุมรทรุกกะกรเณปีนมกาใาชรนํเาพืก่อฎตเกรวณจฑสอหบรือ
ความสมเหตุสมผลหรือพิจารณาความเปนไปได
ของการแกปญหา

สถานการณ์

ในงานสัปดาห์วิชาการของโรงเรียนแห่งหนึ่ง
ไนัด้กมีเกรียารนจชัั้ดนกปารระแถข่มงศขึักนษตาอปบีทีป่ัญ6หจาำวินชวานวิท5ยาคกนารเคปำ็นนตวัณวแทโดนยเขม้ีาร่วม
แกขา่รงแขัขน่งแขลันะไดเ้มืร่ัอบจคบำตกาอรบแขด่ังงขันีน้ มีการสัมภาษณ์เพื่อสอบถามผลการ

เพชร ต้นกล้า ก้านได้คะแนน แพรไหมตอบ พลอยใส
ชนะพลอยใส ได้คกะวแ่านก้นานน้อย รองจากแพร กปัวญ่าหก้าาไนด้ทมุกากปี ไมสุ่เดคทย้าไดย้ที่
แต่ไม่ได้ที่ 1 ไหม 1 ลำดับ

5 จากบทสัมภาษณของนักเรียน ดังกลาว สามารถนํามาวิเคราะห

โดยใชเหตุผลเชิงตรรกะเพื่อหาผลการแขงขันตอบปญหาวิชาวิทยาการ
คำนวณ ดังนี้

เพชร พลอยใส แพรไหม ก้าน ต้นกล้า

ลำดับที่ 1

ลำดับที่ 2

ลำดับที่ 3

ลำดับที่ 4

ลำดับที่ 5 ผลลัพธ์จากเหตุผลข้างต้น
เพชรไม่มีโอกาสได้ที่ 1 และที่ 5
เหตุผล พลอยใสไม่มีโอกาสได้ที่ 1
1. เพชรไม่ได้ที่ 1
2. เพชรชนะพลอยใส
3. พลอยใสแพ้เพชร

เพชร พลอยใส แพรไหม ก้าน ต้นกล้า

ลำดับที่ 1

ลำดับที่ 2

ลำดับที่ 3

ลำดับที่ 4

ลำดับที่ 5

เหตุผล ผลลัพธ์จากเหตุผลข้างต้น
4. พลอยใสไม่เคยได้ที่สุดท้าย พลอยใสไม่มีโอกาสได้ที่ 5

6

เพชร พลอยใส แพรไหม ก้าน ต้นกล้า

ลำดับที่ 1
ลำดับที่ 2
ลำดับที่ 3
ลำดับที่ 4
ลำดับที่ 5

เหตุผล
5. แพรไหมตอบปัญหาได้มากกว่าก้านทุกปี
6. ก้านตอบปัญหาได้น้อยกว่าแพรไหมทุกปี

ผลลัพธ์จากเหตุผลข้างต้น
กแ้พานรไไหม่มมีโไมอ่มกีโาอสกไดา้ทสี่ได1้ที่ 5

7

เพชร พลอยใส แพรไหม ก้าน ต้นกล้า

ลำดับที่ 1
ลำดับที่ 2
ลำดับที่ 3
ลำดับที่ 4
ลำดับที่ 5

เหตุผล7. ต้นกล้าได้คะแนนน้อยกว่าก้าน
8. ก้านได้คะแนนมากกว่าต้นกล้า
9. แพรไหมได้ลำดับที่ 1
10. ต้นกล้าได้ลำดับที่ 5

ผลลัพธ์จากเหตุผลข้างต้น
ต้นกล้าไม่มีโอกาสได้ที่ 1
ก้านไม่มีโอกาสได้ที่ 5

หมายเหตุ เมื่อพิจารณาแถวของลำดับที่ 1 และลำดับที่ 5 แล้ว พบว่าเหลือ
เเพท่ีายนงั้นแพดรังไหนั้มนใแนพแรถไวหลมำจดึังบไดที้่ลำ1ดัแบลทีะ่ต้1นแกลล้ะาตใ้นนแกถล้วาไลดำ้ลดัำบดัทีบ่ ท5ี่ 5

8

หลังจากทราบวา แพรไหมไดลําดับที่ 1 และตนกลาไดลําดับ
ที่ 5 ในการแขงขันตอบปญหาวิชาภาษาอังกฤษ จึงแสดงใหเห็น
วาแพรไหมไมมีโอกาสไดลําดับที่ 2, 3, 4 และ 5 สวนตนกลาไมมี
โอกาสไดลําดับที่ 1, 2, 3 และ 4

เพชร พลอยใส แพรไหม ก้าน ต้นกล้า
ลำดับที่ 1
ลำดับที่ 2
ลำดับที่ 3
ลำดับที่ 4
ลำดับที่ 5

หลังจากทราบลําดับที่ 1 และลําดับที่ 5 แลว จึงดําเนินการหา ลําดับที่
2, 3 และ 4 ดังนี้

จก้าากนแไดพ้คระไหแมนน1รอลำงดับ

เพชร พลอยใส แพรไหม ก้าน ต้นกล้า

ลำดับที่ 1 หมายความวา
ถาแพรไหมไดลําดับ
ลำดับที่ 2 ที่ 1 กานจะตองได
ลําดับที่ 2 โดยที่
ลำดับที่ 3 เพชรและพลอยใส

ลำดับที่ 4 ตองไมไดลําดับที่ 2
ลำดับที่ 5 ดวย

9 เพชแรตช่ไนม่ะไพด้ลที่อย1 ใส

เพชร พลอยใส แพรไหม ก้าน ต้นกล้า

ลำดับที่ 1 หมายความวา
เพชรได้ลำดับที่ 3
ลำดับที่ 2 ส่วนพลอยใสได้
ลำดับที่ 3 ลำดับที่ 4

ลำดับที่ 4

ลำดับที่ 5

เมื่อพิจารณาบทสัมภาษณของนักเรียนอีกครั้ง จึงสามารถสรุปผล
การแขงขันไดวา

แพรไหม เพชร
ก้าน พลอยใส
ต้นกล้า
12
345

10

แนวคิดในการ
แก้ปัญหา

หลายแกนารวพคิิจดารเชณนากแรนะบวควินดกกาารรททํําางงาานนหแรืบอบกลาํราแดักบปแญบหบามีมี
เขั้งืน่อตนอไขนทีแ่จบะบชววนยซใํ้หากซาึ่รงทลําวงนาเนปแนลวิะธีกกาารรแแกกปปญญหหาาสอายมาางรเถปน
ทําไดงายและมีประสิทธิภาพ

2.1 แนวคิดการทํางานแบบลําดับ

ตอน กเราียรงทํเาปงนาเนรื่แอบงบราลํวาตดัอบเนคื่ือองกกันารไทปํเารืง่อายนทีๆ่มีกโดายรกจํะาตหนองดทขัํ้นา
งกาานรทขัํ้นางตาอนนตแารงกใๆหสมํีาคเวร็าจมกตออนเจึนืง่อจงะเกัขนาตสูาขั้มนลตําอดันบถขัั้ดนไตปอไดน ซึ่ง

ยังไงนะ ไปดูตัวอย่าง
กันเลยค่ะ

11

ตัวอย่าง การทำงานแบบลำดับ

ในวันหยุดสุดสัปดาหส้มโอตองการทําความสะอาดหอง
นจะอเนริ่มขทอํางจตานกเสอวงนสใ้ดมกโออจนะตโอดงยวหาองงแนผอนนในขอกงาสร้ทมําโอคมวีอามงสคะปอราะดกวอาบ
ดังภาพ

ส้มโอทราบวา ในการทําความสะอาดตองเริ่มทําความ
อสะยูอตํา่าดทีใ่สนุดบริดเัวงณนั้นที่อสยูาสมูงากรถอเนรีแยลงวลํจาึงดัไบลขัล้นงตมอาจนนกถาึรงทบําริคเววณามที่
สะอาดได ดังนี้

12

1.กวาดหยากไย่บนเพดาน
2. ทำความสะอาดตู้
3. เช็ดหน้าต่าง

4. ทำความสะอาดชั้นวางของ
5. เปลี่ยนผ้าปูที่นอน
6. กวาดและถูพื้น

13

2.2 แนวคิดการทำงานแบบมีเงื่อนไข

มีเงื่อนกไาขรเทปํานงตาัวนกแําบหบนมีดเงื่ซอึ่งนเไรขาจคืะอตอกงาเรขทําาใงจาเงนื่อหนรืไอขกติจากงรรๆมที่
ใหชัดเจนกอน จึงนําเหตุผลเชิงตรรกะมาชวยพิจารณาเพื่อ
ใหไดผลลัพธตามเงื่อนไขที่กําหนด

ตัวอย่าง การทำงานแบบมีเงื่อนไข

ปิงปองไปตลาดเพื่อที่จะซื้อมะนาว แต่แม่บอกว่าถ้าไม่มี
มะนาวให้ปิงปองซื้อมะขามเปียก

14
ปิงปองทราบว่าต้องซื้อมะนาว หากที่ตลาดมีมะนาว แต่ถ้า
ที่ตลาดไม่มีมะนาวให้ซื้อมะขามเปียกแทน
เงื่อนไขของสถานการณ์นี้คือ มีมะนาวขายหรือไม่
หากเงื่อนไขเป็นเท็จ ปิงปองจะต้องซื้อ มะขามเปียก

เริ่มต้น
ไปตลาด

มีมะนาวขาย
จริง เท็จ

ซื้อมะนาว ซื้อมะขามเปียก

กลับบ้าน
จบ

15

2.3 แนวคิดการทํางานแบบวนซํ้า

การทํางานแบบวนซํ้า คือ การทํางานหรือกิจกรรมที่มี
ลทีั่กกํษาหณนะดเดีซยึ่งวอกัานจหมีลกาายรกํๆาหคนรั้ดงจํจานนกวนระคทัร่ั้งงไกดาผรลทํลาัพงาธนตทีา่แมนเงื่นออนนไข
หรือไมแนนอนก็ได

ตัวอย่าง การทำงานแบบวนซ้ำ

การวิ่งออกกำลังกายของจุ๊บแจง

เริ่มต้น รอบที่ 1 รอบที่ 2 รอบที่ 3 หยุดวิ่ง

สามารจถากนภําาเพสนจอะโเดห็ยนใวชาแนมีวกคาิรดวกิ่งาซรํ้ทาํกาันงาจํนานแบวนบว3นซํร้าอไบด จึดงังนี้

3

เริ่มต้น วิ่ง 3 รอบ หยุดวิ่ง

กิจกรรม

ท้าย

เล่ม

17

กิจกรรม นีน่าอยากกินขนม

ABCDEFG
1
2
3
4
5
6
7

นีน่าอยู่ตรงนี้

จากตารางที่กำหนด ให้น้อง ๆ พานีน่าไป
กินขนม โดยการตอบคำถามในหน้าถัดไป

18

เริ่มต้น 1ก.ำหเมืน่อดทใำห้ตสิ่างมที่ผนัีงนง่าาไนด้ทกี่ิน
เดินขึ้น คือ............................

เท็จ 2. พานีน่าไปกินเค้กที่ช่อง
B2
ถ้าอยู่ในช่อง 2.1 ต้องเปลี่ยนเงื่อนไข
สีเหลือง
.ใ.น..ช่.อ..ง..ห.ม..า..ย.เ.ล..ข...2...เ.ป.็.น.....
จริง

เดินซ้าย 2.2 ต้องเปลี่ยนเงื่อนไข
เท็จ ในช่องหมายเลข 3 เป็น
................................
ถ้าอยู่ในช่องสีฟ้า
2.2 ต้องเปลี่ยนเงื่อนไข
จริง .ใ.น..ช่.อ..ง..ห.ม..า..ย.เ.ล..ข...4...เ.ป.็.น.....
เดินลง

เดินลง 33. แถล้าะเป4ลื่ยเปน็นคำเดสิั่นงขใึ้นนช่อนีงน่ทีา่
จบ จะได้กิน......................

4. จงเขียนผังงานที่พานีน่าไปกินโดนัท

19

กิจกรรม เกมเสริมความเข้าใจ

พี่นีน่าจะพาน้อง ๆ ไปเล่นเกมที่จะทำให้น้อง ๆ รู้จัก
กัรับบกราอรงอว่อากไดแ้ทบั้งบคโปวราแมกรู้แรมละเพคื่อวาทมำสภนาุรกกิแจนต่่นาองนๆ

สแกนเลย !!

บรรณานุกรม

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกระทรวง
ศึกษาธิการ. (2562). หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน
วิทยาศาสตร์เทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) ชั้นประถม
ศึกษาปีที่ 6 ตามมาตรฐานการเรียนรู้ และตัวชี้วัดกลุ่มสาระ
การเรียนรู้วิทยาศาสตร์(ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตาม
หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช
2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์สกสค. ลาดพร้าว.

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกระทรวง
ศึกษาธิการ. 2562). แบบฝึกทักษะรายวิชาพื้นฐาน
วิทยาศาสตร์เทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ)ชั้นประถม
ศึกษาปีที่ 6 ตามมาตรฐานการเรียนรู้ และตัวชี้วัดกลุ่มสาระ
การเรียนรู้วิทยาศาสตร์(ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตาม
หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช
2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์สกสค. ลาดพร้าว.

ณัฐภัทร แก้วรัตนภัทร์. (2560). หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน
วิทยาศาสตร์เทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) ชั้นประถม
ศึกษาปีที่ 6 ตามมาตรฐานการเรียนรู้ และตัวชี้วัดกลุ่มสาระ
การเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.
2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน
พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: อักษรเจริญทัศน์
(อจท.).

20

E อาจารย์ประจำรายวิชาู้ร

ผศ.ดร.รมย์วรินทร์ กำลังเลิศ

อาจารย์ประจำรายวิชานวัตกรรม
และเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการเรียนรู้

ผู้จัดทำ

นายอังกูร แก้ววันนา

นักศึกษาชั้นปีที่ 2 สาขาคอมพิวเตอร์ศึกษา
คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

21 D 002006 น วั ต ก ร ร ม แ ล ะ เ ท ค โ น โ ล ยี ดิ จิ ทัลเพื่อการเรียน

การตัดสินใจ

ทางเลือก

ปัญหา การทำงาน

จะจัดหนังสือให้เป็นหมวดหมู่
ได้อย่างไร ?

อ่านสแแบแบกนEเ-ลbยook